Дүниежүзілік шаруашылықтың жаһандануы және инвестициялық процесс


Пән: Экономика
Жұмыс түрі:  Курстық жұмыс
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 31 бет
Таңдаулыға:   

Мазмұны

Кіріспе . . .

1. Дүниежүзілік шаруашылықтың жаһандануы және инвестициялық процесс. .

1. 1. Әлемдік экономикада инвестициялық процестің дамуы . . .

1. 2. Қазақстан Республикасына инвестицияны тартудың қазіргі жағдайы . . .

2. Инвестициялық жобаларды статистикалық зерттеу және экономикалық бағалаудың әдістемесі . . .

2. 1. Инвестициялық жобалардың тиімділігін бағалаудың қағидалары мен нысандары және олардың дамуын статистикалық зерттеу . . .

2. 2. Нарықтық экономика жағдайында инвестициялық жобаларды бағалаудың ерекшеліктері . . .

3. Қазақстан Республикасының экономикалық стратегиясы және инвестициялық процестің болашақтағы дамуы . . .

3. 1. Қазақстан Республикасындағы инвестицияны пайдаланудың негізгі бағыттары . . .

3. 2. Шетел инвестицияларын тартудың негізгі жолдары және

олардың тиімділігі . . .

Қорытынды .

Пайдаланылған әдебиеттердің библиографиялық тізімі. .

КІРІСПЕ

Қазақстан Республикасы қазіргі кезде инвестицияға қолайлы мемлекет болып табылады. Инвестицияның өсуіне жағдай жасаушы факторлар арасында, Қазақстанның Азиялық региондағы геосаясатты жағдайын, соның ішінде бай пайдалы қазба орындарын, ауылшаруашылық потенциалын, сонымен қатар жұмысшы кадрларды тағайындаудағы жоғары білім деңгейін айтуымызға болады. Олардың республика аймақтарына қатысты стратегиялық көзқарастары қалыптасқан. Инвестициялы қызмет үшін қолайлы ортаны қалыптастыруға әсер ететін фактор бәрінен бұрын экономикалық және саяси тұрақтылығы, инфрақұрылымның дамуы және банктік жүйе, сонымен қатар дәлдік пен заң орындарының шетелдік инвесторларына қатысты дәлдігі болып табылады.

Қазақстан Республикасына шетел инвестицияларын тарту үшін жақсы жағдай қалыптастыруға әртүрлі теориялық және әдістемелік көзқарастар келесі ғалымдардың жұмыстарында бейнеленген: Б. С. Мырзалиев, Б. С. Изатуллаева, А. Кошанов, Б. Хусаинов, У. Угарова, А. Акашов, А. М. Сулейменова, В. Комаров, А. Алимбаев.

Курстық жұмыстың мақсаты Қазақстан Республикасына шетел инвестицияларын тартудың механизмін жақсартудың негізгі жолдарын дамыту бойынша кешенді және ғылыми дәлелденген ұсыныстар жасау.

Қойылған мақсатқа сәйкес келесі міндеттер анықталды:

- дүниежүзілік шаруашылықтың жаһандануы және инвестициялық процестің теоретикалық аспектілерін қарастыру;

- шетел инвестицияларының Қазақстан экономикасының даму процесіне әсерін анықтау;

- Қазақстан Республикасында инвестицияларды пайдаланудың негізгі бағыттары мен реттеу мәселелерін қарастыру;

Зерттеу объектісі ретінде республиканың экономикалық сферасы алынды.

1. ДҮНИЕЖҮЗІЛІК ШАРУАШЫЛЫҚТЫҢ ЖАҺАНДАНУЫ ЖӘНЕ ИнвестициЯЛЫҚ ПроцесТІҢ ДАМУЫ

1. 1. Әлемдік экономикада инвестициялық процестің дамуы

Глобальды экономиканың білімділігі және дамуы - көпжақты процесс болып табылады. Экономикалық қатынастардың формаларының бірі дүниежүзілік шаруашылығында халықаралық капитал миграциясы болып табылады. Капитал миграциясы (тасымалдау) өзі көп пайда нормасымен басқа мемлекетте өз мемлекетіне қарағанда орналасқан жағдайда ғана жүзеге асады. Капиталдың шығарылуы кетірілген кіріс үшін - келесі себептерден тұруы мүмкін:

а) өзі шығып жатқан аймақтағы капиталды қайтадан жинақтау

б) капиталға деген сұраныстың сәйкес келмеуі және оның дүниежүзілік шаруашылықтағы алатын орны;

в) мемлекеттегі бар қаражат, арзан шикізат пен жұмыс күшін экспорттау капиталы;

г) өндірістің .

Капиталға деген өскен сұраныс өзі экспортталатын елдерде, түрлі мемлекеттердегі экономиканың дамуының тең еместігімен түсіндіріледі. Шетелдік капиталға сұраныс білдірген елдер, олар үшін ыңғайлы, қолайлы жағдайлар жасайды. Олар банк бойынша пайызды, дивидентті өсіреді, заңдар қабылдайды, және де шаруашылық саясатын жүргізеді.

Шетелдік кәсіпкерлерді дамыған елдер капиталынан ерекше назар аударатын жағдайы экономикасы жағынан әлсіз мемлекеттерді қолдану болып табылады. (төмен жалақы, шикізатқа деген төмен сұраныс, суға деген сұраныс, электр энергиясына деген сұраныс) .

Дүниежүзілік шаруашылықта халықаралық несиенің маңызды экономикалық тигізетін зардабы бар. Ол түрлі елдерде капиталды қолдануда пайда деңгейін теңестіреді. Бұдан басқа да, бұл несие капитал пайдасын көтеру факторына қызмет етеді.

Инвестиция - Қазақстан экономикасы ұшін жаңа ұғым болды. Орталықтандырылған жоспарлы шаруашылық аралығында «жалпы табыстық капитал салу» - деген негізгі қормен байланысты ұғым пайда болды.

Кесте 1.

Халықаралық валюталық қорды несиелеу

1947-2002 жылдар аралығында. (% пайызбен)

Елдер: Елдер
1947-1961 жж.: 1947-1961 жж.
1962-1976 жж.,: 1962-1976 жж.,
1977-2002 жж.: 1977-2002 жж.
Елдер: Өндірістік дамыған елдер
1947-1961 жж.: 60. 06
1962-1976 жж.,: 60. 33
1977-2002 жж.: 8. 55
Елдер: Дамушы елдер
1947-1961 жж.: 38. 65
1962-1976 жж.,: 39. 34
1977-2002 жж.: 91. 45
Елдер: Барлығы
1947-1961 жж.: 100. 00
1962-1976 жж.,: 100. 00
1977-2002 жж.: 100. 00

Талдау нәтижесінен көретініміз, несиенің резервті түрі қайтармалы болып табылады (кесте 2)

Кесте 2.

1991-2002 жылдардағы несие бөлу,

млрд. (% пайызбен есептегенде)

Несие түрлері: Несие түрлері
1991 ж.: 1991 ж.
1999 ж.: 1999 ж.
2002 ж.: 2002 ж.
Несие түрлері: Резервті (қолдау)
1991 ж.: 29
1999 ж.: 50
2002 ж.: 68
Несие түрлері:

Компенсациялы

кездейсоқтық

1991 ж.: 31
1999 ж.: 2
2002 ж.: 3
Несие түрлері: Кеңейтілген
1991 ж.: 32
1999 ж.: 38
2002 ж.: 14
Несие түрлері: Жүйелік трансформация
1991 ж.:
1999 ж.:
2002 ж.: 10
Несие түрлері: Қосымша
1991 ж.: 8
1999 ж.: 10
2002 ж.: 5
Несие түрлері: Барлығы
1991 ж.: 100
1999 ж.: 100
2002 ж.: 100

Соңғы жылдары дүниежүзі бойынша шикізатқа деген тапсырыс деңгейі шамадан тыс төмендеп кетті. Дамушы елдер қатары үшін, солардың ішінде Қазақстан республикасы үшін де шикізатқа деген сұраныстың төмендеуі ғана емес сонымен қатар тұрақсыз қаржы жағдайына және төлем балансына деген қажеттілікке деген инвесторлардың сенімділігі де проблема болып отыр. Қаржы дағдарысы әлі де тоқталған жоқ, сонымен қатар басқа да елдер қатарында етек алуы мүмкін.

Қазіргі кезде дамушы елдердің арасында инвестицияның жалпы төмендеуі қадағалануда. Мысалы, елдің барлық аймақтарындағы шетелдік инвестицияның төмендеуі және де соның ішінде Азия елдерін атап өтуге болады. (2001 жылы 77% пайызда) .

Кесте 3.

Халық шығынының құрылымы ( % пайызбен)

:
1991 ж: 1991 ж
1997 ж.: 1997 ж.
2002 ж.: 2002 ж.
: Тауар сатып алу және қызмет төлемдері
1991 ж: 62. 3
1997 ж.: 68. 3
2002 ж.: 79. 8
: Міндетті төлемдерді төлеу
1991 ж: 8. 3
1997 ж.: 6. 6
2002 ж.: 7. 1
: Құнды қағаздардың төлем жинақтары
1991 ж: 19. 6
1997 ж.: 1. 8
2002 ж.: 0. 12
: Валютаны сатып алу
1991 ж: -
1997 ж.: 21. 5
2002 ж.: 15. 2
: Ақшаның қолда өсуі
1991 ж: 9, 8
1997 ж.: 1. 8
2002 ж.: 2. 9

Кестенің талдауынан көретініміз, халықтың шығын құрылымы әр жыл өткен сайын өзгеріп отырған. Инвесторлар, мысалы, тапсырыс берушілер атынан, салымшылар атынан, несие алушылар атынан, сатып алушылар атынан жұмыс істей алады. Тапсырыс беруші инвестор болып табылмайды. Егер құнды қағаздардағы, валюта сатып алу кезіндегі өскен ақша құнын, жинақталған қаржы көлемін қайтадан қосатын болсақ, онда бұл сумманың тұрақты түрде төмендегенін бақылауымызға болады.

Мемлекет масштабында жинақтаудың жалпы деңгейі шаруашылық субъектілерінің, үкіметтің, халықтың қорымен байланысты десек те болады. Күрделі байланыстар (региональды, салалық) бағдарламалар мен жобаларда бақылауға алынады.

Жинақтау мен мемлекеттің инвестиция қатарларының нәтижелерін қарастырайық, ол төмендегі кестеде көрсетілген

Кесте 4.

2002 жылғы жеке мемлекеттерде инвестицияны жинақтау.

Мемлекет: Мемлекет
Пайыздар: Пайыздар
Мемлекет:
Пайыздар: Жинақтаушы
Инвестиция
Мемлекет: АҚШ
Пайыздар: 17. 8
19. 6
Мемлекет: Англия
Пайыздар: 18. 3
18. 7
Мемлекет: Германия
Пайыздар: 19. 7
20
Мемлекет: Жапония
Пайыздар: 32
30
Мемлекет: Оңтүстік Корея
Пайыздар: 37
39. 5
Мемлекет: Таиланд
Пайыздар: 39
46
Мемлекет: Малайзия
Пайыздар: 39. 6
46

Таиланд пен Малайзияда жинақтау да, және инвестиция да екі есе АҚШ- тағы және Англиядағы сәйкес көрсеткіштерінен басым түседі.

Зерттеу жұмыстары көрсеткендей, Оңтүстік - Шығыс Азияда инвестиция көлемінің өсуі әлсіздіктің белгісі болып саналды

Оңтүстік - Шығыс Азия елдерінде капитал бағасы шетел капиталдарының персоналды ағыны және криминалистика әсерінен төмендеген. 1990 жылдардың соңында Оңтүстік Кореяда, Таиландта, Малайзияда капитал кірісі бірден төмендеді.

Бұл экономика секторында салықтар төленбейді. Ал жинақтау болса шекардан асырылады. Қаржы ресурстарымен жұмыс істеуде пайда болуы мүмкін әрекеттер қадағаланады.

1. 2. Қазақстан Республикасына инвестицияны тартудың қазіргі жағдайы

Инвестор үшін тек экономика ортасындағы негізгі процестерді түсініп қана қоймай, сонымен қатар, заманға сай экономика жағдайы мен оның болашақта дамуы қатынасында формалдай білуі керек. Экономикалық талдау экономиканың әрбір секторы үшін бөлшектеп зерттеуі мүмкін немесе формальданбаған деңгейде жүзеге асуы мүмкін. Жүргізу әдістеріне тәуелсіз түрде оның мақсаты бір ғана: қарапайым акциялар үшін сенімді негіз қалау.

Бәрімізге белгілі, экономиканың белгілі бір уақыт аралығында орындалатын жалпы жағдайы мен экономикалық құрылымы акция курстарына үлкен әсерін тигізеді десек те болады. Шетелдік инвесторлар, бүгінгі күнде құқық жүйесімен және өзінің тұрақты түрде даму қызметінің кепілдігін қамтамасыз етуде. Мемлекеттің түрлі аймақтарының біркелкі емес әлеуметтік- экономикалық дамуы экономикалық дамыған және экономикасы жағынан артта қалған аймақтар арасында жүргізіледі. Қазақстандағы болып жатқан жағдайлар қадағалануда. Сепаретизмнің жылдам өткірленуі, соның ішінде экономикалық, саяси, этникалық және аймақтық жағынан қадағаланбайды.

Қазақстанның экономикасындағы шетелдік инвесторлардың негізгі құқықтарын және экономикалық негіздерін анықтайтын, ұйымдасқан формаларды және олардың анықталуын іске асыратын заңдар Қазақстан Республикасының «Шетелдік инвестициялар туралы» заңында көрсетілген, ол заң 1994 жылдың 27 желтоқсанында қабылданған болатын. Бұл заңды басқа да заңдар мен кодекстер комплексінде қарастырамыз, олар бәрі бірігіп жалпы халықтық режимді құрайды.

Экономика процестерінің мүмкіндіктерінің үлкен себебі қызметтің нәтижелілігіне әсерін тигізе отырып қарапайым акция шығаратын компаниялар пайдасын қарастырады.

Компанияның жағдайы ретінде - эмитенттер экономикалық шарттардың өзгеруімен қатар олардың акциялық бағалары да бірге өзгеріп отырады. Экономиканың кейбір секторлары, мысалы, тамақ өнімдерімен айналысатын сауда орындары сияқты, мәнсіз қызмет атқарады, ал басқасы болса, мысалы, құрылыс кешендері немесе автомобиль жасау өндірісі, жиі экономикалық жағдайдың күрделенуі кезінде қиын жағдайға ұшырайды. Экономиканың белгілі бір уақыт арайлығында орындалатын жалпы жағдайы мен экономикалық құрылымы акция курстарына үлкен әсерін тигізеді десек те болады. Экономика процестерінің мүмкіндіктерінің үлкен себебі қызметтің нәтижелілігіне әсерін тигізе отырып қарапайым акция шығаратын компаниялар пайдасын қарастырады.

Бұл кері бағытта қозғалатын айнымалылар, экономикаға салық, пайыздық ставка немесе энергия тасымалдаушылардың құн жоғарылайды немесе тұтынушының тауарға кеткен шығындарының өндірістік мәні төмендеуіне жағдай жасайды.

Кез - келген сала компаниялардан тұрады. Ол аналогты ұсыныстан тұрады: мұнай өндірісі, мысалы, бензин немесе басқа да мұнай өнімдерін өндіретін компаниялардан тұрады. Компанияның басқа салалардан айырмашылығы, өндіру әдістері мен өндіретін өнім түрлеріне байланысты ерекшеленеді. Бірақ олар аналогты түрде өндірістік мінездемеге ие болады және әлеуметтік - экономикалық факторлармен бекітілген.

Делдалдық фирмалардың есеп беруі, аналогты түрде жарияланған ақпарат тарату құралдарымен жүзеге асырылған статьялардан тұрады. Олар экономиканың түрлі салалары туралы болуы мүмкін.

2. Инвестициялық жобаларды статистикалық зерттеу және экономикалық бағалаудың әдістемесі

2. 1 Инвестициялық жобаларда тиімділігін бағалаудың қағидалары мен нысандары

Қазақстанда инвестициялық қызмет - қаржыландырудың ішкі және сыртқы көздері есебінен ұдайы өндіріс процесінің қайта дамуына бағытталған. Мемлекет бұл комплексті құруға арналған факторлар, дүниежүзілік шетелдік капиталды назарға алып отыр.

Бұл қатаң позицияны Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев “Біздің міндетіміз- Қазақстанды дүниежүзілік қоғамдастықтың көзқарасы бойынша инвестиция үшін, инвесторларды маңызды салаларда белсенді түрде ұсынатын қолайлы орын” деп ерекше атап көрсеткен.

Көптеген шетелдік компаниялардың кәсіпкерлері, фирмалар, жеке бизнесмендер Қазақстандағы инвестициялық климатты жоғары бағалауда. Бай табиғи ресурстарға, аграрлы және өндірістік потенциалға сай геосаяси жағдайға пайдалы кәсіби мамандандырылған маман кадрлар және білікті арзан жұмыс күші халықаралық қатынастардың саяси жағдайында тұрақтылығымен ерекшеленеді.

Шетелдік капиталдың назарын приоритетті стратегиялық мәселе ретінде жариялай отырып, Қазақстан сонымен қатар дүниежүзілік шаруашылықтағы интеграция үшін керекті цивилизациялы заңды үкімет базасын құруға қажетті қызметтерді және ашық экономикаға өтуді жүзеге асырады.

“Шетелдік инвестициялар туралы”, “Тікелей инвестицияны мемлекеттік қолдау туралы” заңдар қабылданды. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев 1997 жылы “Қазақстан Республикасы экономикасының тікелей және шетелдік инвестициялық назар аудару үшін приоритетті секторлар қатарын бекіту туралы” және “Жеңілдік пен преференция жүйесінің жалпы жағдайын және олдардың инвесторлармен арасындағы келісім жүргізуде ұсынылу тәртібін бекіту туралы” бұйрықтарын шығарды.

1997 жылы республиканың құқықтық нормативтік пакеті инвестициялық қатынастарды ұлттық және халықаралық деңгейде реттеу бойынша Қазақстан Республикасының “Тікелей инвестицияны мемелекеттік түрде қолдау туралы”, “Құнды қағаздар нарығы туралы”, “Құнды қағаздармен арадағы келіссөздерді тіркеу туралы” Заңдарымен толықтырылды.

Сонымен қатар инвестицияны қорғау туралы үкімет аралық келіссөздердің толық қатары бекітілді.

Қазақстанда шетелдік инвестициялар кез-келген объектіге және барлық рұқсат етілген ұйымдасқан-құқықтық формадағы қызмет түрлерінде жүзеге асырылады, соның ішінде шетелдік фирмаларды құру жолымен, яғни олардың филиалдары мен қызметкерлері толығымен шетелдік инвесторларға жататын немесе оларға мүліктің бір бөлігі қарайтын біріккен кәсіпорындар жатады.

Ұлттық және халықаралық деңгейде Шетелдік инвесторларға республикада реинвестиция үшін және тауарларды айналымға шығару немесе басқа да мақсаттарда өз атқарған жұмыстарынан түскен пайданы өз қалаулары бойынша пайдалануларына кепілдік беріледі.

Қазақстан экономиканың приоритетті секторларында тікелей инвестицияны назарға ұсыну бойынша ақпараттық-презентациялы жұмыстар белсенді түрде өткізеді.

Кесте 5.

Экономикалық қызмет түрлері бойынша Қазақстан Республикасына тікелей шетелдік инвестицияның жалпы құйылымы.

млн. доллар АҚШ

Қызмет түрінің атауы
1993-1999
2000
2001
2002
2003
6 ай 2004
барлығы
Қызмет түрінің атауы: Ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы, балық аулау
1993-1999: 3, 6
2000: 3, 8
2001: 5, 0
2002: 2, 4
2003: 1, 6
6 ай 2004: -0, 5
барлығы: 16, 0
Қызмет түрінің атауы: Тау қыртысын өндіру
1993-1999: 5805, 7
2000: 2035, 5
2001: 3088, 9
2002: 2123, 4
2003: 2188, 5
6 ай 2004: 1197, 2
барлығы: 16439, 2
Қызмет түрінің атауы: өңдеу өнеркәсібі
1993-1999: 1519, 5
2000: 246, 9
2001: 642, 7
2002: 832, 4
2003: 1000, 0
6 ай 2004: 240, 8
барлығы: 4482, 3
Қызмет түрінің атауы: Электр энергиясын, газ, суды өндіру және тарату
1993-1999: 391, 7
2000: 41, 3
2001: 33, 8
2002: 19, 0
2003: 67, 7
6 ай 2004: 6, 8
барлығы: 560, 2
Қызмет түрінің атауы: Құрылыс
1993-1999: 20, 9
2000: 12, 3
2001: 31, 0
2002: 47, 0
2003: 50, 6
6 ай 2004: 36, 7
барлығы: 198, 5
Қызмет түрінің атауы: Сауда, автомобиль жөндеу жұмыстары, және тұрмысқа қажетті заттар
1993-1999: 103, 6
2000: 46, 8
2001: 63, 6
2002: 105, 1
2003: 164, 1
6 ай 2004: 112, 9
барлығы: 596, 2
Қызмет түрінің атауы: Қонақ үйлер мен мейрамханалар
1993-1999: 42, 3
2000: 10, 1
2001: 25, 3
2002: 10, 9
2003: 7, 4
6 ай 2004: 3, 4
барлығы: 99, 4
Қызмет түрінің атауы: Транспорт және байланыс
1993-1999: 71, 7
2000: 88, 4
2001: 161, 1
2002: 95, 1
2003: 75, 7
6 ай 2004: 130, 1
барлығы: 622, 1
Қызмет түрінің атауы: Қаржылық қызмет
1993-1999: 176, 5
2000: 29, 9
2001: 44, 8
2002: 11, 8
2003: 52, 7
6 ай 2004: 6, 4
барлығы: 322, 1
Қызмет түрінің атауы: Қозғалмайтын мүлік операциясы, аренда, өнеркәсіп қызметтері
1993-1999: 1175, 4
2000: 257, 5
2001: 454, 5
2002: 845, 9
2003: 995, 1
6 ай 2004: 777, 5
барлығы: 4505, 8
Қызмет түрінің атауы: Білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік көмек
1993-1999: 112, 5
2000: 5, 6
2001: 6, 0
2002: 13, 4
2003: 4, 2
6 ай 2004: 12, 0
барлығы: 153, 6
Қызмет түрінің атауы: Аталған категорияларға жатпайтын қызмет түрлері
1993-1999: 357, 5
2000: 3, 3
2001:
2002:
2003:
6 ай 2004:
барлығы: 360, 8
Қызмет түрінің атауы: БАРЛЫҒЫ
1993-1999: 9781, 0
2000: 2781, 2
2001: 4556, 6
2002: 4106, 4
2003: 4607, 6
6 ай 2004: 2523, 3
барлығы: 28356, 1

Республика инвестиция секторын мұнай өндірумен, және машина жасау, қайта өңдеу салаларымен, транспортты, әлеуметтік инфрақұрылымды салалармен байланыстырады.

Берілген контекстте Қазақстан өңдеу салаларының дамуы бойынша дүниежүзіне танымал трансұлттық компаниялар қатарымен белсенді түрде сұхбат жүргізетінін көреміз. Олардың ішінде БАЕ Системс, Хьюлет паккард, Гардиан, Сингапур Технолоджие, Митцубиси, Сиеменс, Фольксваген-Шкода, Даймлер-Крайслер, Тоддини, Пирелли, Тиссен Круни, Ман Ферросталь, Сэнт-Гобэн, Пилкингтон, Самсунг компаниялары бар.

Бұл компаниялармен өңделген негізгі жобалар реализациясы текстильді өнімдер, құрылыс материалдары, мұнай химиялық өнімдері өндірісі бойынша кластерлердің дамуына арналған негізді құруға мүмкіндік береді.

2001 жылы барлық шаруашылық субъектілері үшін қолайлы жағдай жасай отырып, либералды нарықтық экономика принциптерін нығайтуға бағытталған жаңа салық кодексі қабылданды. Шешім 2001 жылдың 1 маусымынан бастап 20 бастап қосылған бағаға 16 пайыз салықты және әлеуметтік салықты 26-дан 21 пайызға төмендетті. Шетелдік компаниялар жетекшілерінің келуі-кетуіне байланысты олардың Қазақстандағы өкілдеріне арналған әлеуметтік инвесторлық виза енгізілді. Мұндай виза иегерлері ішкі істер органдарына тіркелмей-ақ, төлқұжаттық және кедендік бақылаудан өту тәртібін жеңілдетуге құқылы.

Елдің экономикасын тікелей және отандық және шетелдік инвестицияның өсуі көлемі есесбінен балансты дамуын қамтамасыз ету үшін қызметтің приоритетті түрі үшін ҚР-да 2003-2005 жылдарда тікелей инвестицияны назарға алу бағдарламасы жасалды. Оның негізгі бағдарының бірі өнеркәсіптік өңдеуді дамыту болып табылады.

2. 2. Нарықтық экономика жағдайындағы инвестициялық жобаларды бағалаудың ерекшеліктері

Қазақстан экономикасын реформалау 1991-2000 жылдар аралығында толығымен салыстырмалы төмен деңгейде инвестициялық белсенділікпен қатар жүреді. 1996 жылға дейін инвестициялық қызметтің құлауының тұрақты тенденциясы қадағалана бастады. 1996 жылы инвестицияда негізінен капитал 1991 жылмен салыстырғанда он есе төмендеген, ал 1997 жылдан бастап экономиканың нақты секторында инвестицияның өстенденциясы байқала бастады.

2003 жылы кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржылық емес активтері 1472341 млн. теңгеге бағытталған (ал 2002 жылы - 1307249 млн. теңге, 2001 жылы- 1158148 млн. теңгені құрады) (7 кесте)

Кесте 6.

Қаржылық емес актив инвестициясы

:
Көрсеткіштер:: Көрсеткіштер:
2001 жыл: 2001 жыл
2002 жыл: 2002 жыл
2003 жыл: 2003 жыл
Ауытқуы /+, -/: Ауытқуы /+, -/
: 1
Көрсеткіштер:: Қаржылық емес активтерге инвестиция /млн. тг/
2001 жыл: 1158148
2002 жыл: 1307249
2003 жыл: 1472341
Ауытқуы /+, -/: 165092
:
Көрсеткіштер::

Оның ішінде:

  • негізгі капиталға инвестиция
2001 жыл: 943398
2002 жыл: 1099986
2003 жыл: 1327864
Ауытқуы /+, -/: 227878
:
Көрсеткіштер::

Оның ішінде:

  • күрделі жөндеу шығындары
  • айналым қорлардың материалдық босалқыларды толтыруға инвестиция
  • басқа да қаржылық емес активтерге инвестиция
2001 жыл:

85657

207067

7683

2002 жыл:

146264

202912

4351

2003 жыл:

153790

128328

16149

Ауытқуы /+, -/:

7526

-74584

11798

: 2
Көрсеткіштер::

Жалпы көлеміне пайыз бойынша: /%/

Қаржылық емес активтерге инвестиция

2001 жыл: 100
2002 жыл: 100
2003 жыл: 100
Ауытқуы /+, -/: -
:
Көрсеткіштер::

Оның ішінде:

Негізгі капиталға инвестиция

2001 жыл: 81, 4
2002 жыл: 84, 2
2003 жыл: 90, 2
Ауытқуы /+, -/: 6
:
Көрсеткіштер::

Оның ішінде:

  • күрделі жөндеу шығындары
2001 жыл: 7, 4
2002 жыл: 11, 2
2003 жыл: 11, 6
Ауытқуы /+, -/: 0, 4
:
Көрсеткіштер::
  • айналым қорлардың материалдық босалқыларды толтыруға инвестиция
2001 жыл: 17, 9
2002 жыл: 15, 5
2003 жыл: 8, 7
Ауытқуы /+, -/: -6, 8
:
Көрсеткіштер:: - басқа да қаржылық емес активтерге инвестиция
2001 жыл: 0, 7
2002 жыл: 0, 3
2003 жыл: 1, 1
Ауытқуы /+, -/: 0, 8

Қаржылық емес активтегі инвестиция негізгі капитал инвестициясынан, материалды айналым құралдарының қорын толықтыру инвестициясы (өндірістік қорлар, бітпеген өндірістер, дайын өнімдер, сауда саттық тауарлары), құндылықтардан, өндірістік емес материалды активтерден (жер учаскелері, табиғи қолданыс объектілері), өндірістік емес материалсыз активтер (петенттер, лицензиялар, жер учаскелерін қолдану құқығы, ұйымдық шығындардың авторлық құқығы, сауда белгілері, тауар белгілері және т. б) тұрады.

Қаржылық емес актив инвестициясының құрылымында ең көп салмақты үлестің көлемі - 2003 жылғы мәліметтер бойынша негізгі капитал инвестициясынан тұрған, материалды айналым құралдарының қорын толықтыруға кеткен шығын 90, 2 % пайызды құраған.

2003 жылы негізгі капиталдағы инвестиция көлемі 1472341 млн. теңгені құраған. Кәсіпорынның инвестициялық белсенділігі аймақ бойынша тербелісте болады. Республиканың сегіз аймағы бойынша республика бойынша орташа инвестиция динамикасынан негізгі капиталға дейін ауытқуы бақыланған.

2003 жылы негізгі капиталдың инвестициясының көлемінің шамамен жарты бөлігін республиканың батыс аймақтарындағы (Ақтөбе, Атырау, Батыс қазақстан, маңғыстау облыстары) кәсіпорындары пайдаланғанын көруге болады.

Тағы да үлкен көлемі Астана және Алматы қалаларының инфрақұрылымының дамуына бағытталған, олардың негізгі капиталдағы инвестициялық көлемінің үлес салмағы сәйкесінше 10 және 9% пайызды құрағын.

Кесте 7.

Қаржылық емес активтерге инвестициялардың бөлінуі

Көрсеткіштер:: Көрсеткіштер:
2001 жыл: 2001 жыл
2002 жыл: 2002 жыл
2003 жыл: 2003 жыл
Ауытқуы /+, -/: Ауытқуы /+, -/
Көрсеткіштер:: млн. тг
2001 жыл: %
Көрсеткіштер::

Қаржылық емес активтерге инвестиция, млн. тг

Негізгі капиталға инвестиция

  • тұрғын үй
  • тұрмайтын ғимараттар мен үйлер
  • машиналар, құралдар, құрылғылар

оның ішінде көлік құралдары

  • көпжылдық өсімдіктер
  • жұмыс, азық малдары
  • компьютерлік және бағдарламалық қамтамасыз ету

Инвестицияның жалпы көлемінен негізгі капитал

  • күрделі жөндеу

Басқа да өндірілген активтерге инвестиция

  • материалдық босалқыларды толтыру
  • құндылықтар

Өндірістік емес материалдық активтерге инвестиция

2001 жыл:

1158148

943398

40015

333523

376832

46003

303

1043

2616

85657

207334

207067

267

5152

4808

2002 жыл:

1307249

1099986

45683

426321

350916

52449

826

1171

6552

146265

202912

202912

-

1139

1139

2003 жыл:

1472341

1327864

68255

585289

358965

37097

800

1119

12098

153790

128328

128328

-

9695

9626

Ауытқуы /+, -/:

165092

227878

22572

158968

8049

-15352

-26

-52

5546

7525

-74584

-74584

-

8556

8487

112, 6

120, 7

149, 4

137, 2

103

70, 7

96, 8

95, 5

184, 6

105

63, 2

63, 2

-

852

845

Көрсеткіштер::

Оның ішінде:

  • жер және объектілер үшін табиғатты пайдаланудағы

Материалдық емес активтерге инвестиция

2001 жыл: 2264
2002 жыл: 3212
2003 жыл: 6454
Ауытқуы /+, -/: 3242
200

Негізгі капитал инвестициясының үлкен бөлігі машина жасау, қондырғыларды монтаждау, игеруге бағытталған. Тұрғын үй құрылысын игеруге бағытталған инвестициялық шығынның үлесті салмағы жылжымайтын мүлікті сатып алушы мен орнын жабушы халықтың, төмен төлемге бейімді сұранысымен тығызбайланысты.

Негізгі капиталдағы инвестицияның салалық құрылымында 2003 жылғы мәліметттер бойынша өнеркәсіп салалары үлесті орын алады (65%) . Инвестицияның үлкен көлемі тау жыныстарын бұрғылауға, өңдеу өнеркәсібіне жұмсалады. Кәсіпорын негізгі капиталындағы басқа да қызмет үлесі 0, 2%-10% пайызды құраған.

Жеке кәсіпорындардың инвестициялы белсенділігі мемлекеттікпен салыстырғанда жоғары деңгейде. Қаржылық емес активтегі инвестицияның негізгі көлемі 2003 жылы жеке меншікті ұйымдар мен кәсіпорындармен жүзеге асырылған болатын. Экономиканың басқа мемлекет пен мемлекеттік секторының шаруашылық субъектілерінің үлесі сәйкесінше 23 % және 10% пайызды құрағын. Шамамен үш жыл ішінде Шетелдік меншік үлесі инвестиция көлемінде 16 % пайызға өскен.

Инвестициялық процестің белсенділігін қаржыландыруы төмендегіше:

  1. мемлекеттік ресурстар (республикалық бағдарламаларды қаржыландыру, коммерциялық құрылым инвестициясында мемлекеттің қатысуы, арнайы мемлекеттік қағаздарды шығару)
  2. кәсіпорынның жеке құралдары (айналым капиталы, пайда, амортизациялы бөлініс)
  3. өндірістік инвестиция орнына жүретін, жеңілдікті пайдаға салық салу саясатын жүргізу

Шетелдік кәсіпорындар үшін қаржылық емес активте инвестицияны қаржыландырудың негізгі көзі - олардың жеке құралдары (80%) болып табылады. 2002 жылмен салыстырғанда құрылымдағы жеке құралдар үлесі 2003 жылы 3, 4 % пайызға төмендеген (1 сурет) .

... жалғасы

Сіз бұл жұмысты біздің қосымшамыз арқылы толығымен тегін көре аласыз.
Ұқсас жұмыстар
ӘЛЕМДІК ШАРУАШЫЛЫҚ ЖҮЕЙСІНДЕГІ ҚАЗАҚСТАН
Қазіргі кездегі сыртқы экономикалық факторлардың ұлттық экономиканың дамуындағы ролін көрсету және Қазақстанның қазіргі кездегі интеграциялық тенденцияларын анықтау
Еуразиялық Экономикалық Қауымдастықтағы Қазақстан
Әлемдік экономиканың жаһандық мәселелері
Қазақстанда бәсекеге қабілетті ауыл шаруашылығы мен азық-түлік өндірісін басқару мәселелері
Толық экономикалық одақ
Қазақстан экономикасының индустриалды-инновациялық дамуына талдау
Сыртқы экономикалық қызметті реттеудің ерекшеліктерін зерттеу
Трансұлттық корпорациялардың халықаралық экономикалық қатынастардағы рөлі
ҚР аймақтардың экономикалық қауіпсіздік жағдайын талдау
Пәндер



Реферат Курстық жұмыс Диплом Материал Диссертация Практика Презентация Сабақ жоспары Мақал-мәтелдер 1‑10 бет 11‑20 бет 21‑30 бет 31‑60 бет 61+ бет Негізгі Бет саны Қосымша Іздеу Ештеңе табылмады :( Соңғы қаралған жұмыстар Қаралған жұмыстар табылмады Тапсырыс Антиплагиат Қаралған жұмыстар kz