Іле алатауының биіктік белдеулеріндегі топырақтардың биогеографиялық ерекшеліктері


МАЗМҮНЫ
КІРІСПЕ ". з
ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ 5
1.1. Биогеография ғылымының қысқаша даму тарихы
1.2."Топырақ биогеография" ғылыми саласының даму тарихы
І.З.Қазақстандағы топырақ биогеографиясының дамуы мен
қалыптасу мүмкіндіктері
1.4.ТМД елдеріндегі биіктік белдеулердің топырақ микроағзалары
мен мезофауналарының зерттелу жағдайлары
2. ЗЕРТТЕУ НЫСАНДАРЫ ЖӘНЕ ӘДІСТЕРІ
2.1. ЗЕРТТЕУ НЫСАНДАРЫ
2.1.1. Іле Алатауының терістік беткейінің геологиялық қүрылымы
мен геоморфологиялық сипаттамасы
2.1.2. Іле Алатауының терістік беткейінің климаттық жағдайлары
2.1.3. Іле Алатауының терістік беткейінің гидрологиялық жағдайлары
2.1.4. Іле Алатауының терістік беткейінің топырақтарының жайғасу
заңдылықтары
2.1.5. Іле Алатауының терістік беткейінің өсімдіктері мен жануарлары
2.2. ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ
3. ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ БИІКТІК БЕЛДЕУЛЕРШДЕГІ ТОПЫРАҚТАРДЫҢ БИОГЕОГРАФИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
3.1. Іле Алатауындағы биіктік белдеулердің топырақ микроағзаларының биогеографиялық таралу ерекшеліктері
3.1.1. Сапрофитті және спора түзуші бактериялардың топырақ
зоналарындағы сандық және сапалық таралулары
3.1.2. Актиномицеттер мен микроскоптық саңырауқүлақтардың топырақ
зоналарындағы сандық және сапалық таралулары
3.2.1. Биіктік белдеулердегі топырақтардың мезофауналарының
таралулары
3.2.2. Топырақтардың мезофауналық индикациясы мен диагностикасы
Түжырымдық.қорытындылар
Пайдаланылған әдебиеттер
Алғашқы қауымдық қүрылыс кезінде де адамдарға қандай өсімдіктер жеуге жарамды және оларды қай жерден табуға болады немесе қандай жануарларды аулаға болады және жыртқыш аңдардан қалай қорғануға болады деген мәселелерді шешуге тура келді. Ертедегі адамдар табиғаттың байлығын пайдаланып, оның ресурстарын тауыспай, үрпақтан үрпаққа сақтап, табиғатпен үйлесімділікпен тіршілік ете білді. Мысалы, жерді өңдеу бүдан 9-10 мың жыл бүрын пайда болған деп есептеледі. Алайда, археологтардың соңғы ашқан ашылулары бүл уақытты 15-18 мың жылдыққа дейін шегеріп тастады. Осы кезден бастап адамдардың табиғатпен және өсімдіктер мен жануарлардың қоршаған ортамен өзара қарым-қатынасы туралы кейбір түсініктер пайда болды.
Пайдалы өсімдіктер мен жануарлардың географиясы мен экологиясы туралы мәліметтер ертедегі поэзиялық фольклор энциклопедиясына негізделген: Үндінің Рамаянасында, Библияда, ертедегі Египет, Шумер, Қытай жазбаларынан кездестіруге болады. Ертедегі ғалымдардың еңбектерінде жүйеленген мәліметтер біртіндеп пайда бола бастады. Осы кезден бастап биогеография ғылымы пайда болғанға дейінгі алғашқы білімнің жиналу кезеңіне 2 мың жылдан астам уақыт кетті /1/.
Биогеография ғылымы пайда болғанға дейінгі даму кезеңі - ерте және орта ғасыр. Ертедегі ғалымдар мен ойшылдардың географиялық ой-өрісі шектеулі болды, оларға белгілі биогеографиялық деректер көп болған жоқ. Медицина ғалымының атасы Гиппократтың еңбектерінде өсімдіктердің 236 түрі ғана атап көрсетілген. Ал атақты ежелгі грек ғалымдары мен ойшылдарына белгілі жануарлардың түрлері өсімдіктердің түрлерінен аз болды. Ғалымдардың ішінде бірінші болып Аристотель барлық жиналған мәліметтерді жаратылыстану тарихы бойынша негіздеуге үмтылды. Оның еңбектерінде жануарлардың 500 дейін түрі сипатталған. Ғылымның дамуына Аристотельдің еңбектерінің әсері 2 мың жыл бойы бағаланып: ерте кезден бастап, орта ғасырларға дейін жетіп, күмән туғызуға жатпайды деп есептелген.
«Ботаника ғылымының атасы» деп «Өсімдіктер туралы зерттеулер» атты 9 кітапты және «Өсімдіктердің салдарлары туралы» 6 кітапты жазған Теофраст (Феофраст б.з.д. 372-287 жж.) саналады. Ол зерттеген өсімдіктердің көпшілігі Грецияда өскен, бірақ түрлердің жартысы Александр Македонскийдің жорықтары кезінде табылған материалдар бойынша суреттелген. Әртүрлі жерде өсетін өсімдіктерді бақылаған Теофраст өсімдіктердің өзіндік ерекшелігі жерлердің әртүрлігінен пайда болады деп қорытынды жасаған. Ыстық елдердегі жапырақты өсімдіктердің жыл сайын жапырағын түсірмейтінін Теофраст климаттың әсерімен түсіндіреді 121.
Жаңа эраның шебінде грек мәдениетінің мүрагері болған ежелгі Римнің қолбасшысы мен ғалымы Кай Плинияның (б.з. 23-79 жж.) 37 кітаптан түратын

«Жаратылыстану тарихы» деген ғылыми еңбегі біздің заманымызға дейін жетті. Ол 12 және 13 кітаптарда бөгде елдерде өсетін ағаштар мен олардың географиялық таралуын суреттеп жазған.
Орта ғасырлық Европаға ерте кездегі географиялық және биогеографиялық мәліметтер негізінен араб жазбалары арқылы енді. Бүл жағынан маңызды орынды Авиценна (Ибн Сина, 980-1037 жж.) алады. Медицинамен айналысқан Авиценна өзінің «Канон» атты үлкен еңбегіне барлық ғылыми мәліметтер мен білімін енгізген. Басқа ірі араб ғалымы Аверроэс (Ибн Рушд, 1126-1198) Аристотелді аударып, оны арабтар мен христиандардың мүрасына айналдырды. XIII ғ. Марко Поло Европаға Азияның бүрын белгісіз болған алыс елдерінің фаунасы мен флорасы туралы қызықты мәліметтер әкелді. Алайда, бүл кезеңде биогеография жеке ғылым ретінде әлі пайда болмаған.
Үндістанға баратын теңіз жолын іздеу, жаңа материктер мен аралдардың ашылуы, бүрын белгілі территориялармен және жаңа ашылған жерлердің арасындағы ерекше географиялық айырмашылықтардың болатынын көрсетті. Ерекше тропиктік өсімдіктердің және жануарлардың түрлері Европаға әкеліне бастады. Осы кезде өз елінің табиғатын зерттеуге қызығушылық арта түскендіктен ботаникалық бақтар ашыла бастады. Олардың ішіндегі алғашқысы 1333 ж. Венецияда қүрылды, 1525 ж. Падуеде, 1544 ж. Пизеде бірінші университет бағы, 1577 ж. Лейденде, 1593 ж. Гейдельбергте пайда болды. Бүл кезеңдегі аса танымал шығармаларға Иеронима Боктың «Өсімдіктер туралы жаңа кітабы», Клузияның «Экзотикалық елдерді қоныстану туралы он кітабы», Конрад Ееснердің «Жануарлар тарихы» және т.б. жатады. Бірінші болып таудағы өсімдік жамылғысының биіктік белдеулік элементтері берілген, Турнефордың «Ботаникалық элементтер және өсімдік жамылғысын тану әдістері» атты еңбегін жеке атап өтуге болады.
Жануарлар мен өсімдіктер туралы мәліметтерді картаға түсіру үшін ең алдымен территорияның немесе акваторияның сипаттамасы жазылды. XIII ғ бірінші жартысында жол көрсетуші-пландарда әртүрлі балықтардың, жыландардың, аңдардың, қүстардың, ағаш өсімдіктерінің суреттері бейнеленді. 1594 ж. П.Планцио жасаған дүние жүзінің картасын фауналық аудандастыру картасының бейнесі деп есептеуге болады. Бүл картада қүрлықты мекендейтін жануарлардың суреттері картаның шетінде орналасқан және олар мекендейтін территориялар көрсетілген.
Үлы географиялық ашылулар дәуірі. Үлы географиялық ашылулар дәуірі көптеген саяхаттарымен ерекшеленеді. Ол кездерде ашылған жаңа жерлер, сол жерлерді қоныстанған халықтар туралы жаңа мәліметтер, әсіресе биогеография үшін маңызды болып келетін жаңадан ашылған әрбір материктің немесе аралдардың өзіне тән флорасы мен фаунасы туралы деректер молынан жиналды. Американың, Австралияның ашылуы, Африканың, Азияның, Сібірдің адам аяғы баспаған орасан үлкен алқаптарына саяхаттар жасалды. Орыс саяхатшылары бүрын Европалықтар үшін беймәлім болған Сібірдің өсімдіктері мен жануарлары туралы көптеген жаңалықтар ашты.

XVII ғ. өзінде біріншіден олардың географиялық орнына байланысты болатын жекелеген елдер мен континенттердің биоталарының негізгі айырмашылықтары туралы түсініктер пайда болды. Белгілі ағылшын ботанигі Джон Рейдің (1628-1705) «Өсімдіктер тарихы» атты еңбегін атап өтуге болады. Ол өз еңбегінде сол кездегі белгілі барлық өсімдіктерді суреттеп берген. XVIII ғасырдағы ботаниктер мен зоологтардың еңбектерін, әйгілі «Табиғат жүйесін» қүрған атақты швед ғалымы Карл Линней аяқтады.
Биогеографияның ғылым ретінде қалыптасуы. XVIII ғ. дейін табиғаттануда жинақталған флора мен фауна және тірі ағзалардың таралуы туралы орасан үлкен материалдар, қоршаған орта туралы түсініктердегі жетістіктер, физикалық географияның, геологияның, климатологияның т.б. ғылым салаларының дербес ғылым ретінде қалыптасуы биогеографияның ғылым ретінде дамуын анықтады. XVIII ғ. соңғы ширегінде биогеографиялық деп атауға болатын Циммерманның, Бюффонның және Палластың еңбектері басылып шықты. Неміс ғалымы Е.Циммерман (1743-1815) 1777-1783жж. жарияланған өзінің еңбектерінде алғаш рет «Географиялық зоология»түсінігін енгізіп, оны жануарлар түрлерінің және басқа да таксондардың таралу себебін анықтайтын ғылым ретінде белгілеген. XVIII ғ. аяғында көп томдық «Жаратылыстану тарихы», «Жер тарихы» және басқа да бірқатар еңбектердің авторы француз ғалымы Жорж Бюффонның (1783-1794) еңбектері бірінен кейін бірі жарық көре бастады. Оның зоогеография мәселелері туралы пікірлері Циммерманның пікірлеріне өте үқсас болғандықтан, көптеген ғалымдар Е.Циммерманмен қатар Ж.Бюффонды биогеография ғылымының негізін салушылардың бірі деп санайды. Бюффонмен және Циммерман бір уақытта Петербург академиясының атақты академигі П.С.Паллас (1741-1811) жүмыс істеді. 1768-1774 жж. П.С.Паллас бірқатар ғалымдармен бірге Европалық Ресейдің шығыс бөлігі мен Сібір арқылы үлкен саяхат жасады. П.С.Паллас өз еңбектерінде Сібірдің әртүрлі аудандарында ерекше экологиялық жағдайда өсетін өсімдіктерді жеке сегіз топқа бөліп жөне өсімдіктердің шүғыл алмаспайтынын, олардың бір ауданнан басқа ауданға біртіндеп ауысып, аралас бірлестіктер түзеді. Зоология бойынша П.С.Палластың еңбектері өте маңызды болып табылады. Биогеографияның ғылым ретінде қүрылуында ботаник, саяхатшы және ойшыл Александр Гумбольдттың еңбегі айтарлықтай. Ол алғаш рет география, климатология және ботаника ғылымдарының жетістіктерін пайдалана отырып, геоботаникалық бағыттағы флоралық материалды өңдеген және өсімдіктер географиясын қүрды /3/.
Дарвинизм және биогеография. 1859 жылы жаратылыстану ғылымдарының бүкіл кешенінің даму межесі болып табылады. Осы жылдың қарашасында ағылшын натуралисті Чарлз Дарвиннің «Табиғи сүрыпталу жолымен түрлердің шығу тегі немесе тіршілік үшін күресте қолайлы түрлердің сақталуы» атты әйгілі еңбегі жарыққа шықты. Дарвиннің түрлердің табиғи сүрыпталу жолымен пайда болуы туралы теориясы сол уақыттағы биологияның барлық жетістіктеріне негізделді, ол флора мен фаунаны дифференциациялау факторлары туралы барлық пікірлерді қайта қарап шығуға алып келді, бүл биогеографияда жаңа кезеңнің басталуына негіз болды. XIX ғ. екінші жартысы

ботаникалық география мен зоогеографияның жылдам дамуымен сипатталды. Жер шары аумағы ботаникалық-географиялык. түрғыдан зерттелді. Экологиялық ботаникалық география саласында А. Гризербахтың «Жер шарының өсімдіктері», Е.Вармигтің «Өсімдіктердің экологиялық географиясы» және А.Шимпердің «Физиологиялық негіздегі өсімдіктердің географиясы» атты еңбектерін атауға болады. Ботаникалық географияда тарихи қағиданы А.Энглер кеңінен зерттеді. Сонымен бірге О.Друдтың, орыс ғалымдары И.Г.Борщовтың, А.Н.Бекетовтың, Г.И.Танфильевтың, А.Н.Красновтың т.б. еңбектерінің маңызы өте зор болды. Бүл кезеңде ағзалардың бірлестігі -биоценоз туралы түсінік қалыптасты. Биоценоз терминін бірлестіктің атауы ретінде қолдануды К.Мебиус үсынған болатын. Өсімдіктер бірлестігі туралы ілімнің негізін салушылар И.К.Пачоский және П.Н.Крылов болды.
XX ғасырдағы биогеография. Табиғат зоналары туралы ілімге арналған В.В.Докучаевтың және географиялық ландшафттар туралы ілімнің негізін қалаған Л.С.Бергтың еңбектеріндегі теориялық географияның дамуы, биологиямен байланысын жоғалтпастан, ботаникалық география мен зоогеография ғылымдарының біртіндеп географиялық пәндер курсына енуіне алып келді. XX ғ. экологиялық және тарихи ботаникалық география мен зоогеографияның, флористика мен фаунистиканың әрі қарай дамуы жалғасады. Орасан зор материалдар жинақталып, өсімдіктер жамылғысы туралы ілім калаптасты. Сукцессия теориясын терең зерттеу американ ғалымы Ф.Клементстің есімімен байланысты болды, сукцессияны зерттеуге Г.Н.Высоцкий, Г.Ф.Морозов және В.Н.Сукачев үлкен үлес қосты. Тіршілік жамылғысының кеңістік-уақыттық өзгеруі туралы түсінік қалыптасты. XX ғ. 50 жылдарынан бастап өсімдік жамылғысын картаға түсіру түрінде қалыптасқан биогеографиялық картаграфиялау жеке ғылыми бағыт ретінде қалыптаса бастады. Биогеографияның бүл бағытының дамуында Е.М.Лавренконың, В.Б.Сочаваның, сондай-ақ Г.Госсеннің, П.Озендтің, А.Кюхлердің еңбектері зор.
XX ғ. соңғы он жылдығында биогеографиялық зерттеулерде ғарыштық түсірулер кеңінен қолданылуда, мәліметтерді өңдеудің жаңа технологиялары, оның ішінде геоақпараттық жүйелер дами бастады. Бүл жердің тіршілік жамылғысын талдауда биогеография үшін жаңа мүмкіндіктер туғызады. Биогеографтар XX ғ. ғана әлемдік мүхиттың фаунасы, жануарлар мен топырақ жамылғысының микрофлорасы туралы материалдарды қолданып, саны 1 млн. асатын ағзалардың ішінде түр жағынан ең көп тараған жәндіктердің географиялық таралуы жайлы мәліметтерді кеңінен қолдана алды /2,4/.

Пән: География
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 77 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге








Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биогеография туралы түсінік8 бет
"Табиғи, ілеспе газдар, оларды тазалау тәсілдері және қолданылуы" пәні бойынша лабораториялық жұмыстар27 бет
Іле Fлатауының неотектоникалық қозғалыстарының сипаттамасы123 бет
Іле Алатауы және Жетісу Алатауының мұздықтануы мен жіктелуі53 бет
Іле Алатауы өзендерінің қалыпты жылдық ағындысын бағалау25 бет
Іле Алатауының кіші алматы шатқалындағы көрікті жерлер5 бет
Іле алатауының ландшафтарына физикалық географиялық сипаттама59 бет
Іле Алатауының физикалық – географиялық жағдайы46 бет
Іле алатауының физикалық-географиялық жағдайы.Улы өсімдіктердің улылық қасиеттерінің ерекшеліктері30 бет
Іле алатауының физикалық-географиялық сипаттамасы12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь