Жеке кәсіпкерлік пен шетелден инвестиция тартуды мемлекеттік қадағалау


1 Жеке кәсіпкерлік пен шетелден инвестиция тартуды мемлекеттік қадағалау
2 Жеке кәсіпкерліктің құрылуы
Бүгінгі таңда жеке кәсіпкерлікке тиімді орта құрудың алғашқы қауымдары ғана жасалуда. Шағын және орта кәсіпкерлікті қолдау үшін мемлекет құрған күрделі жүйе құру маңызды. Ол жүйе, біріншіден, жеке капитал мен мемлекеттің біріккен іскерлік байланысы, екіншіден мемлекетпен және жеке кәсіпкерлік арасындағы байланыс. Сонымен қоса, бұл жүйе шағын және орта кәсіпкерліктің дамуына алып келеді. Жеке кәсіперлік ел экономикасының дамуына ықпал ететіндіктен, оны қолдануға әдейі құрылған жүйе өте қажет. Бұл жерде мемлекеттік қолдаудың профилактикалық жағына көп мән берген дұрыс.
Тұтынушылық нарықтағы жағдайлар көп жағдайлар агроөнеркәсіптік кешенмен тығыз байланыста болады. Осыған орай, ең алдымен шаруашылықтың жаңа формаларын жан-жақты дамытуға көп мән беріледі. Әсіресе шаруашылықтың дайындалуына, сақталуына, қайта жасалуына және халықты ауыл шаруашылық өнімдерімен қамтамасыз ету мәселесіне зор көңіл бөлінгені жөн.
Материалдық ресурстар көп қажет етпейтін өнім өндіруші компаниялар ерекше мемлекеттік қолдауға ие. Себебі, табиғи ресурстардың шектеулігіне байланысты көп фирмалар мемлекеттен көмек сұрауға жүгінеді. Ал табиғи ресурстарды қажет етпейтін фирмаларға күрделі жөндеу жұмыстаын жүргізу, әр түрлі кеңес беру мекемелері, халыққа қызмет көрсетудің жалпы түрлерін айтуға болады. Бұл фирмалар дайын өніммен қызмет көрсетуді жүзеге асырады.

Жеке кәсіпкерліктің құрылуы
Жеке секторларды қамтамасыз етуде шетел инвестицияларын көптеп тарту және шетел инвесторларына белгілі жеңілдіктер қарастыру маңызды болып табылады. Осы үшін Үкімет шетелден инвестиция тарту туралы заң қабалданған болатын. Бұл заңда шетел инвестициясын ҚР экономикасына тартудың құқықтық және экономикалық негіздері, шетел инвестициясын сақтандыруға кепілдік беру туралы және шетел инвесторларының қатысуымен шешілген бірнеше мәселелер қарастырылған. Заңды тұрғыдан қамтамасыз етілумен қатар, трастық компаниялар желісімен инвестицияны белгілі мерзім ішінде қайтаруға кепілдік беру де маңызды. Сондықтан да, ресми түрде табиғи ресурстарды және таратылған инвестицяны пайдаланудың тиімді жолдарын мемлекеттік саясат анықтайды.
Шетелдік капиталмен жұмыс стеу үшін мына екі белгіге ерекше мән берілуі керек:
1. Шетелдік инвестицияны тарту;
2. Шетел капиталын пайдалану.
Бұл екі белгісі арқылы мемлекеттік функция мен іске асырудың принциптері ажыратылады. Онан бөлек, функция мен принциптер шетелден алынған капиталдың формалары арқылы да ажыратылады. Дүниежүзілік саудада шетел капиталын тарту қалай маңызды болса, мемлекеттің жеке кәсіпкерлікті қолдауында да шетелден капитал алу соншалықты маңызды. Шетелден инвестиция тартылмас бұрын, мемлекеттік әлемдік несие беру түрлеріне және елдегі жеке кәсіпкерліктің акционерлік емес формаларына бақылау жүргізіледі.
Кредиттік жүйедегі мемлекеттің ролі келесі белгілермен анықталады:
• Ол кредитор, гарант, орынбасушы ретінде мемлекетаралық кредиттік қарым-қатынаста ерекше орын алады;
• Аккумдық бюджеттік құралдың есептеу жолымен іске асады;
• Мемлекеттік субсидтер, кредиттер, шекаралық жеңілдіктер, кепілдіктер проценттік бағалардың көмегімен ішкі экономиканы қалыптастырады;
• Көп елдерде мемлекет бюджеттен жеке фирмаларға және банктерге эксперттік кредиттер беріп отырады;
• Әлемдік нарыққа шығу үшін кредиттік ішкі сауда операцияларын сақтандыру үшін мемлекеттік және жартылай мемлекеттік немесе экспорт-импорттық банктер құрады. Мысалы, АҚШ-тағы «Эксимбанкі» АҚШ-тың шетелдегі барлық қарыздардың 40% төлеп отыр. Ал Жапонияның «Эксимбанкі» қарыздың 80% төлейді.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




Жеке кәсіпкерлік пен шетелден инвестиция тартуды мемлекеттік қадағалау
Бүгінгі таңда жеке кәсіпкерлікке тиімді орта құрудың алғашқы
қауымдары ғана жасалуда. Шағын және орта кәсіпкерлікті қолдау үшін
мемлекет құрған күрделі жүйе құру маңызды. Ол жүйе, біріншіден, жеке
капитал мен мемлекеттің біріккен іскерлік байланысы, екіншіден
мемлекетпен және жеке кәсіпкерлік арасындағы байланыс. Сонымен қоса,
бұл жүйе шағын және орта кәсіпкерліктің дамуына алып келеді. Жеке
кәсіперлік ел экономикасының дамуына ықпал ететіндіктен, оны қолдануға
әдейі құрылған жүйе өте қажет. Бұл жерде мемлекеттік қолдаудың
профилактикалық жағына көп мән берген дұрыс.
Тұтынушылық нарықтағы жағдайлар көп жағдайлар агроөнеркәсіптік
кешенмен тығыз байланыста болады. Осыған орай, ең алдымен шаруашылықтың
жаңа формаларын жан-жақты дамытуға көп мән беріледі. Әсіресе
шаруашылықтың дайындалуына, сақталуына, қайта жасалуына және халықты
ауыл шаруашылық өнімдерімен қамтамасыз ету мәселесіне зор көңіл
бөлінгені жөн.
Материалдық ресурстар көп қажет етпейтін өнім өндіруші
компаниялар ерекше мемлекеттік қолдауға ие. Себебі, табиғи ресурстардың
шектеулігіне байланысты көп фирмалар мемлекеттен көмек сұрауға жүгінеді.
Ал табиғи ресурстарды қажет етпейтін фирмаларға күрделі жөндеу
жұмыстаын жүргізу, әр түрлі кеңес беру мекемелері, халыққа қызмет
көрсетудің жалпы түрлерін айтуға болады. Бұл фирмалар дайын өніммен
қызмет көрсетуді жүзеге асырады.

Жеке кәсіпкерліктің құрылуы
Жеке секторларды қамтамасыз етуде шетел инвестицияларын көптеп тарту
және шетел инвесторларына белгілі жеңілдіктер қарастыру маңызды болып
табылады. Осы үшін Үкімет шетелден инвестиция тарту туралы заң
қабалданған болатын. Бұл заңда шетел инвестициясын ҚР экономикасына
тартудың құқықтық және экономикалық негіздері, шетел инвестициясын
сақтандыруға кепілдік беру туралы және шетел инвесторларының қатысуымен
шешілген бірнеше мәселелер қарастырылған. Заңды тұрғыдан қамтамасыз
етілумен қатар, трастық компаниялар желісімен инвестицияны белгілі
мерзім ішінде қайтаруға кепілдік беру де маңызды. Сондықтан да, ресми
түрде табиғи ресурстарды және таратылған инвестицяны пайдаланудың тиімді
жолдарын мемлекеттік саясат анықтайды.
Шетелдік капиталмен жұмыс стеу үшін мына екі белгіге ерекше мән
берілуі керек:
1. Шетелдік инвестицияны тарту;
2. Шетел капиталын пайдалану.
Бұл екі белгісі арқылы мемлекеттік функция мен іске асырудың
принциптері ажыратылады. Онан бөлек, функция мен принциптер шетелден
алынған капиталдың формалары арқылы да ажыратылады. Дүниежүзілік саудада
шетел капиталын тарту қалай маңызды болса, мемлекеттің жеке
кәсіпкерлікті қолдауында да шетелден капитал алу соншалықты маңызды.
Шетелден инвестиция тартылмас бұрын, мемлекеттік әлемдік несие беру
түрлеріне және елдегі жеке кәсіпкерліктің акционерлік емес формаларына
бақылау жүргізіледі.
Кредиттік жүйедегі мемлекеттің ролі келесі белгілермен анықталады:
• Ол кредитор, гарант, орынбасушы ретінде мемлекетаралық
кредиттік қарым-қатынаста ерекше орын алады;
• Аккумдық бюджеттік құралдың есептеу жолымен іске асады;
• Мемлекеттік субсидтер, кредиттер, шекаралық жеңілдіктер,
кепілдіктер проценттік бағалардың көмегімен ішкі экономиканы
қалыптастырады;
• Көп елдерде мемлекет бюджеттен жеке фирмаларға және банктерге
эксперттік кредиттер беріп отырады;
• Әлемдік нарыққа шығу үшін кредиттік ішкі сауда операцияларын
сақтандыру үшін мемлекеттік және жартылай мемлекеттік немесе
экспорт-импорттық банктер құрады. Мысалы, АҚШ-тағы
Эксимбанкі АҚШ-тың шетелдегі барлық қарыздардың 40( төлеп
отыр. Ал Жапонияның Эксимбанкі қарыздың 80( төлейді.
Келесі кестеде шетел капиталын тартудағы мемлекеттің жүргізетін
бірнеше әрекеті көрсетілген:

Жеке кәсіпкерліктің арнайы белгілері

Нарық капиталындағыкредитор таңдауы

Кредит міндеттерінің қабысуы (пайыздық есеп, жарамды мерзім)

Кредиттік келісімге қол қою

Банк тұтынушылардың
таңдауы

инвесторлар Инвесторлардың
жобалаудың орнауы

Инвестициялар

2.8-сурет. Мемлекет аралық кредитті алушы ретінде мемлекет
жүргізетін қызметі
Қазақстанда инвестициялық жобаларды таңдау механизмі былайша
жүргізіледі: Республиканың мемлекеттік кепілдіктерінде кредит есебінен
төлемдер төлеу.
Мемлекеттік кепілдіктер жыл сайын ҚР Үкімтінің мақұлдауымен жеке
фирмалар дың шетелден алған қарыздарын мемлекеттік бюджеттен төлеуі
мүмкін. Сондай-ақ ҚР Қаржы министрлігі бұл іске қатысады: жағдайларға
байланысты іске қосылады:
1. Жасалған жобалардың құнынның 15(-н құрайтын, ұсынылған
инвестициялық жобаларды құру үшін, ресурстардың жеткізілуі.
2. ҚР Қаржы министрлігіне келіп түскен шағымдарға қарай әрекетке
келеді.
3. Тікелей және басқа да мемлекеттік қдағалаудың алғышарттары
экономикалық саясаттың, ақша-кредит белгілерімен, қаржы
жүйелерінің көмегіне сүйеніп, сондай-ақ шетел инвестициясына
байланысты жасалған заңнамалардың көмегімен жүргізіледі.
Мемлекет қаншалықты мықты арнайы құрылған аппараты бола тұра, кей
жағдайларда инвесторлар тәуелсіздігіне қарсы тұра алмай, құпия түрде
тікелей шетел инвестицияларына араласу процесін жүргізеді. Көбінесе бұл
жағдай мемлекет пен инвесторлар қарым-қатынасында болып тұрады.
Әр мемлекет шетел инвестициясы туралы заң қабылдаған. Осы заңдардан
мемлекеттегі шетел инвистициясы мен капиталының ролін білуге әбден болады.
Қазіргі жаһандану заманында дүние жүзілік сауданың ережелеріне сай
арнайы мемлекеттік қадағалаушылар жүргізілуі мүмкін. Оған себеп мемлекеттің
ішкі экономикалық жүйесі тікелей жеке кәсіби ұйымдармен байланыс жүргізе
алмауымен.
Ұзақ уақыт Қазақстанның заңнамалық жүйесінде инвестицилық іске
қатысты байланысты әрбір жеке кәсіби ұйымдар жеке орнататын болған.
Кейіннен бұл іске мемлекет тарапынан қолдау көрсетіле бастады.
1994 жылы қабылданған “Шетелден инвестиция тарату” туралы заңнан
кейін жеке кәсіпкерлікті қолдауға жасалған істері арта түсті. Бұл заң тек
шетелден инвестиция таратудың ережелері, нормалары т.б мәселелерді де
қарастырады.
Бірақ заң мемлекет пен шетел инвестициясы арасындағы байланыс
механизмін қарастырмайды.
Алайда шетелдік портфельді және тікелей тартылатын инвестицияның
айырмашылығы көп. Яғни, портфельді шетелдік инвестициялар тікелей бақылау
сұрақтарымен (шетел инвестициялары мен компаниялар арасындағы) болуымен
ерекшеленеді. Портфельді инвесторлар компанияның басқаруымен санаспай тек
қаржы капиталын жүзеге асырады. Ал тікелей жүргізілетін инвестициялар ұзақ
уақыт тексеріліп , компания басшылығымен келіссөздер жүргізіліп инвестиция
береді.
Жеке кәсіпкерлікті құру. Мемлекет пен инвесторлар байланыстылығы
негізгі элемент- мемлекеттің бақылау функциясы болып табылады. Бұл шетелден
тартылатын инвестиция үшін өте маңызды. Бұл процесске заңды тұлғалар,
шетелден әр түрлі сала мамандары, ұлттық компаниялар, жеке фирмалар да
қатысады.
Мемлекеттен шетелден инвестиция тарту туралы заңның болуына
қарамастан, мемлекеттік бақылау жүргізу барлық мемлекетте бірдей
жүргізіледі. Алайда, мемлекетте бақылау администрациялық тұрғыда
жүргізіледі.
Қазақстанда шетел инвестициясы туралы заң қабылдану барысында, біріккен
компанияларды тіркеу, басқа да құқықтық ережелер қоса жасалынады.
Шетел инвестициясын тарту – мемлекет экономикасын бәсекеге
қабілеттілігін арттыратынын айта кету керек. Дегенмен, ұлттық нарықты
сақтау, елдің ішкі экономикасының жағдайын жақсарту, халықтың әл-ауқаты
мәселелерін мемлекет естен шығармауы керек. Батыста және көптеген
елдерде антимонополиялық заңға сүйене отырып, капитал инпортын қадағалап
отырады. Ал бұл импорт шетел инвестициясы арқылы келеді.

Біздің мемлекет үшін ішкі экономкалық жағдайға әсер ететін
инвестициялық мәселелер өте маңызды. Ол мәселелерге мемлекеттік органдар
... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Инвестиция , Бизнеске инвестиция тартуды жүзеге асыру және жетілдіру жолдары
Жеке кәсіпкерлік
«Инвестиция мемлекеттік реттеу обьектісі ретінде»
Кәсіпкерлік пен бизнес
Мемлекеттік метрологиялық қадағалау мен бақылау
Жеке кәсіпкерлік түрлері
Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау. Жеке кәсіпкерлік туралы заң
Шағын кәсiпкерлiктi мемлекеттiк қолдау, дамыту. Жеке кәсіпкерлік туралы заң
Жеке кәсіпкерлік қызмет
Кәсіпкерлік қызметті мемлекеттік реттеутуралы
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь