Қазақстандағы кәсіптік ауланатын және сирек кездесетін жануарлар


1. Қазақстандағы кәсіптік ауланатын және сирек кездесетін жануарлар.
2. Жануарлар дүниесі
3. Жануарлар дүниесінің қорлары
4. Аңшылық
5.Қазақстанның жануарлар дүниесін қорғау
Жануарлар – табиғат туындысы. Өсімдіктер тәрізді жануарлар дүниесінің де маңызы зор. Жануарлардың ерекшелігі – олар жер шарында қозғалып, кең таралады. Жануарлар мен құстардың ішінде алыптары да кездеседі. Дүние жүзінде жан-жануарлардың 1,5 млн түрі бар деп есептелген. Бірақ жыл сайын ғылымға жаңа түрлер белгілі болып отыр.
Жануарлардың тіршілік үшін қызметі сан алуан. Оларды адам баласы қолға үйретіп, өзінің материалдық игілігі үшін пайдаланып келеді. Жануарлардың жүні, терісі, еті, сүті өте бағалы. Адам баласы ерте кезден бастап-ақ жабайы аң мен құстарды қолға үйреткен. Қолға үйретілген жануарлар мен құстар бүгінге дейін оларға қызмет етіп келеді. Сондықтан адамдар жануарлар экологиясын оқып-үйрене отырып, оларды қорғай да білуі тиіс. Саналы адам бүгінгі күнге дейін жануарларды пайдаланумен бірге олардың кейбір түрлерінің жойылуына себепші болып отыр. Мысалы, Д.Фишердің мәліметі бойынша 1600-ші жылдан бері қарай сүтқоректілірдің 36, құстардың 94 түрінің жер бетінен біржола жойылып кетуіне адамдар тікелей әсер еткен. Олардың қатарына – дроит, кезеген кептер, қанатсыз гагарка, лабрадор гагасы, каролин тотысы, көзілдірікті суқұзғын, стеллер сусиыры, жүндес керік, тур, тарпан, көгілдір жылқыкиік, жүндес мүйізтұмсық, т.б. жатады.
Қазақстан жерінде де өткен ғасырларда жабайы бір өркешті түйелер, құлан, қабылан, тарпан, жабайы тур, арыстан, жолбарыс, керік, т.б. аңдардың тіршілік еткені белгілі. Тіптен, Іле тоғайынан жолбарыстың соңғысын 1947 ж. қазақ аңшысы атып алған. Бұдан шығатын қорытынды адамның іс-әрекетінің жануарлар үшін қаншалықты қауіпті екендігі белгілі. Шын мәнінде, қазақ жерінің кең даласында аң мен құстардың тіршілік етуіне қолайлы аймақтар көп-ақ. Сондықтан да болар біздің республикамызда сүтқоректілердің – 155, құстардың – 481, бауырымен жорғалаушылардың – 48, қосмекенділердің – 33, балықтардың – 140 түрі тіршілік етеді. Бұлар біздің байлығымыз. Барлығының да табиғат үшін, адам үшін маңызы зор.
Десек те, соңғы 100 жыл ішінде Қазақстнда жануарлар дүниесі саны мен сапасы жағынан көп өзгерістерге ұшырады. Оған тікелей әсер етіп отырған – антропогендік факторлар.
Қазақстанда біраз аң мен құстар біржола құрып кетудің аз алдында тұр. Олардың қатарына – қар барысы, құдыр, қызыл қасқыр, арқар, үстірт қойы, тауешкі, қабылан, дала мысығы, сілеусін, қарақұйрық, камшат, көк суыр, қоңыр аю, күзен, сусар, құндыз, қаракөл, сабаншы, т.б. жатады. Ал құстардан ұлар, дуадақ, безгелдек, саңырау құр, бұлдырық, аққу, дегелек, қоқиқаз, реликті шағала, сарыала қаз, шалшықшы т.б. атауға болады.
1. Қазақ Энциклопедиясы
2. Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005
3. Қазақстанньң физикалық географиясы, Алматы: Атамұра, 2008.
4. Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 5. “Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия / Алматы “Қазақ энциклопедиясы 1998 6. Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет
7. Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Биология / Е. Арын – Павлодар: 2007
8. Қазақ энциклопедиясы I том
9. Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі:  Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




ЖОСПАР

1. Қазақстандағы кәсіптік ауланатын және сирек кездесетін жануарлар.
2. Жануарлар дүниесі
3. Жануарлар дүниесінің қорлары
4. Аңшылық
5.Қазақстанның жануарлар дүниесін қорғау

Қазақстандағы кәсіптік ауланатын және сирек кездесетін жануарлар.
Жануарлар – табиғат туындысы. Өсімдіктер тәрізді жануарлар дүниесінің
де маңызы зор. Жануарлардың ерекшелігі – олар жер шарында қозғалып, кең
таралады. Жануарлар мен құстардың ішінде алыптары да кездеседі. Дүние
жүзінде жан-жануарлардың 1,5 млн түрі бар деп есептелген. Бірақ жыл сайын
ғылымға жаңа түрлер белгілі болып отыр.
Жануарлардың тіршілік үшін қызметі сан алуан. Оларды адам баласы қолға
үйретіп, өзінің материалдық игілігі үшін пайдаланып келеді. Жануарлардың
жүні, терісі, еті, сүті өте бағалы. Адам баласы ерте кезден бастап-ақ
жабайы аң мен құстарды қолға үйреткен. Қолға үйретілген жануарлар мен
құстар бүгінге дейін оларға қызмет етіп келеді. Сондықтан адамдар жануарлар
экологиясын оқып-үйрене отырып, оларды қорғай да білуі тиіс. Саналы адам
бүгінгі күнге дейін жануарларды пайдаланумен бірге олардың кейбір
түрлерінің жойылуына себепші болып отыр. Мысалы, Д.Фишердің мәліметі
бойынша 1600-ші жылдан бері қарай сүтқоректілірдің 36, құстардың 94 түрінің
жер бетінен біржола жойылып кетуіне адамдар тікелей әсер еткен. Олардың
қатарына – дроит, кезеген кептер, қанатсыз гагарка, лабрадор гагасы,
каролин тотысы, көзілдірікті суқұзғын, стеллер сусиыры, жүндес керік, тур,
тарпан, көгілдір жылқыкиік, жүндес мүйізтұмсық, т.б. жатады.
Қазақстан жерінде де өткен ғасырларда жабайы бір өркешті түйелер,
құлан, қабылан, тарпан, жабайы тур, арыстан, жолбарыс, керік, т.б. аңдардың
тіршілік еткені белгілі. Тіптен, Іле тоғайынан жолбарыстың соңғысын 1947 ж.
қазақ аңшысы атып алған. Бұдан шығатын қорытынды адамның іс-әрекетінің
жануарлар үшін қаншалықты қауіпті екендігі белгілі. Шын мәнінде, қазақ
жерінің кең даласында аң мен құстардың тіршілік етуіне қолайлы аймақтар көп-
ақ. Сондықтан да болар біздің республикамызда сүтқоректілердің – 155,
құстардың – 481, бауырымен жорғалаушылардың – 48, қосмекенділердің – 33,
балықтардың – 140 түрі тіршілік етеді. Бұлар біздің байлығымыз. Барлығының
да табиғат үшін, адам үшін маңызы зор.
Десек те, соңғы 100 жыл ішінде Қазақстнда жануарлар дүниесі саны мен
сапасы жағынан көп өзгерістерге ұшырады. Оған тікелей әсер етіп отырған –
антропогендік факторлар.
Қазақстанда біраз аң мен құстар біржола құрып кетудің аз алдында тұр.
Олардың қатарына – қар барысы, құдыр, қызыл қасқыр, арқар, үстірт қойы,
тауешкі, қабылан, дала мысығы, сілеусін, қарақұйрық, камшат, көк суыр,
қоңыр аю, күзен, сусар, құндыз, қаракөл, сабаншы, т.б. жатады. Ал құстардан
ұлар, дуадақ, безгелдек, саңырау құр, бұлдырық, аққу, дегелек, қоқиқаз,
реликті шағала, сарыала қаз, шалшықшы т.б. атауға болады.
Адамның іс-әрекетінің жанурлар дүниесіне тікелей және жанама әсері.
Жанурлар дүниесінің кейбір түрлерінің жер бетінен құрып кетуі ьір қарағанда
табиғат заңдылығы. Өйткені эволюциялық даму барысында бір тү жоғалып,
екінші түр пайда болып отырады. Бұл құбылыстар көбінесе климаттың өзгеруіне
және басқа да табиғи факторларға байланысты.
Адам баласы жануарлар дүниесін өзінің материалдық игілігін жақсарту үшін
міндетті түрде пайдаланған. Сондықтан аң мен құстарды аулап, нәтижесінде,
олар жойылып отырған. ауылшаруашылығының зиянкестерімен күресу жолында улы
химиялық заттарды пайдаланып, кейбір организмдердің тіршілігін жойған.
Сол сияқты тірі организмдерді тікелей жоюдың ауыр түрі –
мемлекетаралық соғыстар. Дүниежүзілік соғыстарда бүкіл тіршілік атаулыны
жойып жіберетін қарулар қолданылды. Олар – атом бомбалары, соғыс
ракеталары, жарылғыш заттар т.б.
Жануарлар дүниесін қорғау және қалпына келтіру жолдары. Жануарлар
дүниесін қалпына келтірудің 4 негізгі шарты бар. Олар: аулауға тыйым салу,
тіршілік ортасын бұзбау, қолдан көбейтуге бейімдеу, лабораториялық жағдайда
гендік қорын сақтап қалу жұмыстары.
Жануарларды сақтап қалудың ең басты жолы – адам баласының саналы
жауапкершілігі, экологиялық білімі және мәдениеті. Әрьір азамат ззін туған
өлкесі мен оның байлығының иесі ретінде сезіне отырып, табиғат қорғау
ережелерін қатаң сақтаған жағдайда болашақ ұрпақ алдындағы борышын ақтаған
болар еді.

Жануарлар дүниесі
Жануарлар дүниесінің дамуы жағынан Қазақстан палеоарктикалық-
зоогеографиялық облысқа кіреді. Ондағы жануарлар дүниесінің пайда болуы мен
қалыптасуы өсімдік жамылғысының даму тарихымен ұқсас. Палеоген дәуірінде
Қазақстанды тропиктік және субтропиктік жануарлар мекендеген.
Олар Үндістан және Африка жануарларының түрлерімен ұқсас болған. Ал мұз
басу дәуірінде жылы климатқа бейім жануарлардың кей түрлері қырылып, біразы
жылы жаққа қоныс аударған. Олардың кейбір түрлері Қазақстанның оңтүстік-
шығысындағы таулы аймақта (Жетісу Алатауы, Іле Алатауы, Ұзынқара (Кетпен)
жотасы) сақталып қалып, мұз басу дәуірінен кейін қайтадан дамып
өскен. Қарақұйрық, жолбарыс, қабан, марал, бұғы, аққұтан, қызылқұтан сияқты
жануарлар түрлері осы топқа жатады.
Мұз басу дәуірінде Қазақстанға материктің солтүстігінен суыққа төзімді
жануарлар ауысқан. Олардың кейбір түрлері таулы аудандарда әлі де
сақталған. Оларға тундра кекілігі, жапалақ, т.б. жатады. Мұз дәуірінен
кейін Қазақстанға Орталық Азия жануарлары мен құстары өткен. Оларға
құр, тоқылдақ, самыр- құс, ор қоян жатады. Кейін олар дала және шөл
зоналарына ауысқан.
Қазақстанның жануарлар дүниесі казір сүтқоректілердің 178, кұстардың
489, балықтың 104 және омыртқасыздардың 50 мыңнан астам түрлерінен тұрады.
Таралуы жағынан олардың мекендері бірнеше зоогеографиялық аудандарға
бөлінеді. Оларға дала және орманды дала (Солтүстік Қазақстан, Ертіс
өзені бойы), шөлейт және шөл (Каспий теңізінің солтүстік және шығыс
жағалары, Жайық бойы, Торғай, Қызылкұм, Балқаш пен Зайсан көлінің жағасы,
Бетпақдала, Сарысу, Сырдария жағалауы, Үстірт), таулы аудандар
(Алтай,Сауыр, Тарбағатай, Жетісу Алатауы, Тянь-Шань, Қаратау, Ұлытау,
Қалба, Сарыарқа) жатады.

Жануарлар дүниесінің қорлары
Республика ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстанда сирек кездесетін жануарлар дүниесін қорғау
Қазақстан суларынан кәсіптік мақсатта ауланатын балықтар және оларды қолдан өсіру
Жабайы кәсіби жануарлар және ауланатын құстар еті ветеринариялық - санитариялық сараптау
Қызыл кітапқа енген сирек кездесетін аңдарды қорғау
Алматы қорығының сирек және жойылып бара жатқан жануарлар популяциясының экологиясы
Биологиялық негіздегі сирек кездесетін аңдардың түрін қалпына келтіру
Жануарлар
Биологиялық негіздегі сирек кездесетін аңдардың түрін қалпына келтіру жайлы
Қазақстандағы жануарлар биотехнологиясы
Сирек кездесетін қой тұқымдарының хромосомалық аберрациясының кездесу жиілігі
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь