Батыс еропалық саяси және құқықтық ойдың негізгі бағыттары

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

I Батыс Еропалық саяси және құқықтық ойдың негізгі
бағыттары ... ... 4 . 8
1.1 Социализм идеологтарының саяси .құқықтық көзқарасы ... ... ... ...8 . 11
1.2 Франциядағы саяси ілімдер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11 . 16
1.3 Германиядағы либерализм ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16 .21

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
Кіріспе
XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Батыс Европаның қоғамдық-саяси өмірінде буржуазиялық тәртіптер онан ары нығая түсті. Әсіресе XVIII ғасырдың аяғындағы Ұлы Француз революциясы Европада капитализмнің дамуына мықты серпін берді.
Алайда бұл капиталистік қатынастардың қарсыластары да көптеп табылды. Өмірге ене бастаған буржуазиялық тәртіптерді дворяндық-аристократиялық, феодадцық-монархиялық топтар қаламады, олар өздерінің жоғалтып алған ескі жеңілдіктерін қайта қалпына келтіруге ұмтылды. Бұлардың идеяларының бүтіндей комплексін консерватизм деп атау қабылданған. Консерватизмнің ең кеңінен таралған кезі XIX ғасырдың алғашқы ширегі. Социализм мен либерализмге қарағанда консерватизмнің нақты белгіленген тұрақты концептуалды өзегі болған жоқ. Сондықтан да оның саяси-заңгерлік идеялары оқулықта қарастырылмайды. Бірақ өз заманында консервативтік көзқарастарымен кеңінен танымал болған есімдерді ескерген жөн. Олар ағылшынның саяси өдебиетінде Эдмунд Берк (1729—1797), француздарда — Жозеф де Местр (1753—1821) және Луи де Бональд (1754—1840), немістерде — Людвиг фон Галлер (1768— 1854) және Адам Мюллер (1779—1829).
Капиталистік тәртіптерге консерваторлардан гөрі барынша қарсы шыққан социалистік лагерьдің өкілдері болды. Мұның басым көпшілігін пролетариатқа айналған еңбекшілер мен күйзеліске ұшыраған ұсақ меншік иелерінің қалың бұқарасы құрады. Капиталистік жүйе оларды бейшара халге түсірді. Олар құтқарылу жолын жеке меншікке негізделген еркениеттен бас тартып, ортақ меншікті қоғам орнатудан іздеді. Социализм осындай антикапиталистік позицияны ұстанды. Келесі бір идеологиялық бағыт — анархизмнің бағдарламасының өзіңдік ерекшеліктері болды. Олардың кейбір өкілдері буржуазия мен жеке меншікке қарсы болмағанымен, барлығы да бір ауыздан қоғамдық зұлымдықтардың шығу кезі ретінде жалпы мемлекетке теріс көзқарас ұстанды.
Батыс Европада орныққан" капиталистік құрылыс өз идеологиясын либврализмнен тапты. XIX ғасырда ол ете ықпалды саяси және интеллектуалды ағым болды. Оның жақтаушылары барлық қоғамдық топтарда да кездесті. Алайда оның әлеуметтік негізін — ең алдымен, кәсіпкер (өнеркәсіптік жене сауда) топтар, шенеуніктердің біраз бөлігі, еркін кәсіптің иелері, университеттік профессура құрады.
Либерализмнің концептуалды өзегінің екі негіз қалаушы тезисі бар. Біріншісі: жеке еркіндік, әрбір индивидтің еркіндігі жөне жеке меншік ең жоғарғы әлеуметтік құндылықтар болып табылады. Екіншісі: бұл құндылықтарды жүзеге асыру тек жеке тұлғаның бүкіл шығармашьшық мүмкіңдігінің ашылуы мен игілігін қамтамасыз етіп қана қоймайды, сонымен бірге бүтіндей қоғамның жене оның мемлекеттік ұйымдасуының, гүлденуіне әкеледі. Либералды идеологияның барлық өзге элементтері осы нсгізгі өзектің төңірегіне топтасады. Ол элементтердің арасында тарихтағы прогресс және әлемнің рационалды құрылымы туралы көзқарас, жалпы игілік және құқық, бәсекелестік және бақылау туралы пікірлермен қатар, міндетті түрде құқықтық мемлекет, конституционализм, биліктің, өкілеттіліктің, өзін-өзі басқарудың ажыратылуы және т.б. идеялар ұшырасады.
1.1 XIX ғасырдағы батыс европалық саяси-құқықтық ойдың жалпы барысын сипаттағанда француздың көрнекті социологы Огюст Конттың да еңбектері мазмұндалады. Оньщ мемлекет пен құқыққа қатысты нақты арнайы зерттеуі болмағанымен қоғамды ыңғайлы әлеуметтік ұйымдастыру туралы, қоғамның қызмет ету мен даму заңдылықтары туралы көзқарастары ғылыми-танымдық тұрғыда үлкен қызығушылық туғызады. Ол кейінірек кеңінен таралған позитивизмнің негізін қалады.
XVIII ғасырдың аяғында Англия қоғамдық дамудың негізгі көрсеткіштері бойынша әлемдегі жетекші капиталистік державаға айналды. XIX ғасырдың бірінші жартысында буржуазиялық саяси ойдағы негізгі бағыт ретінде либерализм қалыптасады. Либерализм жеке инициатива, кәсіпкерлік, ұят, сөз, пікір, баспасөз еркіндіктері негізгі орын алатын "азаматтық еркін-дікті" негіздеу мен қорғауға күш салды. Бұл концепция бойынша мемлекет тұлға қауіпсіздігін, жеке меншікті, "азаматтық еркіндікке" негізделген қоғамды қорғауы тиіс. Либерализм "азаматтық еркіндікті" шектеуге қарсы шығып, мемлекеттің қоғамның экономикалық өміріне араласпауын қалады.
Ағылшын либерализмінің ең көрнекті өкілінің бірі Иеремия Бентам (1746—1832) ағылшын философтары Гоббстың, Локктың, Юмнің және француз материалистері Гельвецийдің, Голь-бахтың бірқатар әлеуметтік-философиялық идеяларын қорыта отырып утилитаризм ("utilitas''-пайда) теориясының негізін қалады. Оның негізін мынадай төрт постулат құрайды. Біріншісі: адам әрекетінің мәні, қасіретті болдырмау және ләззат алу құрайды. Екіншісі: пайдалылық, қандай да бір міңдетті шешудің құралы болу мүмкіндігі — бүкіл құбылыстарды бағалаудың ең құнды өлшемі. Үшіншісі: адамгершілік мейлішне көп адамның барынша бақытқа жетуін бағдарлайтын қасиеттерден құралады. Төртіншісі: индивидуалды және қоғамдық мүдделердің үйлесімділігімен жалпы ортақ мүддені барынша арттыру адамзат дамуының мақсаты болып табылады.
Бентам саясат, мемлекет, құқық, заң шығару жөне т.б. талдау барысында осы постулаттарға сүйенді. Оның саяси құқықтық көзқарастары "Заң шығарушылықтың принциптері", "Өкімет туралы үзінділер", "Барлық мемлекеттер үшін конституциялық кодекстің жетекші бастаулары", "Деонтология немесе мораль туралы ғалым" және т.б. еңбектерінде мазмұндалады.
Бентам өзінің алғашқы шығармаларында-ақ табиғи құқық теориясын теріске шығарады. Оның пікірінше, табиғи құқықтың мазмұны айқындалмаған және әрқилы түсіндіріледі. "Қоғамдық шарт" ұғымының да мәні жоқ, өйткені мемлекеттер зорлықпен қалыптасып, әдетке айналудың арқасыңда бекітіледі. Бентам 1789 жылғы француздың "адам және азамат құқықтарының Декларациясын" жалған "метафизикалық шығарма" ретінде сынға алады, себебі жеке тұлғаның құқықтары идеясы анархияны негіздеуге алып келеді. Заңға қарсы қойылған "құқық ақыл-ойдың дұшпаны және өкіметті күйрететін күш болып табылады".
Бентам да Гоббс сияқты құқықты сувереннің (егеменнің) еркінің көрінісі деп
Пайдаланған әдебиеттер

1) «Саяси құқықтық ілімдер» Мұхаммедов Б.Сатаршинов.Сырымбетұлы.
Алматы 2002ж.
2) История политических и прововых 19в. Наука 1993г.
3) История политических и прововых учены.(под.рсу.В.С. Нерсесянца)
Москва 1983г.

4) Шетелдердің мемлекет және құқық тарихы. А.К.Мұхтарова.
Алматы 2005ж

5) Батыс Европаның әдебиетімен тарихы. Әшімханов.Светлана.
Алматы 2005ж.
6) Жамбылов Д. «Саясаттану» Алматы 2005ж.
7) Кант И. Вечному миру Москва 1966г.
8) Кант И. Метофизика провов Москва 1965г.
9) Мантеско Ш.Л. О духе заюнов Москва 1955г.
        
        Мазмұны
Кіріспе
............................................................................
..........3
I Батыс Еропалық саяси және құқықтық ойдың ... - ... ... ... ... –құқықтық
көзқарасы...............8 - 11
1.2 Франциядағы саяси ілімдер
...............................................11 - 16
1.3 Германиядағы
либерализм.............................................16 -21
Қорытынды...................................................................
.........................................22
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі...................................................23
Кіріспе
XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Батыс ... ... ... ... онан ары ... ... ... XVIII ғасырдың
аяғындағы Ұлы Француз ... ... ... дамуына мықты
серпін берді.
Алайда бұл капиталистік қатынастардың қарсыластары да ... ... ене ... ... ... дворяндық-аристократиялық,
феодадцық-монархиялық топтар қаламады, олар өздерінің ... ... ... ... ... ... ... Бұлардың идеяларының
бүтіндей комплексін консерватизм деп атау қабылданған. ... ... ... кезі XIX ғасырдың алғашқы ширегі. ... ... ... ... ... ... тұрақты
концептуалды өзегі болған жоқ. Сондықтан да оның саяси-заңгерлік идеялары
оқулықта қарастырылмайды. Бірақ өз заманында консервативтік ... ... ... ... ... жөн. Олар ... ... Эдмунд Берк (1729—1797), француздарда — Жозеф де Местр
(1753—1821) және Луи де ... ... ...... фон ... 1854) және Адам ... (1779—1829).
Капиталистік тәртіптерге консерваторлардан гөрі барынша қарсы шыққан
социалистік лагерьдің өкілдері болды. ... ... ... ... ... мен ... ұшыраған ұсақ меншік иелерінің қалың
бұқарасы құрады. Капиталистік жүйе ... ... ... түсірді. Олар
құтқарылу жолын жеке меншікке негізделген еркениеттен бас тартып, ... ... ... ... ... ... антикапиталистік
позицияны ұстанды. Келесі бір идеологиялық ...... ... ... болды. Олардың кейбір өкілдері
буржуазия мен жеке ... ... ... барлығы да бір ауыздан
қоғамдық зұлымдықтардың шығу кезі ретінде жалпы мемлекетке ... ... ... ... ... құрылыс өз ... ... XIX ... ол ете ықпалды саяси және интеллектуалды
ағым болды. Оның жақтаушылары барлық қоғамдық топтарда да кездесті. ... ... ... — ең ... кәсіпкер (өнеркәсіптік жене сауда)
топтар, шенеуніктердің біраз ... ... ... ... ... құрады.
Либерализмнің концептуалды өзегінің екі негіз ... ... ... жеке еркіндік, әрбір индивидтің еркіндігі жөне жеке меншік ең
жоғарғы ... ... ... табылады. Екіншісі: бұл құндылықтарды
жүзеге асыру тек жеке тұлғаның бүкіл шығармашьшық мүмкіңдігінің ашылуы ... ... етіп қана ... ... ... ... ... оның мемлекеттік ұйымдасуының, гүлденуіне әкеледі. Либералды
идеологияның ... өзге ... осы ... ... төңірегіне
топтасады. Ол элементтердің ... ... ... және ... ... ... көзқарас, жалпы игілік және құқық, бәсекелестік
және ... ... ... ... ... ... ... мемлекет,
конституционализм, биліктің, өкілеттіліктің, өзін-өзі басқарудың ажыратылуы
және т.б. идеялар ұшырасады.
1.1 XIX ғасырдағы батыс ... ... ... ... барысын
сипаттағанда француздың көрнекті социологы Огюст ... да ... Оньщ ... пен ... ... нақты арнайы зерттеуі
болмағанымен қоғамды ыңғайлы әлеуметтік ұйымдастыру ... ... ... мен даму ... туралы көзқарастары ғылыми-танымдық тұрғыда үлкен
қызығушылық туғызады. Ол кейінірек кеңінен ... ... ... ... ... ... ... дамудың негізгі көрсеткіштері
бойынша әлемдегі жетекші капиталистік державаға айналды. XIX ... ... ... ... ... ... ... ретінде
либерализм қалыптасады. Либерализм жеке инициатива, кәсіпкерлік, ұят, сөз,
пікір, баспасөз еркіндіктері негізгі орын ... ... ... мен ... күш салды. Бұл концепция бойынша мемлекет ... жеке ... ... ... ... ... тиіс. Либерализм "азаматтық еркіндікті" шектеуге қарсы шығып,
мемлекеттің ... ... ... араласпауын қалады.
Ағылшын либерализмінің ең көрнекті ... бірі ... ... ... ... ... Локктың, Юмнің және француз
материалистері Гельвецийдің, Голь-бахтың бірқатар әлеуметтік-философиялық
идеяларын қорыта отырып утилитаризм ... ... ... Оның негізін мынадай төрт постулат құрайды. Біріншісі: адам
әрекетінің мәні, ... ... және ... алу ... ... ... да бір ... шешудің құралы болу мүмкіндігі — ... ... ең ... өлшемі. Үшіншісі: адамгершілік мейлішне
көп адамның барынша бақытқа жетуін бағдарлайтын ... ... ... және ... ... ... жалпы
ортақ мүддені барынша арттыру адамзат дамуының мақсаты болып табылады.
Бентам саясат, мемлекет, құқық, заң шығару жөне т.б. ... ... ... ... Оның ... ... көзқарастары "Заң
шығарушылықтың принциптері", "Өкімет туралы үзінділер", "Барлық мемлекеттер
үшін конституциялық кодекстің ... ... ... ... туралы ғалым" және т.б. еңбектерінде мазмұндалады.
Бентам өзінің ... ... ... ... теориясын теріске
шығарады. Оның пікірінше, табиғи құқықтың мазмұны айқындалмаған және әрқилы
түсіндіріледі. ... ... ... да мәні жоқ, ... мемлекеттер
зорлықпен қалыптасып, әдетке айналудың арқасыңда бекітіледі. ... ... ... ... және ... ... ... жалған
"метафизикалық шығарма" ретінде сынға алады, себебі жеке тұлғаның құқықтары
идеясы анархияны негіздеуге алып келеді. Заңға ... ... ... ... ... және ... ... күш болып табылады".
Бентам да Гоббс сияқты құқықты сувереннің (егеменнің) еркінің көрінісі
деп ... ... — бұл ... ... жене санкциялармен
қамтамасыз етілген бұйрықтар мен тыйымдар. Субъективті құқықтар заңнан
туындайды, ... ... ... да тұлға құқықтары жоқ.
Бентамның айтуынша "табиғи құқықтар" — бұл "анархиялық софизмдер", заң ... ... өз ... ... Прагматикалық-саяси тұрғыда оның құқық
пен занды айырып қарастыру идеясына қарсы ... ... заң ... ... қалаушы ретінде көрсетеді.
Мемлекеттік биліктің ұйымдасуы мәселесіне келгенде Бентам демократиялық
позицияны ұстаңды. Бұл оның ... ... ... Ол ... ... ... сынады да, негізгі үш билік тармағы бөлінуге тиіс
болатын мемлекеттің республикалық құрылымын қолдады. ... ... ... ... өздерінен-өздері өмір сүріп, бір-бірінен төуелсіз әрекет
етуін қолдамады. Бентам олардың корпорациясын бір-бірімен ... ... ... ... "осы ... байланыс олардың бір-бірімен келісімге
келуіне, тұрақты ережелерге бағынуына ... ... және ... ... қызмет етуге мүмкіндік береді. Егер биліктер ... ... онда ... арасында үнемі қақтығыстар болып отырар еді". Бентам
Англияда бір ... ... ... ... және лордтар палатасын
таратуды ұсынады.
Бентамның ойынша тек мемлекеттік билікті ұйымдастыруды ғана ... ... ... ... ... қажет. Осыған байланысты ол
сайлау құқығын барынша кеңейтуді, оның ішінде әйелдерге де ... ... ... Ол ... ... ... ... ішінде баспасөз
бостандығы, қоғамдық пікірталас, жалпы халықтық жиналыстар және т.б.) заң
шығарушы және ... ... ... ... ... ... ... деп
үміттенді.
Өкіметті тағайындау Бентамның ілімі ... ең ... ... мен меншігіне кепілдік береді, яғни негізінен қорғаушылық
қызмет атқарады. Әрбір жеке адам үшін ... не ... ... ... ... өз көзқарасын индивидке таңуға және қалай болғанда
да оны бақытты етуге өкіметтің құқығы жоқ. ... ... ... оның ... мен ... ... меселелер көп толғандырды. Ол
мемлекеттің экономика саласына ... ... көп ... ... ол ... ... ... мүмкін деп есептеді. ... ... А. Смит жене Д. ... саяси экономиясының
занды жалғасы болды.
Заң шығарушылықты көнерген, архаикалық элементтерден арылтуда, оны қоғамда
өтіп жатқан әлеуметтік-экономикалық және ... ... ... қосқан үлесі зор. Ол заң шығару ... ... сот ... кедейлер қорғана ... ... ... ... ... ... негізгі жалпы мақсаты —
Бентам бойынша адамдардың неғұрлым көп мөлшерінің ... ... ... ... ... XIX—XX ғасырлардағы саяси-құқықтық ойдың
дамуына, құқықтық ... ... ... ықпал етті. Мысалы, оның
ұсынған заң ... және ... ... пен мүдделер балансьның
арақатынасы мәселесі құқықтың әлеуметтік ... ... ... ... жағынан, Бентамның қарастырған табиғи құқық және заң
арақатынасы ... ... ... ... ... ... ... отаны — Англия XIX ғасырда ,оның ... ... ... келтірді. Заң шығарушылықтың ... ... ... сол ... ... ... зор ықпал етті: оның
утилитаризм теориясы Джон Стюарт Милльдің ... ... ... ал оның ... мен ... Джон Остиннің (1790—1859)
заңгерлік позитивизм мектебіне әсерін ... ... ... онда ... ... ... әр ... индивидуалдық еріктері
мен әрекеттерінің органикалық тұтастығы бекітіледі. Мемлекет жалпы ортақ
ерікке қызмет етеді. Өзінің ... мен ... ... тек ... қамтамасыз етеді.
Қоғам мен мемлекет өзара әрекетінде бір-біріне қарсы тұрады. Қоғам
мемлекетті өзіне ... етіп ... ... ал ... ... ... құрылысты қалайды. Қоғамнан "жоғары тұрған мемлекет жетекші
ретінде қоғамдағы ... ... ... ... ... тұруы тиіс.
Егер атқарушы билік заң шығарушы билікке адал қызмет етсе ғана ... ... ... ... ... ... ... қарапайым мемлекет
құқықтық мемлекетке айналады. Штейн — "басқару құқығы ... және ... мен ... бұйрықтары арасы ... ... ... ... ... ... ... тиімді
нысаны ретінде Штейн конституциялық монархияны атайды. Штейішің пікірінше,
монарх орталық түұлға ... ... ... ... ... ... ортақ мүдделерді қамтамасыз ете алады.
Штейннің бірқатар идеяларын ... ... тыс ... ... ... империясының апологиясы үшін пруссиялық канцлер
Бисмарк және өзге саясаткерлер қолданды.
1.2 XIX ғасырдың ... ... ... буржуазиялық
тәртіптерді (жеке меншік, кәсіпкерлік еркіндігі, ... және ... ... ... Батыс Европада бұл тәртіптерді аяусыз сынға алып,
қанаушылықтан құтқаратын қоғамның жобаларын ұсынған ілімдер де пайда ... ... ... ашып әлеуметтік теңдікке, әділеттілік
пен еркіндікке негізделген қоғам туралы ...... ... ... ... Ш. ... жене Р. Оуэн жатады.
Олардың барлығын еңбектің жалпыға ортақ міндеттілігі, әдлетті ... ... ... тұлғаның үйлесімді дамуы идеялары
біріктіреді. Бұл дәуірде пролетариат пен буржуазия арасында қақтынас ... ... ... ... Сондықтан барлық утопистер әділетті
қоғамды ешқандай әлеуметтік сілкіністерсіз және тап күресінсіз ... ... ... деп ... ... қатар, олардың жобаларыңда
айырмашылықтар да бар. Ш. Фурье жене Р. Оуэн жаңа ... ... ... және ... басқаратын өндірістік бірліктерге (фаланга, қауым)
негізделеді деп санады. Сен-Симон "жоғарыдан" жоспарлы ... бір ... ... ... ... ... де ... әртүрлі болды.
Р. Оуэн жеке меншікке түбірлі қарсы шықса, Ш. Фурье де, ... да ... ... ... жоқ.
Утопистер өздерінің шығармаларында саясатқа, мемлекетке және құқыққа аз
көңіл бөліп, мемлекеттік және саяси ... ... жете ... ... көзқарастарының жүйесін талдау өте қажет. Өйткені бұл
қоғамдық және саяси-құқықтық ... ... ... ... зор ... ... ... Европаның рухани өміріңдегі аса ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Анри де Сен-Симонның (1760—1825) мемлекет және ... ... ... ... ... ... Оның пікірінше адамзат қоғамы
бір кезеңнен ... өте ... ... ... ғасырына" ұмтылады.
Антикалық, заман мен феодалдық дәуірді қамтитын ... ... ... ... ... ... орнау дәуірі)
алмастырады. Оның артынан позитивті кезең келді: "қоғамның басым ... ... ... ... ететін, өздерінің ... өтеу үшін ... ... ... ... ... Егер ... кезеңде қоғамдағы ... дін ... ... ... ... ... ... мен метафизиктердің қолында
болса, ал үшінші ... ... мен өнер ... қолына өтеді.
Қоғамдық дамудың қозғаушы күші ретіңде адамгершілік пен білімнің прогресі
аталады.
Тарихтың позитивті кезеңіне индустриализм жүйесін ... ... ... ... дәстүрлі мемлекеттік-құқықтық нысандарды
бұзуды қажет етпейді. Монарх институты, өкімет ... және ... ... ... ... ... ... жаңадан құрылған парламент —
өнеркәсіпшілер Кеңесіне шоғырланады. ... ... ... ... ... ... ... сыйыса алады. Бірақ Сен-
Симон тек енеркәсіпшілер ... ғана ... ... ... ... жақтаушысы болды.
"Әлеуметтік физика" немесе "әлеуметтану" деген аттарымен де белгілі
позитивті (қалыпты) философияның ... ... ... Конт ... туып ... Оның алты ... ... философия курсы" және төрт
томдық "Позитивті саясат жүйесі" еңбектерінде негізі қаланған жаңа ... ... ... және Сен-Симон сияқты ойшылдардың идеялары
ықпал етті. Позитивизмнің ... ... XVII ... екінші
жартысынан басталған ғылыми төңкеріс те әсерін тигізді. Бұл ... ... ... ... және өндіріске едәуір ықпал
ететін дербес және ... ... ... ... ... ... механиканың, биологияның дамуы барлық ғылымдардың
философиямен байланысы және адамдардың ... ... ... жалпы ықпалы мәселесін күн тәртібіне қойды.
О. Конттың "позитивті философиясының ... ...... ... мен ... ... шектелу талабын қою болды. ... ... ... О. Конт ... ... ... ... теріске шығарды. Позитивизм ... ... ... Конттың пікірінше, жаратылыстану ғылымы екі
элементтен: біріншіден — ... ... ...... арасындағы
себептік байланыстарды айқындаудан, заңдарды қалыптастырудан тұрады. Айғақ
сезімдік ... ... ... ал зандар айғақтарды индукциялық тәсілмен
қорытындылау арқылы анықталады.
Жаратылыстану ... ... ... тану үшін де ... ... ... туралы жаңа ғылым — әлеуметтануды құруды ұсынды. Әлеуметтану екі
негізгі бөлімге бөлінді: ... ... өмір сүру ... ... және ... ... дамуын, адамзат қоғамының
прогресін зерттейтін динамика.
Конт қоғам эволюциясының ... ... ... деп ... Оның қоғам дамуының үш кезеңі (теологиялық,
метафизикалық және ... ... ... ... ... қайталайды. Теологиялық кезең (1300 жылға дейін созылды)
барлық құбылыстарды ... тыс ... ... ... ... ... метафизикалық кезең (1300 жылдан 1800 жылға ... ... ... ... ... тыс
орналасқан "түпнегіз", "субстанция", ... зат", ... ... ... ... ойдан шығарылған ұғымдармен айқындалады. Үшінші,
позитивті ... ... ... ... шығу тегі мен ... құбылыстардың ішкі себептерін зерттеуден бас тартады" да, "әртүрлі
жеке қүбылыстардың ... ... ... ... саласында теологиялық кезенде монархиялық теориялар,
метафизикалық кезенде ... ... ... ... ... туралы ілімдер басым болып келсе, жаңа позитивті саясат ... ... ... ... ... ... қоғам сәйкес, метафизикалық
дәуірде индивидуализм, либерализм және демократия пайда болады. ... ... ... ... ... қойылатын өнеркәсіптік типтегі қоғам
қалыптасады.
Жетілген мемлекетті Конт ... деп ... бұл ... пен ... негізделеді. Бүтіндей органикалық тұтастық
ретіңде көрінетін қоғамда ... ... ... ... ... ... бір
функцияларды атқарады.
О. Конт қоғамдағы топтарды мойындайды, тап күресіне теріс ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде ол "анархиялық республикадан" да, ... да ... ... ... қамтамасыз ету үшін
позитивті саясат өз ... ... ... өзге ... ... ... ... белгілі бір қоғамдық қызметтер атқаруы тиіс.
Меншіктің өзі де ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық тұрғыда пайдалы деп саналды.
1.3. XІX ғасырдың бірінші жартысында Франциядағы саяси-құқықтық ... ... ... Ұлы ... ... ... Революцияның нәтижесінде "бостандық", "теңдік", "туыстық"
сияқты бірқатар жаңа саяси құңдылықтар өмірге енді. Бұл ... ... және оның ... ... ... ... ... ықпалын
тигізген реакциялық контрреволюциялық "Қасиетті Одақтың" (1815 ... ... ... таққа қайта оралып, елде монархиялық
құрылыс орнағанымен ... ... ... жоя алмады.
Қалыптасқан осындай жағдайларда француз буржуазиясының идеологгары
капитализм ... үшін ... ... ... мен бостандықтарды"
негіздеуге үлкен көңіл қойды. Олар ... ... ... ... да, революциялық кезеңнің демократиялық ... да ... ... деп ... либерализмінің негізін қалаушының бірі публицист ғалым және
саяси қайраткер Бенжамен Анри ... де ... ... Констан саяси
және тарихи-діни тақырыптарға бір ... ... ... оның ... ... ... мемлекет туралы либералдық ілімін ыңғайлы жүйелі формада
баяндаған "Конституциялық саясат бағыты" еңбегі. Констан бұл еңбегінде ... ... ... сөз ... ... ... түсіндірілетін индивидуалды еркіндік мәселесіне баса ... ... Жаңа ... ... ... мен
антикалық заман адамдарының еркіндігі арасында алшақтық бар. ... ... ... ... асыруға қатысу құқығымен (заң қабылдау, сотқа
қатысу, лауазымды тұлғаларды ... ... ... пен ... шешу және т.б.) ... ... билікті ғана білді.
Антикалық республикалардың азаматтары (Афиныдан өзге) ұжымдық егемеңдікті
іске асыруға қатысу ... ие ... жеке ... ... ... ... ... болды. "Антикалық заманда адамдар өзінің жеке саяси
салмағы мен мемлекет басқарудағы ... ... қалу үшін ... ... бас ... бейім болып келді". Олар міндетті түрде дінді,
әдет-ғұрыптарды, өмір тәртібін сақтады; ... ... ... ... ... ... ... тұрды. Ерте дүниедегі остракизм,
аграрлық зандар, цензура және т.б. институттар осыны дәлелдейді.
Ал жаңа халықтар, Констанның пікірінше, ... ... ... ... қатысу құқығы ерте замандағыдай құңды ... ... ... кетті және бір азаматтың дауысы енді шешуші маңызға ие
емес. Оның үстіне құлдықтың жойылуы ... ... ... көп көңіл
бөлетін бос уақытты да келмеске кетірді. ... ... ... ... ... ... ... халықтар өнеркәсіппен, саудамен,
еңбекпен айналысады соңдықтан басқару ... ... ... қоймай, мемлекеттің өз жеке істеріне араласқанын ... ... ... түйіндеуінше, мемлекет фнукциясын атқаруда ... ... ... ... ... бұл ... ... міндетті
элементіне жатпайды.
Констан практикалық-саяси тұрғыдан индивидуалдық, еркіңдік мәселесін
қарастырғанда, адамның материалдық және ... ... оның ... ... ... ... тұрады. Оның пікірінше, мемлекеттің мақсаты
мен құрылымы осы құндылықтарға бағьнуы тиіс. Саяси өмірді ұйымдастырудың
осындай табиғи ... ... ... ... ... ... пирамвданы елестетеді. Мұнда мемлекеттің саяси
тұтастығы елдегі әртүрлі ұжымдардан ... ... ... ... еркін болса өз өмірін дербес және саналы түрде өткізе
алады деп ... Олар ... да бір ... тыс ... ... ... күш-жігерінің есебінен өзіне лайықты өмір сүруге
қабілетті. Осы көзқарастарға сүйене отырып, Констан жалпы құдіретті ... ... ... ... тезиске түзету енгізеді. Оның
шекарасы "жеке адамның ... мен ... ... ... ... ... ... әлсіз болуын қалайтын либералдардың қатарына
жатпайды. Ол билік институттарының ... ... ... ... ... олардың компетенцияларының шекараларын
дәл бекітуге ... Бұл ... өзі ... ... ... ... қатар мемлекетке қажет құқықтардың мөлшерін (сапасын)
белгілейді. "Өкімет өз саласынан тысқа ... ... ... өз ... билігі шексіз болуы керек" деген ұстанымға сүйенетін мемлекеттің ... ... ... үшін ешқашанда бейқам және ... ... ... ... емес.
Қазіргі мемлекет Констанның ойынша, формасы жағынан констатуцияльгқ
монархия болуы қажет. Ол бұл қүрылымға бекерден-бекер басымдылық бермейді.
Конституциялық монархтың бейнесінде ... ... ... ... ... ие ... Ол ... үш"классикалық" билікген
(заңшығарушы, атқарушы, сот) тыс, оларға тәуелсіз және ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге
қабілетті. "Король әрбір билік тармағының бір-бірін теріске шығармай,
керісінше бір-бірімен келісімді жене үйлесімді әрекет етуіне мүдделі.
Бейтарап, реттеуші және ... ... ... ... ... ... идеясы
монархияның заманға лайық бейімделген ("модернделген") түрін құқықтық
мемлекет құрылымына енгізу талпынысынан туындайды.
Индивидуалдық еркіндіктің кепілі ретінде ... ... ... ... және ... қоғаммен қадағаланатын мемлекеттік билік
институттарымен қатар құқық ... ... ие ... Бұл — ... ... ... өзінің бүкіл болмысымен еркіншілдікке қарсы
тұрады. Адамдардың бақытты және үйлесімді өмір сүруін әкелетін ... ... ... әлеуметтік-медени, рухани) дайын
болғанымен, XIX ғасырдың басында ол өркениет кері ... ... ... ... ... ... ала ... Фурье онан құтылудың тәсілдерін
анықтауға тырысады, XVIII ғасырдың соңында ... ... ... тәсілдер өзін ақтамағандықтан, оны толық теріске шығарады. Халықтың
қазіргі бейшара қалпы қоғамның негізін әртүрлі әлеуметтік топтардың ... мен ... ... ... өкілдері, жұмысшылар мен егіншілер
және т.б.) ... ... ... ... ... ... ғана ... Ассоциациялық құрылыстың, яғни "жаңа
шаруашылық және социотарлық әлемнің бастапқы ұйымдары ... ... ... ұйымдасуы бірдей фалангалардың торабы ... 1600 ... ... ... ... құрлықтарды, бүкіл жер шарын
қамтитын болады. Фалангалар ешқандай орталық билік жүйесімен байланыспайды.
III. Фурьенің мұндай қондырғысы Жаңа ... ... ... объективті
үрдістерімен мүлдем сәйкес келмеді.
Ірі ағылшын социалисі Роберт Оуэн ... ... ... және
оның салдарынан туған таптық қақтығыстар дәуірінде өмір ... Бұл ... ... ... ... көзқарастар жүйесіндегі негізгі орынды адамдардың мінез-құлқы туралы
ілім ... ... ... топтардың мінез-құлқы да ... ... ... ... Р. Оуэн ... ... адам мінез-құлқы
туралы ілімі адамдарға әділетті құрылған қоғамға қарай жөн ... ... орын ... ... ... ... ортаның факторы
ретінде қазіргі адам өміріндегі қараңғылық, надандық, зұлымдық, мешкейлік
сияқты барлық күнеһарлықтар үшін жауапты. ... ... ... көзі — жеке ... Р. Оуэн Сен-Симон мен Фурьеге ... ... ... ... ... ... ... замандағы әлеуметтік-экономикалық тәртіптерді сынай отырып, Р. Оуэн
капитализмдегі өндіргіш күштердің, ірі ... ... ... ... табиғат заңдылығына сай "неғүрлым жоғары құрылымды қоғамның
қажеттілігін тудырады деп ... Ол ең ... ... ... үміттенді. Әртүрлі әлеуметтік-топ өкілдерінің ізгі ... ... ... ... Оуэн ... ... пен ... игі жүйесі", "қоғамдық меншік пен кооперация
тұтастығыңың" жүйесі, "жаңа ... ... ... жаңа құрылыстың бірлігі, "молекуласы" өзін-өзі қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... (державаларга) бірігеді, ал кейінірек халықаралық деңгейде
тұтастанады. Бірнеше жылдардың барысында ол ... ... ... ... барлық түкпірінде зандардың барлығына бірдей жинағы, басқарудың
біртұтас тәртібі қызмет етеді. ... ... ... ... ... ... саны 300-ден 3000 мыңға дейін) тек
қоғамдық меншікгің, коллективтік ... ... ... ... ... мен ... тең ... Коммуна мүшелері арасында
шынайы өзара көмек қатынасы орнайды, аурулар, мүгедектер, кәрі-лер ортақ
қамқорлыққа алынады, ... ... мен ... рационалды және
гуманды жүйесі енгізіледі. Әдеттер бірыңғай ізгілікті ... ... мен ... ... ... ғасырдың 30—40 жылдары Батыс Европаның" рухани өмірінде революциялық-
утопиялық коммунизм ... да бой ... ... ... қозғалыс XIX ғасырдың
алғашқы онжылдықтарында тасталып 1848—1849 жылдардағы революция қарсаңыңда
өзінің ... мен ... ... да, идеялық-теориялық жағынан да
біршама жетістіктерге жетті. ... ... ... ... ерте
неміс либерализм сипаты жағынан "конституциялық қозғалыс" болды. Онда-ғы
бытыраңқы неміс мемлекеттері үшін ... ... ... ... үлгілердің мазмұнында сол ... ... ... ... мен ... мол ұшырасты. Ағылшын және француз
либералдары сияқты неміс либералдары да ... ... ... ... топтардан іздеді. Сонымен қатар олар партикулярлық мүдделерді
көздемей, замана талабына сай жалпы игілікті жақтайтын ... ... де ... ... ... ... Германияның саяси және рухани ахуалына
өз көзқарастарымен ықпал еткен Фридрих Дальман, ... фон ... ... Карл ... ... ... және ... сияқты неміс
либерализмінің өкілдері болды. Ал Вильгельм фон Гумбольдт және ... ... ... ... ... ... шығып, жалпы Европаға
танымал болды.
И. Канттың ... ... ... фон ... ... ... ... қалаушының бірі. Басты саяси шығармасы "Мемлекет
қызметінің шекараларын бекіту тәжірибелері" деп аталады. Гумбольдт адам ... ... ... ... ... ... ... "Тәжірибелер" еңбегінің шешетін негізгі міндеті
"мемлекет ... адам үшін ... ... ... ... ... XVIII ғ. әлеуметгік ғылымының қоғам (азаматтык ... ... ... ... онан ары ... Ол ... арасындағы
айырмашылықтарды айқындайды: 1) ұлттық мекемелер жүйесі (индивидтердің
өздерінің төменнен ... ... ... ... өзге ... ... ... мен қызметтер арасында; 2) "табиғи, жалпы
құқықтар" мен тікелей ... ... ... құқығы арасында; 3)
"адам" мен "азамат" арасында.
Гумбольдт қоғам мен мемлекеттің шекараларын бөле ... ... ... деп ... Оның пікірінше қоғам мемлекеттен, ал адам саяси
одақтың (мемлекеттің) мүшесі ... ... ... да
"табиғи және жалпы құқық" ... ... ... мен ... ... ... жалғыз негізі және жетекші бастауы болуы
тиіс.
"Мемлекеттік құрылыс түпкі мақсат емес, ол тек ... ... ... ... ... ... ... пікірінше мемлекет өзінің
қызметінде азаматтардың ішкі және сыртқы қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... ... ... ...... ерте ... тән "шағын (минималды) мемлекет" концепциясын қатаң сақтаушы.
Азаматтардың жеке бақыты, өмір сүру тәртібі, денсаулығы, адамгершілігі және
т.б. ... ... ... идеясына ол толығымен қарсы болды.
Гумбольдтың ойынша, мемлекеттің белсенді қызметінің ауқымы тар болуы
керек, ... ... ... ... әр алуан қызмет пен
әрекеттер ... ... мен ... ... ... ... ... жоғары билік мұндай өзгешеліктерге ... ... ... билік
мемлекеттің көмегімен ұлттың, қоғамның барлық өмірлік көріністерін,
адамдардың санасы мен ... ... ... ... ... ... мемлекеттің патерналистік (әкелік қамқорлық) миссияны ... ... ... ... мемлекеттің тарапынан үнемі көмек күту ақыр соңында
кедейшілікке ұрындыратын адамдардың қамсыздығына әкеледі. ... ... ... ... ... адам ... ... жоғалтып, апатияға ұрынады. Оның пікірінше мемлекеттің
билікқұмар құлдары төмендегі принципті ... ... да, ... да ... ... жетуге дәл еркіндіктей ықпал ... ... ... ... ... ... мемлекеттік құрылым
еркіндікті шектегендіктен, ол "қажет болғанымен зұлымдық" ... ... ... пікірлер сөз жоқ әлеуметтік хаос пен тәртіпсіздікке ... ... оның ... ... ... ... функцияларының пайдалылығы мен ... ... ... шақыруы Гумбольдтың либерализмін
көптеген анархиялық ілімдерден, әртүрлі ... ... ... арасын
ажыратады. Бұл тұрғыда неміс ойшылының ... ... ... ... ... ... ... құқық, басқару туралы
бірқатар іргелі еңбектер жазды: "1789 ... ... ... ... ... ... (үш-томдық бұл еңбектің бірінші кітабы
"Қоғам ұғымы" деп аталады), "Басқару туралы ілім", ... ... ... ... ... ... мен ... либерализмі оның әлеуметтік-саяси доктринасында индивид, оның
құқықтары мен ... ... ... ... орынға қоюынан көрінеді.
Индивидтің қозғаушы күші Штейн бойынша, игіліктерді өндіру, өндеу, дайыңдау
және көбейтумен сипатталатын ... ... ... ... ... ... оның ... тиесілі және өзі сияқты оған да қол ... қол ... ... ... Ал ... арқылы тұлғамен
біріккен қол сүғылмайтын бүтін игілік меншік болып табылады.
Адам өзгелерден оқшау, дара өндірістік әрекетпен айналыса алмайды. ... ... ... ... ... ... мәжбүр. Осылайша қауымдастық,
қоғам мәселесі туындайды. Штейн бойынша барлық қоғам құрылымының шығу ... ... ... шығады. Меншік иелері мен еңбек адамдары ... ... ... "Меншігі жоқтардың меншік ... ... және ... ... қоғамдық өмірдің
зандылығы болып табылады. Бұл екі ... ... жою ... емес,
ондай қоғам жоқ.
Штейннің қоғам мен мемлекет жене олардың арақатынасына ... ... ... болып келеді.
Осындай көзқарастары үшін ресми идеологтар оны "ақыл-есінен айрылған"
деп жариялады.
Батысшылдардың көрнекті өкілдерінің бірі ... ... ... ... Мәскеу университеті жалпы тарих ... ... ... ... ... ... Тарихи
процестің зандылығы мен прогрессивтілігін алға тарта отырып Грановский
крепостниктік тәртіптің ... оның ... ... ... ... ... органикалық теориясы Ресейді әлемдік тарихтың құрамдас
бөлігі ретінде қарастырады да, "тевтомания" рухындағы реакциялық ... ... ... ... сондай-ақ П. В. Анненков, В. П. Боткин, ... ... К. Д. ... Б. Н. ... ... орыс ... кірсе, В.
Г. Белинский, А. И. Герцен, Н. П. Огаревтер да өз көзқарастары жағынан осы
позицияға ... ... Олар сол ... ... ... сынап,
батыс үлгілері бойынша реформалар жүргізуді, конституциялық ... ... ... ... енгізуді жақтады.
Славянофилдердің ең көрнекті ... — А. С. ... И. ... Ю. В. ... К. С. ... ... ... ұстанған
бағдарды теріске шығарып, ... ... ... ... жолын,
"православиелік Русьтің тыныштығы мен бейбітшілігін" мадақтады. ... ... ... ... ... Русьті Батысқа қарсы қойды.
Славянофилдердің пікірінше Батыс елдеріндегі индивидуализм жеке меншікті,
эгоизм мен қарабайыр материализмді ... ... ... діні ... протестант діндері) антикалық мұрадан қалған рационализммен
бұрмаланды.
Ресейдің ... ... ... ... "қауымдық бастауды",
"соборшылдықты" атайды. Егер батыс елдері өз ... және ... ... еркіндіктерді қалыптастырса, ал славяндардың шіркеулік ... ішкі ... ... етеді. Славяндық рухқа жат ... Петр І-ң ... ... ... ... халық пен биліктің
арасын ажыратып, ішкі рухани бірлікті ... ... ... ... ... билік пен халықтың тұтастығы Жергілікті Соборлар (Земство)
арқылы жүзеге ... ... ... ... ... жерді тыңдайтын.
Батысшылдар сияқты славянофилдер де шаруаларды азат етуді ... ... ... орыс ... жат деп ... Олар ... ... коллективизмнің көрінісін байқады.
Славянофилдерге Ресейдің мессиаңдық (құтқарушылық) ролі мен панславиңизм
идеялары тән еді. Буржауазиялық ... ... ... ... ... ... орыс ... алдымен славяндарды, кейін өзге халықтарды
"капитализм күнәларынан" азат етеді деп ... Осы ... ... бұл идеясы ресми халықшылдықтың ұраңдарына сай ... ... ... ... ... ... батысшылдар Герцен, Огарев және
Бакуниннің ілімдеріндегі ... ... ... ... - мемлекеттік және биліктің кандай түрін ... ... ... шығаратын жеке адамның шексіз бостандығын дәріптейтін,
адамдар арасындагы қатынастардағы жалпыға ортақ тәртіпті ... ағым ... ... ... ағым XIX ғасырдың орта шенінде
пайда болды. Оның негізгі теориялык қағидаларын ... ... ... ... ... ... философы жэне экономии
П.Прудон болса, анархизм бағытының ... ... орыс ... ... жэне П.Кропоткин (1842-1921) еді.
Анархизмның дүниетанымдық негізі ... ... ... ... жақтаушьшар жеке адамның бостандығына қысым жасағанның бәріне
шектен тыс ... ... ... Әдеттегідей анархистер мемлекеттік
биліктін барлық түрлеріне жауапкершілікпен ... ... олар ... ... бостандығын камтамасыз етудегі басты кедергі ретінде қарастырды.
Сондықтан мемлекетті кез-келген саяси билікті тікелей жойылуы тиіс
қауіп-катер ... ... ... ... пікірінше, әлеуметтік
революцияның негізгі міндеті мемлекетсіз қоғамдық құрылыс орнату, өзін-өзі
басқаратын автономиялық өндірістік ... ... ... ... қауымдастықтар федерацияларын құру.
Әдеттегі қолданыста «анархия» термині толық хаос тәртіпсіздік деген
мағына білдіреді. ... ... ... ... өмірдің
мемлекет құрылымынсыз яғни ... ... ... ... ... Керісінше, тек ... яғни ... ... қандай да бір мәжбүрлеудің болмауы, олардың
түсінігінше индивидтердің барлық кезде құрылуы ... ... өзін - өзі ... және өзара әрекетгеріне негізделген шынайы
қоғамдык тәртіпті туындауына күмән келтіруге болмайды.
Қорытынды
Неміс ... ... ... XIX ғасырдың алғашқы
онжылдықтарында тасталып 1848—1849 жылдардағы революция ... ... мен ... жағынан да, идеялық-теориялық жағынан да біршама
жетістіктерге жетті. Революцияға дейінгі ... ... ерте ... сипаты жағынан "конституциялық қозғалыс" болды. Онда-ғы
бытыраңқы неміс мемлекеттері үшін ... ... ... ... ... ... сол кездегі Батыс Европадағы
либералдық ұстанымдар мен қалыптар мол ұшырасты. ... және ... ... ... ... да ... әлеуметтік тірегін орта
буржуазиялық топтардан іздеді. Сонымен қатар олар партикулярлық мүдделерді
көздемей, ... ... сай ... ... ... ... ... де үмітгенді.
Пайдаланған әдебиеттер
1) «Саяси құқықтық ілімдер» Мұхаммедов ... ... ... ... и ... 19в. Наука 1993г.
3) История политических и прововых учены.(под.рсу.В.С. Нерсесянца)
Москва 1983г.
4) Шетелдердің мемлекет және құқық тарихы. А.К.Мұхтарова.
Алматы 2005ж
5) ... ... ... ... ... ... Жамбылов Д. «Саясаттану» Алматы 2005ж.
7) Кант И. Вечному миру Москва ... Кант И. ... ... ... ... ... Ш.Л. О духе ... Москва 1955г.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адамның рухани дүниесі11 бет
Ақыл-ой тәрбиесінің мазмұны және оның қасиеттері34 бет
Заңгердің сөйлеу мәденитінің түсінігі6 бет
Ойлау және оның адам дүниетанымындағы маңызы14 бет
Ойлау: тәсілдері, формалары11 бет
Психикалық аурулардағы танымдық іс-әрекеттің бұзылуы5 бет
Психикалық аурулардағы танымдық іс-әрекеттің бұзылуы туралы8 бет
Ұлы Француз революциясы және оның тарихнаманың дамуына ықпалы45 бет
Әрбір жас кезіндегі балалардың ойлау мен сөйлеудің теориялық талдамасы11 бет
IX-X ғасырларда Батыс Еуропа елдеріндегі феодалдық құрылымның нығаюы. IX-XI ғасырлардағы Франция, Германия,Италия X-XIғасырдың ортасына дейінгі Англия. Испания мен Византия дамуының тарихи ерекшеліктері9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь