Психикалық депривация


1. Психикалық депривация
2. Эмоция
Балаларда байланыс сезімінің қалыптасуының бұзылуының басты себебі, бұл ерте жастағы жетіспеушілік. Депривация (deprivato – айрылу) – бұл өзінің негізгі психологиялық қажеттіліктерін керекті мөлшерде қанағаттандыру мүмкіншілігін ұзақ уақытқа дейін шектеу нәтижесінде пайда болған психологиялық жағдай.
Баланың қалыпты дамуына қажетті шарттарды атап көрсетуге болады және олардың жоқтығынан пайда болатын жетіспеушілік түрлері:
• Қоршаған орта туралы толық ақпарат, ол түрлі арналардан алынады: көру, есту, түйсіну (жанасу), иіс сезу – оның кемшілігі сенсорлық (сезімдік) жетіспеушілікті туғызады.
• Оқу және дағдыларды жинау қанағаттанарлық жағдайларының жоқтығы, бұл жағдай айналада болып жатқанды реттеуге, түсінуге мүмкіндік бермейді және когнитивтік (танымдық) жетіспеушілікті туғызады.
• Ересек адамдармен сезімдік байланыстардың, ең алдымен анасымен, жетіспеушілігі, сезімдік жетіспеушілікті туғызады.
• Қоғамдық ережелермен, нормалармен танысу және әлеуметтік рөлін меңгеру мүмкіндігін шектеу, әлеуметтік жетіспеушілікті туғызады.

Сөйлеу дамуының, әлеуметтік және тазалық дағдыларын меңгеруінің кешігуі жетіспеушіліктің салдары болып табылады. Балалар мекемелеріне ерте кезден түскен балаларда жоғарыда көрсетілген жетіспеушілік түрлерінің барлығы кездеседі. Жас кезінен бастап олар даму үшін керекті ақпараттарды толығымен алмаған.
Когнитивтік (зияткерлік) жетіспеушілік баланың өзіне тәуелсіздігінің салдарынан туындайды. Сондықтан да балалар алғашқыдан өзінің тәуелсіздігіне дағдыланады, бұл күнделікті деңгейде ғана емес, сонымен бірге маңызды сұрақтар туындағанда өзін-өзі анықтауы қиындыққа соғады. «Кім болғын келеді?» немесе «Қай жерде оқығың келеді?» деген сұрақтар қойылғанда, олар көбіне «білмеймін» немесе «қай жерді айтса» деген жауаптар қайтарады.
Сезімдік жетіспеушілік балалардың қарым-қатынаста болған ересектердің сезімділік кемшілігінің салдарынан туындайды. Ол өзінің іс-әрекетіне сезімдік лебіз ала алмағандықтан тәжірибе жинай алмайды, мысалы, кездескендегі қуаныш сезімі. Осылайша бала өзінің іс-әрекеттерін реттеуді үйрену мүмкіндігін ала алмайды, өзінің сезімдеріне сене алмайды, бала көз байланысынан қаша бастайды. Жетіспеушіліктің осы түрі асырап алынған баланың бейімделуін қиынға түсіреді.
Әлеуметтік жетіспеушілік балалардың әлеуметтік рөлдерді ойын жүзінде практикалық мағынасын түсіну мен үйрену мүмкіндіктерінің жоқтығынан туындайды: әке, ана, әже, ата, балалар үйіндегі тәрбиелеуші, дүкендегі сатушы, басқа да ересек адамдар. Балалар мекемесінің жабық жүйесі қосымша қиындық енгізеді. Балалар қоршаған орта туралы отбасында өскен балаларға қарағанда өте аз біледі.

Пән: Психология
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




Психикалық депривация (лат. deprivatio — бірдеңені жоғалту) - адамның
негізгі қажеттіліктеріне қол жеткізуіне ұзак уақыт бойы шектеу жасау
нәтижесінде пайда болады. Толық даму үшін ең
қауіптілерісенсорлық, эмоционалдық, байланыс түрлері.
Депривация эмоционалдық және интеле ктуалдық дамуда кемшіліктердің болуымен
(эмоционалдық байланыстың бұзылуы, тіл
дамуының, әлеуметтік жәнегигиеналық  дағдылардың,
нәзік моториканың, интелектінің кем шілігі) сипатталады. [1]

. Балаларда байланыс сезімінің қалыптасуының бұзылуының басты себебі,
бұл ерте жастағы жетіспеушілік. Депривация (deprivato – айрылу) – бұл
өзінің негізгі психологиялық қажеттіліктерін керекті мөлшерде
қанағаттандыру мүмкіншілігін ұзақ уақытқа дейін шектеу нәтижесінде пайда
болған психологиялық жағдай.
Баланың қалыпты дамуына қажетті шарттарды атап көрсетуге болады және
олардың жоқтығынан пайда болатын жетіспеушілік түрлері:
• Қоршаған орта туралы толық ақпарат, ол түрлі арналардан алынады:
көру, есту, түйсіну (жанасу), иіс сезу – оның кемшілігі
сенсорлық (сезімдік) жетіспеушілікті туғызады.
• Оқу және дағдыларды жинау қанағаттанарлық жағдайларының жоқтығы,
бұл жағдай айналада болып жатқанды реттеуге, түсінуге мүмкіндік
бермейді және когнитивтік (танымдық) жетіспеушілікті туғызады.
• Ересек адамдармен сезімдік байланыстардың, ең алдымен анасымен,
жетіспеушілігі, сезімдік жетіспеушілікті туғызады.
• Қоғамдық ережелермен, нормалармен танысу және әлеуметтік рөлін
меңгеру мүмкіндігін шектеу, әлеуметтік жетіспеушілікті туғызады.

Сөйлеу дамуының, әлеуметтік және тазалық дағдыларын меңгеруінің
кешігуі жетіспеушіліктің салдары болып табылады. Балалар мекемелеріне ерте
кезден түскен балаларда жоғарыда көрсетілген жетіспеушілік түрлерінің
барлығы кездеседі. Жас кезінен бастап олар даму үшін керекті ақпараттарды
толығымен алмаған.
Когнитивтік (зияткерлік) жетіспеушілік баланың өзіне тәуелсіздігінің
салдарынан туындайды. Сондықтан да балалар алғашқыдан өзінің тәуелсіздігіне
дағдыланады, бұл күнделікті деңгейде ғана емес, сонымен бірге маңызды
сұрақтар туындағанда өзін-өзі анықтауы қиындыққа соғады. Кім болғын
келеді? немесе Қай жерде оқығың келеді? деген сұрақтар қойылғанда, олар
көбіне білмеймін немесе қай жерді айтса деген жауаптар қайтарады.
Сезімдік жетіспеушілік балалардың қарым-қатынаста болған ересектердің
сезімділік кемшілігінің салдарынан туындайды. Ол өзінің іс-әрекетіне
сезімдік лебіз ала алмағандықтан тәжірибе жинай алмайды, мысалы,
кездескендегі қуаныш сезімі. Осылайша бала өзінің іс-әрекеттерін реттеуді
үйрену мүмкіндігін ала алмайды, өзінің сезімдеріне сене алмайды, бала көз
байланысынан қаша бастайды. Жетіспеушіліктің осы түрі асырап алынған
баланың бейімделуін қиынға түсіреді.
Әлеуметтік жетіспеушілік балалардың әлеуметтік рөлдерді ойын жүзінде
практикалық мағынасын түсіну мен үйрену мүмкіндіктерінің жоқтығынан
туындайды: әке, ана, әже, ата, балалар үйіндегі тәрбиелеуші, дүкендегі
сатушы, басқа да ересек адамдар. Балалар мекемесінің жабық жүйесі қосымша
қиындық енгізеді. Балалар қоршаған орта туралы отбасында өскен балаларға
қарағанда өте аз біледі.

Эмоция (фр. emotion, лат. enoveo — толғану) — адам мен жануарлардың сыртқы
және ішкі тітіркендіргіштер әсеріне реакциясы; қоршаған ортамен қарым-
қатынас негізінде пайда болатын көңіл-күй.

Эмоция организмнің әр түрлі қажетсінулерге қанағаттануына (ұнамды эмоция)
немесе қанағаттанбауына (ұнамсыз эмоция) байланысты. Адамның жоғары
әлеуметтік қажетсінулері негізінде пайда болатын тұрақты змоция. Эмоция
жоғары түрі адамның іс-әрекетінің өнімді болуына мүмкіндік туғызады. Оларға
қуаныш, сүйіспеншілік және т.б. эмоциялар жатады. Жағымсыз эмоция адамның
іс-әрекетіне азды-көпті зиян келтіреді. Оларға қорқыныш, қайғы, абыржу,
үмітсіздену, үрейлену және т.с.с. эмоциялар жатады.

Көңіл — адамның бойын билеп алатын эмоциялық жағдай. Көңілді болу адамның
іс-әрекетінің сәтті, нәтижелі болуына байланысты. Адамның эмоциясын,
оныңмимикасынан, пантомимикасынан д а байқаймыз. Эмоциялық үрдістердің пайда
болуы вегетативтік жүйке жүйесінің қызметіне байланысты. Эмоциялар
қатарластығы — бірін-бірі итермелеуші эмоциялық кемелденген екі бағдар.
Олардың біреуі ұғынымсыздыққа қарай ығыстырылып, индивид мінез-құлқына
санадан тыс әсер етеді.[1]

[өңдеу]

Баланың талаптануы өзінің ортасында күшпен, тәрбиеленушілерге барабар
озбырлықпен жүзеге асырылады. Қажеттіліктерін жүзеге асыра алмаған
жағдайларда ашу-ыза, қызбалылық, мазасыздану сезімдері туады.
Тағы бір маңызды жағдайға назар аударғанымыз жөн – балалар үйіндегі
біз деген ұғым. Ата-ана ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Психикалық дамудың тежелуі балалардың психикалық ерекшеліктері
Психикалық аурулар сипаттамасы, ерешеліктері туралы
Психикалық денсаулық
Психикалық дағдарыс
Психикалық даму
Психикалық белсенділік
Психикалық бұзылыстар жіктелуі
Психикалық аурулар туралы ақпарат
Тұлғаның психикалық дамуы
Жеке адамның психикалық дамуы
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь