Дүниежүзілік шаруашылықтың жаһандануы және инвестициялық процесс


Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1. Дүниежүзілік шаруашылықтың жаһандануы және инвестициялық процесс..
1.1. Әлемдік экономикада инвестициялық процестің дамуы ... ... ... ... ... ... ... .
1.2. Қазақстан Республикасына инвестицияны тартудың қазіргі жағдайы ... ...
2. Инвестициялық жобаларды статистикалық зерттеу және экономикалық бағалаудың әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.1. Инвестициялық жобалардың тиімділігін бағалаудың қағидалары мен нысандары және олардың дамуын статистикалық зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2. Нарықтық экономика жағдайында инвестициялық жобаларды бағалаудың ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3. Қазақстан Республикасының экономикалық стратегиясы және инвестициялық процестің болашақтағы дамуы
3.1. Қазақстан Республикасындағы инвестицияны пайдаланудың негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ...
3.2. Шетел инвестицияларын тартудың негізгі жолдары және олардың тиімділігі ... ... .

Қорытынды ... ... ..
Пайдаланылған әдебиеттердің библиографиялық тізімі
Қазақстан Республикасы қазіргі кезде инвестицияға қолайлы мемлекет болып табылады. Инвестицияның өсуіне жағдай жасаушы факторлар арасында, Қазақстанның Азиялық региондағы геосаясатты жағдайын, соның ішінде бай пайдалы қазба орындарын, ауылшаруашылық потенциалын, сонымен қатар жұмысшы кадрларды тағайындаудағы жоғары білім деңгейін айтуымызға болады. Олардың республика аймақтарына қатысты стратегиялық көзқарастары қалыптасқан. Инвестициялы қызмет үшін қолайлы ортаны қалыптастыруға әсер ететін фактор бәрінен бұрын экономикалық және саяси тұрақтылығы, инфрақұрылымның дамуы және банктік жүйе, сонымен қатар дәлдік пен заң орындарының шетелдік инвесторларына қатысты дәлдігі болып табылады.
Қазақстан Республикасына шетел инвестицияларын тарту үшін жақсы жағдай қалыптастыруға әртүрлі теориялық және әдістемелік көзқарастар келесі ғалымдардың жұмыстарында бейнеленген: Б.С. Мырзалиев, Б.С.Изатуллаева, А.Кошанов, Б.Хусаинов, У.Угарова, А.Акашов, А.М.Сулейменова, В.Комаров, А.Алимбаев.
Курстық жұмыстың мақсаты Қазақстан Республикасына шетел инвестицияларын тартудың механизмін жақсартудың негізгі жолдарын дамыту бойынша кешенді және ғылыми дәлелденген ұсыныстар жасау.
Қойылған мақсатқа сәйкес келесі міндеттер анықталды:
- дүниежүзілік шаруашылықтың жаһандануы және инвестициялық процестің теоретикалық аспектілерін қарастыру;
- шетел инвестицияларының Қазақстан экономикасының даму процесіне әсерін анықтау;
- Қазақстан Республикасында инвестицияларды пайдаланудың негізгі бағыттары мен реттеу мәселелерін қарастыру;
1. Закон Республики Казахстан от 27 декабря 1994 г. № 266. «Об иностранных инвестициях».
2. Закон РК «О внесении изменений и дополнений в Закон РК Об иностранных инвестициях» от 16 июня 1997 г.
3. Закон Республики Казахстан 28 февраля 1997 года № 75-1 «О государственной поддержке прямых инвестиций».
4. Об утверждении Правил предоставления льгот и преференций при заключении контрактов с инвесторами, осуществляющими инвестиционную деятельность в приоритетных секторах экономики.
5. Об утверждении Инструкции о порядке передачи пенсионных активов при расторжении договоров на инвестиционное управление пенсионными актами.
6. О создании республиканского государственного предприятия «Казахстанский центр содействия инвестициям» Государственного комитета Республики Казахстан по инвестициям: Пастоновление // Собрание актов Президента РК и Правительства РК. – 1998. -№ 14.-с.46-47.
7. Приказ председателя Агентства Республики Казахстан по инвестициям от 14 апреля 2000 года № 01/7. О совершенствовании процедуры предоставления льгот и преференций при заключении контрактов с инвесторами, осуществляющими инвестиционную деятельность в приоритетных секторах экономики.
8. Постановление Директората Национальной комиссии РК по ценным бумагам. О требованиях, предъявляемых к юридическим лицам при получении лицензии на осуществление деятельности по инвестиционному управлению пенсионным активами: Постановление // Азия -ЭЖ– - 1998. – январь (№1).
9. Указ Президента Республики Казахстан от 6 марта 2000 года № 349. Об утверждении перечня приоритетных секторов экономики Республики Казахстан для привлечения прямых отечественных и иностранных инвестиций.
10. Указ Президента РК «О приоритетных и региональных программах поддержки и развития малого предпринимательства в РК» от 7 июля 1997
11. Булатова А.С. Экономика: учебник. М: Бек. 1994. С.23
12. Маршалл А. Принципы экономической науки. М. 1993. С.65
13. Гитман Л., Джонк М. Основы инвестирования. Пер. с англ. – М. Дело,1997
14. Самуэльсон П.А Экономика. Т.1. М. 1993. С. 123
15. Бригхем Ю., Гапенский Л. Финансовый менеджмент. Пер. с англ. Под ред.. В.В.Ковалева. С.-Петербург, Экономическая школа, 1997
16. Современная экономика. Общедоступный учебный курс. – Ростов-на- Дону: Феникс, 1995.С.43
17. Новиков И. Создание корпорации но страхованию банковских депозитов – один из путей совершенствования инвестиционных процессов в Казахстане // Азия-ЭЖ. – 1998.-май (№20) с.10.
18. Усиление роли государственного регулирования в инвестиционной деятельности // Финансовый бизнес. – 1997. - №12.-с. 34-41.
19. Повернуться лицом к инвестору // Экономика и право Казахстана. – 1998.-№9,-с.4.
20. Фишер С. и др. Экономика. М. 1993. С.85.
21. Курс экономической теории: Учебник / Под общей ред. проф М.Н.Чепурина, проф Е.А. Киселевой – Киров: изд-во «АСА», 1997.с.65
22. Матвиенко 10. Полезность инвестиций//Рынок ценных бумаг Казахстана. – 1998.-№5.с, 22-31.
23. Шпрыгин В. Без инвестиций нет обновления // Экономика и жизнь. –1998.-март(№11).-с.29
24. Шардабеков Е. Инвестора нужно любить, беречь и холить // Азия-ЭЖ. –1998. –март (№11).-с.7.
25. Кошанов А., Хусаинов Б. Инвестиционные возможности Казахстана и его интеграция в экономику центрально-азиатского региона // Транзитная экономика. 1998.-№ 2.-с.21-28.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі:  Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге
Таңдаулыға:   




Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1. Дүниежүзілік шаруашылықтың жаһандануы және инвестициялық процесс..
1.1. Әлемдік экономикада инвестициялық процестің дамуы
... ... ... ... ... ... ... .
1.2. Қазақстан Республикасына инвестицияны тартудың қазіргі жағдайы ... ...

2. Инвестициялық жобаларды статистикалық зерттеу және экономикалық
бағалаудың
әдістемесі ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ...
2.1. Инвестициялық жобалардың тиімділігін бағалаудың қағидалары мен
нысандары және олардың дамуын статистикалық
зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2. Нарықтық экономика жағдайында инвестициялық жобаларды бағалаудың
ерекшеліктері ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

3. Қазақстан Республикасының экономикалық стратегиясы және инвестициялық
процестің болашақтағы
дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3.1. Қазақстан Республикасындағы инвестицияны пайдаланудың негізгі
бағыттары
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3.2. Шетел инвестицияларын тартудың негізгі жолдары және
олардың
тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
... ... ... ... ... ... ... ... .

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Пайдаланылған әдебиеттердің библиографиялық тізімі ... ... ... ... ... ...
КІРІСПЕ

Қазақстан Республикасы қазіргі кезде инвестицияға қолайлы мемлекет
болып табылады. Инвестицияның өсуіне жағдай жасаушы факторлар арасында,
Қазақстанның Азиялық региондағы геосаясатты жағдайын, соның ішінде бай
пайдалы қазба орындарын, ауылшаруашылық потенциалын, сонымен қатар жұмысшы
кадрларды тағайындаудағы жоғары білім деңгейін айтуымызға болады. Олардың
республика аймақтарына қатысты стратегиялық көзқарастары қалыптасқан.
Инвестициялы қызмет үшін қолайлы ортаны қалыптастыруға әсер ететін фактор
бәрінен бұрын экономикалық және саяси тұрақтылығы, инфрақұрылымның дамуы
және банктік жүйе, сонымен қатар дәлдік пен заң орындарының шетелдік
инвесторларына қатысты дәлдігі болып табылады.
Қазақстан Республикасына шетел инвестицияларын тарту үшін жақсы жағдай
қалыптастыруға әртүрлі теориялық және әдістемелік көзқарастар келесі
ғалымдардың жұмыстарында бейнеленген: Б.С. Мырзалиев, Б.С.Изатуллаева,
А.Кошанов, Б.Хусаинов, У.Угарова, А.Акашов, А.М.Сулейменова, В.Комаров,
А.Алимбаев.
Курстық жұмыстың мақсаты Қазақстан Республикасына шетел инвестицияларын
тартудың механизмін жақсартудың негізгі жолдарын дамыту бойынша кешенді
және ғылыми дәлелденген ұсыныстар жасау.
Қойылған мақсатқа сәйкес келесі міндеттер анықталды:
- дүниежүзілік шаруашылықтың жаһандануы және инвестициялық процестің
теоретикалық аспектілерін қарастыру;
- шетел инвестицияларының Қазақстан экономикасының даму процесіне
әсерін анықтау;
- Қазақстан Республикасында инвестицияларды пайдаланудың негізгі
бағыттары мен реттеу мәселелерін қарастыру;
Зерттеу объектісі ретінде республиканың экономикалық сферасы алынды.

1. ДҮНИЕЖҮЗІЛІК ШАРУАШЫЛЫҚТЫҢ ЖАҺАНДАНУЫ ЖӘНЕ ИнвестициЯЛЫҚ
ПроцесТІҢ ДАМУЫ
1.1. Әлемдік экономикада инвестициялық процестің дамуы

Глобальды экономиканың білімділігі және дамуы – көпжақты процесс
болып табылады. Экономикалық қатынастардың формаларының бірі дүниежүзілік
шаруашылығында халықаралық капитал миграциясы болып табылады. Капитал
миграциясы (тасымалдау) өзі көп пайда нормасымен басқа мемлекетте өз
мемлекетіне қарағанда орналасқан жағдайда ғана жүзеге асады. Капиталдың
шығарылуы кетірілген кіріс үшін – келесі себептерден тұруы мүмкін:
а) өзі шығып жатқан аймақтағы капиталды қайтадан жинақтау
б) капиталға деген сұраныстың сәйкес келмеуі және оның дүниежүзілік
шаруашылықтағы алатын орны;
в) мемлекеттегі бар қаражат, арзан шикізат пен жұмыс күшін экспорттау
капиталы;
г) өндірістің интернационализациялануы.
Капиталға деген өскен сұраныс өзі экспортталатын елдерде , түрлі
мемлекеттердегі экономиканың дамуының тең еместігімен түсіндіріледі.
Шетелдік капиталға сұраныс білдірген елдер, олар үшін ыңғайлы, қолайлы
жағдайлар жасайды. Олар банк бойынша пайызды, дивидентті өсіреді, заңдар
қабылдайды, және де шаруашылық саясатын жүргізеді.
Шетелдік кәсіпкерлерді дамыған елдер капиталынан ерекше назар
аударатын жағдайы экономикасы жағынан әлсіз мемлекеттерді қолдану болып
табылады. (төмен жалақы, шикізатқа деген төмен сұраныс, суға деген
сұраныс, электр энергиясына деген сұраныс).
Дүниежүзілік шаруашылықта халықаралық несиенің маңызды экономикалық
тигізетін зардабы бар. Ол түрлі елдерде капиталды қолдануда пайда
деңгейін теңестіреді. Бұдан басқа да, бұл несие капитал пайдасын көтеру
факторына қызмет етеді.
Инвестиция – Қазақстан экономикасы ұшін жаңа ұғым болды.
Орталықтандырылған жоспарлы шаруашылық аралығында жалпы табыстық капитал
салу - деген негізгі қормен байланысты ұғым пайда болды.
Кесте 1.
Халықаралық валюталық қорды несиелеу
1947-2002 жылдар аралығында. (% пайызбен)
Елдер 1947-1961 жж. 1962-1976 жж., 1977-2002 жж.
Өндірістік дамыған елдер 60.06 60.33 8.55
Дамушы елдер 38.65 39.34 91.45
Барлығы 100.00 100.00 100.00

Талдау нәтижесінен көретініміз, несиенің резервті түрі қайтармалы
болып табылады (кесте 2)
Кесте 2.
1991-2002 жылдардағы несие бөлу,
млрд. (% пайызбен есептегенде)
Несие түрлері 1991 ж. 1999 ж. 2002 ж.
Резервті (қолдау) 29 50 68
Компенсациялы 31 2 3
кездейсоқтық
Кеңейтілген 32 38 14
Жүйелік трансформация 10
Қосымша 8 10 5
Барлығы 100 100 100

Соңғы жылдары дүниежүзі бойынша шикізатқа деген тапсырыс деңгейі
шамадан тыс төмендеп кетті. Дамушы елдер қатары үшін , солардың ішінде
Қазақстан республикасы үшін де шикізатқа деген сұраныстың төмендеуі ғана
емес сонымен қатар тұрақсыз қаржы жағдайына және төлем балансына деген
қажеттілікке деген инвесторлардың сенімділігі де проблема болып отыр. Қаржы
дағдарысы әлі де тоқталған жоқ, сонымен қатар басқа да елдер қатарында етек
алуы мүмкін.
Қазіргі кезде дамушы елдердің арасында инвестицияның жалпы төмендеуі
қадағалануда. Мысалы, елдің барлық аймақтарындағы шетелдік инвестицияның
төмендеуі және де соның ішінде Азия елдерін атап өтуге болады. (2001 жылы
77% пайызда).
Кесте 3.
Халық шығынының құрылымы ( % пайызбен)
1991 ж 1997 ж. 2002 ж.
Тауар сатып алу және қызмет 62.3 68.3 79.8
төлемдері
Міндетті төлемдерді төлеу 8.3 6.6 7.1
Құнды қағаздардың төлем жинақтары19.6 1.8 0.12
Валютаны сатып алу - 21.5 15.2
Ақшаның қолда өсуі 9,8 1.8 2.9

Кестенің талдауынан көретініміз, халықтың шығын құрылымы әр жыл
өткен сайын өзгеріп отырған. Инвесторлар, мысалы, тапсырыс берушілер
атынан, салымшылар атынан, несие алушылар атынан, сатып алушылар атынан
жұмыс істей алады. Тапсырыс беруші инвестор болып табылмайды. Егер құнды
қағаздардағы, валюта сатып алу кезіндегі өскен ақша құнын, жинақталған
қаржы көлемін қайтадан қосатын болсақ, онда бұл сумманың тұрақты түрде
төмендегенін бақылауымызға болады.
Мемлекет масштабында жинақтаудың жалпы деңгейі шаруашылық
субъектілерінің, үкіметтің, халықтың қорымен байланысты десек те болады.
Күрделі байланыстар (региональды, салалық) бағдарламалар мен жобаларда
бақылауға алынады.
Жинақтау мен мемлекеттің инвестиция қатарларының нәтижелерін
қарастырайық, ол төмендегі кестеде көрсетілген
Кесте 4.
2002 жылғы жеке мемлекеттерде инвестицияны жинақтау.
Мемлекет Пайыздар
Жинақтаушы Инвестиция
АҚШ 17.8 19.6
Англия 18.3 18.7
Германия 19.7 20
Жапония 32 30
Оңтүстік Корея 37 39.5
Таиланд 39 46
Малайзия 39.6 46

Таиланд пен Малайзияда жинақтау да, және инвестиция да екі есе АҚШ-
тағы және Англиядағы сәйкес көрсеткіштерінен басым түседі.
Зерттеу жұмыстары көрсеткендей, Оңтүстік – Шығыс Азияда инвестиция
көлемінің өсуі әлсіздіктің белгісі болып саналды
Оңтүстік – Шығыс Азия елдерінде капитал бағасы шетел капиталдарының
персоналды ағыны және криминалистика әсерінен төмендеген. 1990 жылдардың
соңында Оңтүстік Кореяда, Таиландта, Малайзияда капитал кірісі бірден
төмендеді.
Бұл экономика секторында салықтар төленбейді. Ал жинақтау болса
шекардан асырылады. Қаржы ресурстарымен жұмыс істеуде пайда болуы мүмкін
әрекеттер қадағаланады.

1.2. Қазақстан Республикасына инвестицияны тартудың қазіргі жағдайы

Инвестор үшін тек экономика ортасындағы негізгі процестерді түсініп
қана қоймай, сонымен қатар, заманға сай экономика жағдайы мен оның
болашақта дамуы қатынасында формалдай білуі керек. Экономикалық талдау
экономиканың әрбір секторы үшін бөлшектеп зерттеуі мүмкін немесе
формальданбаған деңгейде жүзеге асуы мүмкін. Жүргізу әдістеріне тәуелсіз
түрде оның мақсаты бір ғана: қарапайым акциялар үшін сенімді негіз қалау.
Бәрімізге белгілі, экономиканың белгілі бір уақыт аралығында
орындалатын жалпы жағдайы мен экономикалық құрылымы акция курстарына үлкен
әсерін тигізеді десек те болады. Шетелдік инвесторлар, бүгінгі күнде құқық
жүйесімен және өзінің тұрақты түрде даму қызметінің кепілдігін қамтамасыз
етуде. Мемлекеттің түрлі аймақтарының біркелкі емес әлеуметтік–
экономикалық дамуы экономикалық дамыған және экономикасы жағынан артта
қалған аймақтар арасында жүргізіледі. Қазақстандағы болып жатқан жағдайлар
қадағалануда. Сепаретизмнің жылдам өткірленуі, соның ішінде экономикалық,
саяси, этникалық және аймақтық жағынан қадағаланбайды.
Қазақстанның экономикасындағы шетелдік инвесторлардың негізгі
құқықтарын және экономикалық негіздерін анықтайтын, ұйымдасқан формаларды
және олардың анықталуын іске асыратын заңдар Қазақстан Республикасының
Шетелдік инвестициялар туралы заңында көрсетілген, ол заң 1994 жылдың
27 желтоқсанында қабылданған болатын. Бұл заңды басқа да заңдар мен
кодекстер комплексінде қарастырамыз, олар бәрі бірігіп жалпы халықтық
режимді құрайды.
Экономика процестерінің мүмкіндіктерінің үлкен себебі қызметтің
нәтижелілігіне әсерін тигізе отырып қарапайым акция шығаратын компаниялар
пайдасын қарастырады.
Компанияның жағдайы ретінде – эмитенттер экономикалық шарттардың
өзгеруімен қатар олардың акциялық бағалары да бірге өзгеріп отырады.
Экономиканың кейбір секторлары, мысалы, тамақ өнімдерімен айналысатын сауда
орындары сияқты, мәнсіз қызмет атқарады, ал басқасы болса, мысалы, құрылыс
кешендері немесе автомобиль жасау өндірісі, жиі экономикалық жағдайдың
күрделенуі кезінде қиын жағдайға ұшырайды. Экономиканың белгілі бір уақыт
арайлығында орындалатын жалпы жағдайы мен экономикалық құрылымы акция
курстарына үлкен әсерін тигізеді десек те болады. Экономика процестерінің
мүмкіндіктерінің үлкен себебі қызметтің нәтижелілігіне әсерін тигізе отырып
қарапайым акция шығаратын компаниялар пайдасын қарастырады.
Бұл кері бағытта қозғалатын айнымалылар, экономикаға салық, пайыздық
ставка немесе энергия тасымалдаушылардың құн жоғарылайды немесе
тұтынушының тауарға кеткен шығындарының өндірістік мәні төмендеуіне жағдай
жасайды.
Кез – келген сала компаниялардан тұрады. Ол аналогты ұсыныстан
тұрады: мұнай өндірісі, мысалы, бензин немесе басқа да мұнай өнімдерін
өндіретін компаниялардан тұрады. Компанияның басқа салалардан
айырмашылығы, өндіру әдістері мен өндіретін өнім түрлеріне байланысты
ерекшеленеді. Бірақ олар аналогты түрде өндірістік мінездемеге ие болады
және әлеуметтік – экономикалық факторлармен бекітілген.
Делдалдық фирмалардың есеп беруі, аналогты түрде жарияланған ақпарат
тарату құралдарымен жүзеге асырылған статьялардан тұрады. Олар экономиканың
түрлі салалары туралы болуы мүмкін.

2. Инвестициялық жобаларды статистикалық зерттеу және экономикалық
бағалаудың әдістемесі
2.1 Инвестициялық жобаларда тиімділігін бағалаудың қағидалары мен
нысандары

Қазақстанда инвестициялық қызмет – қаржыландырудың ішкі және
сыртқы көздері есебінен ұдайы өндіріс процесінің қайта дамуына бағытталған.
Мемлекет бұл комплексті құруға арналған факторлар, дүниежүзілік шетелдік
капиталды назарға алып отыр.
Бұл қатаң позицияны Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев “Біздің
міндетіміз- Қазақстанды дүниежүзілік қоғамдастықтың көзқарасы бойынша
инвестиция үшін, инвесторларды маңызды салаларда белсенді түрде ұсынатын
қолайлы орын” деп ерекше атап көрсеткен.
Көптеген шетелдік компаниялардың кәсіпкерлері, фирмалар, жеке
бизнесмендер Қазақстандағы инвестициялық климатты жоғары бағалауда. Бай
табиғи ресурстарға, аграрлы және өндірістік потенциалға сай геосаяси
жағдайға пайдалы кәсіби мамандандырылған маман кадрлар және білікті арзан
жұмыс күші халықаралық қатынастардың саяси жағдайында тұрақтылығымен
ерекшеленеді.
Шетелдік капиталдың назарын приоритетті стратегиялық мәселе ретінде
жариялай отырып, Қазақстан сонымен қатар дүниежүзілік шаруашылықтағы
интеграция үшін керекті цивилизациялы заңды үкімет базасын құруға қажетті
қызметтерді және ашық экономикаға өтуді жүзеге асырады.
“Шетелдік инвестициялар туралы”, “Тікелей инвестицияны мемлекеттік
қолдау туралы” заңдар қабылданды. Қазақстан Республикасының Президенті
Нұрсұлтан Назарбаев 1997 жылы “Қазақстан Республикасы экономикасының
тікелей және шетелдік инвестициялық назар аудару үшін приоритетті
секторлар қатарын бекіту туралы” және “Жеңілдік пен преференция жүйесінің
жалпы жағдайын және олдардың инвесторлармен арасындағы келісім жүргізуде
ұсынылу тәртібін бекіту туралы” бұйрықтарын шығарды.
1997 жылы республиканың құқықтық нормативтік пакеті инвестициялық
қатынастарды ұлттық және халықаралық деңгейде реттеу бойынша Қазақстан
Республикасының “Тікелей инвестицияны мемелекеттік түрде қолдау туралы”,
“Құнды қағаздар нарығы туралы”, “Құнды қағаздармен арадағы келіссөздерді
тіркеу туралы” Заңдарымен толықтырылды.
Сонымен қатар инвестицияны қорғау туралы үкімет аралық келіссөздердің
толық қатары бекітілді.
Қазақстанда шетелдік инвестициялар кез-келген объектіге және
барлық рұқсат етілген ұйымдасқан-құқықтық формадағы қызмет түрлерінде
жүзеге асырылады, соның ішінде шетелдік фирмаларды құру жолымен, яғни
олардың филиалдары мен қызметкерлері толығымен шетелдік инвесторларға
жататын немесе оларға мүліктің бір бөлігі қарайтын біріккен кәсіпорындар
жатады.
Ұлттық және халықаралық деңгейде Шетелдік инвесторларға
республикада реинвестиция үшін және тауарларды айналымға шығару немесе
басқа да мақсаттарда өз атқарған жұмыстарынан түскен пайданы өз қалаулары
бойынша пайдалануларына кепілдік беріледі.
Қазақстан экономиканың приоритетті секторларында тікелей инвестицияны
назарға ұсыну бойынша ақпараттық-презентациялы жұмыстар белсенді түрде
өткізеді.
Кесте 5.
Экономикалық қызмет түрлері бойынша Қазақстан Республикасына тікелей
шетелдік инвестицияның жалпы құйылымы.
млн.доллар АҚШ
Қызмет түрінің 1993-192000 2001 2002 2003 6 ай барлығы
атауы 99 2004
Ауыл шаруашылығы,3,6 3,8 5,0 2,4 1,6 -0,5 16,0
орман
шаруашылығы,
балық аулау
Тау қыртысын 5805,7 2035,5 3088,9 2123,4 2188,5 1197,2 16439,2
өндіру
өңдеу өнеркәсібі 1519,5 246,9 642,7 832,4 1000,0 240,8 4482,3
Электр 391,7 41,3 33,8 19,0 67,7 6,8 560,2
энергиясын, газ,
суды өндіру және
тарату
Құрылыс 20,9 12,3 31,0 47,0 50,6 36,7 198,5
Сауда, автомобиль103,6 46,8 63,6 105,1 164,1 112,9 596,2
жөндеу жұмыстары,
және тұрмысқа
қажетті заттар
Қонақ үйлер мен 42,3 10,1 25,3 10,9 7,4 3,4 99,4
мейрамханалар
Транспорт және 71,7 88,4 161,1 95,1 75,7 130,1 622,1
байланыс
Қаржылық қызмет 176,5 29,9 44,8 11,8 52,7 6,4 322,1
Қозғалмайтын 1175,4 257,5 454,5 845,9 995,1 777,5 4505,8
мүлік операциясы,
аренда, өнеркәсіп
қызметтері
Білім беру, 112,5 5,6 6,0 13,4 4,2 12,0 153,6
денсаулық сақтау,
әлеуметтік көмек
Аталған 357,5 3,3 360,8
категорияларға
жатпайтын қызмет
түрлері
БАРЛЫҒЫ 9781,0 2781,2 4556,6 4106,4 4607,6 2523,3 28356,1

Республика инвестиция секторын мұнай өндірумен, және машина жасау,
қайта өңдеу салаларымен, транспортты, әлеуметтік инфрақұрылымды салалармен
байланыстырады.
Берілген контекстте Қазақстан өңдеу салаларының дамуы бойынша
дүниежүзіне танымал трансұлттық компаниялар қатарымен белсенді түрде сұхбат
жүргізетінін көреміз. Олардың ішінде БАЕ Системс, Хьюлет паккард, Гардиан,
Сингапур Технолоджие, Митцубиси, Сиеменс, Фольксваген-Шкода, Даймлер-
Крайслер, Тоддини, Пирелли, Тиссен Круни, Ман Ферросталь, Сэнт-Гобэн,
Пилкингтон, Самсунг компаниялары бар.
Бұл компаниялармен өңделген негізгі жобалар реализациясы текстильді
өнімдер, құрылыс материалдары, мұнай химиялық өнімдері өндірісі бойынша
кластерлердің дамуына арналған негізді құруға мүмкіндік береді.
2001 жылы барлық шаруашылық субъектілері үшін қолайлы жағдай жасай
отырып, либералды нарықтық экономика принциптерін нығайтуға бағытталған
жаңа салық кодексі қабылданды. Шешім 2001 жылдың 1 маусымынан бастап 20
бастап қосылған бағаға 16 пайыз салықты және әлеуметтік салықты 26-дан 21
пайызға төмендетті. Шетелдік компаниялар жетекшілерінің келуі-кетуіне
байланысты олардың Қазақстандағы өкілдеріне арналған әлеуметтік инвесторлық
виза енгізілді. Мұндай виза иегерлері ішкі істер органдарына тіркелмей-ақ,
төлқұжаттық және кедендік бақылаудан өту тәртібін жеңілдетуге құқылы.
Елдің экономикасын тікелей және отандық және шетелдік инвестицияның
өсуі көлемі есесбінен балансты дамуын қамтамасыз ету үшін қызметтің
приоритетті түрі үшін ҚР-да 2003-2005 жылдарда тікелей инвестицияны назарға
алу бағдарламасы жасалды. Оның негізгі бағдарының бірі өнеркәсіптік өңдеуді
дамыту болып табылады.

2.2. Нарықтық экономика жағдайындағы инвестициялық жобаларды бағалаудың
ерекшеліктері

Қазақстан экономикасын реформалау 1991-2000 жылдар аралығында
толығымен салыстырмалы төмен деңгейде инвестициялық белсенділікпен қатар
жүреді. 1996 жылға дейін инвестициялық қызметтің құлауының тұрақты
тенденциясы қадағалана бастады. 1996 жылы инвестицияда негізінен капитал
1991 жылмен салыстырғанда он есе төмендеген, ал 1997 жылдан бастап
экономиканың нақты секторында инвестицияның өстенденциясы байқала бастады.
2003 жылы кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржылық емес активтері 1472341
млн. теңгеге бағытталған (ал 2002 жылы – 1307249 млн. теңге, 2001 жылы-
1158148 млн.теңгені құрады) (7 кесте)
Кесте 6.
Қаржылық емес актив инвестициясы
Көрсеткіштер: 2001 жыл 2002 жыл 2003 жыл Ауытқуы
+,-
1 Қаржылық емес активтерге
инвестиция млн. тг 1158148 1307249 1472341 165092
Оның ішінде:
негізгі капиталға инвестиция943398 1099986 1327864 227878

Оның ішінде:
күрделі жөндеу шығындары
айналым қорлардың 85657 146264 153790 7526
материалдық босалқыларды
толтыруға инвестиция 207067 202912 128328 -74584
басқа да қаржылық емес
активтерге инвестиция 7683 4351 16149 11798

2 Жалпы көлеміне пайыз
бойынша: %
Қаржылық емес активтерге
инвестиция 100 100 100 -
Оның ішінде:
Негізгі капиталға инвестиция
81,4 84,2 90,2 6
Оның ішінде:
күрделі жөндеу шығындары
7,4 11,2 11,6 0,4
айналым қорлардың
материалдық босалқыларды
толтыруға инвестиция
17,9 15,5 8,7 -6,8
- басқа да қаржылық емес
активтерге инвестиция 0,7 0,3 1,1 0,8

Қаржылық емес активтегі инвестиция негізгі капитал инвестициясынан,
материалды айналым құралдарының қорын толықтыру инвестициясы (өндірістік
қорлар, бітпеген өндірістер, дайын өнімдер, сауда саттық тауарлары),
құндылықтардан, өндірістік емес материалды активтерден (жер учаскелері,
табиғи қолданыс объектілері), өндірістік емес материалсыз активтер
(петенттер, лицензиялар, жер учаскелерін қолдану құқығы, ұйымдық
шығындардың авторлық құқығы, сауда белгілері, тауар белгілері және т.б)
тұрады.
Қаржылық емес актив инвестициясының құрылымында ең көп салмақты
үлестің көлемі – 2003 жылғы мәліметтер бойынша негізгі капитал
инвестициясынан тұрған, материалды айналым құралдарының қорын толықтыруға
кеткен шығын 90,2 % пайызды құраған.
2003 жылы негізгі капиталдағы инвестиция көлемі 1472341 млн. теңгені
құраған. Кәсіпорынның инвестициялық белсенділігі аймақ бойынша тербелісте
болады. Республиканың сегіз аймағы бойынша республика бойынша орташа
инвестиция динамикасынан негізгі капиталға дейін ауытқуы бақыланған.
2003 жылы негізгі капиталдың инвестициясының көлемінің шамамен жарты
бөлігін республиканың батыс аймақтарындағы (Ақтөбе, Атырау, Батыс
қазақстан, маңғыстау облыстары) кәсіпорындары пайдаланғанын көруге болады.
Тағы да үлкен көлемі Астана және Алматы қалаларының
инфрақұрылымының дамуына бағытталған, олардың негізгі капиталдағы
инвестициялық көлемінің үлес салмағы сәйкесінше 10 және 9% пайызды құрағын.

Кесте 7.
Қаржылық емес активтерге инвестициялардың бөлінуі

Көрсеткіштер: 2001 жыл 2002 жыл 2003 жыл Ауытқуы +,-
млн. тг %
Қаржылық емес активтерге
инвестиция, млн. тг 1158148 1307249 1472341 165092 112,6
Негізгі капиталға
инвестиция 943398 1099986 1327864 227878 120,7
тұрғын үй
тұрмайтын ғимараттар мен40015 45683 68255 22572 149,4
үйлер 333523 426321 585289 158968 137,2
машиналар, құралдар,
құрылғылар 376832 350916 358965 8049 103
оның ішінде көлік
құралдары 46003 52449 37097 -15352 70,7
көпжылдық өсімдіктер
жұмыс, азық малдары 303 826 800 -26 96,8
компьютерлік және
бағдарламалық қамтамасыз1043 1171 1119 -52 95,5
ету 2616 6552 12098 5546 184,6
Инвестицияның жалпы
көлемінен негізгі
капитал
күрделі жөндеу
Басқа да өндірілген 85657 146265 153790 7525 105
активтерге инвестиция 207334 202912 128328 -74584 63,2
материалдық босалқыларды
толтыру 207067 202912 128328 -74584 63,2
құндылықтар
Өндірістік емес 267 - - - -
материалдық активтерге 5152 1139 9695 8556 852
инвестиция 4808 1139 9626 8487 845

Оның ішінде:
жер және объектілер үшін2264 3212 6454 3242 200
табиғатты пайдаланудағы
Материалдық емес
активтерге инвестиция

Негізгі капитал инвестициясының үлкен бөлігі машина жасау,
қондырғыларды монтаждау, игеруге бағытталған. Тұрғын үй құрылысын игеруге
бағытталған инвестициялық шығынның үлесті салмағы жылжымайтын мүлікті сатып
алушы мен орнын жабушы халықтың, төмен төлемге бейімді сұранысымен
тығызбайланысты.
Негізгі капиталдағы инвестицияның салалық құрылымында 2003 жылғы
мәліметттер бойынша өнеркәсіп салалары үлесті орын алады (65%).
Инвестицияның үлкен көлемі тау жыныстарын бұрғылауға, өңдеу өнеркәсібіне
жұмсалады. Кәсіпорын негізгі капиталындағы басқа да қызмет үлесі 0,2%-10%
пайызды құраған.
Жеке ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ғылыми-техникалық революция және дүниежүзілік шаруашылықтың дамуы
Экологиялық проблемалардың жаһандануы
Қаржы нарығының жаһандануы
Нарықтық шаруашылықтың жалпы сипаттамалары
Әлеуметтік институт және процесс
Саяси процесс және саяси қызмет
Нарықтық шаруашылықтың артықшылықтары және кемшілігі
Саяси процесс
Нарықтық шаруашылықтың артықшылықтары және кемшіліктері
Ағылшын құқығындағы сот және процесс
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь