Араб мемлекеті

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І . тарау.
1.1. Ерте феодалдық Араб мемлекетінің құрылуы ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2. Сол кездегі Араб тайпалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1.3. Исламға дейінгі Араб мемлекеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
1.4. Алғашқы мұсылман Араб мемлекеті ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... 14

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21

Сілтемелер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ..23
Кіріспе
Арабтардың ата-қонысы әрі Ислам дінінің бесігі болып табылатын Араб түбегі немесе Арабстан жері Азия құрлығының оңтүстік-батыс аумағында орналасқан. Оның шығысында Омман теңізі Парсы шығанағы, батысында Қызыл теңіз, солтүстігінде Ирак пен Сирия оңтүстігінде Аден шығанағы мен Үнді мұхиты орын алады. Кейбір географтардың айтуы бойынша Сирия мен Ирактың жерлері де Араб түбегіне қарайды. Ол жерлерде шығыс арабтары өмір сүреді. Арабтардың ата-мекені болып табылатын Арабстан бүгінгі таңда Сауд Аравиясы мен Йемен мемлекетіне қарайтын географиялық кеңістік болып табылады.
Араб түбегі б. з. д. VII ғасырда Исламның жайылу кезеңінде, түрлі тайпалар мен саяси күштердің әлеуметтік жағдайы арқылы сипатталатын. Түрлі отбасылардан тұратын рулардан пайда болған тайпалардың бір бөлігі көшпелі (бәдәуи), басқа бір бөлігі отырықшыл (хадари) болған. Бәдәуилік әдет-ғұрыптар мен дәстүрлер, мәдениет пен наным-сенім көшпелі арабтардың жеке және әлеуметтік өмірін реттеген болса, отырықшы арабтардың да өздеріне тән "қала-мемлекет" пен "облыс" деңгейінде басқару жүйелері болған.
Араб жерінің үлкен бөлігінің құнарсыз, егіншілікке қолайсыз болуы, ауа-райының қолайсыздығы, қарым-қатынас жүргізудің қиындығы, халықтың дін мен саяси бірліктен мақрұм болуы аталмыш жерде мықты бір мемлекеттің қалыптасуы мен ұзақ уақытқа созылған билік жүйесінің орын алуына кедергі жасап, керісінше әлеуметтік және саяси хаостың орын алуына жол ашты.
Пайдаланылған әдебиеттер.

1. Араб түбегінің исламнан бұрынғы саяси әлеуметтік тарихын тереңірек зерттегендер кітабы. Ибн Хисам, Мұхаммедтің өмірі жайлы. Анкара 1971 ж.
2. Орта ғасырлар тарихы. Проф. Док. Сабри Хизметли Шымкент 2001 ж.
3. Қ. Ләмашәріпов «Мұхаммед пайғамбар» А., 1991 ж.
4. Мұхаммедтің өмірі Қазақ әдебиеті 1991 ж. № 9-14.
5. Дінтану негіздері. О. Көбеева А., 1998 ж.
6. История Востока Т. 2. Восток в средние века М., 1995 ж.
7. История Востока Васильев Л.С. Т. 2. М., 1998 ж.
8. Васильев Л. С. История востока Т. 1. М., 1998 ж .
9. Семенов В.Ф. История средних веков. М., 1970 ж.
        
        Жоспар
Кіріспе --------------------------------------------------------------------
-------------------3
І – тарау.
1.1. Ерте феодалдық Араб мемлекетінің құрылуы -------------------------
-----6
1.2. Сол кездегі Араб ... ... ... ... Араб мемлекеттері ---------------------------------
---------11
1.4. Алғашқы мұсылман Араб мемлекеті ----------------------------- ------
------14
Қорытынды ... ... ... ... әдебиеттер тізімі ---------------------------------- -------
-------23
Кіріспе
Арабтардың ата-қонысы әрі Ислам ... ... ... ... ... ... ... жері Азия құрлығының оңтүстік-батыс ... Оның ... ... теңізі Парсы шығанағы, ... ... ... Ирак пен ... ... Аден шығанағы мен ... орын ... ... ... ... бойынша Сирия мен Ирактың
жерлері де Араб түбегіне қарайды. Ол жерлерде шығыс арабтары өмір ... ... ... ... Арабстан бүгінгі таңда Сауд
Аравиясы мен ... ... ... географиялық кеңістік болып
табылады.
Араб түбегі б. з. д. VII ғасырда ... ... ... ... мен ... ... ... жағдайы арқылы сипатталатын. Түрлі
отбасылардан тұратын ... ... ... тайпалардың бір бөлігі көшпелі
(бәдәуи), басқа бір бөлігі ... ... ... ... әдет-
ғұрыптар мен дәстүрлер, мәдениет пен наным-сенім көшпелі ... ... ... өмірін реттеген болса, отырықшы арабтардың да өздеріне тән
"қала-мемлекет" пен "облыс" деңгейінде басқару жүйелері болған.
Араб ... ... ... ... ... қолайсыз болуы, ауа-
райының қолайсыздығы, қарым-қатынас жүргізудің қиындығы, ... дін ... ... ... болуы аталмыш жерде мықты бір мемлекеттің қалыптасуы
мен ұзақ уақытқа созылған билік жүйесінің орын ... ... ... ... және ... хаостың орын алуына жол ашты.
Жұмыстың мақсаты:
Ерте ... Араб ... ... ашып көрсету.
Жұмыстың мақсатына қарай төмендегі міндеттер алға ... Араб ... ... ... мән беру.
- Ерте кезеңдегі Арабтардың әлеуметтік ... ... Араб ... сипаттама беру.
- Мұхаммед пайғамбардың өмірі ... ... ... төрт ... ... ... ... және
пайдаланылған әдебиеттерден тұрады.
Жұмыстың тарихнамасы:
Тарихшылардың үлкен бір ... ... ... ... мен ... таза, яғни "араб-ы Арибе" ... ... ... ең ... ... ұрпақтары болуымен қатар, Араб түбегінің
автохтонды ... ... ... ... ... ... ежелден бері
семит халықтарының бесігі деп есептелінетін Араб ... мен ... ... ... Ад, ... ... тасим, джедис, джүрхүм мен акиль сияқты
қауымдар сол арабтардан тараған деп есептелінеді.
Тарихшылар бағидә арабтарының Нұх ... ... ұлы ... ... пен Ирем ... ... ... туралы көзқарасты ұстанады.
Олардан амалика, ад, ... ... ... ... ... ... ... арабтарын құрайтын бұл қауымдар өз уақытында мемлекеттер
құрса да, кейінгі кезеңдерде өз биліктерінен ... ... ... ... Олардың орнын арибә арабтары мен ... ... ... ... ... ... ... халықтары Торос тауларынан
шығып, оңтүстік бағытта тараған. Олардың ішіндегі аккадтар Ирак жерінде, ал
арабтар болса Араб түбегі ... ... ... ... ... келгендігі туралы көзқарастарды ұстанатын тарихшылар да баршылық.
Жұмыстың өзектілігі:
Бүгінгі таңда түбек тұрғындарының аз бір бөлігінің ... ете ... Араб ... саны арта ... ... ... оның экономикалық және әлеуметтік сұраныстарына жауап берген,
өлкенің дамуында ... роль ... ... - ... ... жеке және ... өмірін жандандыра түсті. Соның ... ... ... сөзін естісек ойымызға ең әуелі мұнай келеді.
Дүниежүзі бойынша мұнай өндіру мен ... ... орын ... Арабстан
мен Парсы шығанағының ... ... ... ... ... ... қол ... отыр. Араб түбегі
семит нәсілінің бесігі болып табылатындығы белгілі. ... ... ... ... Олар ... ... (аш-шарқ уль-аусат) қоныстанды. Ол
жерде тайпалар дәрежесінде ... ... ... ... да, ... ... ата-жұрты екендігін ешқашан ұмытпай өмір кешті.
Түйін.
Үш жағынан теңіз суымен қоршалған Араб ... ... ... ... ... кезеңдерде халықаралық сауда-саттықтың теңіз
бен құрлық арқылы өтетін жолында орналасқан бұл түбек "байланыс ... де ... ... деп ... ... табиғи және
географиялық жағдайы оның экономикалық және ... ... ... ... жоқ. ... пен ... егін ... мен мал
шаруашылығы араб экономикасының негізі ... ... ... ... ... ... ал ... зиярат ету — араб эконмикасының негізгі діңгегі
болып табылады. Құнарлы жерлер, жайылымдар мен аз ... су ... ... ... ... ... арабтардың егін мен мал
шаруышылығында теңдесі жоқ факторлар болып табылады,
1.1. Ерте феодалдық Араб ... ... ... мен ... деген атаудың шығу тегі мәселесі ғалымдардың
арасында ... ... ... Кейбір тіл ... ... бұл ... ... болуының бірден-бір себебі
арабтардың өздері болып табылады. ... ол ... ... ... ... (надандық) кезеңінің тарихы мен "аямуль-араб"-тың негізгі
сипатын жаратқан ... мегі ... ... мен басқа да
тайпалар жоғарыда аты аталған ... ең ... ... ... мақсатымен көптеген соғыстар ұйымдастырып отырған.
Аль-Асмағи, Истахри, Хамадани мен аль-Хамауи сияқты географтар
Арабстанды кейде ... ... ... ... деп атай ... төрт ... қарастырған. Кейде Йемаме мен Бахрейнді де қоса қарастырып, бес немесе
алты ауданға бөліп зерттеген. Бейнуне жеріне дейінгі ... мен ... ... ... ... Біз ... ... бір бөлек, басқа
аудандарды бір бөлек қарастырғанды жөн көрдік.
Басқаша айтқанда. табиғи жағдайлары ... ... ... ... ... ... үшке ... Араб түбегінің Хиджаз ауданы таулы, оңтүстігі
мен Йемен ... ... ... ... ... 2750 ... дейін
жететін Хиджар мен Йемен таулары үш қатардан тұрып, Аден шығанағына ... ... ... Бұл ... ... ... теңізге дейінгі аудан "Тихаме"
деп аталады.
Негізінен оңтүстік пен солтүстік болып ... Араб ... ... оңтүстігінде Хадрамут, оңтүстік-батысында Хиджаз, Нүфуд
пен Хиджаз аралығында Неджд ... ... мен ... шығанағының аралығы
Бахрейн деп аталады.
Биік таулы жерде ... ... ... екі ... ауданы
бар, Олар: солтүстіктегі жартасты Неджд пен оңтүстіктегі ... ... ... ... ... ... Арабстан жерлерінен мүлде
басқаша, Бұл ... ... әрі егін ... өте ... ... ... орналасқан ауылды мекендерде халық тығыз орналасқан.
Дүниежүзінің географиялық картасында көлемі жағынан ең үлкен көлемге
ие Араб түбегі Азия ... ... ... км2 ... ... Жазушылардың "Шибхуль-Джазира" (Араб түбегі) деп атайтын Арабстанға
ғарыш әлемінен ... ... тең емес ... ... ... ... құрғақ және ыстық циклондар өтетін шөлдердің ауа-
райына бейімделген. Қыс пен көктемде аз да болса пайда ... ... ... ... ... ... отырады. Тек "бахтияр Арабстан" деп
аталатын Йемен жерінің ауа-райы жаңбырлы, топырағы құнарлы болып келеді.
Міне ... ... және ... мен ... орын ... байланысты Араб
түбетінің солтүстігі мен орталық аудандары шөлдерден, ал оңтүстігі ... ... ... аудандары жазықтықтардан, жайылымдар мен
егіндіктерден тұрады.
Кейінгі ... ... ... ... вавилондықтар,
ассириялықтар, финикиялықтар мен ибранилер деп аталып, өз ... ... да Араб ... ... Оның ... ... мен христиан
діндерінің шығуы мен дамуы осы геграфиялық кеңістікке байланысты. Арамелер,
ибранилер, римдіктер, румдықтар, христиандар мен яхудилер де өз ... табу ... Араб ... қоныс аударған болатын. Монотеистік
діндердің ішінде соңғысы болып, ... ... ... ... ... бірі адам ... жеке және ... Араб ... ... ... ... ... болатын.
Бұл жағдайдың екінші бір себебі көшпенділікке негізделген ... ... ... ... ... селдердің салдары мен
табиғи апаттар мен дамбылардың құлауының нәтижесінде оңтүстіктен солтүстік
пен ішкі аудандарға көш болған. ... III ... ... араб ... ... аударған. Ол тайпалардың құрамында болған хуза ... аус пен ... ... ... ... ... ... киндалықтар мен Йасриб, Хайбар яхудилері де аталмыш себептерге
байланысты көшуге мәжбүр болған қауымдар ... ... ... ... ... байланысты
арабтар өмір сүру болмысы жағынан екі топқа бөлінеді:
а) ... ... ә) ... ... қарамастан көшпенділікті отырықшылықтан айыратан ... ... ... ... ... ... ... ұқсап та өмір сүрген. Отырықшылықпен айналысқан арабтардың
бойынан көшпелі өмір сипатының қандай деңгейде екендігін ... ... ... ... да ... ... сипатын сондай деңгейде
болғандығын байқай аламыз. Өйткені, отырықшылар мен көшпелілер бір-бірінен
қыз ... ... қыз ... ... Нұх ... ... ... халықтарының бірі болып
табылады. Нұхтың баласы Самнан тарағандықтарына байланысты олар өздерін
семит хадықтарына ... Араб ... ... Сирия мен Ирак семит
халықтарының негізгі ... ... ... ... ... ... /1/ түбегі мен Иракқа қай жерлерден қоныс аударғандықтары белгісіз
болуы мем монотеистік ... ... бұл ... ашып ... ... дәлелдердің болмауы тарихшылардың арабтардың шығу-тегі
туралы түрлі көзқарастар ұстануы мен ... ... бір ... ... ... табылады.
Кейінгі кезеңдерде Арибе арабтары мен арабтарға жатпайтын ... ... ... ... ... ... пайда
болды. Оларға Хиджаз өңірінде өмір сүретін арабтар жатады. Аднанилер деген
атаумен белгілі болған Исмайлдың ... ... ... осы ... шыққан Хиджаз халқы болып табылады.
Тарихшылар семиттерді негізгі 3 топқа бөліп ... ... ... ... жөне ... аудандарында қоныстанған арабтар;
2.Иракта, Тигр мен Евфрат өзендерінің ... Иран мен ... ... ... солтүстігінде және ... мен ... ... ... ... айтуы бойынша семит халықтары Торос ... ... ... ... ... ... аккадтар Ирак жерінде, ал
арабтар болса Араб ... ... ... Арабтардың Эфиопия мен
Египеттен келгендігі туралы көзқарастарды ұстанатын тарихшылар да баршылық.
Осы көзқарастардың ішінде үлкен қолдау ... ... ... ... мен арабтарды оңтүстіктен сотүстікке қоныс аударған, ата-
жұрты Араб ... ... ... халықтар ретінде қарастыруымыз керек.
Ибрахим пайғамбар өз әйелі Ажар мен баласы Исмаилды Хиджаз жеріне
әкеліп ... ... ... ... ... ... ... араб тілінің орын алуымен қоса, араб тілін дегі ... дами ... мен ... ... ... ... орын
алған сөздер мен терминдерінің жинақталуының нәтижесінде ... ... " араб ... ... варианты" пайда болды.
1. 2. Сол кездегі Араб ... ... ... ... мен тілдері жоғарыда аталған
сипатта қарастырылатын ... ... ... ... топтарға бөлініп ... ... ... ... бөліп, зерттеген. Бірінші вариант:
1. Бағидо ... ... ... ... ... ... екінші вариант:
1. Арибә арабтары;
2. Мүстағрибә арабтары;
3. Табиға (ия да мүстағджамә) арабтары.
Ибн Халдун осылардың ... ... ... ... ... ... ... жататын арабтар соғыстардың барысында мұсылман
арабтардың ішінде сіңісіп кеткен халық болып табылады. Солтүстік Африка мен
Андалусия ... дәл осы ... ... ... ... арабтары" (уақыт өте келе жойылып кеткен
арабтар), "арибә арабтары", "мүстағрибә арабтары" деп ... ... ... пайда болуы мен "мүстағджамә арабтарын'' да қосып
зерттеу көпшіліктің тарапынан ұнатылып, ... ... ... ие ... айта кету ... ... ... толығымен жойылуына, "арибә
арабтары мен "мүстағрибә ... ... ... ... болуына дейін
өмір сүрулеріне байланысты араб тарихын "бағидә арабтары" және ... деп екі ... ... ... ... /2/ де ... пайғамбардың үлкен ұлы Самнан Лауез туған. Лауезден ... Олар ... бен Сина ... ... ... ... ... ұлы Имликтің баласы Джасимнің (Джасирдің) ... ... ... көзқарас бар. Ал араб жазушыларының айтуы
бойынша амалика ... ... түрі ... ... арабтары
Арабстаннан солтүстік пен оңтүстікке ... ... ... ... ... ... ... екендігі белгілі.
Вавилондықтар батыста көшіп-қонып, Акабе ... өмір ... ... "малик" немесе "малук" деп атаған. Кейінгі ... ... ... мен ... өзгеріске ұшырап, ... ... ... ... алғашында "амалик", кейінірек "аммалика"
түрінде қолданылған болатын.
Ад қауымы - амалика мен арамейлерден тараған деп белгіленген ад ... ... ең ... бірі болып табылады. Тарихта аты ирем
деп аталатын бұл қауымның Ирем ұлы Ауистің баласы ... ... ... бар. Аталары Адтың немесе билеушілерінің бірі болып табылатын
Шеддадтың ... ... ... мен қоса бұларға да "Ад қауымы" немесе
"Ады Ирем" деген ат берілген.
Ад ... ... мен ... ... ... ... лен ... өмір сүрген. Олар Оңтүстік Арабстанда Ирем ғимараты мен ... ... ... ... ... "Шеддадтың аспалы бақшасынан өлең"
(иреме зағтиль-имад)1 деген сөз қатарында ад ... ... ... ... ... ретінде Хұд пайғамбар жіберілген. Хұд (А. ... ... ... ... ад ... бір бөлігі Ад ибн
Адлияның ұлы ... ... деп ... Хұд ... иман
келтірсе, екінші бір бөлігі Ад ибн Адлияның басқа бір баласы Қалжанды
билеуші деп ... Хұд ... иман ... Иман бір баласы
Қалжанды билеуші деп танып, Хұд пайғамбарға иман ... ... ... ... деп ... ... ... ғайып
болып кеткен.
Ад қауымының аты шыққан билеушілерінің қатарына Ад, Шеддад пен ... ... - бұл ... ... ... немересі Самуд қалаған.
Уағдиль-Кура мен Хиджр аудандарында қоныстанған. Самуд қауымы Арабстанда ад
қауымынан ... ... ... ... ... ... ад ... бірге
аты аталатын самуд қауымы тау-тастан (бүгінгі Израильдегідей) ... ... ... ... ... ... ... Салих (а.
с.) пайғамбар жіберілген. Салих пайғамбарға қарсылық танытқан самуд қауымы
пайғамбардан мұғжиза көрсетуін талап ... ... - ... ... мен Эдом ... ... деп
аталатын жерлерде қоныстанған Набайут ибн Исмаилдың ұрпақтары ... ... ... ... ... ... Ирак өңірінде, кейіндері
Эдом жеріне қоныс аударғандықтары айтылады. Ассириялықтардың тарапынан Ирак
өңірінен көшуге мәжбүр болған ... б. з. д. 4 ... Эдом ... аударған болуы керек. Шығу-тегі туралы түрлі ... 18 ... ... Олардың ең алғашқы билеушісі I Харис өз
атын таңбалатып тиын шығартқызған. Ал ең ... ... III ... ... ... ... жаулап алған болатын. Набатилердің астанасы Петра
қаласы деп ... ... ... ... мен Эйле ... ... қызметін атқарды.
Тедмүр қауымы - амаликалықтардан шыкқан, Шам мен Ирак жерлерін
мекендеген ... ... ... ... ... ... "шейх"-тердің
тарапынан басқарылған тедмүр қауымы Тедмүр қаласын астана ретінде белгілеп,
Тедмүр араб мемлекетін құрған болатын. Б. з. д. 4 ... ... ... б. з. 270 ... дейін ұзақ уақыт өмір сүрді. Римдіктермен бірнеше
мәрте соғысып, сан мәрте римдіктердің шабуылдарына ... ... ... ... адамзат тарихында ерекше орынға ие.
Бақиә арабтарын арибә арабтары мен мұстағрибә арабтары деп ... ... ... ... Арибә арабтары деп Арабстанның Йемен
өңірінде ... ... ... ... ... ... табылатын
Абирдің ұлы Кахтан Хамурапидің тұсында қасындағылармен бірге Йеменге қоныс
аударып, жергілікті ... ... ... ... ... ұлы ... тұсында Иеменді өздеріне қаратты. Арибә арабтары
Кахтанның есіміне байланысты "кахтанилер" деп ... ұлы ... ... ад қауымы мен Хиджаздағы бақиәларды
жеңіп, ... ... ... Кейін оның орнына баласы Йашджуб
отырды. ... ... ... оның ... ... ... көп
соғысып, дұшпандарын көптеп тұтқынға алуына байланысты "себа-саба" деген
/3/ атаққа ие болды. Абдушамстың өлімінен ... оның ... ... Химер
басты. Осылайша, Себа (Кахтания) мемлекеті Химер мемлекеті деген атқа ... ... ... мемлекетінің тарапынан жауланып алынған болатын.
Кахтания мемлекеті 1700 жыл өмір сүрген. Кахтания әміршілерінің бірі
болып ... ... ... Себа мен Хадрамутты бір-біріне қосып, бүкіл
Йеменде өз үстемдігін орнатқаннан кейін ол және одан ... ... ... ... ... деп аталған.
Аднанидтер - аднанидтер мұстағрибә арабтарынан шыққан және ... ... ... ... табылады. Исмайл ұрпақтары Мекке тұрғындары
болып табылатын джүрхүм қауымымен араласып, келешекте ... ... ... ... ... ... шығу-тегі мен тарйхын кахтания мен
Аднанияға байланыстырып, осы екі негізгі факторға ... ... ... мен оның ... ... ... ... ал Тихаме, Хиджаз, Неджд, Шам мен Ирак арабтары Исмайлдың баласы
Аднаннан тараған деген ... ... ... ... ... Ажар
мен жаңа туған баласы Исмайлды Меккеге әкеліп, ... ... ... ... ... джүрхүм руының басшысы болып табылатын
Амрдың қызы Ралені әйелдікке алып, он екі балалы әке атанған ... ... ... зұлымдықтарына қарсы Византия императоры өз
наразылығын білдірді. Бұл мәселенің шешімін табу ... бұл ... ол ... ... ... ... б. з. д. 525 ... басшылығындағы әскер мен жергілікті халықтың ... Зу ... ... Сейф ибн Зий ... ... ... Уахриз жолы арқылы
йемендіктерге сасанидтер көмектесіп, эфиопиялықтарды Йеменнен куып шықты.
Бұл оқиғаларға қарамастан Византия, ... ... мен ... ... ... және мәдени ықпалы үлкен орын
алғантын. Оңтүстік Араб түбегінің шетелдерге танылуында табиғи ... ... ... ... ... ие. ... ... Қытай-Үндістан,
Византия-Рим, Эфиопия-Египет, теңіз және құрлық арқылы өтетін ... мен ... ... ... ... экономикалық қарым-
қатынастардың пайда болуы Араб түбегінде сауда-саттық пен ... ... ... ... Саба, Указ сияқты жөрмеңкелердің
ұйымдастырылуына, өлкенің ... да ... ... ... ... 3. Исламға дейінгі Араб мемлекеттері.
Исламға дейінгі араб мемлекеттері - Гассандықтар
Кахтан ұрпағы болып табылатын гассандық арабтар ... ибн Амр ... ... ... ... ... ... Хиджаз маңындағы
Гассан суының бойына ... ... ... ... ... бойына
қоныстануына байланысты оларды "гассандықтар" деп, немесе олардың билеушісі
Джефненің есіміне байланысты "алу джефне" деп аталған. Б. з. 1 ... 118 жылы ... ... ... ... ... ... деджаймә руын ... ... мен ... ... мемлекетін" құрған болатын.
Гассандықтар мемлекетінің ең алғашқы билеушісі Джефне ибн Амр, ал
соңғы билеушісі болса II ... ... Омар ибн ... тұсында билік
құрған Джебеле ибн Эйхем болып табылады. Белькадан ... ... ... /4/ ... ... ... ... 400
жыл бойы өмір сүргендігі белгілі.
Хиралықтармен жиі соғысуға мәжбүр болған ... ... ... ... ... ... ... деп білген. Хз. Мұхаммедтің (с. ғ.
с.) тұсында гассандықтардың ... ... ... ... ... мақсатымен өзше барған елшісін өлтірген болатын. Халид ибн
Велид өз ... ... ... қол ... ... ... ... толығымен мұсылмандықты ... ... жері ... ... ... ... еді.
Хиралықгар - гассандықтар сияқты Йеменнен солтүстікке қоныс аударып,
Хира қаласының айналасына қоныстанған бір қауым болып табылады. Көптеген ... ... ... пен ... өзені аралығындағы Хира қаласы
егіншілікке қолайлы ... бай және ... ... көптеп өсетін
аумақта орналасқан.
Хиралықтар немесе лахмиліктер деп аталатын бұл ... ... ... ... ... ... ... Олардың тарихы туралы
мәліметтер ... ... көп деп ... ... Гассандықтардың
Византиямен жүргізген қарым-қатынасынан да ... ... ... ... біздің бұл мәселеге назар ... мән ... ... ... ... әйел ... Зейнептің ұлы Вехб
аль-Лат атынан билікті өз қолына алуымен ... ... ... ең ... ... деп ... Адидің ұлы Амрдың
билеуші атануы б. з. 268 ... ... ... Хира билеушілерінің ішінде
ең әйгілілер: II Имруль-Кайс (билік кұрған жылдары: б. з. 382-403) пен ... ... ... ... 403-431).
Византиялықтармен және ирандықтармен ұзақ уақыт бойы ... Ирак ... ... және өздерінің туыстары болып
табылатын арабтармен де соғыс жүргізген ... ... ... ... ... ... айырылып қалған. Алайда, олардың бір
бөлігі болып табылатын лахм мен ... атты ... ... ... ... ... ... пайда болуынан кейінгі кезендерде
де сақтап қалған еді Хира ... ... ... ... ... ... ибн ... Ирак жерлеріне қарсы бағытталған жаулау
әрекеттерінің ... ... ... ... 632 ... 633 ... ... барысында қаза тапқан. Халид ибн Велидтің Месопотамияны жаулау
жорығы барысында, Хира ... ... ... дұшпандарына
ашуының нәтижесінде, Хира мемлекеті мен ... ... ... - Араб ... ... бөлігінің айтуы бойынша
кахтанидтерден тараған деген ... ... ... шығу-тегі туралы қарама-қайшы пікірлер де орын ... ... ... өмір ... ... ... маңында орналасқан
аль-Мусаккар деп аталатын жерден қоныс аударған. Кинда жерінде қоныстанған
аднанидтермен қарым-қатынас жүргізген.
Кинда мемлекетінің негізін ... ибн Амр ... ... ... Кинда мемлекетінің негізін ... ... ... ... Химерліктердің қолдауымен Кинда мемлекетін құрған Худжр Неджд пен
Ирак арабтарын ... ... ... ... ... аль-Максур деген
лақаб атымен әйгілі баласы Амр келген. Ал оның орнын баласы Харис басқан.
Иран билеушісі Кубад Мүнзирді маздакизм ... ... ... қаматтырған болатын. Ол Мүнзирдің ... Хира ... ... ... маздакизмді қабылдап, Бану Лахм-Хира мемлекетінің тағына
отырды. Харис бүкіл дүние-мүлкін төрт ... ... ... салып,
араларында таққа немесе дүние-мүлікке таласу жағдайларының ... ... ... да, ... Хира ... ... ... Мүнзир оның
балаларын бір-біріне қарсы айдап салып, Кинда мемлекетін әлсірету ... ... ... ... ... ішіндегі эсед үлдары мен
бану гатафандардың билігін өзіне қаратқан Худжр ибн Харис эсед ... ... ... оларды жеңіп, жазалаған болатын. Алайда,
эсед ұлдары ақын Убейд ибн Эбрастың ақындық өнерінің арқасында ... ... ... ... эсед ... ... ... соққы
беріп, жеңіліске ұшыраған Худжр ибн Харисті өлім жазасына қиған болатын.
Бұл тұста киндалықтардың тағына ... ақын ... ұлы ... Византиялықтардың сый ретінде ұсынған киімін қабылдаған ол киімнің
ішкі жағына у себілгендігін білместен, киімді ... ... ... ... Хз. ... ... ... мемлекетіне қосылған.
Майындықтар - Солтүстік Арабстанда өмір сүрген жоғарыда аты ... ... ... ... да ... орын алған
болатын. Олар арибә арабтарынан тұратын мемлекеттер болып табылады. Түрлі
атаулармен ... ол ... ... ... ... ... ... Бұл мемлекет Бағидә арабтарынан кейінгі кезеңде өз билігін
орнатқан. Майын мемлекетінің өмір ... ... 1869 жылы ... ... Сан ... орны анық дәлел болып табылды.
Табылған жазба ескерткіштері бойынша майындықтардың 26 ... ... ... есімдері бірдей болғанымен, лақаб аттары түрлі болып
келетіндігін ... ... ... ... ... ... ... Сафа мен Хауран сияқты жерлерде өз
үстемдіктерін құрған ... ... ... б. з. д. ІХ ... ... Саба ... басқан.
Сабалықтар - Саба мемлекеті Йашджубтың ұлы Абдушамстың (Сабаның)
тарапынан құрылды. Табари мен ... ... ... Саба ... ... ... ... құрып, ақырында билігін химеридтерге тапсырғандығы
туралы мәліметтер қалдырған. Соңғы кезеңдерде жасалған ... ... ... ... ... ... мен Саба мемлекетінін,
жойылуы б. з. д. IX немесе X ... ... ... ... ... ... Саба мемлекетінің Құранда аты аталғандығын еске алатын
болсақ, ең әуелі есімізге Сүлеймен пайғамбар мен Саба ... ... ... ... - ... бір ... болып табылатын химеридтер
Абдушамстың ұлы Химердің арқасында Оңтүстік ... ұзақ ... ... ... Химер мемлекетін құрған болатын. Бұған қоса, ... тек ... ... деп ... сабалық билеушілер кейінгі
кезеңдерде "зу рэйдан" деген атақты ... ... ... ... ... да ... қол ... білеміз. Бұл мәселе арқылы ... ... ... ... "зу ... деп ... белгілі болып ... ... ... ... ... химеридтердің астанасы
болғантын.
Батыс тарихшыларының айтуы бойынша Химер мемлекеті б. з, д. 115 ... Саба ... ... ... 525 жылы эфиопиялықтардың
шапқыншылығына ... 650 ... ... ... ... келген мемлекет
құлаған.
Химеридтер жаулау саясатына, экономика мен ... ... мән ... ... ... бірлесіп, христиандармен көп
шайқасқан. 515 жылдары химеридтердің билеушісі Зу Нувас ... ... ... христиандарға "христиандықты ... ... ... ... тірі ... ... шарт қоюға дейін
барған. Осындай саясаттың салдарынан Эфиопия христиандары мен ... ... ... ... ... ұшыратқан. Зу Нувас атымен
теңізге кіріп, батып өлуімен Химер мемлекеті жойылды. /5/
1.4. Алғашқы ... араб ... ... ... ... ... 613 ... бастап Ислам дінін
қабылдай бастады. Адамзатқа жіберілген пайғамбарлардың ең соңғысы ... ... ... ... ... (с. ғ. с.) араб тегінен шыққан
болатын, Ибрахим пайғамбардың ... ... ... (с. ғ. ... бір ... болып табылатын құрайыш тайпасының хашим руынан
шыққан. Оның атасы Шайба (Абдульмутталиб) ... ... ... ... еді. ... Абдуллах сауда-саттықпен айналысатын. Ол жас кезінде
(570 жылы) қайтыс болды. Абдуллах қайтыс болған ... ... ... ... ... ... пайғамбары әрі мұсылман арабтардың алғашқы ... ... ... Мүхаммед (с. ғ. с.) 571 жылы раббиуль-аууаль (сеуір/апрель)
айының он ... ... ... ... ... ... Абдульмутталибтің, ер жеткен кезеңін көкесі Абу Талибтің қасында
өткізген. Ерте ... ... ... ... басынан өткізіп,
ержеткен Мұхаммед (с. ғ. с.) 25 жасында ... ... ... ... ... Үммү ... Рахия, Зейнеп пен Фатима ... ... ... Хз. ... ... (с. ғ. ... жасқа толған тұста (610 жылы) Ұлы Алла Тағаланың тарапынан ... ... ... он екі (12) ... ... ... 622 жылы Мәдина (Йасриб) қаласына қоныс аударды. "Хиджра" деп
аталатын бұл ... ... ... ... бір ... ие ... ... (көштің) жүзеге асқан 622 жыл ... ... ... ... ... алғашқы Ислам мемлекетін құру жылы
болып табылады. ... ... ... ... ... ... кір келтіретін зұлымдық пен жаманшылық көрген Хз. Мүхаммед (с. ғ.
с.) ... ... ... ... жаңа бір жер ... ... ... Тайф қаласына жол шекті. Тайф қаласының тұрғындары ... ... ... ... ... ... пайғамбарды іздеп
келген арабтармен Акабе ... ... ... ... ... Аз бір ... ... мұсылмандықты қабылдаған йасрибтіктер
өздерінің қаласы Йасрибке (Мәдинаға) Хз. ... ... ... с.) сый сияпат көрсету ниетімен қонаққа шақырды. Осы ... ... ... ... (с. ғ. с.) мен ... ... ... Алланың ризалығы үшін Ислам ... ... ... көш ұйымдастырды. (3)
Йасрибтіктер пайғамбарымыз бен оның серіктерін (сахабаларын) өздерінің
қаласына шақыра отырып, аус пен ... ... ... толассыз
соғыстың және арабтар мен йахудилердің арасындағы ... ... ... (с. ғ. с.) ... ... орнататындығына шын жүрегімен
үміттенген болатын. Бейбіт өмірдің орнайтындығына еш күмән келтірмеді.
Аус пен ... ... ... қоныстанған кезеңдердің басында
қала йахудилердің тарапынан басқарылған. Малик ибн ... ... ... ... ... ... тайпалар өз
тәуелсіздіктеріне қол ... Осы ... ... ... қаласында
орталықтанған билік жүйесі болмай, әр тайпа өз ... өмір ... ... ... ... өз ... бір өкілі отырғанын қалайтын.
/7/
Хз. Мұхаммед пайғамбар (с. ғ. с.) Йасриб қаласына көшкеннен кейін ұзақ
уақыт бойы бір билеушінің билігін ... ... өз ... ... мен бір мемлекеттік жүйенің негізінде билеуді жүзеге ... ... ... ... ... кұрған мемлекеті де жаңа бір жүйе екендігін
дәлелдеп берді. Мемлекеттің ... және ... ... ... ... ... негізінде қаланды. Бұл аталмыш жүйелердің негізгі
принциптері арабтардың ... және ... ... мен ... ... ... Ислам пайғамбары (с. ғ. с.) Акабеде йасрибтіктердің
және толассыз қақтығыстар мен соғыстардан титығы шыққан аус пен ... ... ... ... пен ... үміт ... болатын.
Мәдиналықтардың бекіткен келісім шарттар мен заңдарға негізделген
қоғамда тайпалық жөне феодалдық қарым-қатынастар орын алатын. ... ... және ... ... ... ... ... болған қауымдардың
бірлігіне негізделген болатын. Жаңадан ... ... ... ... мемлекет еді. Жекелеген билеушілердің
түсінігіне емес, мемлекеттік ... ... ... ... мен ... ... ... және әкімшілік одағының
билеушісі, оның үстіне ... әрі діни ... Хз. ... (с. ғ. ... ... жөне ... ... Мәдина мемлекетінің билеушісі
тәрбие, білім, әлеумет, ... ... ... және сот ... ... ... ... сыртқы саясат меселелерін
шешумен ... ... ... де ... Хз. ... пайғамбар (с. ғ. с.)
мәселелерді шешуде түрлі тайпалардың өкілдерін қызметтерге тағайындады.
Тайпа ... ... ... ... ... ... ... жинайтын қызметкерлер, базар қызметкерлері, қажылық
сапарларды реттеумен айналысатын қызметкерлер пайғамбарға ... ... ... ... ... ... "өкілі" немесе
"орынбасары" ретінде тағайындап отырды.
Алланың елшісі тарапынан тағайындалып отырған әкімдер, ... ... ... ... ... жинаушы қызметкерлер өз
істеріне жауапкершілікті өз мойындарына алып ... ... ... ... ... ... ... олардың сана-
сезімдері мен білім деңгейіне назар аударып, көпшіліктің ... ... ... ... құрылымын сақтап, бейбітшілікті
қорғау жұмыстарын жүзеге ... ... де ... ... ... ... соққан мәселелердің пайда болған тұстарда орталық үкімет
араласуға хақы бар еді. ... ... ... ... дәрежеде
жетістіктерге қол жеткізген басшылар мемлекеттік қызметке ... ие ... ... ... ... ... ... өз
істеріне немқұрайлылық танытқандар жазаландырылып, орындарынан алынып
тасталып отырған. Сонымен ... ... ... күшті бюрократтар да өз
жазасын алмай қоймайтын.
Хз. ... ... (с. ғ. с.) ... ... мен қате
пікірлердің калыптасуына жол ... ... ... ... ... аса ерекше мән беретін еді. Зекет жинаушы қызметкерлерінің
орнына өз туыстары емес, басқа ру өкілдерін тағайындайтын.
Мәдина қаласында араб ... ... ... еврей және христиан
халықтары өмір сүрген. ... ... ... ... болып басты 3 топқа бөлінген. Иасриб ... ... ... бас ... Араб тайпаларының арасында да, еврей
тайпаларының арасында да бірлік болмаған. Олар өз ... ... бір ... ... көсем ретінде қабылдамаған. Тайпалардың ... мен ... ... ... ... Еврейлер рулары мен араб рулары бір-бірімен
бірігіп, басқа тайпаларға қарсы одақ құрған болатын.
Арабтардьщ хазрадж руы ... аус руы ... ... одақ ... ... бұл ... туралы 2 түрлі жорамал
жасауға болады. Біріншісі, мәдиналық еврейлер арабтарды ... ... мен жою ... одақ ... ... ... кезендерде аус пен
хазрадж рулары арасында болған қанды ... бұл ... ... ... мәдиналық еврейлер де өз арасында бөлініп бір-бірімен
соғысқан. Араларында бөліну ... ... орын ... ... де, ... ... үшін ... болғандығы айдан анық.
Йасрибте тайпа басшыларының тағайындалуы туралы толық мағлұматымыз
болмаса да, ... ... ... ... ... ... ... Әр
тайпаның жалпы жиналыстары ... ... ... ... мен ... ойын-сауықтар өткізу үшін жеке орындары
болған. Надирлік еврейлердің өмірінде орын алған фонд ... ... ... тайпаның соғыс, шапқыншылық, табиғи апаттар ... ... ... ... ... ... ... үшін бай адамдардың жинағын
ақшаларынан тұратын ортақ кассасы болған. ... ... ... ... ... ... адамның руынан емес, басқа бір рудың өкілі болса,
тек күш қолданылып отырған. Кейбір әлсіз руларға ... құн ... ... ... тек жартысын құрайтын. Зандарда ... еді. ... ... үкімдері олардың жеке басы ... ... ... кейін Мәдина мұсылмандарына еврейлердің ... ... ... бірі Мәдинаның жөне оның маңындағы
баюдың қайнар көздерінің үлкен бөлігінің мұсылмандардың ... ... еді. ... араб халқына үстемдігі мен ... ... ... ... ... болған Хз. Мұхаммед пайғамбар (с. ғ. с.) өзі мен
мұсылмандардың ... риза ... ... жылы ... ... ... Олармен жүргізген мұндай қарым-қатынас арқылы өзінің
момын екендігін және келісімге баруға ... ... ... ... ортақ болған бір сөзге шақырды. Өзіне Алла ... ... ... мойын ұсынып, намазын ... ... ... мешітке" жүзін қаратып оқыған. Хиджрадан кейін олардың
ораза тұтқанын керіп, оның себебін ... ... Мұса ... ... ... перғауыннан құтқарған күніне байланысты ораза
ұстайтындықтарын ... ... (с, ғ. с.) ... да ... ұстаулары керектігін айтқан.
Еврейлермен жүргізген қарым-қатынастарына осылайша мән берген Алланың
елшісі ... ... мен ... ... ... да ... болады. Біріншісі, мәдиналық еврейлер ... ... ... мен жою ... одақ ... ... ... кезеңдерде аус пен
хазрадж рулары арасында болған ... ... бұл ... ... ... мәдиналык еврейлер де өз ... ... ... ... ... немесе жанжал орын алған күнде де, оның
экономикалық үстемдік үшін бәсеке болғандығы ... ... ... ... ... туралы толық мағлұматымыз
болмаса да, Арабстанның басқа жерлерінен өзгеше болмаған деген ойдамыз. Әр
тайпаның ... ... ... ... ... ... талқылау
мен түрлі ойын-сауықтар ... үшін жеке ... ... ... ... орын ... фонд ... арабтарда да әр тайпаның
соғыс, шапқыншылық, табиғи апаттар сияқты жағдайлар мен ... ... ... ... үшін бай ... ... ... ортақ кассасы болған. Араб тайпаларында әлеуметтік қамсыздандыруға
арналған жаңа жүйе болған.Егер ру мүшелерінің бірі құн өтеуді қажет ... ... үшін ... адам ... тек сол ... ғана ... руы да өтеуі керектін. Басқа тайпаларда ортақ лидер ... ... ... үшін ... ... ... ... руынан емес,
басқа бір рудың өкілі болса, тек күш қолданылып отырған. ... ... ... құн ... руларға өтелетін қүнның тек жартысын құрайтын.
Заңдарда тұтастық жоқ еді. ... ... ... ... ... мен ... ... негізделген.
Хиджрадан кейін Мәдина мұсылмандарына ... ... ... себептерінің бірі Мәдинаның және оның маңындағы
баюдың қайнар көздерінің үлкен ... ... ... өтуінен
қауіптенулері еді. Еврейлердің араб халқына үстемдігі мен ... ... ... еді.
Бұдан хабары болған Хз. Мұхаммед пайғамбар (с. ғ. с.) өзі ... ... риза ... ... жылы шырайлы қарым-
қатынас жүргізді. Олармен жүргізген мұндай ... ... ... ... және ... ... ... екендігін танытты. Оларды
араларында ортақ болған бір ... ... ... Алла ... ... ... мойын ұсынып, намазын олардың құбыласы
"Құддыстағы /8/ қасиетті мешітке" ... ... ... ... ... ... ... көріп, оның себебін сұраған. Алланың Мұса пайғамбар
мен Израиль халқын перғауыннан құтқарған ... ... ... ... ... (с. ғ. с.) ... да ... ұстаулары керектігін айтқан." Осы оқиғаға байланысты түскен бір аят
бойынша өзіне ергендерге ... ... ... ... және ... ... үйленуге рұқсат берген. Кейде ол ... ... ... ... ... ешкімнен жасырмаған.
Еврейлермен жүргізген қарым-қатынастарына осылайша мән берген Алланың
елшісі нәтижесінде еврейлер мен ... ... ... да ... шарт жасасуға көндірді. Хиджраның 1 жылы ... ... ... деп те ... бұл ... шарттың тексті бізге түрлі кітаптарда
сақталып жеткен.
Бұл заңның арқасында Мәдина "қала мемлекеттің" негізі ... ... ... Хз, ... пайғамбар (с. ғ. с.) өзі мен мүміндердің арасында
орын алған құқықтар мен міндеттерді жариялау қажеттігін ... ... ... ... емес арабтармен және еврейлермен болған қарым-
қатынастарды реттестіретін, әлеуметтік өмірді ұйымдастыратын құралдар қажет
еді. Бұл үшін сот, ... ... дін мен ... беру ... құру ... Осы ... байланысты, хиджраның 1 жылы бір бөлімі мұсылмандарға,
ал басқа бір бөлімі мұсылмандықты қабылдамаған арабтарға және ... ... ... орын ... қала түрғындарының Хз. Мұхаммедтің
төрелігіне жүгінуіне жол ашты.
Жоғарыда атап ... ... араб ... ... еврейлер
де бар еді. Еврейлер негізгі үш тайпаға бөлінетін: кайнука ұлдары, надир
ұлдары, күзейра ұлдары. Кайнука ... ... ... ... ал
күрейза жөне надир еврейлері арабтардың аус тайпарымен одақ құрып, біріккен
болатын.
Мәдина қаласы мен ол ... ... ... мен ... үстемдікті қолдарына шоғырландырған еврей әулеттері пайда табу
немесе аталмыш экономикалық аудандағы үстемдікті бөлісу мақсатымен ... ... ... ... ... ... мұсылмандардың
етек жая қоныстануына қарсы шығуларының бірден-бір себебі де ... ... оның ... ... ... ... ... бастауы еді. Осы себепке байланысты еврейлердің арабтарға жасаған
қанаушылық қарым-қатынастары аяқталған болатын. ... ... ... ... ... ... ... шоғырландыруы, ең болмағанда ... ... ... ... ... ... экономикалык жөые сауда-саттық
жүйесіне қарсы бір альтернатив ретінде орын алуы ... ... ... ... ... ... тигізді.
Алайда, 120 жылдық кезеңнен бастап тайпалар соғысының (мысалы: Буас
соғысы) салдарынан әлсіреген және адамдардың тарапынан ... ... пен ... ... ... ... өмірдің негізін
таба алмаған мәдиналықтар ... ... ... пен ... бір ... жүйе ... еді. Араларындағы 100 жылдық
соғысты тоқтату үмітімен қурайыш тайпасына ... ... ... ... өкілінен кездесті. Акабе қаласында Хз. Пайғамбармен кездесіп, ... ... ... де ... ... ... туралы уәде берді.
Мәдиналықтарда оның өз ... ... ... ... ... қаласына бейбітшілік пен тыныштық әкелетіндігіне
сенім артты. Алланың елшісін олар өздерімен бірге өмір ... ... ... ... қабыл алған Хз. Пайғамбар 622 жылы Мәдина каласына хиджрет
(көш) жасап, әуелі мұсылмандарды ... бір ... және ... ... Ішкі және ... ... ... ету де оның
алдыңғы қатардағы ісі еді. Бұл мақсаттарын жүзеге ... ... ... ... мұсылмандар) мен аңсарлардың (мәдиналық
мұсылмандар) арасында "жеке бауырластық", ... ... ... ... және ... ... "азаматтық-жерлестік"
келісім шартын бекітті. Мәдина мешітін құрғызды. ... ... ... күмбезінің астына біріктіруімен қатар мәдиналықтарды
олар күткен бейбітшілікпен және ... ... ... ... ... ... ... аз бір бөлігінің ... ете ... Араб ... саны арта ... ... ... оның ... және әлеуметтік сұраныстарына жауап ... ... ... роль ... ... - ... табылуы
арабтардың жеке және қоғамдық өмірін жандандыра түсті. Соның ... ... ... ... ... ... ең әуелі мұнай келеді.
Дүниежүзі бойынша мұнай ... мен ... ... орын ... ... Парсы шығанағының мемлекеттері экономикалық, технологиялық және
әлеуметтік жетістіктерге осылайша қол ... ... Араб ... ... ... ... ... белгілі. Семиттер Нұхтың ұрпағы
Самнан тараған. Олар Алдыңғы Азияға (аш-шарқ ... ... ... ... ... көбейіп, түрлі көзқарастарды ұстанса да, ... ... ... екендігін ешқашан ұмытпай өмір кешті.
Сілтемелер тізімі
1. Араб түбегінің ... ... ... әлеуметтік тарихын
тереңірек зерттегендер ... Ибн ... ... ... ... 1971 ж, 43 ... Орта ғасырлар тарихы. Проф. Док. Сабри Хизметли ... 2001 ж, ... ... Қ. ... ... пайғамбар» А., 1991 ж. 7 б.
4. Мұхаммедтің өмірі Қазақ әдебиеті 1991 ж. № 9-14.
5. Дінтану ... О. ... А., 1998 ж. 57 ... История Востока Т. 2. Восток в средние века М., 1995 ж. 102-130 б.
7. История ... ... Л.С. Т. 2. М., 1998 ж. 206-208 ... ... Л. С. История востока Т. 1. М., 1998 ж 250 ... Бұл да ... . 256 ... ... Араб түбегінің исламнан бұрынғы саяси әлеуметтік ... ... ... Ибн Хисам, Мұхаммедтің өмірі жайлы.
Анкара 1971 ж.
2. Орта ... ... ... Док. Сабри Хизметли Шымкент 2001 ж.
3. Қ. Ләмашәріпов «Мұхаммед пайғамбар» А., 1991 ... ... ... ... әдебиеті 1991 ж. № 9-14.
5. Дінтану ... О. ... А., 1998 ... ... ... Т. 2. Восток в средние века М., 1995 ж.
7. История Востока ... Л.С. Т. 2. М., 1998 ... ... Л. С. ... ... Т. 1. М., 1998 ж .
9. ... В.Ф. ... средних веков. М., 1970 ж.

Пән: Экономикалық география
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Араб мемлекеті туралы41 бет
Арабтар мемлекетінің құрылуының алғы шарттары47 бет
«Қазақстан тарихынан» мемлекеттік емтихан сұрақтары3 бет
Арабтардың Орта Азияны жаулап алуы және дінмен бірге келген тарихи білім57 бет
Бабамыз Бейбарыстың ноғай ханымен жазысқан хаттары6 бет
Дешті қыпшақтың мысыр мамлүк мемлекетімен XIII-XV ғғ. байланыстары47 бет
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Таяу Шығыс80 бет
Ж.Баласағұн. "Құдатғу біліг" шығармасына тақырыптық-идеялық, мазмұндық талдау. Насреддин Рабгузи "Рабғузи қиссалары", Х.Дулати "Тарих и Рашиди", Ш.Жәңгірұлы нәзира дәстүрі11 бет
Ж.Баласағұн. "Құдағу біліг" шығармасына тақырыптық-идеялық, мазмұндық талдау . Насреддин Рабгузи "Рабғузи қиссалары", Х.Дулати "Тарих и Рашиди", Ш.Жәңгірұлы нәзира дәстүрі9 бет
Жүсіп Хас Хажиб Баласағұни4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь