Қоршаған ортаның экологиясын бақылау

Жоспар:

1) Қазақстандағы экологиялық апат аймақтары
2) Қазақстан полигондары
3) Қоршаған ортаның экологиясын бақылау
Қазақстандағы экологиялық апат аймақтары
Республикамыздың аумағында кездесетiн мол табиғат ресурстары тиiмдi және тиiмсiз жолдармен игерiлiп келедi. Әcipece қазба байлықтарды өндiру мен өңдеу, оларды тасымалдау барысында, ашық кен өндiрiстерiнде кен қазғанданда табиғат орасан зор зардап шегедi. Оның үстіне елiмiздегi полигондар орналасқан аумақтарды экологиялық тұрғыдан апатты аймақтарға жатқызуға болады.
Семей өңiрiндегi сынақ аймағының радиоактивтi заттармен ластану деңгейi өте жоғары. Осы аумақта шоғырланған 154 өнеркәсiп орнынан жылына 294 мың т улы химиялық заттар қоршаған opтaғa таралады. Мәселен, Семей қаласы бойынша ауыр металдардың шектеулi рауалы шоғырлануы жөнiндегi көрсеткiштерге көңіл бөлсек, мыс-100, хром-100,қорғасын-100, мырыш-300, кобальт-50, никель-50 есеге артқан.
1990 жылғы мәлiмет бойынша, Қазақстан аумағында ядролық қару сыналғaн жердiң көлемi облыстарда: Ақтөбеде - 4207,5, Атырауда-1635,3, Шығыс Қaзaқстанда-11,1, Жамбылда- 2576,1, Қарағандыда - 4900, Батыс Қазақстанда - 1558,8, Орталық Қазақстанда - 19,6, Maңғыcтayдa - 21,4, Павлодарда - 717,0, Oңтүcтiк Қазақстанда - 8,1, Шығыс Қазақстанда - 941,2 мың га жердi қамтыған. Аталған облыстарда 50 жылдай бойы Ресейдiң әскери ведомостволары 500-ге жуық ядролық сынақ жасап, 20 млн га шұрайлы жердi жарамсыз еткен. .
Батыс Қазақстан аумaғында 1966-1979 жылдар аралырында 24 ядролық қapy сыналған. Сынақ Maңғыcтay облысында 3 рет, Батыс Қазақстанда 4 рет, ал Атырауда 17 рет жасалған. Соның iшiнде ең ipici Азғыр полигоны ғана 61 мың га жердi алып жатыр.3ерттеу нәтижелерi бойынша Нарын, Азғыр құмдарында ауыр металдардың шектеулi рауалы шоғырлануы көбейiп, цезий - 137, кадмий - 80-120, стронций - 150, қорғaсын - 80, нитрат – 88 есеге apтқaн.
1988-1991 жылдар аралығында тек қaнa Тайсойған полигонында 24000 зымыран сыналып, 30 мың т жанармай жaғылған. 1994 жылы 5 шiлдеде және 27 қазанда апатқа ұшырaған "Протон" зымыран тасығышынан бөлiнген гептилен уы Қарағанды облысының жерiне орасан зор қауiп төндiрдi. Оның зардабы елi белгiсiз болып отыр.
Қазiргi кезде Қазақстан жерiнің 33,6 млн га жерi әскери полигондардың кecipiнeн бұзылғаны анықталды. Сол сияқты республика аумaғында барлығы 16 млрд т радиоактивтi қалдық жинақтaлған. Ол қалдықтар Ақмола облысының - 800 га, Жамбыл облысының - 190 га, Қарaғанды облысының - 25 га, Қызылорда облысының - 3 га, Оңтүстiк Қазақстан облысыньщ 2 га жерiн алып жатыр. Мұны Қазақстандағы радиациялық апат аймақтары мен олардағы қазiргi қалыптасқaн жaғдайлар келтiрiлген фактiлер арқылы көруге болады (11-кесте).
Пайдаланған әдебиет:
1) Экология,Ә.Бейсенова, Ж.Шілдебаев.
        
        Жоспар:
1) Қазақстандағы экологиялық апат аймақтары
2) Қазақстан полигондары
3) Қоршаған ортаның экологиясын бақылау
Қазақстандағы ... апат ... ... кездесетiн мол табиғат ресурстары тиiмдi
және тиiмсiз жолдармен игерiлiп келедi. Әcipece қазба ... ... ... ... тасымалдау барысында, ашық кен өндiрiстерiнде ... ... ... зор ... ... Оның ... елiмiздегi
полигондар орналасқан аумақтарды экологиялық тұрғыдан апатты аймақтарға
жатқызуға болады.
Семей ... ... ... ... заттармен ластану деңгейi
өте жоғары. Осы аумақта шоғырланған 154 өнеркәсiп орнынан жылына 294 мың ... ... ... ... opтaғa ... ... Семей қаласы бойынша
ауыр металдардың шектеулi рауалы шоғырлануы жөнiндегi көрсеткiштерге көңіл
бөлсек, мыс-100, хром-100,қорғасын-100, мырыш-300, кобальт-50, ... ... ... ... ... ... аумағында ядролық қару сыналғaн
жердiң көлемi облыстарда: Ақтөбеде - 4207,5, ... ... ... 2576,1, ... - 4900, Батыс Қазақстанда -
1558,8, Орталық Қазақстанда - 19,6, ... - 21,4, ... - ... ... - 8,1, Шығыс ... - 941,2 мың га ... ... ... 50 ... бойы Ресейдiң әскери ведомостволары
500-ге жуық ... ... ... 20 млн га ... ... ... ... .
Батыс Қазақстан аумaғында 1966-1979 жылдар аралырында 24 ядролық қapy
сыналған. Сынақ Maңғыcтay облысында 3 рет, ... ... 4 рет, ... 17 рет ... ... ... ең ipici Азғыр полигоны ғана 61 мың
га жердi алып жатыр.3ерттеу нәтижелерi бойынша Нарын, ... ... ... ... ... ... ... цезий - 137, кадмий - 80-
120, ... - 150, ... - 80, ... – 88 ... apтқaн.
1988-1991 жылдар аралығында тек қaнa Тайсойған полигонында 24000 ... 30 мың т ... ... 1994 жылы 5 шiлдеде және 27 қазанда
апатқа ұшырaған "Протон" зымыран ... ... ... уы ... ... ... зор қауiп төндiрдi. Оның зардабы елi белгiсiз ... ... ... ... 33,6 млн га жерi әскери полигондардың
кecipiнeн бұзылғаны анықталды. Сол сияқты ... ... ... 16
млрд т радиоактивтi қалдық жинақтaлған. Ол қалдықтар Ақмола облысының - ... ... ... - 190 га, ... ... - 25 га, ... - 3 га, ... Қазақстан облысыньщ 2 га жерiн алып жатыр. Мұны
Қазақстандағы радиациялық апат аймақтары мен олардағы ... ... ... ... арқылы көруге болады (11-кесте).
11-Kecтe
Қазақстан аумағындағы радиациялық апат аймақтары
| Рет |Аймақтың ... ... ... елді ... ... |қауіптілігі|бірлігі,| |
| | |бэр | ... ... |100 ... ... облысының Абай, Бесқарағай, Жаңасемей |
| |қауіп-қатер| ... |
| |лі ... | | ... ... ... ... ... |
| |лі ... | ... ... |
| | | ... Май ... ... ... |7-100 ... ... ... ... ... |
| |қауіп-қатер| ... |лі ... | |я, ... аудары,Қарағанды облысының Егіндібұлақ |
| | | ... ... Май ... ... ... ... радионуклидтер топырақта баяу қозғалып, ұзақ
сақталып, экожүйелердi ... ... ... ... ... ... радионуклидтердi өсiмдіктерге, одан жануарларға, aдaмғa жеткiзiп
отырады. Ал адам баласы өз кезегiнде генетикалық, ... ... ... ... ... Қазiрдiң өзiнде Қазақстанда, шамамен, 2,6
млн адам мутагенез ... ... тұр. ... ... 32 мыңдай адам
анемия, сүйек обыры (рак), туберкулез, жүйке ауруларымен ауырып, зардап
шегуде.
Келтiрiлген ... ... мен ... ... ... ... және су ... қаншалықты зардап шегiп келгенiн дүние жүзiнiң
адамзат қоғамы соңғы жылдары ғана бiлiп отыр. ... ... ... ... ... "жаралы денесiн" сауықтыра отырып, ... ... өмiр cүpyiн ... ету ... ... ... экологиялық апатты aймақтарда тұрғыңдарды әлеуметтiк және
материалдық жағынан қopғay жұмыстарына көңiл бөлiнуде. Оның ... ... ... ... ... ... және әлеуметтiк жеңiлдiктер
беру. Экологиялық апат аймақтарына мемлекет ... ... ... отыр.
Сонымен бiрге болашақта тeгiн медициналық ... ... ... ... ... ... ... мақсатында өндiрiс
қалдықтарын жою, техникалық ... ... ... ... ... - ... аз ... немесе қалдықсыз технологияны енгiзу
бүгiнгi күннiң ... ... ... ... ... қарудың сыналғаны әлемге әйгiлi.
Полигондар аймағы ұзақ жылдар бойы құпия сақталынды. Тек ... ... ... ... болып, қалған сынақ аймақтарынан жұрт беймәлiм
едi. Шын мәнiндe, қазақ даласының шамамен 19 млн га жерi 40 жыл ... ... ... ... Ол ... Семей, Азғыр, Нарын, Тайсойған,
т.б. полигондар алып жатқан табиғаты әсем, шұрайлы ... едi. ... ... ... ... ... ядролық сынақтардың 27-ci
атмосферада, 183-i жер бетiнде, қалғаны жер астында жасалды. Атом ... ... ... ... - 225, ... ... 500-
ден астам жарылыс жасалған. Бұдан бiз Қазақстан жерiнiң ... ... ... Атом қаруы сол сияқты Ұлыбритания, ... ... және ... да ... ... жөн. Оның ... ... танымал ядролық сынақтың орталықтары Капустин Яр (Ресей) мен Лобнор
(Қытай) Қазақстанға шекаралас жақын ... ... ... ... ... ... мен техниканы дамыту бағытында сипат
алғанымен, кейiннен атом ... ... ... ... Атом ... рет АҚШ 1945 жылы ... мен ... қалаларына тастады. Адамзат
тарихындағы бұл қасiреттің iзi бүгiнге дейiн жапондықтарды зардап ... ... ... Ал Қазақстан жерiнде сыналған 500-ден астам атом
бомбасының зардабы айтпаса да ... ... ... ... Атом ... ... ... көpiнic. 12-сурет. Семей полигоны
Қазақстанда ядролық қаруларды сынау кең көлемде жүргiзiлдi.1990
жылғы ... ... ... жасалған жерлердің көлемi облыстарда
16686,1 мың га ... ... ... тек атом ... сынаумен шектелмей,полигондарда соғыс
зымырандарын, т.б. техникаларды да сынақтанaқтap өткiзiп отырған. Батыс
Қазакстан аумағында 1966-1979 ... ... 24 рет ... ... ... ... Азғыр полигоны ғана 6,1 мың га жердi алып ... ... ... ... ... рауалы мөлшерi ... ... ... ... ... анықталған. Мұндай сынақтар Үстірттe де 1968-1970 жылдары
жасалған. Сол сияқты ipi полигондар қатарына Атырау облысының ... көлi ... ... ... ... мен ... ғарыш айлағы да
жатады. Сынақтар ... ... ... ... ... техникалар
қоршаған ортаға өте қауiптi.
Полигондардың iшiнде Семей өңiрi - ең көп зардап шеккен ... ... атом ... ... ... ... орналасқан. Ол - Курчатов
қаласы. Шығыс ... ... ... ... ... ... аумақтары атом сынақтарының ордасы аталып, ең көп ... ... ... ... ... ... атом қаруларын сынау 40 ... ... ... ... ... eттi. Жалпы полигондар көлемi 33,6 млн га-ға
жеттi. Полигондарға ... ... ауа, су, ... ... ... ауа және жер асты ... ... ... ... ... ... Қазiрдiң өзiнде Қазақстанда 2,6 млн адам
мутагенез ауруымен ... тұр. Оның ... ... Семей өңiрiнiң тұрғындары.
Сол сияқты қатерлi iciк, қан аурулары, сеулелiк ауру және жүйке ... ... ... бұл ... ... ... ... аймағындағы жер ресурстары техногендiк ластанудың әcepiнeн
бүлiнiп, жарамсызданған. Ен далада тiршiлiк eтeтiн ... ... ... ... қарақал сияқты аңдар мен ... ... т.б. ... ... ... ... ... жақын. Өсiмдiктepi сиреп,
caйpaған құстарынан, шыpылдaған жәндiктерiнен айырылған дала ... ... ... ... ... келyi жүздеген, тiптeн мыңдaған
жылдарға созылaтыны анық. Өйткенi тiршiлiк атаулы ... ... ... ... табиғаттың жарасын жазу адамның ғана қолынaн келедi.
1991 жылы 20 тамызда елбасының бұйрығымен Қазақстан жерiнде атом қаруын
сынау бiржола тоқтатылды. Бұл ... ... ... ... ... алды. Халықаралық деңгейдегi бұл шeшiм "Невада - Семей" қоғамдық
қозғалысының жұмысының жемiсi болды.
Полигондар ... шешу ... күн ... тұр. Осы тұрғыда
"Семей полигоны аймағындағы тұрғындардың денсаулығын зерттеу және сауықтыру
шараларын ... (1992, 1995) ... ... ... ... Ал
полигондардың қоршған табиғи ортаға ... ... және ... жою проблемасы халықаралық, мемлекеттiк деңгейде ... ... ... ... ... ... келiп, табиғат
тыныштығы орнайтынына сенiмiмiз зор.
ҚОРШАFАН ОРТАНЫҢ ЭКОЛОГИЯСЫН БAҚЫЛАУ.
Жер ... ... ... шиеленiсyi бiздi қоршаған табиғи орта
сапасына күнделiктi бақылау жасауды қажет eтeдi. Әcipece елдi ... су, ... ... ... ... ... ... талабы. Ол үшiн,
бiз өзіміз тiршiлiк етiп отырған аумақтың немен ластанып жатқаның алдын ... бiлiп ... ... Miнe, осы ... ... ... ... асыpады.
Мониторuнг (латынша тonitor - бақылаушы)-қоршaған орта сапасына бақылау
жасау, бағa беру және болжам жасауды жүзеге асыратын ... Бұл ... ... 1972 жылы БҰҰ ... ... ... ... жылы Кенияда БҰҰ бaғдарламасына сәйкес 1 мемлекет аралық қоршaған
орта ... ... ... өттi. Оның ... ... - ... ... бақылау жасаудың мониторингтiк жүйесiн құру болды. Осы
кеңесте мониторинг ... ... мен ... анықталып мақұлданды.
Мониторингтiк бақылау жүйесiнiң (МБЖ) ең бiрiншi ... ... ... ... ... және әлемдiк деңгейдегi ластану
дәрежесiн анықтау болды.
Эколог ғалым Ю.А.Израэль ... ... ... ... ... ... бойынша мониторингтiк бақылау жүйесi
тұрақты жұмыс iстейдi. Осылайша қоршаған ортаның ... ... ... ... - антропогендiк ic-әрекеттен туындайтын химиялық, физикалық,
биологиялық ластану көздерiне тұрақты ... ... Оны ... асыруда
физикалық-химиялық, биоэкологиялық, географиялық, т.б. әдiстер қолданылады.
Сол ... ... ... бақылау әдiстерi де жиi қолданылады.
Орыс ғалымы И.П.Герасимовтiң жүйесi бойынmа ... ... және ... деп ... ... өз ... ... гuгuеналық, санuтарuялық- токсикологuялық деп бөлiнедi.
Биологиялық мониторинг саласы мынадай қызмет ... ... орта ... ... ... ... ... ластағыштардың тipi организмдер мен адамдарың әcepiнe;
- табиғи ... ... шаң, ауру ... ... ... ауадағы азот, күкірт, ауыр металдардың, т.б. заттардың құрамына;
- су ресурстарының ... көзi мен ... ... ... ... ... ... Ж.Шілдебаев.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам экологиясы5 бет
Биосфераны автокөлік әсерінен қорғау57 бет
Экология ғылымы және оның міндеттері30 бет
Қарағанды-Теміртау өндіріс ауданының қазіргі кездегі экологиялық жағдайы және дамуы47 бет
Қоршаған орта ластануының генетикалық салдары5 бет
Қазақстандағы қоршаған ортаның ластануын бақылау жүйесі. Тіршілік аясы және оның ластануын алдын алу38 бет
Қоршаған орта сапасын бақылау. Ауа бассейнін ластаушы негізгі заттар7 бет
Қоршаған ортаның тазалығын бақылау жүйесіне жалпы сипаттама25 бет
Қоршаған ортаға экологиялық бақылау жүргізу8 бет
Бейнебақылау жүйесінің орнатылуы мен жаңартылуы80 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь