Семірудің жіктелуі


1. Біріншілік семіру
2. Липостаздық жүйенід өзгерістері және біріншілік семірудің патогенезі.
3. Салдарлық (екшшілік) семіру
4. Семіруден алдын.ала сақтандыру мен емдеу тәсілдерінің негіздері.
Семіру - организмде үшглицеридтердің тым артық жиналып қалуымен көрінетін дерттік жағдай. Ол біріншілік, салдарлық, гипертрофиялык,, гиперплазиялық, андроидтық, гиноидтық жөне араласқан түрлер-де болады.
Біріншілік семіру — май тіні мен гипоталамустың арасындагы гормондық байланыстардың бұзылыстарынан липостаздық нүктенің жогары көтеріліп кетуімен көрінегін дерттік жагдай. Бүл кезде қабылданған та-ғамньщ қуаттық қүндылығы оның шығындалуынан басым болып кетеді. Өйткені организмдегі май тіні мен гипоталамустың арасындағы байла-ныстардьщ өзгерістерінен адамның тамақ қабылдау төртібі, жан-дүниесі мен белгілі бір өмір салтты таңдауы өзгереді. Бүндай адамдар тамақты артық ішейін деп ішпейді, бірақ жоғарыда корсетілген өзгерістердің нөтижесінде тәбеті жоғары болудан, тойыну сезімінің аздығынан ішеді. Ол май жасушаларында ондірілетін лептиндердің аз ондірілуінен бола¬ды. Сонымен, біріншілік семіруді өзбетінше жүйкелік-эндокриндік дертгік жагдай - деп қарастыру қажет.
Салдарлық (екіншілік) семіру — бастапқы кездерінде адипоциттер мен гипоталамустың арасындағы байланыстарының қалыпты жағдайында организмде энергия шығындалуы азаюына және майлардың жиналуына өкелетін дерггік бүзьглыстардың болуы салдарынан дамитын синдром. Ол әртүрлі эндокриндік аурулардың нәтижесінде байқалады.
Гипертрофиялық семіру — май жасушаларының жалпы саны озгермей олардың іштеріндегі май тамшьгларының көлемі үлғайып кетуімен көрінеді. Қалыпты жағдайда олардың көлемі 0,3 мкл шамасында болса, гипертрофиясы кезінде 1,0 мкл-ге дейін үлға-яды. Содан адипоциттердің кәлденең диаметрі үлкейеді.
Гиперплазиялық семіру — май жасушаларьшың жалпы саны қалып-тьгдан кобейіп кетуімен корінеді. Бүл кезде дененің салмагы оте үлкен молшерлерге жетуі мүмкін. Семірудің бүл түрі, гипертрофиялық түріне қарағанда, тым ерте жаста байқалады. Ол іштегі бала туылмай түрып жөне емшектегі балалық шақ кездеріңце кездесуі ықтимал. Бүл түрі да-муында түқым қуалаушылықтың маңызы оте зор. Семірудің гиперпла-зиялық түрі ересек адамдарда да кездеседі. Жас балалардағы гиперпла-зиялық семіруге жүкті өйелдердің қантты диабетпен сырқаттануы, олар-дың тым артық тамақ ішулері, балаларды тым артық қоректендіру т.с.с. жағдайлар өкеледі.
Андроидтық семіру — майдың дененің жоғарғы бөліктеріне, іште және іш қүрылыстарында жиналуы. Ол еркектерге тән семіру.
Гиноидтық семіру — майдың бөкседе, жамбаста, саңца және дененің төменгі жақтарында, негізінен әйеддерге тон, жиналуы. Өйткені еркек-тер мен әйелдердің жыныстық гормондары май тінінің әр түрлі бөліктерінде а2-катехоламиндік рецепторлардың бөлінуіне әрқилы эсер етеді. Май тінінің өр түрлі бөліктеріңце өртүрлі гормондар өндіріледі. Мәселен, гиноидтық семіру кезінде адипоциттерде эстрогендер артық ондірілуінен антиатерогендік эсер байқалады, ал андроидтық семіру кезінде андрогендер артық ондірілуден, керісінше, атеросклероз дамуы¬на қауіп төнеді. Гиноидтық семіру жартылай гиперплазиялық түрде бо¬лады. Сондьгқтан оны емдөммен емдеу онша нөтижелі болмайды.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




Семірудің жіктелуі.
Семіру - организмде үшглицеридтердің тым артық жиналып қалуымен көрінетін дерттік жағдай. Ол біріншілік, салдарлық, гипертрофиялык,, гиперплазиялық, андроидтық, гиноидтық жөне араласқан түрлер-де болады.
Біріншілік семіру -- май тіні мен гипоталамустың арасындагы гормондық байланыстардың бұзылыстарынан липостаздық нүктенің жогары көтеріліп кетуімен көрінегін дерттік жагдай. Бүл кезде қабылданған та-ғамньщ қуаттық қүндылығы оның шығындалуынан басым болып кетеді. Өйткені организмдегі май тіні мен гипоталамустың арасындағы байла-ныстардьщ өзгерістерінен адамның тамақ қабылдау төртібі, жан-дүниесі мен белгілі бір өмір салтты таңдауы өзгереді. Бүндай адамдар тамақты артық ішейін деп ішпейді, бірақ жоғарыда корсетілген өзгерістердің нөтижесінде тәбеті жоғары болудан, тойыну сезімінің аздығынан ішеді. Ол май жасушаларында ондірілетін лептиндердің аз ондірілуінен бола - ды. Сонымен, біріншілік семіруді өзбетінше жүйкелік-эндокриндік дертгік жагдай - деп қарастыру қажет.
Салдарлық (екіншілік) семіру -- бастапқы кездерінде адипоциттер мен гипоталамустың арасындағы байланыстарының қалыпты жағдайында организмде энергия шығындалуы азаюына және майлардың жиналуына өкелетін дерггік бүзьглыстардың болуы салдарынан дамитын синдром. Ол әртүрлі эндокриндік аурулардың нәтижесінде байқалады.
Гипертрофиялық семіру -- май жасушаларының жалпы саны озгермей олардың іштеріндегі май тамшьгларының көлемі үлғайып кетуімен көрінеді. Қалыпты жағдайда олардың көлемі 0,3 мкл шамасында болса, гипертрофиясы кезінде 1,0 мкл-ге дейін үлға-яды. Содан адипоциттердің кәлденең диаметрі үлкейеді.
Гиперплазиялық семіру -- май жасушаларьшың жалпы саны қалып-тьгдан кобейіп кетуімен корінеді. Бүл кезде дененің салмагы оте үлкен молшерлерге жетуі мүмкін. Семірудің бүл түрі, гипертрофиялық түріне қарағанда, тым ерте жаста байқалады. Ол іштегі бала туылмай түрып жөне емшектегі балалық шақ кездеріңце кездесуі ықтимал. Бүл түрі да-муында түқым қуалаушылықтың маңызы оте зор. Семірудің гиперпла-зиялық түрі ересек адамдарда да кездеседі. Жас балалардағы гиперпла-зиялық семіруге жүкті өйелдердің қантты диабетпен сырқаттануы, олар-дың тым артық тамақ ішулері, балаларды тым артық қоректендіру т.с.с. жағдайлар өкеледі.
Андроидтық семіру -- майдың дененің жоғарғы бөліктеріне, іште және іш қүрылыстарында жиналуы. Ол еркектерге тән семіру.
Гиноидтық семіру -- майдың бөкседе, жамбаста, саңца және дененің төменгі жақтарында, негізінен әйеддерге тон, жиналуы. Өйткені еркек-тер мен әйелдердің жыныстық гормондары май тінінің әр түрлі бөліктерінде а2-катехоламиндік рецепторлардың бөлінуіне әрқилы эсер етеді. Май тінінің өр түрлі бөліктеріңце өртүрлі гормондар өндіріледі. Мәселен, гиноидтық семіру кезінде адипоциттерде эстрогендер артық ондірілуінен антиатерогендік эсер байқалады, ал андроидтық семіру кезінде андрогендер артық ондірілуден, керісінше, атеросклероз дамуы - на қауіп төнеді. Гиноидтық семіру жартылай гиперплазиялық түрде бо - лады. Сондьгқтан оны емдөммен емдеу онша нөтижелі болмайды.
Араласқан семіру ,'■ -- андроидтық және гиноидтық түрлері біріккен түрде кездеседі жене андроидтық түрге тән атеросклероз және оның асқынуларына көтеріңкі қауіп-қатер сақталады.
Сонымен қатар, майдың ішкі ағзаларда (ішек-қарын шарбысында, шажырқайда, ішпердесі артында) және тері астыңда жиналуларын ажы-ратады. Бүңцай семіруді висцералдық (ішкі ағзалық) семіру дейді. Ол ан-дроидтық семірумен қабаттасады және ішкі ағзалардың қызметтерінің екіншілік бүзылыстары дамуына ауыр қатер төндіреді. Өйткені ішкі ағза-лардың май жасушалары катехоламиндердің әсерлеріне оте сезімтал бо - лып келеді жөне инсулинге қарсы эсер ететін кахексинді көбірек бөліп шығарады. Сондықтан толық науқас адамдарда осы адипоциттер инсу - линге тозімділік дамуына үлкен үлес қосады. Висцералдық май жасуша - лары ондіріп шығарған гормондық заттар мен майлардың ыдырау онімдері қақпалық көктамыр арқылы тікелей бауырға багытталады. Содан бауырда заттардың алмасуына және жүйелік қанайналымға қатты эсер етеді.
Түжырымдай келе: гиперплазиялық, авдроидтық және висцералдық семірулер, гиноидтық, гипертрофиялық, тері астылық семірулерге Караган - да, организм үшін зияндырақ екенін көрсеткен жөн.
Осыған мысал ретінде жапондардың сумо күресімен шүғылданатын күрескерлердің толықтығын келтіруге болады. Олар, тым артық салма-ғына қарамай, өздерінің денсаулығын үзақ уақыт сақтай алады. Өйткені бүл күрескерлердің артық дене салмағы қанықпаған май қышқылдары-мен толықтырылған арнайы дөстүрлі түрде тамақтануына байланысты дамвды және олар үдайы ауыр қимьгл-қозғалыстарда болады. Ал қимыл-козғалыстың аздығынан семіру кездерінде май негізінен ішкі ағзаларда жиналады.
Сонымен майдьщ организмде жалпы жиналуынан көрі оның дененің жекелеген бөліктерінде жиналуы дерттануда маңыздырақ деуге болады.
Липостаздық жүйенід өзгерістері және біріншілік семірудің патогенезі.
Майдың май тінінде жиналуы (липогенез) липопротеидлипаза ферментінің қатысуымен жүреді. Бүл„фермент май тінінің қан қылта-мырларындағы эндотелий жасушаларының сыртқы беттеріне шығып, ішектерде және бауырда өндірілген липопротеидтерден үшглицеридтерді ыдыратып шығарады. Май қышқылдары эндотелиоциттерден өтіп, жа-суша аралық кеңістіктерге, артынан май жасушаларына ауысады. Олар-да глицериннің қайта әтірленуі жөне меншік үшглицеридтердің қалып-тасуы болады. Артық тамақтанғанда және біріншілік семіру кездерінде липопротеидлипазаның белсенділігі көтеріледі. Оның белсенділігі арту-ына инсулин ықпал етеді.
Май жасушаларьнда май глюкозадан да түзіледі. Инсулин май тінімен глюкозаның қамтылуын күшейтіп, одан май түзілуін арттырады. Липо - генез а2-адреномиметиктердің әсерлерінен де күшейеді. Глюкокортико-идтық гормондар майлардың әрі түзілуін, әрі ыдырауын арттырады. Олардың әсері катехоламиндердің май жасушаларына пермиссиялық (қолдаушы) әсерінен байланысты болады. Дененің әр түрлі беліктерінде орналасқан май тіндерінде катехоламиндерді қабылдайтын адреноре-цепторлардың жиынтықтары да өрқилы болудан гиперкортицизм кезінде глюкокортикоидтардың өсерлерінен май негізінен бетте, мойында және дененің жоғары жақтарында артық түзіледі. Бүл кезде аяқ-қолдарда липогенез, керісінше, азаяды.
Майлардың ыдырауын (липолизін) май жасушаларының іштерінде болатын гормонға тәуелді липаза ферменті қамтамасыз етеді. Ол ц-АМФ-төуелді протеинкиназамен есерленеді. Адипоциттердің сыртқы беттеріңдегі рецепторларға норадреналин өсер етуден аденилатциклаза өсерленіп, май жасушаларының ішінде ц-АМФ көбеюден липолиз күшейеді. Бүл катехоламин май жасушаларына Ь3-адренорецепторлары арқьглы эсер етеді. Осыған байланысты біріншілік семіруге бейімділігі бар адамдардың адипоциттерінде Ь3-адренорецепторлардың өсерленуі темен болады. Осыдан майлардың ыдырауы кеміп кетеді.
Аденогипофиздің гормондары: кортикотропин, соматотропин, люте-отропин, тиреотропин, липотропин және қалқанша бездің гормондары, симпатикалық-адренергиялық жүйенің қозуы майлардың ыдырауына
әкеледі. Осыдан қанда май қышқылдары мен глицерин көбейеді. Май қышқылдары оңда әлбуминмен байланысып бауырға тасымалданады. Біріншілік семіруге бейім адамдарда глицериннің көп бөлігі қайтадан үшглицеридтерге айналады. Сонымен, бүндай адамдардың адипоциттері үшглицеридттерден айырылғысы келмейді. Липолизге қажетті гормон-дық липаза ферментінің белсенділігін инсулин тежейді. Сол себептен ги-перинсулинизм кезінде (инсулинге төуелсіз қантты диабетгің 2-түрінде және инсулинома кездерінде) адамның салдарлық толып кетуі байқалады.
Біріншілік семіру.
Біріншілік семірудің негізівде липостаздық жүйенін шеткері май тіні мен гипоталамустьщ арасыңдағы өзара қатьшастардьщ бүзылуы маңызды орын алады. 1994-жылы Дж. Скотт "тоқтық" жағдайда адипоциттер пептидтік гормон -- лептин ондіретінін ашты. Оның жалпы мөлшері организмдегі май тінінің мөлшеріне тікелей байланысты жене ейелдер-де, еркектерге қарағанда, кебірек болады. Май жасушаларымен лептин ендірілуін инсулин, жене аз мелшерде глюкокортикоидтар, сергітеді. Лептин гипоталамустың вентромедиаддық ядроларына эсер етеді де той-ыну сезімін туындатады. Сонымен бірге, ол жылу ендіру орталығын сергітіп, симпато-адренергиялық жүйенің белсенділігін кетереді. Осы - дан термогенез артып, норадреналиннің есерінен май тіндерінің ыды - рауы күшейеді. Оның есерінен негізгі алмасу кетеріліп, оттегіні пайда-лану жоғарлайды және липолиздің басқа жоддары да артуы ықтимал. Лептиннің әсерінен аштық сезімінің орталығында (вентролатералдық ядроларда) нейропептид Ү ендірілуі азаяды. Бүл нейропептид:
аштық сезімін туындатьш, тәбеттің ашылуына әкеледі;
кейбір эндокриндік бездердің гипофиз арқылы жөне гипофизден тыс реттелулеріне қатысады;
инсулин өндірілуін арттырады;
тамақ қабылдауға түрткі болады;
адипоциттерде май жиналуына өкеледі.
Осылай май жасушалары мен гипоталамустың өзара байланыстары-мен деиедегі май тінінің түрақтылығы қалыпты мелшерде үсталынып түрады.
Осы жағдайларға байланысты біріншілік семірудің даму патогенезінде май жасушаларында лептиннің жеткшксіздігі маңызды орын алады. Оның жеткіліксіздігі гендік ақаулардың нетижесінде:
май жасушаларында лептиннің аз түзілуінен;
гипоталамустың вентромедиалдық ядроларының нейрондарында лептиннің әсерін қабыдцайтын рецепторлар болмауынан немесе аз бо-луынан байқалады. Соңғысында май тіңдері лептинді жеткілікті ендіруіне қарамай оның гипоталамусқа әсері болмайды. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Семіру туралы түсінік. Семірудің жіктелуі
Инвестицияның жіктелуі
Фермалардың жіктелуі
Витаминдердің жіктелуі
Инновацияның жіктелуі
Экожүйенің жіктелуі
Белоктардың жіктелуі
Гендердің жіктелуі
Салықтардың жіктелуі
Қателіктердің жіктелуі
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь