Қазақстан Республикасының экологиялық жағдайы

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

І. Қазақстан Республикасының Невада . Семей қозғалысы.
1.1. Невада Семей қозғалысының зардаттарымен қасірет
кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4

ІІ. Қазақстан Республикасының экологиялық жағдайы
2.1. Арал теңізінің экологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
2.2. Каспий теңізінің экологиялық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... .12
2.3. Балқаш көлінің экологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
Кіріспе
Мұнайгаз өндіруші өнеркәсіптер қоршаған ортаны ластайтын негізгі салалардың қатарына жатады. Мұнай және газ кен орындарын игеру мен пайдалану барысында, оның қоршаған табиғи орта мен жер қойнауына техногендік әсері өте зор.
Қоршаған ортаны және жер қойнауын қорғау Қазақстан Республикасының қазіргі кездегі заңына сәйкес жүзеге асырылуы және халықаралық нормалар мен ережелерге сай болуы керек.
Мұнай және газ кен орындарын игеру мен пайдалану кезінде қоршағаи ортаны қорғаудың негізгі талаптары Қазақстан Республикасы Заңының негізінде кұрылып, 1996 жылдың 18 маусымында бекітілген "Қазақстан Республикасының мұнай және газ кен орындарын игерудің бірегей ережесінде": "Мұнай туралы", "Қоршаған табиғи ортаны қорғау туралы", "Лицензиялау туралы", "Жер қойнауы мен жер қойнауын пайдалану туралы және басқада нормативтік актілерінде баяндалған.
Экожүйеге мұнайдың биохимиялық әсер етуіне көптеген көмірсутектік және көмірсутексіз компоненттер, соның ішінде минералды тұздар мен микроэлементтер қатысады. Кейбір компонеттердің улы әсері келесі бір компоненттің қатысуы мен бейтараптануы (нейтрализациялануы) мүмкін. Сондықтан, мұнайдың улылығы, оның құрамына кіретін жеке бір қосылыстардың улылығымен анықталмайды. Бірақ айта кетер жай, кейбір қосылыстар суммация эффектісі деп аталатын қасиетке ие. Суммация эффектісі - бұл оның құрамына кіретін жекелеген компоненттермен салыс-тырғанда едәуір қауіпті және өте улы болып келетін аралық қосылыстардың түзілу процессі. Мұнай газ кен орындарын игеру кезінде ең көп қауіпті жағдай, бұл гидросфераның (жер асты суларыиың және ашық су қоймаларының), атмосфераның (ауаның) және литосфераның (топырақтың) ластануы болып табылады. Химиялық құрамы бойынша әртүрлі болып келетін қатты қалдықтар, сондай-ақ ағыңды сулар жер топырағын және жер бетіндегі суларды ластай отырып, олардың санитарлы-гигиеналық жағдайын нашарлатады және биологиялық құнарлығын азайтады. Технологиялық жабдықтардан (резервуарлар мен аппараттардан) зиянды заттардың бөлініп шығу себептеріне мыналарды жатқызуға болады: фланецті қосылыстарда саңылаудың болуы; коррозия салдарынан апаттың болуы; құбырлардың жарылып кетуі; жөндеу және профилактикалық жұмыстарды жүргізу барысында мұнайдың ағып кету жағдайының болуы. Мұнайгаз өндіруші және өңдеуші кәсіпорындарында атмосфераға бөлініп шығатын негізгі ластаушы компоненттер: күкіртсутек, күкіртті ангидрид, көміртегі тотығы, көмірсутектер, азот тотығы және басқада қауіптілігі ІІІ-ІҮ класстарға жататын улы заттар болып табылады. Батыс Қазақстан мұнайының химиялық құрамының ерекшелігін айта кетуіміз қажет. Өйткені оның кұрамында меркаптандар, күкіртсутегі мен күкіртті газдар өте жоғары болып келеді. Санитарлық көзқарастан алғанда жоғарыда аталған компоненттер ішіндегі ең зияидысы және агрессивті ластаушы болып табылатыны күкіртті қосылыстар, ал көмірсутектік компоненттер ішінен - пентан.Күкіртсутек - бұл жүйкені - жансыздандырушы (нервно-паралитический) күшті у, аяғы өліммен аяқталатын ауыр улануды туғызады, сонымен қатар күкіртсутек жоғары коррозиялық әрекеттілікке ие. Күкірттің қос тотығы адам ағзасына, өсімдіктер мен жануарлар элеміне зиянды әсер етеді, ол азот тотығының және көмірсутектердің бөлшектерімен өзара әсерлеседі-Жоғары күкіртті отынды жаққанда немесе құрамында күкіртсутек бар газдарды факелге жағу кезінде S02 -ның көп мөлшері атмосфераға шығарылады.Органикалық отынды жағу кезінде атмосфераға күкірттің қос тотығынан басқа азоттың қос тотығы да шығарылады. Күкірт пен азоттың қос тотықтары "қышқылдық жаңбыр" деп аталатын жауын түсуіне себепші болады, олар топыраққа түсе отырып, оның қышқылдылығының жоғарылауына әкеп соқтырады, ауылшаруашылық дақылдарының өнімділігіне әсерін тигізеді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Сағымбаев Ғ., Экология негіздері, Алматы, Республикалық баспа кабинеті, 1995ж.
2. Орынбаева Г., Оқушыларға экологиялық тәрбие беру, Алматы, Рауан, 1998.
3. Есназарова Ү. Ә., Қазақстанның физикалық географиясы, Алматы, 2002 ж.
4. Сэтімбеков Р., Қахиақпарова З. «География және табиғат» журналы, 2-нөмір, наурыз-сәуір, 2005 ж.
5. «Биология, география және химия» журналы, 1 қаңтар-ақпан, 2001ж., 25-26 беттер.
6. «География және табиғат» журналы, 1 қаңтар-ақпан, 2004ж. 25-29беттер.
7. Қазақстан Рспубликасы: энциклопедиялық анықтамалық. «Қазақстан Энциклопедиясы», Алматы-2001ж.
8. Қажиақбарова З., Сәтімбеков Р., «Қазақстандағы ерекше қорғалатын аумақтар жэне табиғатты қорғау», «География және табиғат» журнал, қаңтар-ақпан 2005ж.
9. «Егемен Қазақстан», 2005 ж. 30 қараша.
        
        Мазмұны
Кіріспе...................................................................
.............................................2
І. Қазақстан Республикасының Невада - Семей қозғалысы.
1.1. Невада Семей ... ... ... ... Республикасының экологиялық жағдайы
1. Арал теңізінің экологиясы………………………………...........10
2. Каспий теңізінің ... ... ... ... экологиясы……………………………….........16
Қорытынды……………………………………………………………...…18
Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
.....20
Кіріспе
Мұнайгаз өндіруші өнеркәсіптер қоршаған ортаны ластайтын негізгі
салалардың қатарына ... ... және газ кен ... ... ... ... оның ... табиғи орта мен жер қойнауына
техногендік әсері өте зор.
Қоршаған ортаны және жер ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылуы және халықаралық нормалар мен
ережелерге сай ... ... және газ кен ... ... мен ... ... қоршағаи
ортаны қорғаудың негізгі талаптары Қазақстан Республикасы Заңының негізінде
кұрылып, 1996 жылдың 18 ... ... ... ... және газ кен ... ... бірегей ережесінде": "Мұнай
туралы", "Қоршаған табиғи ортаны қорғау туралы", "Лицензиялау ... ... мен жер ... ... ... және басқада нормативтік
актілерінде баяндалған.
Экожүйеге мұнайдың ... әсер ... ... ... ... ... ... ішінде минералды тұздар ... ... ... ... улы ... ... ... қатысуы мен бейтараптануы (нейтрализациялануы) мүмкін.
Сондықтан, мұнайдың улылығы, оның ... ... жеке бір ... ... Бірақ айта кетер жай, кейбір қосылыстар ... деп ... ... ие. Суммация эффектісі - бұл оның құрамына
кіретін жекелеген компоненттермен салыс-тырғанда ... ... және ... ... ... ... ... түзілу процессі. Мұнай газ кен
орындарын игеру кезінде ең көп қауіпті жағдай, бұл гидросфераның (жер ... және ашық су ... ... ... ... (топырақтың) ластануы болып табылады. Химиялық құрамы ... ... ... ... ... ... ағыңды сулар жер топырағын
және жер бетіндегі суларды ластай отырып, олардың санитарлы-гигиеналық
жағдайын ... және ... ... азайтады.
Технологиялық жабдықтардан (резервуарлар мен аппараттардан) ... ... шығу ... мыналарды жатқызуға болады: фланецті
қосылыстарда саңылаудың болуы; ... ... ... болуы;
құбырлардың жарылып кетуі; жөндеу және профилактикалық жұмыстарды жүргізу
барысында мұнайдың ағып кету жағдайының болуы. ... ... ... ... ... бөлініп шығатын негізгі ластаушы
компоненттер: ... ... ... ... тотығы,
көмірсутектер, азот тотығы және ... ... ... класстарға
жататын улы заттар болып табылады. Батыс Қазақстан мұнайының химиялық
құрамының ерекшелігін айта ... ... ... оның ... күкіртсутегі мен күкіртті газдар өте жоғары болып келеді.
Санитарлық көзқарастан алғанда жоғарыда ... ... ... ... және ... ... ... табылатыны күкіртті қосылыстар, ал
көмірсутектік компоненттер ішінен - пентан.Күкіртсутек - бұл ... ... ... ... у, аяғы ... ... улануды туғызады, сонымен қатар күкіртсутек ... ... ие. ... қос ... адам ... өсімдіктер мен
жануарлар элеміне зиянды әсер етеді, ол азот ... ... ... ... ... ... отынды
жаққанда немесе құрамында күкіртсутек бар газдарды факелге жағу ... ... көп ... ... шығарылады.Органикалық отынды жағу ... ... қос ... ... ... қос ... да ... пен азоттың қос тотықтары "қышқылдық жаңбыр" деп аталатын ... ... ... олар ... түсе отырып, оның қышқылдылығының
жоғарылауына әкеп ... ... ... ... ... ... Республикасының Невада - Семей қозғалысы.
1.1. Невада Семей ... ... ... ...... ... туралы көп айтылды — мақалалар, сүхбаттар,
түсіпіктемолер ... ... ... ... ... ішінде
шетелдік авторлар да бар. Сондықтан «Невада — ... ... ... ... ... ... осы ... үстірттеу ғана
сипаттама бере кеткім келеді. Бұған мені итермелеген осы қозғалысқа, ... ... ... қана ... ... және ... кезеңінде
полигон төңірегінде болған оқиғалардың бәріне де әділ баға ... ... ... ... айтулы оқиға 1989 жылдың 28 ақпанында, менің 20 ... ... ... ... ... ... ... Семейге В. Букатоп
бастағап үкімет комиссиясы келген күні ... еді. Сол күні ақын ... ... ... Сүлеймепов қазақ теледидары арқылы мәлімдеме жасады.
О. Сүлейменовтың сол жалынды сөзінен кейін ... ... ... ... ... ... әрті қаулап кетті деуге болады.
Дәл сол күні Алматыдағы көпі адам жиналған ... О. ... ... ... ... діни ұйымдарына, сонеттік
бейбітшілік қорғау Комитетіне, халықаралық ... ... ... ... алып ... ... ... Комитетіне, Невада штатында (АҚШ) ... тиым салу ... ... ... оқып, Қазақстанда
ядролық сынақтарды тоқтатуды талап етті.
Үндеу адамдардың, әсіресе ядролық жарылыстардың ауыр жүгін қырық ... ... ... ... ... ұялап, көпшілік тарапынан қызу
қолдау тапты.
Тек наурыз айыңда ғана Үндеуге қозғалысты қолдаған ... ... ... ал ... ... ... ... қаржысы келіп түсті.
Ал 11 ... ... ... ... шетел ақпарат агенттіктері
хабар берді — планетамыздың бейбітшілік сүйгіш халықтары ... ... ... ... ... мен ... ... халықаралық мойындауға ие болды. Елімізді және бүкіл
әлемді дүр сілкіндірген қәзіргі ... ... ...... ... асқан гумандығымен және адам сүйгіштігімен ерекше көзге түседі ... үшін ғана ... әрі ... ... ... ... жұртты ұйқысынан оятты. Мен ядролық
жарылыстарға қарсы қозғалыстың аяғына ... ... ... ондаған
адамдардың атын атай аламын. Жазушылар, көсемсөзшілер, тарпшылар әлі өз
сөздерін айтады, осы қозғалысқа арналған ... ... ... тарихтың
тың беттерін толтырады.
Қозғалыс қатарына қосыла отырып және оның ... ... ... ... семейлік белсенділер, еңбек коллективтерінде және
тұрғын үйлерінде айтарлықтай еңбек етті және жаңа ... ... ... цемент заводының бригадирі В. С. Белоусовты алайық. ... ... ... өз ... берік адам, ол полигон жөнінде
ойланбастан берік баплам ұстады. СОКП ... ... ... ... ... және ВПК-ның мәртебелі әрі ... ... СОКП ... ... ... мен ... кеңестерде
айбынды ведомствоны қатты сынға алды. Ядролық сынаңтарға қарсы делегацияныц
құрамында Москваға барды, әртүрлі ... ... ... ... қорғап сөз ... XXVIII ... ... Сергеевнч сөз алуға тырысып бақты. Ол
Горбачевқа және съезде төрағалық етушінің алдына бірнеше рет ... ... ... сөз ... ... ... басшылықта белгілі бір ... ... ... отыр: егер Семей облысының өкілдері сөз сұраса, ... ... деп ... ... депутаттарының съездерінде де, одақтық
деңгейдегі басқа жиындарда да біздің мінбеге көтерілуімізге жол берілмеді.
Бұл жолы ... өз ... ... 1947 ... 21 ... ССРО ... арнайы қаулысымен атом ғылыми-зерттеу полигонын құру туралы шешім
қабылдады, оған «№ 2 жаттығу ... ... ... ат ... ... басшылықты ССРО Қарулы Күштері Бас штабының арнайы
бөлімі жүзеге асырды. Полигонның барлық ... ... ... ... И. В. ... қолға алды.
И. В. Курчатовқа және басқаларға полигон құрылысы үшін ... 200 ... ... жер ... ... ... полигон
темір жол мен жұмыс істеп тұрған аэродромнан 200 километрден алыс болмауға
және автомобиль көлігіне қолайлы ... ... ... ... ... сөзіне қарағанда талай жерлер зерттелсе керек.
Содан Семей қаласына жақын жердегі ... ... ... ... ол ... халық аз қоныстанған, орталықтан аулақ және сонымен
бірге ... суы мол ... ... мен ... ... ... және басңа да факторлар ядролық сынақ полигонын салуға өте ... ... ... арналған алаңның өзі диаметрі шамамон 30 ... ... ... және ... аласа (200 метрге дейін)
таулар қоршаған жазықтың сынақшылардың ойынша тамаша жер, ... өте ... ... ... үшін ... өзі дайыңдап қойған
сияқты.
Қырқыншы жылдардың ... ... ... ... үшін ... құрылысы басталды.
Бұл ежелден адамға денсаулық пен қуаныш сыйлап ... дала ... ... ... жұтып, тап-таза бұлақ суы мен дертке өз қымызын ... ... ... ... түзеуге сонау Ресейден ата-
бабаларымыздың достары ат ... ... ... ... ... ... ... еді.
Радиоактивтік, атом және оның ядросының құрылымы сияқты аса ірі
жаңалықтармен қатар, ... ... ... ... ... жаңа ... табиғат туралы ескі ... ... ... ... жаңа ... ... сонымен бірге оның
табиғат және жалпы адамзат байлықтары алдындағы жауапкершілігін де ... жаңа ...... ... ... ... ... ету мәселесі тұрды: ядролық реакция энергиясының ... ... ... сол кездің өзінде-ақ белгілі болған. Енді
өмімнің өзін және ол ... ... ... ... секілді аса үлкен
жауапкершілік пайда болды. Соған қарамастан атом энергиясын зерттеу және
пайдалану тәрізді жаңа ... ... ... ... ... Г. К. ... өзінің естеліктерінде былай деп жазады: «Қай күн ... ... жоқ, 1945 жылы ... ... ... ... ... бірінен соң президент Г. Трумән И. В. Сталинге АҚШ-
та ғаламат күшті бомба бар деп хабарлады, бірақ атом бомбасы ... ... У. ... ... екен дегендей, И. В. Сталиңнің бетіне
қадала қалды. Бірақ анау Г. Трумэннің сөздерінен ештеңе ... ... ... ... жоқ, ... ... ... басқа да ағылшын
американ қайраткерлері секілді, ... И. В. ... ... ... ... болуы керек деп тұжырымдады».
Іс жүзіндө 1943 жылдың өзінде, неміс коммунист физигі К. Фукстың АҚШ-
та үлкен жұмыс ... ... ... ... ... ... И. В. Курчатовқа бірінші атом ғылыми орталығы мен атом проблемасына
байланысты барлық жұмысқа ... ... ... ... тек ... алда, кімнің кейін келе жатқандығында еді. Ғылыми
«милардың» Европадан Америкаға ауып ... ... ... ... ... АҚШ ... алда келе жатты. Әлем
тарихында бірінші ... ... ... ... ... Штаттары 1946
жылдың 16 шілдесі күні Нью-Мексико штатында ... Үш ... соң, ... ... ... ... 20 мың ... тротилға тең сұрапыл
қиратқыш күші бар атом бомбасы тасталды. Прогрессивтік адамзат ... ... ... ... ... Хиросима қасіретінен Семей қасіреті алыс емес екенін ол
кезде білген жоқ. Ұлы Отан соғысы ... ... ... халық
шаруашылығын қалпына келтіруді күтпестен, еліміздің басшылығы ... ... атом ... ... ... да, сол ... АҚШ-ты атом қаруына
жекедаралықтан айырды.
Тиісті жобалау және өндірістік ұйымдар мән ... ... бар ... ... бес ... ... ... ішінде атқарған
істі бір жарым жылда аяқтауды міндеттейтін үкімет қаулысы қабылданды.
1946 ... ... ССРО ... Советінің жанынан тиісті Бас
басқармалар ... ... ... уран кендерін іздеп табу, өндіру,
өңдеу, бөлінетін материалдардың технологиясы мен өндірісін, сондай-ақ атом
бомбасының конструкциясын жасау ... ... Бұл ... ... ... өзі ... ... шаруашылың және сол кезеңдегі мемлекетті өркендетудің басты
бағыттарында ... мол ... және адам күші ... ... кезіндегі қиын жылдарда да, соғытан кейінгі жылдарда да
жаңа атом ... ... ... ... берді.
Атом индустриясын жасауда аса дарынды физиктар, конструкгорлар және ... ... түн ... ... ... етті. Бұған, бір
жағынан, Отанға деген сүйіспеншілік, шынайы патриотизм ... ... ... өз ... мен дарынды көрсетуге деген табиғи ұмтылыс итермеледі. ... ... және жеке бас ... ... ... мен ... жалпы адамдық байлықтар 1946 жылдың 25 желтоқсанында ССРО мен
Европада ... рет И. В. ... өз ... мен ... ... уран бөлінуінің бағыттағыш тізбекті реакциясын жүзеге асырды.
ІІ. Қазақстан Республикасының экологиялық аймақтары
2.1. Арал ... ...... оңтүстігінде орналасқан көлемі жағынан
екінші көл. Арал ... ... ... тектоникалық қазаншұңқырында
дүниежүзілік мұхит деңгейінен 53 м биікте орналасқан. ... ... 64,5 ... шақырым. Ең ұзын жері 428 шақырым, ал қалған жағалаулары көбінесе
ойпаты жазық, құмды ... ... ... ерте ... бері ... саяхатшылар мен ғалымдардың
назарын аударған. Арал ... ... ... ... ... ... ... көлдің географиялық орнын дұрыс анықтаған.
Арал теңізінің табиғатын жан-жақты зерттеуде орыс ... көп ... ... Л.С. Берг 1908 ж. ... ... ... ... еңбек жазған.
Арал теңізі Тұран жазығының төмен қарай майысқан жерінде пайда болған. Түбі
тегіс, тұнба ... ... ... ... ... қатаң, континентті, құрғақ.
Орташа жылдық ... ... 100 мм. ... ... ... ... ... есе көп. Теңіз бетіндегі ауаның температурасы:
жаздағы орташа мөлшері +24°, +26°, ... -7°, ... ... жетеді. Қыста
түгелдей мұз қатады. Суының тұздылығы 14 %, бірақ теңіз суының азаюына
байланысты ... ... ... ... ... байлықтары. Көлде балықтың 30-дан аса ... ... ... бар бекіре, сазан, ... ... ... Таяу ... ... ... балықшылар жылына 200 мың. т. ... ... ... ... екі өзен — ... мен Сырдария суының көбіне
ауыл шаруашылығына пайдалану салдарынан теңіз ... ... кету ... ... ... ... Барсакелмес қорығы
ұыймдастырылып, онда бөкен, құлан, жайра, ... т.б. аң, құс ... ... еді. ... ... ... ... түсуіне байланысты олар
басқа жаққа көшірілді.
1990 Келешекте
Арал теңізінің көлемінің ... ... ... Арал ... мен Арал ... ... ... нашарлауы адамдардың, шаруашылық қызметінің
нәтижесінен болып ... ... мен ... ... ... егіс ... ... мен суару "ережесін дұрыс сақтамағандықтан,
егістік жерлер сортаңданып, өзен режимі ... Арал ... ... ... ... әкеп ... Көлдің 26 мың шаршы шақырым су
табаны құрғап, орнына 2 мың гектарға ... ... ... шөл ... ... ... қолтабанынан көтерілген тұзды газ жүздеген мың ... ... ... мамандардың есептеуіне қарағанда кепкен
көлтабанының 1 шаршы шақырым жерінен 8000 т-ға жуық ... шаң ... ... көп зиянын тигізіп отыр. Шөккен тұз топырақтың құнарлылығын
азайтып, егіс өнімін төмендетіп, ішетін ауыз су ... ... ... ... көп ... тигізуде.
Атмосфераға зиянды заттардың, шамадан тыс таралуы климатқа әсерін
тигізіп отыр. Арал маңында атмосфера ғана емес, ... су мен ... ... ... ... ... ... бойынша Арал
маңындағы ауылдарда жас балалар өлімі, үлкен адамдар арасында сырқаттану
басым. Әсіресе тыныс алу мүшелері мен ... ... қан ... ... жиі ... Жұқпалы аурулар (ішек және сары ... ... туа ... ... ... ... көптеп кездесіп отыр. Арал мақыньң
экологиялық жағдайының нашарлауы ол жерде туып-өскен халықтың ... ... ... көп ... Көптеген адамдар басқа жаққа көшуде.
Қазір Арал ... ... ... тек ... ... ... ғана ... отырған жоқ, оған бүкіл дүние жүзі ... ... Арал ... ... бірнеше Халықаралық конференциялар
өтіп, Аралға қалай көмектесу жолдары іздестірілуде. 1988 жылы «XX ғасыр:
бейбітшілік және, ... атты ... ... Арал қозғалысы
ұйымдастырылды. Оған көптеген шетелдерден ақындар қатысты. 1993 жылы наурыз
айында Қазақстан мен Орта Азия ... ... ... ... ... көмек көрсету және оның пробемаларын шешу
жолдарын ақылдасты.
2.2 Каспий ... ... ...... ... бөлігінде орналасқан дүние
жүзіндегі ең үлкен тұзды көл. Жалпы көлемі 400 мың ... ... ... ... ... ... деп аталады. Каспий теңізі 13 мың жыл бұрын
Қара теңіз бен Жерорта теңізі ... ... ... ... Ол
кездегі теңіз суының деңгейі қазіргіден 75 м жоғары болған. Каспий аты ерте
заманда теңіз жағасын қоныстаған «Каспи» ... ... ... ... ... ... ... грек ғалымы Геродот еңбектерінде
жазылған. Каспийдің табиғаты туралы жан-жақты зерттеу XVIII ... ... ... ... ... Орыс ... ... теңізі арқылы
Азия елдерімен сауда-саттық жасау үшін әрі оның байлығын игеру ... ... ... ... Көлдің су деңгейі дүниежүзілік мүхит
деңгейінен 28 м төмен жатыр. Каспий ... ... ... ... ... емес ... м), ең ... жері оңтүстігінде (1025 м).
Солтүстіктен оңтүстікке қарай 1200 шақырымға созылып жатыр. Орташа ені 320
шақырым. Климаты: қысы ... жазы ... ... ... ... Азия максимумы, ал жазда Азор максимумы мен Оңтүстік Азия минимумы
тармақтары әсер ... ... ... аз, теңіз ауданына 20 мм
шамасында жауады. ... ... ... +26°-қа, шығыс жағалауында
кейде +44°-қа жетеді. Теңіз бетіндегі жылдық булану мөлшері ... ... ал ... жағалауында 1400 мм жетеді. Теңіз әртүрлі климаттық ... ... ... ... ... ... ... құрғақ субтропик), су бетінде ірі толқын туғызатын
желдер тұрады. Апшерон шоңғалында ... ... 11 м-ге ... ... судың беткі қабаты солтүстігінде +26°-қа дейін, ал ... ... ... ... ... ... да ... өзендер келіп
құятын солтүстігінде 13 %, ал оңтүстігінде тым жоғары ... ... ... температурасы -5°, ал оңтүстік бөлігінде -10° шамасында.
Мұз тек солтүстігінде қарашадан наурызға дейін қатып жатады. ... ... ... ... 1 м-ге ... жағалауында орналасқан елді
мекендерге көптеген қиындықтар туғызып отыр.
Теңіздің табиғи байлықтары. Өсімдіктердің 500 түрі, балдыр-лардың
жасыл, қызыл және қоңыр ... ... ... пен ... ... 854
түрі кездеседі. Каспий теңізінен бағалы бекіре балық тұқымдасына жататын
балықтардың, (бекіре, шоқыр, көксерке) дүниежүзілік өнімінің 82 ... ... ... ... ... зор. Каспий теңізі мұнай
өндіретін ірі аудан қатарына ... ... ... ... ... ... ... өндіріледі. Ақтау қаласында теңіз суын тұшытатын атом
қондырғысы жұмыс істейді. Теңіз көлігі жақсы ... ... ... ... теңіз жағалауына орналасқан Атырау, Ақтау,
Батутино, Ералиев порттары арқылы тасымалданады.
Каспий теңізінің экологиясы. Каспий теңізіне өзендер қүйғанымен, бірде-
бір өзен ағып ... ... ... ... ... ... көптеген өндіріс
қалдықтары келіп құйылуда. Каспий теңізі түбі мен Каспий маңы ... мен газ ... ... жылдары ашылған «Теңіз» мұнай кен орнынан
ендірілетін мұнайдың құрамында 20 ... ... ... газ ... ... қоршаған ортаға тигізетін зияны өте зор. Соңғы ... ... ... ... ... ... маңы ... көптеген мұнай кәсіпорындары (Қаламқас, Қаражанбас) су басу
қаупі туды. ... ... су ... ... ... ... ... мұнай
қалдықтары теңізге шайылып ... ... ... теңіз суының
тазалығына өз әсерін тигізіп ... ... ... ... ... ауру ... оның ... теңіз суы мен балықтар қоректенетін
микроорганизмдердің ... тыс ... ... ... ... ... ... орналасқан көптеген кәсіпорындар өздері
пайдаланған суды арнаулы тазалаудан өткізбей, теңізге жіберіп, теңіз суын
ластауда. ... ... ... ... Каспий аймақты тау-кен
металлургия комбинаты пайдаланған суындағы өте көп лас заттардың әсерінен
жіберген суы ... Ата ... ... жоқ өлі ... ... ... экологиялық проблемалары Қазақстанға ғана қатысты емес, Ресей,
Әзірбайжан, Түрікменстан мен Иран ... ... ... ... отыр. Олар бірігіп бұл проблеманы шешу жолдарын қарастыруда.
Қазақстан Республикасының Каспий ... ... ... ... ... БҰҰ-ның Теңіз құқығы жөніндегі 1982 жылғы
конвенциясының теңіздің ... ... ... мен ... ... ... ... болып табылады. Жағалаудағы мемлекеттердін саяси
және экономикалық мүдделерін тиімді қамтамасыз ету мақсатында, Қазақстан
БҰҰ-ның ... ... ... сәйкес Каспийде аумақтық
теңіз, балық аулау аймағын және ортақ су ... ... ... ... осы ... ... режимдерді анықтау қажет. Аумақтық
теңіздің сыртқы шекарасы оның шегінде жағалаудағы мемлекет барлық егеменді
құқықтарды толығымен пайдаланатын мемлекеттік ... ... ... ... ... ... пен ... мызғымастығы аясында қауіпсіздіктің
қосымша кепілдеріне қол жеткізуге мүмкіндік береді.
Балық аулау мен биоресурстарды пайдалануды тиісті аймақтарда және
ашық ... ... ... мен аулаудың келісілген квоталары
негізінде жүзеге ... ... ... аулау аймағын, оның ені мен режимін
Каспий маңы ... ... ... жеке ... ... ... керек.
Осы мәселелер бойынша келіссөздер Каспий теңізінің кұқықтық мәртебесі
туралы конвенцияны әзірлеу ... ... ... ... ... Арнайы жұмыс тобының аясында өткізілуде.
Балқашқа құятын Іле өзеніне ғылыми сипаттама берді. ... көлі ... 342 м ... орналасқан. Солтүстік жағалауы тік, сай-
жыралармен көп тілімделген, ал ... ... ... ... көлінің
батыс және шығыс жағалауы палеозой жыныстарынан (порфир, туф, гранит,
тақтатас, әктас) ... Іле ... ... ... кең ... ... ... көптеген ірі шығанақтар, мүйістер, түбектер бар. Ірі
шығанақтары — ... ... ... ... — Басарал, Тасарал.
Балқаш көліне Іле, Қаратал, Ақсу, ... ... ... ... Мойынты
өзендері құяды.
Балқаш көлі өңірінің климаты континентті. Жаздағы ауаның ... +24°, ... ... ... -8°-қа жуық. Жылдық жауын-
шашын мөлшері 120 мм. Келді желтоқсаннан сәуірге дейін мұз басып ... көл ... ... +27°-қа жетеді.
2.3 Балқаш көлінің экологиялық жағдайы
Балқаш — Қазақстанның оңтүстік-шығысында орналасқан көл. ... ... мын, ... ... көл ендік бағытта созылып жатыр. ... ... ені тар ... 8 шақырым. Жыл мезгіліне байланысты суының деңгейі
өзгеріп отырады. Ең терең жері 27м. ... ... ... ... ... зерттеген. Олардың ішінде неміс ғалымы ... орыс ... И.В. ... Л.С. ... т.б. зерттеушілерді атауға болады.
Балқаш, Алакөл көлдерінің ... мен ... ... ... бар ... ... рет қазақ халқының дарынды ұлы Шоқан Уәлиханов
зерттеп жазды.
Балқаш көлінің ... ... Көл ... ... шаян ... ... мен ... бай. Балықтың 20-дан аса түрі бар. Оның әр
түрі — тек Балқашта ... ... Олар — Іле және ... ... тірі ... ... кәсіптік маңызы бар сазан, көксерке, ... ... ... т.б. Су ... ... ... ... өскен қамыстардан малға жылына 1 млн. т дейін ... ... ... бай. ... ... жағалауында орналасқан
кәсіпорындар пайдаланады. Көлде кеме қатынасы үзілмейді.
Балқаш көлі экологиясы. Балқашқа ... Іле ... ... су
қоймасы салынғалы бері суынын, деңгейі 2 м төмендеді. Қазір Балқаш көлі
түрлі ... ... ... оған ... ... мыс ... зиян тигізуде. Мыс комбинаты Балқаш көлінен жылына 59 млн. ... м ... ... Пайдаланған су жақсы тазартылмай, көлге қайта
жіберілетіндіктен, қазір көл суы құрамында мыс 14—54 есе ... ... ... көл ... ... ... көзін жоюда. Экологиялық
жағдайы өте нашарлағандықтан, көлден ауланатын көксерке балығы ауруға
шалдғып, ... ... ... ... ... ... жағдайын жақсарту
барша жұртты алаңдатып отыр. Қазір Арал-Балқашты қорғау қоры ашылды.
Қорытынды
Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар жөніндегі ... ... ... (ТЖ) ... есебін жүргізеді, соның ішінде
метеорологиялық қауіпті заттармен байланыстылары да бар. Ірі ... ... ... ... ... 5 және одан да көп ... ... немесе 20 және одан да көп адам зардап шекті немесе 100 мың $
және одан да көп ... ... Ал ... ж.ж. ... ... ТЖА ... ... 43 қауіпті метеорологиялық ... Бұл ең ... ... ... дауылы және күшті ... ауа ... ... ... ... қар ... және ... ТЖ-ға (276 оқиға) қатысты, техногендік ТЖ-ны қосқанда, олармен
байланысты қауіпті метеоролоиялық ТЖ ... ... ... ... 11
% ... ал олардың шығын бойынша салымы 12 %-дан жоғары - барлығы - ... ... жыл ... ... ... ... құбылыстардан
республикада 150 жуық адам қаза тапты. ... ... ... ... өте төмен температурада үсіп калған адамдар. Аса ... ... ... ... ... Ақмола, Қарағанды, Қостанай ... ... да ... ... алқаптарда, тіпті үйлердің
жанында бірден күннің сууы (-40° С-ға ... жэне одан да ... ... ... ішінде 120-дан аса адам қаза тапты.
Республика үшін, қауіпті ... ... аса ... ... ... теңіз дауылдары және күшті желдер болып табылады.
Қазақстанның ... олар ... ... ... Республиканың
көптеген облыстары бойынша күшті жел болған орташа ... саны ... ... ... құрайды.
Жұмыстың өзектілігі
Бұл жұмыс негізінен арнап ізденістер мен еңбектерді ... ... ... өзегі болып табылатын Қазақстан Республасының
экологиялық анажсы-аймақтары бұл жобада қарастырылғандар:
– Қазақстан Республикасының экологиялық ... ... ... ... - ... ... ... Семей қозғлысының зардаптарымен қасірет кезеңдері
- Арал теңізінің ... ... ... ... ... ... көлінің экологиясы.
Бұл жұмыс нақты және айқын жазылған.
Жұмыстың зерттеу дәрежесі:
Тақырып үш бөлімнен ... ... ... бөлім - төрт пункттен және
қорытынды. Пайдаланған әдебиеттер мен ... ... ... мен ... ... Республасының
экологиялық апатты аймақтары соңғы мәліметтермен қарастырылды.
Пайдаланылған ... ... ... Ғ., ... ... Алматы, Республикалық баспа
кабинеті, 1995ж.
2. Орынбаева Г., Оқушыларға ... ... ... Алматы,
Рауан, 1998.
3. Есназарова Ү. Ә., Қазақстанның физикалық географиясы, Алматы, ... ... Р., ... З. ... ... журналы, 2-нөмір, наурыз-сәуір, 2005 ж.
5. «Биология, география және ... ... 1 ... 2001ж., 25-26 ... ... және ... ... 1 қаңтар-ақпан, ... ... ... энциклопедиялық
анықтамалық. «Қазақстан Энциклопедиясы», Алматы-2001ж.
8. Қажиақбарова З., ... Р., ... ... ... жэне ... ... «География
және табиғат» журнал, қаңтар-ақпан 2005ж.
9. «Егемен Қазақстан», 2005 ж. 30 қараша.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оңтүстік Қазақстан облысы аймақтарының экологиялық жағдайына баға беру, аймақтың экологиялық жағдайының тәуекел факторларын және оны басқаруды талдау61 бет
"Экологиялық нормалау түрлері."6 бет
«бастауыш сынып оқушыларына экологиялық тәрбие беру»29 бет
«Экологиялық сараптама түрлері »19 бет
«Экологиялық қолайсыз аймақтардың құқықтық режимі»25 бет
«Экологиялық – құқықтық реттеудің түсінігі, мәні. Қоғам мен табиғаттың өзара байланысы.»32 бет
Арал өңірінде табиғи-шаруашылық кешенді экологиялық орнықты дамытудың ғылыми негізі32 бет
Атырау облысының экологиялық жағдайын картографиялаудағы қазіргі технологияны пайдалану42 бет
Ауыл мектебі оқушыларының экологиялық тәрбиесін қалыптастырудың теориялық негіздері5 бет
Бастауыш мектеп оқушыларына экологиялық білім және тәрбие беру мазмұны69 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь