Кәсіпорынның негізгі қоры және олардың тиімділігін арттыру

МАЗМҰНЫ.

Кіріспe ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

І ТАРАУ. Кәсіпорыннның экономикалық категориялары.
1.1. Кәсіпорынның негізгі қорын бағалау ... ... ... ... ..
1.2. Негізгі қордың тозуы ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3. Негізгі қордың тиімділігі. Қор қайтарымы ... ... ... ..

ІІ ТАРАУ. Айналым қорлар және оларды есептеу.
2.1. Кәсіпорынның айналым қоры және айналым құралдары...
2.2.Есептеу бөлімі ... ... ... ... ... ... ... .

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ...
КІРІСПЕ.

Экономикалық білім негіздері - қазіргі экономикалық жүйелер мен шаруашылық жүргізудің әр түрлі әдістері, сонымен бірге қоғам дамуы мен оның мүшелерін ынталандыру, адамзат өркендеуіндегі әлеуметтік қорғау жағдайларына талдау жасайды, зерттеп үйретеді.
Ал жастардың экономикалық білім негіздерін меңгеруі мыналардың мән-мағынасын түсінуге жәрдемдеседі:
 Нарықты экономикада тұтынушы, онымен бірге өндіруші, жұмысшыларды жалдаушы және сол жұмысқа жалданушы қандай міндеттер атқарады.
 Нарықты экономикада тұтынушы, сонымен бірге өндіруші, не өндіру керек, қалай өндіру керек, өндіргенді кім пайдаланатыны туралы кім және қандай шешім қабылдайды.
 Экономикадағы мемлекеттің атқаратын міндеті, оның экономикалық өмірдегі орны және бұл қатынастың тиімділігі.
 Жұмыссыздықтардың пайда болуы мен түрлері, олардың инфляциямен байланысы, экономикалық өрлеудің проблемалары.
Экономикалық білім негіздері - бұл адам өзі үшін өзінің от басы және бірлесіп істеп жүрген жұмыскерлер үшін тапшы, нарықты экономика деп- экономикалық шешімді орталықтан емес жергілікті тауар өндірушілердің шешімі қабылдайтын экономиканы айтады. Нарықты экономикалық жұмыс істеу негізі нарық арқылы болады. Нарық туралы әртүрлі түсініктемелер бар, олардың барлығы мына жағдайларға тіреледі: ол шаруашылық жүргізетін субъектілердің өз бетімен дербес шешім қабылдайтын өзара қарым-қатынастары.
Экономикалық білім негіздерін игеру нарықтық экономикадағы адамды қорғайтын құқықтарды біліп, оны игеру, сонымен бірге адам құқықтарының тиімді кепілдемесі, ал бұл өз кезегінде жекеменшік болып табылады. Адам абстракты түрде мүддесін қорғамай нақты адам тұтынушының мүддесін қорғау нарықты экономиканың объективті заңы болып табылады. Сондықтан жастардың экономикалық білімін игеруіне бұл жалпы халықтық бағдарлама, демократия мемлекет құқығы және игеру болып есептеледі.
Өндірістің экономикалық қатынастары 2 түрлі және көп жақты болады. Экономикалық өмір тіршілігін жандандырып жалғастырады. Сондықтан өндірістің өзіне тән құрылымы бар. Өнім өндіретін мекеме кәсіпорын болып табылады.
Елімізде экономикалық реформалардың табысты жүргізілуі арқасында әлеуметтік жағдай да айтарлықтай жақсара түсуде. Оған зейнетақылары мен бюджет саласы қызметкерлері еңбекақыларының жыл санап өсуі, әлеуметтік салаға, денсаулық сақтау мен білім беруге жұмсалатын қаржы көлемінің барған сайын молая түсуі дәлел. Еліміз бойынша 2000-2002 жылдардағы ІЖӨ-нің жалпы көлемі 45 пайыз құрайды деген болжам бар.
Қазақстан демократиялық, нарықтық бағыттағы мемлекет құру жолына сенімді түрде аяқ басты, ал елдің экономикалық дамуындағы оң ілгерлеулер стратегияда белгіленген шаралардың нәтижелі болып отырғанын көрсетеді. 2001 жылы экономикалық өсімнің 13,2 пайыз құрап, үстіміздегі жылы ол көрсеткіш 9 пайыз деңгейінде болады деп күтілуде. Нарық экономикасының жұмыс істеуі мемлекеттік қуатты реттеуін, макроэкономикалық және секторлық саясаттың ырғақты жүзеге асырылуын талап етеді. Нарық экономикасында жұмыс істейтін мемлекеттік кәсіпорынның бәсекелесуші нысан ретінде жұмыс істейтін жеке меншік кіәсіпорыннан айырмашылығы онша көп емес. Телекомуникация, электр энергиясы, авиация тәрізді айтарлықтай жоғарғы технологиялы ауыр салаларда жұмыс істейтін көптеген мемлекеттік кәсіпорындар қолайсыз деген жағдайлардың өзінде бизнесті жақсы жүргізіп отыр. Қазақстан өте бай мемлекет. Сондықтан экономиканы одан әрі өрге бастыру үшін қолда бар мүмкіндіктерді тиімді пайдаланып, дұрыс таңдап алынған стратегияны одан әрі жүзеге асыра беру қажет. Дүниежүзілік практикада кәсіпорындардың әр қилы ұйымдық және құқықтық формалары пайдаланылады, оны елдің ұлттық заң шығарушы органдары анықтайды. Соның негізінде оларға заңды статус беріледі. Осы мүмкіндігіне орай міндеттемелеріне сәйкес жауапкершіліктері болады. Кәсіпорындар азаматтық процестерде, сотта, шаруашылық сатысында және аралық сотта өз мүдделерін қорғайды.
Өндіріс процесі кезінде кәсіпорындар пайдаланылатын өндіріс құрал-жабдықтары мен ақша қаржылары өндірәістік қорлар қоғамдық ұлттық байлықтың басты көздері. Ол негізінен өндірістік қорлар мен айналым қорынан тұрады. Қорлар өндірістің құрамындағы негізгі бөлігі болғандықтан оны екі топқа бөледі: өндіріс құрал-жабдықтары және еңбек құрал-жабдықтары.
Кәсіпорыннның еңбек құралы мен өндіріс құрал жабдықтары өндіріс процесінде ұзақ уақыт қолданылады. Сондықтан олар негізгі қорға жатады және өзінің тозуына қарай бірте-бірте бөлшектеп енгізеді. Негізгі қорлар өндіріс процесінде пайдалану кезінде тозуға ұшырайды. Ол тозу: моральдық және табиғи тозу деп 2-ге бөлінеді
Негізгі қордың құрамын 2 топқа бөледі: актив, пассив
Актив бөлігіне құрал-саймандар яғни өнімді өндіруге қатысатын негізгі қорлар жатады. Негізгі қордың актив бөлігінің өсуі өндірісте еңбек өнімінің артуына өндірістің тиімді дамуына әсер етеді.
Ал пассив бөлігіне өндіріс процесіне қатыспайтын негізгі қорлар жатады (шаруашылық құралдары, өндіріс корпустары, ғимараттар).
Нарықтық экономика жағдайында әртүрлі меншік түріндегі кәсіпорындар техника мен технологияны пайдалана отырып өз қызметін бәсекеге қабілетті етеді. Ал олардың бәсекеге түсетіндей өнім өндіруі(қызмет көрсетуі), осы өндірілген өнімдердің (көрсетілген қызметтердің) жоғары сапада болуы сөзсіз. Бірақ оларда сапалы өнімдерін уақытында өткізіп пайда алу үшін, оларды тұтынушыға қолайлы бағаға сатуға тура келеді. Содан-соң тұтынушылар өз қажеттілігін қанағаттандырады. Сөйтіп ел экономикасының өсімі жоғары болады.
Қолданылған әдебиеттер.

1. Экономика предприятия.
В.Я. Горфинкеля
В.А. Швандара.
Москва 2000.
2. Экономика предприятия.
В.Я. Хрипач
Г.З. Сума.
Экономпресс 1999 г.
3. Экономика учебная.
А.П. Казанов.
Москва 1999 г.
4. Экономика предприятия.
Н.В. Минеева.
5. Нарықтық экономика негіздері.
Б. Жүнісов.
У. Байжомартов.
Ү. Мамбетов
Алматы 1999 ж.
6. Экономика предприятия
С.Т. Купешова.
7. Жалпы экономикалық теория.
Ө.Қ. Шеденов.
Б.А.Жүнісов.
Б.И. Комягин.
        
        Тақырыбы: «Кәсіпорынның негізгі қоры және олардың тиімділігін арттыру»
МАЗМҰНЫ.
Кіріспe___________________________________________
І ТАРАУ. ... ... ... ... ... ... бағалау__________________
1.2. Негізгі қордың тозуы________________________________
1.3. Негізгі қордың тиімділігі. Қор қайтарымы______________
ІІ ТАРАУ. Айналым қорлар және оларды есептеу.
2.1. Кәсіпорынның ... қоры және ... ... бөлімі_____________________________
Қорытынды_____________________________________
Қолданылған әдебиеттер___________________________
КІРІСПЕ.
Экономикалық білім негіздері - қазіргі экономикалық жүйелер мен
шаруашылық жүргізудің әр түрлі әдістері, ... ... ... ... мен оның
мүшелерін ынталандыру, адамзат өркендеуіндегі ... ... ... жасайды, зерттеп үйретеді.
Ал жастардың экономикалық білім негіздерін меңгеруі мыналардың мән-
мағынасын түсінуге жәрдемдеседі:
❖ Нарықты ... ... ... бірге өндіруші, жұмысшыларды
жалдаушы және сол ... ... ... ... атқарады.
❖ Нарықты экономикада тұтынушы, сонымен бірге өндіруші, не өндіру керек,
қалай ... ... ... кім ... ... кім және ... қабылдайды.
❖ Экономикадағы мемлекеттің атқаратын міндеті, оның ... ... және бұл ... ... Жұмыссыздықтардың пайда болуы мен түрлері, олардың ... ... ... ... ... негіздері - бұл адам өзі үшін өзінің от басы және
бірлесіп ... ... ... үшін ... нарықты экономика деп-
экономикалық шешімді орталықтан емес жергілікті тауар өндірушілердің ... ... ... ... экономикалық жұмыс істеу негізі
нарық арқылы болады. Нарық туралы әртүрлі ... бар, ... мына ... ... ол ... ... ... бетімен дербес шешім қабылдайтын өзара қарым-қатынастары.
Экономикалық білім ... ... ... ... ... құқықтарды біліп, оны игеру, сонымен ... адам ... ... ал бұл өз ... ... болып табылады. Адам
абстракты түрде мүддесін қорғамай нақты адам тұтынушының мүддесін қорғау
нарықты экономиканың объективті заңы ... ... ... ... ... игеруіне бұл жалпы халықтық бағдарлама, демократия
мемлекет құқығы және игеру болып ... ... ... 2 ... және көп ... болады.
Экономикалық өмір тіршілігін жандандырып жалғастырады. Сондықтан өндірістің
өзіне тән құрылымы бар. Өнім өндіретін мекеме кәсіпорын болып табылады.
Елімізде ... ... ... ... ... жағдай да айтарлықтай жақсара түсуде. Оған зейнетақылары ... ... ... ... жыл санап өсуі, әлеуметтік
салаға, денсаулық сақтау мен ... ... ... ... ... барған
сайын молая түсуі дәлел. Еліміз бойынша 2000-2002 жылдардағы ІЖӨ-нің жалпы
көлемі 45 ... ... ... болжам бар.
Қазақстан демократиялық, нарықтық бағыттағы мемлекет құру ... ... аяқ ... ал ... ... дамуындағы оң ілгерлеулер
стратегияда белгіленген шаралардың нәтижелі болып отырғанын көрсетеді. 2001
жылы экономикалық өсімнің 13,2 пайыз құрап, үстіміздегі жылы ол ... ... ... болады деп күтілуде. Нарық экономикасының жұмыс істеуі
мемлекеттік қуатты реттеуін, макроэкономикалық және секторлық ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін
мемлекеттік кәсіпорынның бәсекелесуші ... ... ... ... ... кіәсіпорыннан айырмашылығы онша көп емес. Телекомуникация, электр
энергиясы, авиация тәрізді айтарлықтай жоғарғы технологиялы ауыр ... ... ... ... ... қолайсыз деген
жағдайлардың өзінде бизнесті жақсы жүргізіп отыр. ... өте ... ... ... одан әрі өрге ... үшін ... ... тиімді пайдаланып, дұрыс таңдап алынған стратегияны одан әрі
жүзеге ... беру ... ... практикада кәсіпорындардың әр қилы
ұйымдық және ... ... ... оны ... ... заң
шығарушы органдары анықтайды. Соның негізінде оларға заңды ... Осы ... орай ... ... ... Кәсіпорындар азаматтық процестерде, сотта, шаруашылық сатысында
және аралық сотта өз мүдделерін қорғайды.
Өндіріс процесі кезінде ... ... ... ... мен ақша ... өндірәістік қорлар қоғамдық ұлттық байлықтың
басты көздері. Ол негізінен өндірістік қорлар мен ... ... ... ... ... ... бөлігі болғандықтан оны екі топқа
бөледі: өндіріс құрал-жабдықтары және еңбек құрал-жабдықтары.
Кәсіпорыннның еңбек құралы мен ... ... ... өндіріс
процесінде ұзақ уақыт қолданылады. Сондықтан олар негізгі қорға жатады және
өзінің ... ... ... ... енгізеді. Негізгі қорлар өндіріс
процесінде пайдалану кезінде тозуға ұшырайды. Ол ... ... ... тозу деп 2-ге ... ... ... 2 ... бөледі: актив, пассив
Актив бөлігіне құрал-саймандар яғни өнімді өндіруге ... ... ... ... ... актив бөлігінің өсуі өндірісте еңбек өнімінің
артуына ... ... ... әсер ... ... ... ... процесіне қатыспайтын негізгі қорлар жатады
(шаруашылық құралдары, өндіріс ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар техника
мен технологияны пайдалана отырып өз қызметін бәсекеге қабілетті етеді. Ал
олардың ... ... өнім ... ... осы ... ... қызметтердің) жоғары сапада болуы сөзсіз. ... ... ... ... ... ... алу үшін, оларды тұтынушыға
қолайлы бағаға сатуға тура келеді. Содан-соң тұтынушылар өз қажеттілігін
қанағаттандырады. ... ел ... ... ... ... экономикалық қатынастары екі түрлі және көп жақты болады.
Экономикалық өмір тіршілігін жандандырып жалғастырады. ... ... тән ... бар. Өнім ... ... ... ... табылады.
Олар шаруашылық салалары: өнеркәсіп, транспорт, құрылыс, машина ... ... ... ... ... ол ... қоғамның өсу әдістеріне сай
келетін кәсіпорын болып табылады. Оны ұйымдастырған өндіріс факторлары ... ету ... ... ... ... ... ... экономикалық қатынастардың бірлігімен бейнелетін әлеуметтік
экономикалық ... ... ... ... ... ... олар ... қажетті тауар өндірумен айналысады.
Дүниежүзілік практикада кәсіпорындардың әр қилы ұйымдық және
құқықтық формалары ... оны ... ... заң ... ... Соның негізінде оларға заңды статус беріледі. Осы ... ... ... ... ... ... процестерде, сотта, шаруашылық сатысында және аралық сотта өз
мүдделерін қорғайды. Қазақстанда қолданылып ... ... ... ... ... ... формалары бар:
1) мемлекеттік кәсіпорын
2) серіктестік
Серіктестік
толық ... ... ... ол жаңа ... ... болса ол
шаруашылық 2 жыл бойына салықтан босатылады.
Аралас серіктестік-бұның ... ... бір ... ... ... мүліктерімен несие беруші серіктестіктер алдында жауап
береді. Біреуінің немесе бірнешеуінің жауапкершілігі қоғамға қосқан үлесі
бойынша шектеледі. Бүкіл мүліктері мен ... етіп ... ... ішкі ... деп ... Ал ... үлес мөлшерінде тәуеке етушілер
сыртқы қатысушылар немесе командистер деп саналады.
3) Біріккен кәсіпорын. Бұл бірлескен кәсіпорын үшін ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы кәсіпорындардың 90 пайызы
ЖШС болып отыр. Мемлекеттік кәсіпорын құқылы статусы ... ... ... ... заң ... жоқ. Іс жүзінде әрбір кәсіпорын
мемлекетпен рынок арасындағы финанс мүмкіндік ... ... ... сәйкес ұйымдастырады. Жеке кәсіпорын. Бұл топқа заңды шаруашылық
дербестігі жоқ кәсіпорындар кіреді. Олар ... ... ... ... ... құрылымдық тұрғыдан бір министрлікке, ведомостыларға
не жергілікті басқару органдарына бағынады. Олар пайдадан табыс төлемейді.
4) Корпарация-қызметінде жауапкершілік менеджрлерге ауысады. ... мен ... ... және ... ... ... ... бөлінеді де
меншікке нақты бақылау жасайтын менеджр болып қалады.
5) Бұдан кейінгі кең тараған кәсіпорынның түрі акционерлік қоғам. ... түрі ... ... ... ... бір ... ... жинақтай отырып акция шығарады, оны
шығара отырып, кәсіпорын екі жақты пайдада болады.
❖ Мол пайда алу мақсатында ... ... ... ... ... ... белсендірек кіріседі. Себебі
кәсіпорынның жетістігі олардың табысына елеулі ... әсер ... ... қарай кәсіпорын нарық жағдайында 2 топқа бөлінеді:
мемлекеттік және жеке меншік. Саяси ... ... ... ... меншік болған, бұндай меншікті қоғамдық ... ... деп ... Жеке меншік жұмысшыларының еркін еңбек етуіне өзіндік
құқы барын растайды және оған кепілдік береді.
Негізгі қор бұл нақты ... ... ... ... ... ... ағымдық ұзақ кезеңін жиі жоғалтады. Олар кәсіпорындарда
ұзақ мерзімде ... ... ... өндірген өнімге аударады.
Негізгі қорлар қозғалыстық ... ... ... ... ... келеді
және қай елдің экономикасында болмасын анықтаушы ролінде ... ... ... ... дұрыс пайдалану елдің экономикасын көтерілуіне негізгі
жағдайда болып келеді.
Негізгі қорға 2 жақты ... ... ... ... ... ... ... экономикалық жағынан
Материалдық заттық жағынан негізгі қорға еңбек құралдары жатады. Еңбек
құралдарына еңбек заттары жатады. ... ... ... ... ... ... ... Адамдар еңбек процесінде
белгілі өндірістік экономикалық қатынасқа түседі.
Негізгі қорға тәуелді ... ... ... ... ... емес негізгі қор деп 2 процеске бөлеміз.
Өндірістік негізгі қор- ... ... ... ... ... ... өнім құнын тасымалдайды. Толық өнім кәсіпорынға
жұмсалады.
Өндірістік емес ... ... үй, ... және ... ... да ... объектіде қызмет көрсету және тағы басқа шығын
кәсіпорын баланысынан шығады. Өндірістік емес негізгі қор өзінің ... ... ... ... ... ... Яғни тұтынушы құны
жоғалады. Қор шығын орнын толтыра алмайды. Ұдайы өндіріс ұлттық есеп шотына
кіреді.
Қорлар өндірістің құрамындағы ... ... ... оны 2 ... ... құрал-жабдықтары ... ... ... ... ... ... еңбек құралдары (машина, станок)
2) жер участкесі және табиғат байлықтары(су, )
3) ғимарат (инженерлік құрылыстық бөлім, өндірістік қызмет көрсету)
4) электр ... ... және ... ... күш ... ... машиналары
8) есептеуіш техника
9) өндірістік және шаруашылық түгендеу
10) ішкі шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... жатады). Осы
екі еңбек бұйымы мен еңбек құралы ... ... ... ... ... ... ... болады. Еңбек бұйымдары өндірістің айналым қорын
құрайды. Әр ... ... ... және қалай өндіру, қалай және қайда
тарату, сондай-ақ түскен кірісті ... бөлу ... өз ... ... Кәсіпорынның шаруашылық қызметіне қызмет көрсету және өнімді
таратудан түскен пайда және кіріс алумен қатар ... ... ... және дами ... ... ... дәл сол уақытағы кәсіпорын
жиған басқа да тұтынушылық жиынтығы енеді. Осы элементтердің табиғи ... ... ... ... ... ... ... тұтыну
бағалары кәсіпорын экономикасының даму масштабы мен деңгейін сипаттайды.
Кәсіпорын экономикасының даму ... ... ... ... ... ... ... арасындағы тиімді
пропорцияларды таба білу. Екіншіден-сату ... мен оны ... ... байланысты.
Осы факторларды тарату жолдарпының сипаты мен деңгейі кәсіпорын дамуының
сыртқы және ішкі жағдайларының есебі мен әсеріне байланысты, яғни тәуелді.
... ... ... ету ... ... оқу ... Яғни ... өндіру мен нарықта талап етілетін сан мен сападағы
қызмет көрсетуі. Мүмкін болмайтын барлық қатыстьы жайттар.
... ... ... экономикасының деңгейін қаматмасыз
ету факторлары (ҒТП, инвестициялар. Еңбек ғылыми ұйымдастыру)
❖ Коммерциялық теңділіктерді қамтамасыз ету ... Бұл ... ... көрсетілген шек жоқ.
Өндірістік негізгі қордың құрылымы қоғам ... ... ... ... ... Яғни ... ... негізінен
өндірістің айнымалы қаржыларының жұмсалуы көзделеді. ... ... ... ... ... және ... ... мүмкін болатын
кәсіпорын шығарған бұйым, сонымен қатвар ... яғни ... ... ... қорлар жатады. Негізгі қордың актив ... ... ... ... артуына өндірістің тиімді дамуына әсер етеді.
Пассив бөлігіне ғимараттар, транспорттар, беріліс қондырғылар жатады. Олар
өндіріс процесінде бірнеше рет ... ... ... ... ... жасауын қамтамасыз етеді.
Жоғарғы көрсеткішті қор қайтарымынан шығарылған басқа да өнім ... ... қор ... үлес ... тең. ... ... жинағын көбейту, өзіндік құнды төмендету, өндіріс шартын өсіру,
негізгі қор ... ... ... ... қор есеп және жоспарын
ақшалай ... ... ... ... ... ... бағасы
амортизациялық есеп көлемі, тозу деңгейі үшін қажет.
Негізгі қор бағасының олардың өндіріс процесіне қатысуына байланысты
біренше түрі бар. ... ... ... Қалдық құн
3. Қалпына келтіру құны
❖ Негізгі өндірістік қорлардың бастапқы құны-бұл қорларды жасақтауға
немесе сатып ... ... ... Ол ... ... есеп көлемін, кәсіпорын активінің ... ... ... пайдалану көрсеткішін анықтау үшін қолданылады.
❖ Негізгі қорларды пайдалану процесінде олар тозып, біртіндеп бастапқы
құнын жояды. Олардың шын ... ... ... алып тастау керек. Міне,
осы негізгі қордың қалдық құны болып табылады, яғни ... ... ... құны мен тозу ... ... ... табылады.
❖ Негізгі қордың қалпына келтіру құны-ісжүзіндегі еңбек құралдарының сол
периодтағы бағадағы құны. Бұл ... ... ... ... ... сома, ол қорларды қайта ... ... ... ... ... ... құнын бағалау шешімі тез өсіп, кәсіпорындардың
финанстық-экономикалық көрсеткішін ... ... ... ... ... төмендетілген бағасын амортизация коэфициенті
қабылдайды.
Негізгі кәсіпорынның айналымы 3 ... ... ... қорлардың тозуы: физикалық және моралдықтозу.
а) физикалық және моралдық тозуы, яғни ... ... ... ... кез.
Физикалық тозу мына жағдайда болады:
❖ Дайын өнімнің құнымен қалпына келтіретін еңбек құралының пайдалану
процестері
❖ Еңбек құралдарының іске ... ... ... ... ... ... ... физикалық тозу теңсіздігінен шығарылған.
Толық және ішінара тозудың негізгі қордағы айырмашылығы: толық тозу ... ... ... ... айыр бастау (негізгі қордағы капиталдық
құрылыстың тозуын ағымдық ауыстыру), ішінара тозу -жолдық ремонттарды ... тозу ... ... мерзімін процентпен белгілейді, яғни мына
формуламен анықталады: (Иф)
Иф=Tф/Tн*100
Мұндағы Tф-өндірістік ... ... ... ... ... жыл
Tн-нормативті қызмет мерзімі, жыл.
Кездейсоқ, нақты қызмет мерзімін салыстыру нормативі немесе оның алдын-алу,
физикалық тозу проценті мына формуламен ... Тф- ... ... ... ... ... ... жыл
Тв-өндірістік негізгі қордың қызмет мерзімінің мүмкіндігі, жол ... ... ... тозу ... ... ... ... конструкциясы өнімділігі,
тиімділігі, үнемділігі бойынша анықталады. Негізгі ... ... тозу ... ... ... ... ... және алғашқы құны= еңбек құралын оны
пайдалану бағасы бойынша сатып алу.
2. Негізгі капиталдың қалдық құны - толық құны - ... ... ... ... ... құны -іс жүзіндегі еңбек
құралдарының сол периодтағы, бағадағы құны
Моралдық ... ... ... (ИМ1) ... ... ... келтіру,
негізгі қордың салыстырмалы бағаса мен немесе процентпен анықталады. Оның
формуласы мынадай ... Пс және Пс - ... жаңа және ... ... ... және ... тозу ... қордығ қалпына келтіру құны, қызмет
мерзімі алмастырылған және амортизация нормасы мен ... ...... ... тозу ... бойынша еңбек құралдарын
тастап дайын өнімге ... құн ... Тозу ... әкеліп
тірейді. Осы тозудың орнын толықтыру үшін қаржыны жинақтайды және ... ... қоры деп ... ... қор ... қорды толықтыру үшін
қажет.
Еңбек құралдарының тұтыну құнын қалыпқа келтіру үшін ... ... ... ... құны
Л-жойылу құны, млн.руб;
Т-қолдану мерзімі
немесе
К=А/Ф
Бұл көрсеткіштен негізгі қорды бағалауға қажет.
Амортизация аударым шамасының коэфиценті мына формуламен анықталады:
Кна=Офн /А
Мұндағы Кна-жинақталу коэфициенті
Офн-негізгі ... ... ... аударым шамасы
Амортизацияны есептеу әдістері. Материалдық активтер алған құны ... ... ... ... ... ... 1 рет ... есептеу мына әдістермен жүргізіледі:
• Істен шығарудың түзу сызықты құны - ғимараттар құрылғылар сияқты
негізгі құралдар үшін қолданылады. Бұл әдісте тозу – ... ... ... ... ... ... байламға негізделген.
Мысалы: алған құн 10000 тенге, өтімділік құны 1000 тенге, ... ... 10 жыл, жыл ... ... ... /10=900 ... құны - өтімділік құны / қызмет ету мерзімі.
Демек 10 жыл ... жыл ... 900 ... ... шығарылып отырады, ал бір
айға 75 тенге істен шығарылады 900 / 12 = 75.
... ... ... әдісі - өнім өндіру көлеміне немесе
орындалатын жұмыс көлеміне пропорционал. Бұл дайын өнім ... ... ... үшін ... Бұл әдіс мына ... тек ... ... болып табылады және уақытты кесуде ешқандай
роль атқармайды
Σаморт = баланс құны / бұйым, ... ... ... берілген станоктың бұйым құны – 448400 тенге, 5 жыл ... ... ... 1 ... ...... / 3800 = 118 тенге
1997 жылы мартта 170 бұйым жасалды, ал апрельде 200 бұйым жасалды
Σаморт = 118 * 170 = 20060 ... 118 * 200 = 23600 ... ... ... әдісі . Бұл әдіс бойынша 1 жылға есептеу – ... ал ... ... ... ... ... ... қордың
функциялануының амортизациясының көп бөлігін есептеуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... Объектіні
жою кезінде амортизацияланбаған бөлік жою ... ... ... ... қалдықты кеміту әдісі бір қалыптымен сәйкес болуы мүмкін.
Мысалы: трактордың алған құны 26000 ... ... ... – 5 жыл, ... амортизациясы – 20 пайыз.
Пайдалану жылдары:
1жыл 26000*20%/100%=52000/10=4333
2жыл 26000-52000=208000*20%/100%=41600/12=3467
3жыл 208000-41600=166400*20%/100%=33280/12=2773
4 ... ... құны = ... құны – Σаморт.
• Жедел істен шығару әдісі , яғни 3-4 ... ... ... ... ... Бұл ... ... қолданылмайды:
1. Жұмысшы машиналар бойынша
2. Құралдарда
3. Пайдалану мерзімі 3 ... ... ... ... сол сияқты
транспорт бойынша
Амортизация мына жағдайларда есептелмейді:
• Тоқтатылған негізгі қор ... ... ... ... ... ... ... Ірі өнімділік малға
• Музей экспонентінде
• Кітапхана қорына.
Негізгі қордың көлемі, құрал деңгейі және оның өсу ... ... ... ... ... ... қордың құрамын оқығанда қор
қайтарымын, қор сыйымдылығын, қор ... баса ... ... ... ... ... қордың актив бөлігі міндетті түрде қатысуына
байланысты. Негізгі ... ... ... ұлғайса Қор қайтарымы өседі. ... ... ... ... ... ... ... актив
бөлігінің құрамындағы құрал – жабдықтардың үлес ... ... ... ... ... ... қажеттілігін қолдану коэфициенті арқылы анықтайды.
Өндірістің қуаттылығы артқан сайын негізгі ... ... да ... өсуі
керек. Себебі оған қуаттылықты қолдануға арналған күрделі қаржының үлесі
бар.
Негізгі қорды еептеу және бағалау оның кәсіпорын ... ... ... ... үлесі жөнінде сөз етуге мүмкіндік береді.
Амортизация жоспарлы түрде негізгі қордың құнын толтыру болып ... ... ... үшін ... ... көрсеткіштерді
қолданылады: Қор қайтарымы, Қор сыйымдылығы, Қор жарақтылығы.
1) Қор қайтарымы ... ... бір ... ... ... ... негізгі өндірілетін қордың бір теңгесіне шаққандағы өнім мөлшері, ол
мына формуламен ... = Жө / ... ... қордың орташа жылдық құны былай анықталады
Ф = Ф1+ Фввод * П1 / 12, Фвыб *П2 / ... Ф1 ... ... бастапқы жылдық құны, руб
Фввод Фвыб жылдық ағым ... ... және ... ... П1 ... ай ... ... істен шығу мезеті.
Қор қайтарымы негізгі қордың басты бәр ... ... ... ... ... ... есебінің айналым периодын көтереді. Қор
қайтарымы ... ... ... ... ... ... яғни ... жұмсалатын еңбек шартын жақсарту бағытын
игеру, табиғатты қорғау және тағы басқа көптеген шарттарын көбейту.
2) Қор ... ... бір өнім ... ... қордың шығынын
көрсетеді. Қор сыйымдылығы өнім мөлшері Қор қайтарымына қарама қарсы. Егер
Қор қайтарымы тенденцияны ... ... ... ал Қор сыйымдылығы
керісінше ... ... қор ... қарама-қарсы көрсеткіш:
ҚС= НҚ / ЖӨ
3. Қор жарақтылығы – бұл еңбектің қормен жарақтануы, яғни еңбектің
негізгі өндірістік қорлармен ... ... ... көрсеткіш. Ол
қордың жылдық орташа құнын ... ... ... санына
бөлгендегі қатынаспен анықталады.
ҚЖ = НҚ / Жс
Мүндағы НҚ – негізгі қор, Жс жұмысшылар саны
... ... тозу ... = Қт/ ... Кт негізгі қор тозу құны, Қа негізгі қордың алған құны.
• Негізгі қордың шығу коэфициенті:
Кшығ = Кшығ / Қалғ
Мүндағы Кшығ- ... ... ... шығарылған құн, Қалғ осы периодтағы
басындағы қор құны.
• Негізгі қордың жаңару коэфициенті:
Кжаң = Кенг / ... ... ... уақыттағы негізгі қорға енгізілген құн, Қа- ақырғы
периодтағы негізгі қор құны.
• Негізгі қордың өсу коэфициенті:
Көсу = Қенг – ... ... ... ... тиімділігін көтеру үшін:
• Олардың жүктелу деңгейін;
• Қорларды жаңарту;
• Қазіргі заманғы техникалық дамыған жабдықтарды пайдалану;
• Мамандандырылған жұмысшыларды пайдалануды ... ... қоры бұл ... негізгі қордың бір бөлімі. Онда
әрбір өндірістік циклдар толығымен тұтынылады немесе қолданылады. ... ... ... ... өзгертіп толық бағасын өндіретін өнімге
аударады.
Айналым қорлары тауар айналым ... ... ... ... цикл
аяқталған соң дайындалған дайын өнімді сату арқылы немесе реализацияға беру
арұылы ... ... ... ... заттық түсінігі еңбек заттары
болып келеді, яғни аяқталмаған ... және ... ... ... ... материалдар, отын, қосалқы ... және ... ... материалдар және тағы басқалар.
Өндірістік процесс ... ... әсер ... оларды дайын ... өнім ... - ол ... ... ... сапасы бағалаудан
өткен және буылып қоймаға тпсырылған ... ... ... ... ... ... ... деңгейінде кездесетін өндрсте
айналым қорларының анықталған бөлігі ... ... ... ... айналым
қорларын келесі топтарға бөлуге болады:
• өндірістік запастар айналым қорларының негізі. Оның құрамына ... ... ... отын оның ... негізгі қорды өндіретін
запастар, бөлшектер және тағы басқалар жатады.
... ... яғни ... аяқталмаған еңбек заты түрінде және
кәсіпорынның жартылай фабрикаты түрінде көрсетіледі.
• Боашақ кезеңінің шығындары заттық емес түрде кездесетін айналым
қорының ... бұл ... ... ... ... ... болашақ
кезеңнің, өндірілетін өнімнің өзіндік құнына қосатын шығын арқылы өтейді.
Айналым ... осы ... ... оның ... ... ... Айналым құралдары ақша қаражатының үзіліссіз айналуын қамтамасыз
ететін айналым қоры және ... ... ... құру үшін, авансталған
ақша құралдарының жиынтығы. Сонымен қатар айналым құралдары шаруашылыққа
келіп түсетін ... пен ... ... ... ... ... ... жағар май, тыңайтқыш, кассадағы ақша және тағы басқалар.
Негізгі өндірістік құралдар мен ... ... ... байланысты.
Бухгалтерлік есептеулерде жұмыс жасап тұрған негізгі қорлар баланстық құны
бойынша есептеледі.
Айналым құралдарының айналым схемасы мына түрде ... – Т … Ө … Т1 - ... А ақша ... өндіріс құралдары
Ө өндіріс
Т1 дайын өнім
А1 өнімді сатудан түскен ақша
(…) айналым құралының үзілістігін, бірақ өндіріс сферасы айналым ... ... ... ... және оның классификациясы:
Айналым құралдарының қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... бюджеттік қаражаттар несиелік
қарыздар және тағы басұалар. Төленбеген ... ... ... ... пайдалану.
Мысалы: бюджетке төлем бойынша қарыздар: коммерциялық қарыз, еңбек ақы және
оны есептеудегі ... ... ақы ... ең ... ... ... ... = Қ * К / 90
Мұндағы: Тқ еңбек ақы бойынша төменгі қарыз
Қ кварталға, еңбекке ... ... ... ай ... еңбек ақы берген күнге дейінгі күндер саны
90 – 1 ... ... ... ... ... құн 5700 тенге жұмысшыларға
еңбек ақы төлеу әр ... 4 – ші күні ... ... еңбек ақы бойынша
Тқ табу керек.
Тқ = 5700 * 3 / 90 = ... ... ... ... кәсіпорынның алатын орны өз алдына
ерекше. Нарықтық экономикаға көшу ... елде ... ... ... ... Яғни экономиканың дамуына жаңадан жасалынып жатқан
үлгілер, жаңалықтар өз әсерін ... Айта ... ... ... қолданысқа екеуінің өзі көп нәрсені өзгертті. Яғни өндірістік
саланың тез дамуына себеп болды.Ал осы техника мен технологиялар өз ... ... ... ... Ол үшін адам ... көп ... ... және келіп
жатқан жаңалықтарды жете меңгеруі қажет. Бір ... ... ... ... ... ... табу. Ол пайданы табу үшін,
өнім өндірумен ... және де ол ... ... үшін ... ... ... кәсіпорын өз алдына байланысты мәселелер туындайды.
Ал елдің экономикасының өзі осындай ... ... Яғни ... ... ... төлейді, оның экономикалық өсімін
көтереді. Экономикадағы мемлекеттің атқаратын міндеті, оның ... және бұл ... ... ... қор қайтарымынан шығарылған басқа да өнім ... ... қор ... үлес ... тең. Сондықтан кәсіпорынның
ақшалай жинағын көбейту, өзіндік құнды ... ... ... ... қор ... ... ... Әр кәсіпорын тауарды қанша ... ... ... және ... ... ... түскен кірісті қалай бөлу
жөнінде өз бетінше шешім қабылдайды. Кәсіпорын жыл сайын өндіріп ... 40% ... көру үшін ... Екі ... ... ... ... өнім көлемі жоғары сапа береді. Сол сияқты өнімнің бағасы 2,2%
өседі, ал еңбекақы 6% ... ... саны өз ... ... ... ... ... құнын төмендету жолдары мына жағдайларда
қарастырылады:шығындарды азайту және материалдарға бағаны төмендету, ... ... ... ... ... және ... азайту
мәселелеріне көп көңіл бөлінеді.
Есептеу бөлімінде кәсіпорын тиімділігін арттырып кәсіпорынға түскен пайданы
есептедік. Бұл жерде кәсіпорын жоғары дәрежеде ... ... ... ... ... ... пайдасы үлкен көлемде болды.
Қорыта айтқанда негізгі қордың тиімділігін көтеру үшін: ... ... ... ... қазіргі заманғы техникалық жабдықтарды
пайдалану және де мамандандырылған жұмысшыларды пайдалануды ... ... ... ... предприятия.
В.Я. Горфинкеля
В.А. Швандара.
Москва 2000.
2. Экономика предприятия.
В.Я. Хрипач
Г.З. ... 1999 ... ... ... ... 1999 ... Экономика предприятия.
Н.В. Минеева.
5. Нарықтық экономика негіздері.
Б. Жүнісов.
У. Байжомартов.
Ү. Мамбетов
Алматы 1999 ж.
6. Экономика предприятия
С.Т. Купешова.
7. Жалпы экономикалық теория.
Ө.Қ. ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша қаражаттары және есеп айырысу есебі35 бет
Гидросфера туралы мәліметтер3 бет
Туристік бизнестің отандық шетелдік тәжірибесіне салыстырмалы экономикалық талдау диплом жұмысы25 бет
Цех бөлімінің өндірістік қуатын есептеу14 бет
Шығын тәсілді бизнесті бағалау5 бет
«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну77 бет
«Мұнай кенорынды игеруге және пайдалануға салынған ақша қаражаттарының тиімділігін талдау»8 бет
«Нюрнберг қайшысы» типті жүк көтергіш механиздердің тиімділігін талдау20 бет
«Смак» ЖШС кәсіпорнының өнім сапасын басқару тиімділігін бағалау39 бет
«Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің дамуы және тиімділігін арттыру» (ЖШС «АРЫС» мысалында )77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь