Бәсеке күресі

Жоспар.

І бөлім. Бәсеке күресі және оның экономикалық мазмұны.
1.1 .Бәсеке күресіне жалпы сипаттама.
1.2. Бәсеке туралы ғалымдардың тұжырымдамалары

ІІ бөлім. Бәсеке күресінің түрлері.
2.1. Жетілген бәсеке күресіне сипат.
2.2. Жетілмеген бәсеке күресіне сипат.

ІІІ бөлім. Бәсеке күрес және монополия.
3.1. Монополияға қарсы заңдылықтар.
3.2. Бәсекелестікті мемлекеттік қорғау және талдау.
1 Бөлім. Бісеке күресі және оның экономикалық мазмұны.
1.1. Бәсеке күресіне жалпы сипаттама.

Бәсеке өндірушілерді ресурстарды мейлінше аз мөлшерде пайдалана отырып, тұтынушылырдың қажеттіліктерін ең төменгі баға бойынша қанағаттандыруға мәжбүр етеді.
Бәсеке – (лат. Concurred-қақтығысу) – бұл рыноктық экономиканың қатысушыларының арасындағы тауарларды сатып алу және сату барысында , өндірістегі ең жақсы жағдайлары үшін бақталастық..
Рыноктың мәнді белгілерінің бірі – бәсеке болып табылады. Бәсеке нарықтық қатынас субъектілері арасындағы күрестің немесе бақталастықтың қоғамдық формасы.
Бәсеке мақсаты - өндіріс факторлары мен тауарларды таратуға апаратын жақсы жағдайларды ұйымдастыру арқылы қосымша таза табыс алу.
Нарықтық жағдайда тұтынушының қанағаттануы тауарға деген өзінің ерекшелігінің жиынтығы сатып алу сату актісінде көрінеді. Мұңдай ерекшеліктің үйлесуі , өндіруші мен тұтынушының мүдделерінің сақталуы негізінде тауарлар және тұтынушылар талабының сипаттамасын сол сияқты нарық жағдайында тауардың толық сәйкестігін бәсекенің жарамдылығы деп атайды.
Өнімнің бәсекеге жарамдылығы ерекше жағдайын өанағаттандыруына мүмкіндік беретін тұтыну кешенінің «сапалық және сандық» сипаттамасын анықтайды. Бәсекеге жарамдылығы өнім рынокта жеңіл және тез сатылады. Әрбір сатып алушы өзінің жеке мұқтажын ең жоғары қанағаттандыратын таурды ғана алады. Жалпы алғанда, сатып алушылар бағалармен салыстырғанда қоғамдық мұқтажына толық сәйкес келетін тауарды сатып алады. Сондықтан , сатып алушының тауарға деген қанағаттанушылық деңгейінде жеке дара көрсеткіштер пікір жиынтығын құрайды , оның тағы да нарықтық пайда болу қарсаңында қалыптасады.
Сонымен , тауар бәсекенің жарамдылығын , оның сапалық және құндық сипаттамасының жиынтығы деп түсінуге болады . Ол сатып алушының нарықтылы мұқтажын қанағаттандыруды қамтамасыз етеді және сатып алушы үшін тиімділігі ұқсас тауар – бәсекелестер ерекшеленеді.
Бұл маңызды көрсеткішті анықтаудың бір неше тәсілдері белгілі . Олардың ең көп таралғандарына қысқаша тоқталайық .
Бірінші тәсіл .Техникаға бәсекенің жарамдылығын анықтайтын белгісі – бұл тауарды тұтыну бағасы болып табылады . Ол мынадай формуламен анықталады:
Бт = Бс + Шт мұнда Бт – тұтыну бағасы , Бс – сатылу бағасы, Шт – бұл өнімді тұтынушылардың шығындары.
Екінші тәсіл. Тауардың бәсекелестік жарамдылығын анықтағанда бұл тәсіл екі өлшемді еске алу мүмкін ; Өнімнің өзіндік құны , тауарды сату және оның сапалық деңгейі. Сөзсіз, бәсеке жарамдылығы артығырақ болатын тауар оны өндіруге, сатуға кеткен шығындар ең төмен, ал сапа деңгейі бәсекелес тауарға қарағанда жоғарылау болса.
Үшінші тәсіл. Бұл тәсңл техникалық деңгейі және сату бағасын есепке ала отырып, бәсекелестік тауарларды салыстыруға негізделген. Бұл тәсілге сәйкес басында салыстырмалы сапаның сандық көрсеткіштерінің деңгейі және базалық үлгілері мына формуламен анықталады.
КК = ККэ ККт ККс
КК – тауар деңгейінің кешендң көрсеткіші
ККэ – эстетико – экономикалық деңгейінің көрсеткіші
ККт – техникалық деңгейінің көрсеткіші
ККс – көрсеткіш кешенінің сенімділігі
Төртінші тәсіл. Бұл тәсілде бәсекеге жарамдылықтың деңгейі қалай техникалық , солай экономикалық параметрге салыстыру негізінде анықталады. Сонымен, техникалық параметрден тек сатып алушылар осындай ең жоғары деңгейді қызықтыратындарды таңдайды.
Қорыта айтқанда, біздің Республикада өткізіліп жатқан нарыққа көшу сапа және өнімнің бәсекеге жарамдылығы жөніндегі мәселеге жаңадан қарауға мәжбүр етеді. Егер бүгін емес, ол ертең бәсекелестік нарығының дамуы өнімнің сапалық дамуы серпінін және арттыруға көндіретін болады.
        
        Жоспар.
І бөлім. Бәсеке күресі және оның экономикалық мазмұны.
1.1 .Бәсеке күресіне жалпы ... ... ... ... тұжырымдамалары
ІІ бөлім. Бәсеке күресінің түрлері.
2.1. Жетілген бәсеке күресіне сипат.
2.2. ... ... ... ... ... ... күрес және монополия.
3.1. Монополияға қарсы заңдылықтар.
3.2. Бәсекелестікті мемлекеттік қорғау және талдау.
1 ... ... ... және оның ... ... Бәсеке күресіне жалпы сипаттама.
Бәсеке өндірушілерді ресурстарды мейлінше аз мөлшерде пайдалана ... ... ең ... баға ... ... етеді.
Бәсеке – (лат. Concurred-қақтығысу) – бұл рыноктық экономиканың
қатысушыларының арасындағы тауарларды ... алу және сату ... ... ең ... ... үшін ... мәнді белгілерінің бірі – бәсеке болып табылады. Бәсеке
нарықтық қатынас субъектілері ... ... ... бақталастықтың
қоғамдық формасы.
Бәсеке мақсаты - өндіріс факторлары мен ... ... ... жағдайларды ұйымдастыру арқылы қосымша таза табыс алу.
Нарықтық жағдайда тұтынушының қанағаттануы ... ... ... ... сатып алу сату ... ... ... ... , өндіруші мен тұтынушының мүдделерінің ... ... және ... ... сипаттамасын сол сияқты нарық
жағдайында тауардың толық сәйкестігін бәсекенің жарамдылығы деп атайды.
Өнімнің бәсекеге ... ... ... ... беретін тұтыну кешенінің «сапалық және сандық» сипаттамасын
анықтайды. Бәсекеге жарамдылығы өнім ... ... және тез ... ... ... ... жеке ... ең жоғары қанағаттандыратын таурды ғана
алады. ... ... ... ... ... ... қоғамдық
мұқтажына толық сәйкес келетін тауарды сатып алады. ... , ... ... деген қанағаттанушылық деңгейінде жеке дара көрсеткіштер
пікір жиынтығын құрайды , оның тағы да ... ... болу ... , ... бәсекенің жарамдылығын , оның сапалық және құндық
сипаттамасының жиынтығы деп түсінуге ... . Ол ... ... ... ... ... ... және сатып алушы үшін тиімділігі
ұқсас тауар – бәсекелестер ... ... ... ... бір неше тәсілдері ... ... ең көп ... қысқаша тоқталайық .
Бірінші тәсіл .Техникаға бәсекенің жарамдылығын анықтайтын ... ... ... ... ... ... ... . Ол мынадай ... = Бс + Шт ... Бт – ... ... , Бс – ... ... Шт – ... тұтынушылардың шығындары.
Екінші тәсіл. Тауардың бәсекелестік ... ... ... екі ... еске алу ... ; ... өзіндік құны , тауарды сату
және оның сапалық ... ... ... ... артығырақ болатын
тауар оны өндіруге, сатуға кеткен шығындар ең ... ал сапа ... ... қарағанда жоғарылау болса.
Үшінші тәсіл. Бұл тәсңл техникалық деңгейі және сату бағасын есепке
ала отырып, ... ... ... негізделген. Бұл тәсілге
сәйкес басында ... ... ... ... ... ... үлгілері мына формуламен анықталады.
КК = ККэ ККт ККс
КК – тауар ... ... ...... – экономикалық деңгейінің көрсеткіші
ККт – техникалық деңгейінің көрсеткіші
ККс – ... ... ... ... Бұл ... ... жарамдылықтың деңгейі қалай
техникалық , солай экономикалық ... ... ... ... техникалық параметрден тек сатып ... ... ең ... ... ... айтқанда, біздің Республикада өткізіліп жатқан ... ... және ... бәсекеге жарамдылығы жөніндегі мәселеге жаңадан қарауға
мәжбүр етеді. Егер ... ... ол ... ... ... дамуы
өнімнің сапалық дамуы серпінін және арттыруға көндіретін болады.
1.2. Бәсеке туралы ғалымдардың тұжырымдамалары.
20 ғасырдың басында еркін бәсеке экономикасының ... ... ... Мұндай жағдайда, бұдан жыл бұрын таза экономикалық
теорияның өкілдері – бастапқыда ... , одан ... ... ... ... ... ... өзінің мәңгілік маңызын ... ... ... ... проблемасын неоколассиктер
мойындайды . Сонымен белгілі болғандай , ... ... ... ... жетілмеген бәсеке ... ... ... өкілдері – Гарвард универститетінің
профессоры Дж. Робинсон бір ... ... . ... ... ... ... экономистерінің сөзсіз жетістіктері болып саналады.
1933 жылы Антрактикада жағалауының бір жағында Э.Чемберлин ,
екінші жағында Дж. Робинсон өздерінің ... ... ... ... ... теориясы» атты еңбектерін жазды.
Біріншіден , Э. Чемберлин теориясы бойынша нақты емес ... ... таза ... ... ... ... бәсеке туралы
әңгіме қозғау дұрыс . Бұл ... ... ... бір - бірімен
бәсекелесі ... ... , ... ... жасайды , оның
дәрежесін бақылайды , ... ... ... ... ... ол ... ... бәсеке деген түсінік «таза
бәсекенің альтернативі ... ... , ... ... тұсында
- рыноктық құрылыс кезінде сатушылар саны көп
- фирма жұмысына бәсекелес фирмалардың тиімді жұмысы әсер етпейді
- сатып алушылар ... ... ... байланысты және нақты
сатушының сапалы сипаттамасына қарай ... ... ... ... егер ... ... және неоклассиктер экономикалық өндіріс
шеңбері шартты таза бәсеке деп , ал бәсекелес күрес тек ... ... десе , ... ... бойынша , бәсеке дифференциаланған өнім
негізінде монополия жағдайында орын ... . ... бір ... ... пайда болады , сатып алушы тауар түрінің беруіне өз басымдылығын
білдіреді.
Төртіншіден , егер классиктер және ... ... ... ... баға ... әлсіреуін көрсе , Э.Чемберлиннің
көзқарасы бойынша , бәсекелік күрес монополист бәсекелестер ... ... . Ол баға және ... ... жоқ ... ... кірді , өйткені ол
оның сапасы мен жарнаманы жетілдірумен байланысты еді.
Бесінші , Э.Чемберлин пайымдауы алғаш рет ... ... ... мына ойға түсірді: таза бәсеке де , таза монополияда
болмайды . Шын ... ... ... саны көп ... бар ... , бірін – бірі алмастыратын бақталас тауарлар көбейгенде шиеленіседі
. Осыдан келіп мынадай қортынды ... ... ... ... ... ... ... тауарды беруіне басымдылық көрсету ;
баламалы емес тауар сатушыны басқадан артық ... ... ... ... ... ... болғандай ,
монополияның мәні жағымсыз түрде , ... ... ... экономикалық
қатынастарды тұрақсыздандыратын фактор ретінде қаралады. Сондықтан бұл
жұмыстың мынадай тұжырымдар атап өту керек.
Біріншіден , Дж. ... ... ... , ... ... тұсында
кәсіпркерлер жетілмеген бәсекеге қарағанда өндіріс монополиясына ынтасы ... ... ... ... ... ... жете алмайды , тиымсыз қызмет
істейді . Сондықтан монополист тек қана өз ... ... ... ... ... салада өндірісті ұйымдастыруды жетілдіру ... ... ... ... ... Дж. ... ... сәйкес , монополия өнімінің
тауар – субституттарына ... ... ... ... , яғни ... дифференциялануға қосымша жағдайлар қажет , ... ... ... фирма тиімділігін артықша бөлінетін көлемдерімен сипатталады.
Үшіншіден, жетілмеген бәсеке бар монопольді рынокта Дж. ... , ... ... ... ... ... егер рынокта
бірыңғай біріккен , сатып алушылар деп қарамай бір – бірімен бәсекелес
шексіз ... ... ... ... ... саны ... ... Мұндай
сұраныстың шоғырлану ситуциясын, яғни рынокта көптеген ұқсас сатушылар және
бір ғана ... ... ... етсе , оны ол ... ... сатып
алушылар монополиясы деп атайды.
Төртіншіден, өзінің теориялық зерттеуін аяқтай келіп , Дж. Робинсон
мынадай қортынды жасайды: шын ... ... ... ... ... ... ... қанауға және ірі бірлестіктердің құрылу бір –
бірімен бәсекелес ұсақ ... ... ... ... ... ... ұлғайту – сөзсіз байлықты бөлудегі әділетсіздікті күшейтеді».
Өзінің зерттеу нәтижелерінің негізінде Дж. Робинсон басқа да ... ... да ... еді . ... ... , ол ... ... қайшылығын жою мақсатында экономикаға мемлекеттің араласуының нақта
шаралары туралы ... ... еді. ... ... шараларды бірнеше
жылдан кейін Кэмбридж мектебінің өкілі , ... ... Дж. ... ... ... Бөлім. Бәсеке күресінің түрлері.
2.1. Жетілген бәсеке күресіне ... ... мән – ... ... ... бірі ... ... сөзі конкурро – түйістіру» болып табылады. Нарық ... ... ... ... ... қалыптастыру реттінде
белгілі.
Бәсеке түрлері
Бәсекенің болмауы монопализмге алып барады. Сондықтан жеке ... банк , ... ... ... ... жүргізеді.
Нарық субъектілері көп болса , бәсеке тиімді жүреді. Себебі бәсеке
мен монополия бір – ... кері ... ... ... мен ... ... ... төмен бағамен сатуға негізделген . Баға төмендеу шығынды ... ғана ... . Оны тек ірі ... ғана істей алады.
Баға бәсекесі – бұл мынадай жолдармен таза табыс алу үшін ... ... : ... ... ... және ... мен ... сапаларын өзгертпестен бағаны төмендету.
Бағалы емес бәсеке техникалық артықшылықтардың арқасында жететін
тауарлардың жоғарғы ... және ... ... ... ... ... ... өзара қалай бәсекелесуіне байланысты
жетілген (еркін) және жетілмеген бәсеке рыногі деп бөлінеді.
Бәсекелестік күрестің негізгі ... ... : баға және ... ... саналады. Баға туралы айтылады . Енді бағадан тыс ... ... ... тыс бәсеке – бұл төмендегідей жолдармен қосымша
таза табыс табу үшін кәсіпкерлер арасындағы күрес :
- ең жаңа ... ... , ... ... жаңа және жоғарғы
сапалы тауарлар мен игі қызметтерді шығару
- ұқсас тауарлар жасау
- сатып болғаннан кейін техникалық ... ... ... өз ... ...... ... негізгі категориясы , әр түрлі формада
болады және әр түрлі жолдармен іске асылады. Ол сала ... және ... бола ... . Ол ... ірі және ... емес бола алады.
Баға – заттармен қызметтердің ақша түріндегі құны . Баға зор көлемде
ақпарат әкеледі. Баға ... ғана ... ... Баға осы
факторларды өзара байланысы арқылы олардың ... ... ... ... ... сарапшыларының бағалауынша , бір тауар түрін сатушылар 4 – 5 тен
аз болмаған жөн , ал 8 – 15 тен көп ... өте ... Егер төрт ... ... саттықты бақыласа , онда нарық монополияландырылған болып табылады.
Бәсекенің классикалық түрін еркін , ... , ... деп ... ... ... . ... баға ... еркін механизмі экономиканы
жүргізудің өте тиімді тәсіл ретінде бағаланылады. А. Смит ... ... ... ... ... . ... ... түрі
нарықтық экономикасы бар елдерде
18 – 19 ғ соңғы ширегіне дейін байқалады. Демек , ... ... ... ... ... бірлестіктердің тууына дейін
болған .
Классикалық бәсекнің негізгі орнына еркін емес , жетілмеген ... ... ... ... . ... ... нақты өзгеруі
монополиялық бәсеке теориясында айқын көрінеді . оның ... ... ... Чемберлин Эдвард Гастигс
(1889 – 1967ж.) болды .
Қазіргі нарықтар өнім түрлерімен ғана бөлініп ... және ... ... ... ... нарығы , монополиялық бәсеке нарығы ,
таза монополия нарығы.
Тұрақты ... өсу ... ... ... :
- Дүниежүзілік сауда ұйымына (ДСҰ) кіру , әлемдік нарыққа ... ... шығу , ... ... ... құру
- Экономиканы шикізаттық бағыттан ... ... ТМД ... бір ... ... кеңестік саясатына бет бұру
- Экономиканы көп ұлттық экономикаға бетбұрыс
- Жаңа инвестициялық саясатқа бағытталу
- Индустриялдық – иновациялық саясатқа бағытталу.
Жетілген бәсеке ... ... ... . Оған тек жуық ... ... . Еркін бәсеке деп ХХ ғасырдың ортасында болған бәсекені ... ... ... ... бәсекнің өмір сүруін көздейтін төмендегі жағдайлар да белгілі
бір рынокта бәсекелес әрекеттің туу ықтималдығын болжағанда пайдалы ... ... ... мен сатып алушылардың көп болулары
- рыноктағы бір сатып алушының сатып алған немесе бір ... ... саны осы ... ... ... санмен
салыстырғанда соншалықты аз , ол санды өзгерткенмен ол дәл ... ... ... ... ете ... өнім бір ... ... , бірде – бір сатып алушының бір сатушыны
есептеуіне және керсінше теріс пиғыл ... ... ... ... ... сатыпалушылар рыноктағы баға ... ... ... ... ... ... ең ... мағлұматтарды
біледі
- рынокқа ену секілді , одан шығуға толық еркіндік бар.
Сатушылар көп болса бірде бірде – бір ... сол ... ... ... байланысты шығындарынан асып түселіктей баға қоя алмайды. Егер
өте жоғары баға ... , ... алу ... ол ... бәсекелесіне
тартады. Рынокқа шығу мен одан кетудің жеңілдігі өте маңызды нәрсе ... ... ... инвестиция тартымды болып ... : ... ... фирма , сатылып та кете алмайды , оның тартымдылығы
да аз , ал сол рыноктағы ... ... ... ... ... тауар
санын аз өндіріп және бағаны бірлесіп ... ... ... ... ... ... үшін қолайлы , себебі ресурстар тиімді
пайдаланылады және бөлінеді . Былайша ... ... ... еске ... ... , біз де ... етеміз . Жетілген бәсекелі рынокта жеке
фирмалардың қызметтері ... ... ... реттеуші секілді болып
көрінеді . ... ... жеке ... ... ... және тек
инвестицияланған капиталға ғана толымды таза табыс ... ... ... ... ... ... . ... – бір фирма өнім шығарудыөзгерте отырып
бағаға , немесе бағаны өзгерте отырып өнім ... ... ете ... фирма өз өнімдерінің көлемін өзгерте отырып оның шектеулі шығындарды
нарықтық басылымдылықтарды бағаға теңескенге дейін таза ... ... ... . Бұл ... ... ... фигура тұтынушы болып
шығады. Бәсекелі рынокта фирмалар нарықтық бағаның өзгеруіне көңіл қояды.
Сонымен еркін рынок жүйесі ... ... ... ... ... бірде – бір фирма монополиялық таза табыс алмайды. Жетілген бәсеке ... ... ... ... ... өте ... ... Рыноктың жұмыс істеу тиімділігін өлшеу үшін белгілі ... ... ... ... ... : сатушылар мен сатып алушылар
көптігі , рынокқа қатысудағы шамалы үлес , ... ... , ... жіне ... шығу мен одан ... оңайлығы . Ал бұл шарттардың
болмау рыноктың бәсекелестік әрекетіне қалайда ... ... деп ... . ... ... ... көрсетіп отырғандай егер ,
типті , рынок жоғары дәрежелі шоғырланумен сипаттамасын да қарқынды бәсеке
алға ... . ... ... ... , бұл шарттар жетілген ... ... және ... күрес немесе болуы ықтимал жерлерде
долбар болмайды.
Сонымен , «бәсеке , егер оған ... ... , ол ... ... ... : ... , кім болса , нені болса да өндіріп
және оны сатып алу үшін таза ... ... ... сата ... ... ... , ... бәрін жасай алатын адамдар арқылы өндіріп , болмаған
жағдайда , тағы ... ... ... ... және , ... ... ең төменгі бағамен сатылатын ... , іс ... сол ... кісі ... деп баға ... мүмкін».
2.2. Жетілмеген бәсеке күресіне сипат.
Жетілмеген бәсекемен салыстырғанда монополияның өте ... ... өнім ... ... , ... көтеру және табысты түтынушылардан
өндірушілерге өткеру саналады . ... ... ... , ...... жақсы тұрмыстағы белгілі «таза шығындар» дегенге саяды. Олар тұтынушылар
үшін құнынан шығынға ... , ... баға ... ол ... сатып алар да
еді , бірақ ... ... ... алмастыратын төменгі сапалы
заттарды сатып алуға мәжбүр.
Монополия – жеке өндіруші рыногын бақылап және сол ... ... ... ... ... ... ... – рынокта баға мен өндіріс көлемін бақылау арқылы
мүмкін болатын орташадан жоғары пайданы қамтамасыз ететін монополиялық ... ... ... ... ... ... арқылы құрылды
және мынадай ұйымдық формалары бар:
Картель – ... ... өнім мен ... ... бөлу ... ... ... - өнімді бірлесіп өткізуді ұйымдастыру мақсатымен бірігу.
Трест – монополияға енетін фирмалардың меншік , ... және ... ... бірігуін анықтайды
Концерн – қаржы орталығы бір , бірақ жалпы технологиясы біріккен әр –
түрлі фирма , ... ... ... кіретін монополия .
Конгломерат – басты фирманың қызмет өрісімен өндірістік ... ... жоқ ірі ... ... ... негізделген
бірлестік.
Монополияның пайда болуы бәсекені жетілмеген сипатта дамытады.
Жетілмеген ... деп ... ... ... кем ... біреуі
орындалмайтын рынокты атайды . ... ... үш ... ... ... ... , ... таза монополия .
Монополиялық бәсеке – кезінде рынокта сатушылар мен сатып алушылардың
саны бірнеше болады . ... жаңа ... ... ... - ... яғни ... ... оны басқа бәсекелестік ұқсас
тауарларынан айырып тұратын қасиетінің болуы . ... ... : ... ... , әдемі орамы , сатудағы жақсы шарттар , ... ... ... , ... ... сервис және т.б. болып табылады ... ... ие бола ... , ... ... ... бір ... монополист болады және бағаға әсер ету мүмкіндігіне ие
. Бірақ , ... ... сату ... ... ... , ...... көп болады да , олардың әрбіреуі рцыноктық бағаны
шектелген түрде бақылай алады – бұл ... ... ... белгісін
көрсетеді .
Олигополиялық бәсеке – дегеніміз бірнеше фирма үстендік ететін ... ... ... оған ... ... әр ... ... сипаттама тән ,
ал басты белгісі – баға лидерін принципі бойынша ... . Бұл ... ... ... осы ... ... ... бағасы сияқты
қоюға ұмтылатынын білдіреді .
Олигополияға ...... ... ... ... ... . ... бірнеше сатушы емес , сатып алушылардың қызмет етуін қарастырады ,
яғни тұтынушылар рыногі монополиясы белең алады.
Таза монополия :
- бір ... , таза ... ... монополия – бір фирма , көп
сатушылар
- монополия өнімі таңғажайып , оның ... жоқ . ... ... ... жоқ , жарнамамен шұғылданудың қажеті жоқ
- Таза ... ... мен игі ... бағаларына билік етеді .
Өнімге сұраным жүрмей ... ... ... ... жасап ,
ұсынған өнімнің санымен амалдау , арқылы қасарыса жауап қата алады
.
Монополия – бұл мемлекеттердің , фирмалардың , ... ... ... да бір ... қызметін жүзеге асырудағы айрықша құқығы .
Монополия түрлері : табиғи ... , ... ... . ... ... көзі бар: ... түсінік», тікелей және жанама үкіметтік қолдау
және жеке келісім . Қашан қандай да бір нақты адам ... ... , ... ... ... жол жоқ жерде өз шартымен қоя аларлықтай жағдайда
қандай да бір тауарларды немесе игі ... ... алса , ... ... бар ... ... . Кейбір жағдайда рынокта тек бір ,ғана сатып
алушы болады . Ол ... деп ... ролі ... екі жақты . Оның жақсы жағы монополиялық
компаниялардың өнімдері жоғары сапамен ... ал ірі ... ... азайту мен ресурстарды үнемдеуге мүмкіндік береді .
Жаман жағы монополия рынокта үстемдік етеді және ... ... ... жоғары пайда ала отырып , өнімді шығаруды шектейді . ... , ... жоқ ... , монополия техникалық прогресс есебінен
тиімділікті жоғарылату ынтасын жоғалытады.
ІІІ бөлім . Бәсеке күресі және ... ... ... ... ... арасындағы қосымша табыс алу
үшін жақсы өндіріс факторларын иелену және тауарларды өткізу мүдделеріне
байланысты ...... ... пен ... .
Кәміл бәсекеге көпшілік фирмалар бір текті өнім өндіріп ... ... тән ... ену және шығу ... . Әр фирма саланың
жалпы өнім көлемінің азғантай бөлігін шығарады . Мұндай жағдайда ... ... ... өнім бағасын әсер ететіндей нарықтың бөлігіне ие емес.
Жетілмеген бәсеке ... бір ... ... ... ... ... салаға ену кезінде заңды және ... ... ... . ... ... ... сәйкес , не таза монополия , не
монополистік бәсеке , не олигополия пайда ... ... мен ... ... ... ... ... нарықтық сұраныстың ауытқымасы болып табылады да , теріс еңкіш
сызықты болады . Содан фирмалар ... ... ... ... , ... ете ... жағдайында тауардың қосымша бірлігін сатудан алатын шекті
кіріс (MR) оның ... ... . ... табысы мах – ды болатын жағдайда
өндіру көлемі MR = MC ережесінен анықталады . ... бұл ... ... мен шекті табыс ауытқымасының қиылысу орны болып табылады .
Бекітілген баға мах ... ... ... ... биіліктігімен
анықталады . мұндай баға шекті шығындардан ... ... ... ... ... ... сиппаттамасы
Бәсеке нысандары
Салаға кіру тосқауылы
Ресурстық Патент пен Үкімет
бақылау Авторлық құқық ... ... – бұл 2 ... ... көп ... гөрі ... шығыны
аз қандай да бір тауар , не ... ... ... ... ... пайда болатын Монополия .
Жасанды монополия – сөз байланысу немесе бәсекелесті басып тастау арқылы
құрылған монополия .
Кездейсоқ монополия - өз ... үшін ... ... ... ... ... пайда
болады . Бұл капиталдық (қаржылау) тиімді жұмсалуын қамтамасыз етеді .
АҚШ – та треске ... ... ... ... заңы (1890ж) – ... ... ... осы мақсатпен құпия
келісім жасауға немесе сауда бостандығын шектеуге қарсы қабылданды .
2) Клейтон заңы (1914ж) – үкіметке қосымша ... ... және ... сәйкес монополияға сотқа жеке талаптар қоюға рұқсат ... .
3) ... ... ... заңы (1914 ж) трестке қарсы заңдардың
әрекетін күшейту үшін ... ... .
4) ... – кефорер заңы (1950 ж) - әр түрлі тұрпаттағы компанияның
қосылуына қарсы .
Қазақстанда осы ... ... ... ... ... ... емес .
І – ден , ... өндірудің ,сатып алушылардың саны ... ... , ... ... ұсыныстарға монопольдық әрекет ... ... ... санынан көп төмен .
ІІ – ден тауар өндірушінің және сауда ... ... ... сұраныстың
орташа төлем қабілеті ... ... ете ... , ... ... өндірушілер мен сатушылардың көпшілігі бәсекелестер
емес , монополистер болып табылады .
ІІІ – ден республикада жалпы нарықтық кеңістік жоқ , оның ... әр ... ... , ... ... , ... , көлік шекараларымен
тауарды орау , сақтау , апару және ... ... ... ... ... ... базалар бар .
3.1.Монополияға қарсы заңдылықтар.
Бұл бәсекелестікті дамытуға , монополияны шектеугу және тыйм салуға
бағытталған заңдар мен ... ... ... ... ... қарсы заңы мынадай нормативтік –
құқықтық ... ... . Қ.Р ... ... ... , адал емес
бәсекелестік туралы бәсеке және ... ... ... ... ... 1998 ж 9 маусым «Адал емес бәсеке ... Заң адал емес ... ... ... , адал емес ... және ... ... және жою. Механизмін белгілейді .
Заңға сәйкес Қ.Р. –ғы адал емес бәсекенің келесі түрлері бөлінеді:
1) Фирмалық атауды , ... ... ... ... бұл ... ... ... пікір тудыруы мүмкін .
2) Бәсекелестің бәсекеше ... ... ... ... ұдайы
өндіріс жолымен көшіру ...бұл тұтынушыда өндіруші туралы теріс пікір
тудыруы ... ... ... қосымшашартарын зорлап енгізуі .
4) Басқа бәсекелестің қызметін әдепсіз түрде ... ... ... ... ... мен ... ... мәліметтерді жарнамада
әдейі бұрмалау немесе жасыру
6) Бәсекелестікті болдырмауға әкелетін нарықтың қатынас ... ... және тағы ... ... қарсы және адал емес бәсекелік саласындағы ынтымақтастық
туралы көптеген келісмдер жасалды.
Мысалы: Өзбекістан республикасы (1997 14 ... , ... (1999 ж ... ) ТМД ... (1995 ж 12 ... ... қарсы саясат»
саласындағы келісім туралы шарттар бекітілді . Қытай мен (1999 ж 23 қараша)
«Монополияға қарсы ... және адал емес ... ... ... туралы» келісімге қол қойылды , онда осы салаға
қатысты нормативтік құқықтық актілерді бір – ... беру , адал ... және ... құқықтың бұзылуына байланысты тексеру жүргізу
міндеттері айқындалған.
3.2.Бәсекелестікті қорғау және дамыту .
Экономиканың одан әрі ... ... ... ... ... болып
қала береді және ол бәсекелестікті қорғау жағдайларында ғана болуы мүмкін.
Бәсекелестік өркениетті ... мен ... , ... да ... ... ... тауар рыноктарында салауатты және адал ... ... ... ... әрі ... және ... ... қажет . Қолданыстағы монополияға қарсы зауқаманың қазіргі заман
аққатына сәйкес келтіру үшін ... және ... ... туралы» Қ.Р.
заңының жобасы әзірленді . Қазіргі уақытта ол Қ.Р. мәжілісінің қарауында
жатыр .
Қолданыстағы заңнама шеңберінде заңы ... ... ... ... ... ... ... жағдайын ьалдау мен бағалауды
және бір немесе бірнеше рынок субъектілерінің ... ... ... ... нұсқаулық пен монополиялық жоғары және монополиялық ... ... ... ... ... ... еді . Бәсекелікті
қорғау мәселелерін ретейтін құқық нормаларын халықаралық стандарттарға
сәйкес келтіру ... ... ... ... табылады. Бұл І – ші кезекте ,
құқық экономикасы әлемдік экономикалық ... ... ... .
Нормативтік құқықтың және әдіснамалық базаны жетілдіру мақсатында
бәсекелестікті қорғау саласындағы «Бәсеке және монополистік қызметті ... ... ... ... жаңа редакциясы негізінде
халықаралық бәсеке желісі бәсекелестікті қорғау ... ... ... ұйым. Қабылданған ұсыныстарға сәйкес келетін заңды
келісімдерді қабылдау жоспарланып отыр .
Экономика салаларындағы бәсекелестік дәрежесін ... ... ... айқындау мақсатында тауар ... ... , ... ... осы ... ... ... және
монополиялық қызметті шектеу жөнінде нақты ұсыныстар дайындалады.
Комуникалдық ... мен ... ... ... өсуіне жол
бермеу мақсатында жергілікті тауар рыноктарында үстем жағдайға ие ... ... ... ... ... ... ... бөледі .
Бұдан басқа тауар рыноктарындағы бәсекелестік дәрежесін айқындау мақсатында
оларға талдау жүргізілетін болады. Мемлекеттік ... ... ... ... ... азайту мүмкіндігі жөніндегі ұсыныстар осындай
тауардың нәтижесінде айналуы ... ... ... тиісті тауар
рыноктарындағы бәсекелі қатынастарды дамытуға мүмкіндік береді . ... , ... ... ... ... ... ... бағаларды белгілеу жөніндегі сыбайласының жлын кесу , ... ... ... және ... ... ... шектеу . рынок
субъектілерінің шаруашылық қызметіне мемлекетік ... ... ... кесу ... ... ... ... бойынша
шаралар күшейтілетін болады. Кәсіптік бостандығы мен тұтынушылар құқықтарын
қорғаудың ... ... ... , бәсеке мәдениетін арттыру басым мәнәне
ие болады.
-----------------------
Бәсеке сипаты бойынша нарықтың ... ... ... ... емес) бәсеке
Таза
монополия
Монополиялық бәсеке
Олигополиялық бәсеке
Бәр ғана өндіруші
Тауар өндірушілердің саны
Тауар өндірушілердің көптігі
Тауар өндірушілердің көптігі
Тауар өндірушілер көп ... ірі ... ... ... сипаты
Бір текті өнім
а) ірі фирмалар біртекті тауарлар өндіреді. Б) ірі фирм алар
дифференцияланған тауарлар өндіреді
Әр текті өнім
Біртекті өнім, өзін ... ... ... ...... жолығатын экономика сапасы
Ауыл шаруашылығындағы : бидай , ... , ... жиде ... ... ... : киім , аяқ киім , ... ... , бензин және т.б.
өнімдері
Өнерщкәсіп а)алюмин,болат балқыту,химиялық ә)автомабиль,ауыл шаруашылық,
тұрмыстық проблемалар
Жергілік қоғамдық қолдану кәсіпорындар : телефон байланысы , электроглаз
әкелуші және ... ... ... бақылау
Ешқандай жоқ
орташа
орташа
Шамалап болса да , мемлекет бақылайды
Бәсеке түрлері
Ішкі салалық – бір ... ... ... арасындағы ең үлкен табыс үшін
күрес
Салааралық – түрлі салалық кәсіпорындар арасындағы капитал салудың жағдайы
үшін күрес
Баға ... ... тыс ... ... ... шығындарын азайтып , ассортиментімен сапасын өзгертпей тауар
бағасын ... ... ... ... алу үшін күрес
Қаржылық қулық – сұмдықтар , құнды қағаздар мен алып сатар – лық ... ... ... ... ... қысым жасау бәсекелестің
көзін жою
Тауар қасиетінің өзгеруі және оған ... жаңа ... ... ...... құрылуы сатудан техникалық қызмет жарнамасы
Алар саны
өнімнің түрі
Бағаның бақылануы
Салаға ену шарт
тары
Бағадан тыс бәсеке
өте көп
біртекті
жоқ
Бөгеттер ... ... ... ... нарықтың классикалық үлгісі
Жетілдірілмеген бәсеке нарықтың қазіргі үлгілері
Монополия – тауардың бағасына ықпал ететін, ... көп ... бір ғана ... ...... (3-5 ке ... фирмалар билейтін нарық
Монополистік бәсеке – біртекті емес , бірақ ұқсас тауар ұсынатын сатушылар
саны көп нарық
Жасанды
кездейсоқ
табиғи

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Баспа ісіндегі бәсекеге қабілеттілікті арттыру жолдары43 бет
Бәсеке күрес - нарықтық экономика механизімінің басты элементі20 бет
Стратегия9 бет
Бәсекенің мәні,түрлері,бәсекелестікпен күрес формалары32 бет
«Каспиймұнайқұрылыс» АҚ – ның қысқаша тарихы22 бет
Арнайы ашылған аймақтар7 бет
Бәсеке24 бет
Бәсеке қабілеттілікті арттыруда сервистік қызметтің мәні38 бет
Кәсіпорынның бәсекелестік стратегиясын қалыптастыру41 бет
Монополиялық нарық құрылымы25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь