Баланың қабылдауын дамыту

Жоспар

1. Қабылдау туралы жалпы ұғым.
2. Қабылдаудың кейбір ерекшеліктері.
3. Бақылау және бақылампаздық.
4. Кеңістікті және уақытты қабылдау.
5. Баланың қабылдауын дамыту.
Қабылдау туралы жалпы ұғым
Адамға тікелей әсер ететін заттардың не құбылыстардың адам анализаторларында тұтастай бейнелену процесін қабылдау дейді.
Қабылдау
Мысалы: Ертемен тоғайға барып серуендеп жүрсең, тамылжыған табиғаттың ортасынан есіңде қалатын ләззат аласың. Осыдан алған әсерлер (түрлі түстер, жапырақтың сыбдыры, қүстың сайрауы, гүлдің иісі, самалдың соғуы сияқты тамаша көріністер) — қабылдаудың нәтижесі.
Бұл процеске көру, есту, иіскеу, температуралық анализаторлар түгел қатысады.
Адам дүние бейнесін қабылдағанда заттардың сипаттары мен қасиеттерін жекелей бөліп алмай, түсі, түрі, иісі, дәмі, дыбысы сияқты сипаттарын біріктіре отырып тұтас қабылдайды. Осыдан шығатын қорытынды - қабылдау түйсіктердің жиынтығы. Бірақ бұндай бірлестік олардың арасындағы өзіндік қасиет, айырмашылығын жоя алмайды.
Қабылдаудың айырмашылығы сан жағында емес, сапалық жағында да болады.Мысалы: алманы қабылдағанда дөңгелек, қызыл, тәтті сипаттарын санау арқылы емес, оны белгілі заттың бейнесі деп танып қабылдаймыз. Мысалы: А әрпін 9 түрлі жазуға болады. А әрпінің танылатын ерекшелігі ортасынан көлденең сызықпен қосылатын бір-біріне басы түйісіп тұрған екі сызық. Қабылдаудың физиологиялық негіздері — үлкен ми сыңарлары қыртысындағы күрделі шартты рефлекторлық байланыстар, мұнда сыртқы тітіркенгіштерден келетін қозулардың жинақтауы (бірігуі ) жүзеге асады.

Қабылдаудың кейбір ерекшеліктері









1-сурет
Қабылдау — адамның іс-әрекетімен тығыз байланысты активті процесс. Әдетте біздің саналы қабылдауымыз пассивті сырттай қабылдау емес, нақты танымдың сипаты бар міндетті шешу болып табылады. Кез-келген объектіні қабылдау оны қоршаған ортада жүзеге асады. Мысалы: Мұхтар Әуезовтың "Абай жолы" романын алып жатып, сөреде жиюлы тұрған басқа да көп кітаптарды қабылдаймыз. Бірақ осы тұста объекті болатын - М.Әуезовтың кітабы, басқалары фон ретінде ғана қабылданады. Кейде объекті мен фон орын алмастырады. Бұл 1 (а, б, в, г) суреттен ерекше байқалады. Егер қабылдау объектісі 1 а суретінің ортасына салынған болса, біз қара фондағы ақ құмыраны көреміз. Егер суреттен қара түспен сызылған бейнені табуға тырыссақ, онда ақ фонда екі адамның кескіні көрінеді. 1 б суретінен қоянды, не үйрек балапанын, 1 в суретінен кемпірді немесе жас
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Әдеп және жантану. Хрестоматия. — Алматы, 1996.
2. Возрастная и педагогическая психология. Под ред. Петровского А.В.
2 изд. - М., 1979.
3. Возрастная и педагогическая дсихология. Под ред. Гамезо М.В.-М.,
1989.
4. Бапаева М.К., Нығметова К.Н., Шериязданова К.Т. Балалар
психологиясынан танымдық жаттығулар мен тапсырмалар. –
Алматы: Рауан, 1994.
5. Тәжібаев Т. Жалпы психология. - Алматы, 1993.
6. Мұқанов М. Жас және педагогикалың психология (лекциялар). –
Алматы, 1982.
7. Рувинский Л.И., Хохлов С.И. Ерік пен мінезді қалай тәрбиелеу керек.
-Алматы, 1989.
8. Курс общей, возрастной и педагогической психологии. Вып. 1-3.
Под ред. М.В. Гамезо. - Москва, 1982.
9. МухинаВ.С. Мектеп жасына дейінгі балалар психологиясы. —
Алматы, 1986.
10. Аймауытұлы Ж. Психология. - Алматы: Рауан, 1995.
11. ЖарықбаевҚ. Психология. - Алматы: Білім, 1993.
12. Крутецкий В.К. Психология. 2 изд. - Москва: Просвещение, 1986.
13. Кузин В.К. Психология. - Москва: Высшая школа, 1982.
14. Психология. — Алматы: Мектеп, 1966.
        
        Жоспар
1. Қабылдау туралы жалпы ұғым.
2. Қабылдаудың кейбір ерекшеліктері.
3. Бақылау және бақылампаздық.
4. Кеңістікті және уақытты қабылдау.
5. ... ... ... ... ... ұғым
Адамға тікелей әсер ететін заттардың не ... ... ... ... процесін қабылдау дейді.
Қабылдау
Мысалы: Ертемен тоғайға барып серуендеп ... ... ... есіңде қалатын ләззат аласың. Осыдан алған әсерлер (түрлі түстер,
жапырақтың сыбдыры, қүстың сайрауы, гүлдің иісі, самалдың ... ... ...... нәтижесі.
Бұл процеске көру, есту, иіскеу, температуралық анализаторлар ... ... ... ... ... ... мен қасиеттерін
жекелей бөліп алмай, түсі, ... ... ... ... ... сипаттарын
біріктіре отырып тұтас қабылдайды. Осыдан шығатын қорытынды - қабылдау
түйсіктердің жиынтығы. Бірақ бұндай ... ... ... өзіндік
қасиет, айырмашылығын жоя алмайды.
Қабылдаудың айырмашылығы сан жағында емес, ... ... ... ... қабылдағанда дөңгелек, қызыл, тәтті сипаттарын санау
арқылы емес, оны белгілі заттың бейнесі деп ... ... ... А
әрпін 9 түрлі жазуға болады. А әрпінің танылатын ерекшелігі ортасынан
көлденең ... ... ... басы ... ... екі ... ... негіздері — үлкен ми сыңарлары қыртысындағы
күрделі шартты рефлекторлық ... ... ... ... ... ... (бірігуі ) жүзеге асады.
Қабылдаудың кейбір ерекшеліктері
1-сурет
Қабылдау — адамның іс-әрекетімен тығыз байланысты активті процесс.
Әдетте ... ... ... ... ... ... емес, нақты
танымдың сипаты бар міндетті шешу болып табылады. ... ... оны ... ортада жүзеге асады. Мысалы: Мұхтар Әуезовтың "Абай
жолы" романын алып ... ... ... ... ... да көп ... Бірақ осы тұста объекті болатын - ... ... фон ... ғана ... ... ... мен фон орын
алмастырады. Бұл 1 (а, б, в, г) суреттен ... ... Егер ... 1 а суретінің ортасына салынған болса, біз қара фондағы ақ
құмыраны ... Егер ... қара ... ... ... ... онда ақ фонда екі адамның кескіні көрінеді. 1 б ... не ... ... 1 в ... ... ... жас ... көруге
болады. 1 г суретінен жоғарғы жағы ... ... екі ... ... ... ... Мұндай суреттерді кейде екі жақты сурет
деп те атайды.
Қабылдауды қай жағынан алсақ та, ол - ... ... ... ... ... ... не таныс еместігіне байланысты
болатынын аңғарамыз. Ол — ... ... ... ... ... тығыз байланысты. Қабылдауды адамның өткен тәжірибесіне
жалпы психикалық өмір мазмұнына байланысты болуын апперцепция деп ... - ... сөзі ... ... ... ... мағынаны
білідіреді. Әр түрлі мамандықтағы адамдар бір заттың өзін әр ... ... ... ... ... ... қарап суретші ондағы
бояулардың түріне көңіл ... ... ... ... бір класының
өкілі ретінде қарайды.
2-сурет. Мына суретте қанша шаршы бар екенін табыңыз?
Қабылдаудың объектісі кейбір жеке ... жеке ... біз ... ... ... қабылдаймыз.
Кей кезде бүрынғы тәжірибемізде ұшыраған кейбір объектілердің жеке
бөліктері, шет жағасы, үзінділер ғана қабылданса да, біз ... ... ... ... Мәселен, алманы қабылдағанда дөңгелек, қызыл, тәтті
сипаттарын ... ... емес оның ... ... ... деп ... жайлы 3 (а, б, в, г, д) суретке қараңыз. Тік бұрышты жоғарыдан
төмен қарай және көлбеу сызылған ұзын ... ... (3 а ... емес ... ... көрінеді. Шын мәнінде олардың арасы барлығында
да бірдей.
3 б суретте екінші бағана біріншіден, ... ал ... ... ... ... Шын ... олардың биіктігі бірдей.
3 в суретте үлкен шеңберлердің ортасындағы шеңбер кішкене шеңберлердің
ортасындағы шеңберден кішкене ... ... ... ... ... жағынан бірдей. Бұлардың бәрі - ... ... ... қате қабылдаулар иллюзия деп аталады. Бұл ... ... ... да сөз жоқ ... ... бұл ... ... қабылдауларымыздың ерекшеліктеріне байланысты. Олардың
кейбіреулерін атап шығайық.
А) Жарық пен ... ... ... ашық ... ... күңгірт
заттарға қарағанда бізге көп сияқты болып көрінеді. Сондықтан арық адам ... кисе ... ... ... ... ал ... адам қара ... сындарлы болып көрінеді. Көк түсқағазбен қапталған бөлме, көлемі
сондай ... ... ... ... ... ... болып көрінеді.
Б) Контраст иллюзиясы (3 г суретті қараңыз).
В) Біртұтас нәрсенің ... ... ... (3 д ... ... ... диагоналы үлкен сияқты болып көрінеді).
Г) Заттың жоғарғы белігінің мөлшерінің үлкеюі. 3 және 8 цифрларында
жоғарғы ... ... ... ... сияқты, ал шындығында ол кішкене.
Д) Сызық бағытының өзгеру иллюзиясы (3 а суретті қараңыз).
13-сурет
Е) Перспективалар иллюзиясы (3 б ... ... бір ... ... ... ... ... басқа,
адамда кейде өзінің ерекше хал-жағдайынан туатын ... ... ... қалың орманның ішінде қорыққанда, томарды ... деп ... ... оңу ... да қате қабылдаулар байқалады. Бірінші
кластың оқушылары кейде өріпті жазғанда сызықтың қарама-қарсы жағынан араб
6 мен 9 сандарын, З мен Е ... ... ... ... ... оңға ... оңымай, керісінше оқып мысалы "су" дегеннің орнына ... оңуы ... ... теріс қабылдаулармен күресуге болады, бұл ... ... ... ... аударып, оларды өз жұмысын
тексеруге ... ... ... және ... процесі адамның сезім мүшесіне байланысты. Олар көру, есту,
иіскеу, дәм, тері, кинестезиялық қабылдаулар деп жіктеледі. Жалпы ... ... ... ... сатыда бір-бірімен өзара ... ... ... ... ... адам ... есту ... Ол екеуініңбайланысып, өзара бір-біріне әсер етуі — ... ... ... оның қалпы мен сырт ... көру ... ... ... ... жеңіл ұғынуға мүмкіншілік туғызады.
Қабылдаудың маңсатты жөне мақсатсыз түрі болады. Мақсатты қабылдауда
адам алдын-ала объектіні қабылдау мақсатын ... оны ... ... ... адам жай ғана көргеніне мәз болмай, қабылданып отырған
объектіні тереңірек ... ... ... қарап, мұқият тыңдап,
ынтамен ұғынуды мақсат етеді. ... ... ... ... ... ... ... қабылданатын заттың кеңістікте өзіне жақын
орналасуы, тітіркендіргіштердің күші, олардың кенеттен әсер ... ... ... ... ... ... Қабылдаудың бұл түрі адамның
зейінін кездейсоқ объектіні қабылдап алуға бағыттайды.
Әр түрлі ... ... ... ... ... ... өзгерістерді
анықтау үшін мақсатты, жоспарлы түрде ұйымдастырылған қабылдауды бақылау
деп атайды. ... ... ... ... жай ... ... ... мелшию емес, өмір құбылысын белсенді баңылап, дүние тұрқын анықтай
ұғынуы. Бақылау — белсенді процесс. Бұл белсенділік ... ... ... ... ... ... Ойлау әрекеті нәрселерді
салыстыру арқылы пайда болады, салыстыру арқылы ... ... ... ... ... ... Әр зат езінің
ұқсастық фонында басқалардан бөлектеніп, айқыныраң көрінеді. Бір объектіні
екінші объектімен салыстыра отырып, заттардың ... ... ... ... жеңілдік жасаймыз.
Бақылау процесінде екінші сигналдың жүйе адамның қабылдауына сөз
арңылы бағыт беріп ... Егер адам ... ... туралы есеп
беретінін білсе, толықтай дәл бақылауға ынталанады, жоспарлы және ... іске ... ... болу үшін ... ... жасалуы керек:
қабылданатын объект туралы алдымен мағлұмат жинау, оның ерекшеліктерімен
күні бұрын танысу, ... ... ... ... ... ... не үшін
керек екендігін анықтау т.б. Қабылдау процесінде бақылауға жәрдемші ретінде
қимыл-қозғалыс әрекетінің ролі күшті. ... ... ... объектінің
моделін жасау, сызбасын сызу, суретін салу, нәрсені қолмен ... ... ... ... тұрақтандыра түседі де, бақылауды нәтижелі етеді.
5-сурет. Жоғарыдағы және төменгі қатардағы ... ... ... жай ... ... географиялық картаны меңгергеннен гөрі сол
картаны қағазға шәкірт өзі аударып, оған өзен, көлдерді ... ... өз ... ... отырса, өрине, ондай материал баланың ... ... ... түрде сақталатыны сөзсіз.
Қабылдау ісінде ескерілетін мәселе - бақылау жүйелі жүргізіліп, ретке
келтірілуі керек. 8-9 жасар бала ... өзі ... ... ... беру ... ... орналасу тәртібін сақтамай, есіне түскенін қалай
болса солай айта бастайды. Бұл жүйесіз, орын ... зер ... ... ... Ал, ... ... алдымен желісін құрып,
бірізді етіп айтуға тырысады. Есейген адам есіктен бастап ең ... ... ... ... ... ... ірі нәрселерді (үстел,
шкаф, диван), одан кейін осылардың үстіндегі нәрселерді, ең ... ... ... ... ретімен айтып береді. Бұдан нәрсені рет-
ретімен, орын тәртібін байыптай жүйелеп ... ... ... ұзақ ... дағдыланудың арқасында жүйеге келтірілген байқау
нәтижесі байқағыштықты тудырады. Байқағыштық жіті көру мен қалтқысыз естуді
керек етеді. Байқағыштың қасиет жеке адамның дара ... ... дара ... ... ... ... сырын ашуға, оның
басқа объектімен байланысын аңғара білуге жетелейді. И.П.Павлов ғылыми-
зерттеу жұмысында ... ... ... ... Сондықтан да ол
Колтушидағы зертханасының ... ... ... ... ... үш ... жазғызып қойған.
6-сурет. Мына суреттен бірдей екі абажурды табыңыз?
(Байқағыштық)
Мектеп төжірибесінде балалардың байқағыштығық тәрбиелеудің жолдары көп-
ақ. ... ... ... ... қол ... ... модельдер
жасау, экскурсиялар ұйымдастыру, картиналармен жұмыс істеу, коллекциялар
құрастыру, тірі табиғат бүрышында, мектеп ... ... ... ... т.б. ... ... үстінде балалар заттарды, олардың
құбылыстарын бір-бірімен салыстырура, олардың ... ... ... ... ... іске ... оянып,
заттарды қабылдауы жетіле бастайды, байқағыштығы арта ... ... ... ... дамуы объектінің ерекше қасиеттерін
ғана байқап қоймай, бақылаушының көздеген мақсатына қарай, ... ... ... ... отырып, оны жүйелеп қабылдауға
әдеттендіреді. Қабылдаудың бас кезінен-ақ ... ... ... ... ... ... ... маңүл. Сондықтан, бақылауға
алынған құбылыспен не затпен ... ... ... алу ... ... шарт. Тұтастай қабылдау ниетімен объектіге бағытталған зейінді -
фиксациялық зейін деп атайды. Адамның зейіні ... жеке ... ... ... ... ... Зейіннің бүл түрлері ... ... бір ... ... қабылдаудың жағдайы мен
мақсатына қарай бірінен соң бірі не өте тез, не баяу өтіп ... ... ... ... ... да ... ... керек.
Мәселен, баламен бірге көрмелерді қарағанда, ... ... ... ... түрлі коллекциялар жинағанда, театр, киноға
барғанда, теледидар қарап отырғанда, "конструктор" ойынымен айналысқанда,
ермексаздан мүсіндер ... ... ... ... ... ... түсіріп
отыру керек. Осы әрекет түрлерінің барлығында да көзделетін мақсат ... ... ... ... ойын ... Бақылау процесінде белсенді
ойлау қосылса, қабылдаудың сапасы арта түседі. Бала ... ... ... ... ... ... ... алатын болады.
Кеңістікті және уақытты қабылдау
Кеңістікті қабылдау - ... пен ... ... ... өте ... ... Бұл ... кенеттен тумайды, олар адамның өмірлік
тәжірбиесімен байланысты бірте-бірте пайда болады Кеңістікті қабылдау ... ... ... ... ... ... айтады. Кеңістіктің
шеті мен шегі жоқ. Уақытты қабылдау дегеніміз дүниедегі заттардың өзге-ріп,
бір қалыптан 2-ші қалыпқа ... ескі ... ... жаңа заттың олардың
орнын басып отыруының көрсеткіші. ... ... ... шегі мен шеті
жоң. Кеңістікті және уақытты ... ... ...... ағзалары мен үлкен ми сыңарлары қыртысының ... ... ... ... ... біз ңалай қабылдаймыз: Ең алдымен біз бүл
қасиеттерді көреміз. Заттың ... ... үшін ... ... ... зор. Қашықтықты қабылдағанда біздің
көруіміздің бинокулярлығы (латын сөзі ... "екі ... ... ... алыстығын қабылдау үшін конвергенция (латын ... ... ... ... ... деп ... туатын
түйсіктің, яғни екі көздің көру белдігі мәліметтерінің маңызы үлкен.
Жақындағы заттарға қарағанда біз ... ... ... ... ... біз ... ... Көздің бүл қозғалысы тіпті де еріксіз
болмайды. Біраң, көз бүлшың еттерінің жиырылуынан туатын түйсіктер, ... ... ... ... алыстығын көрсетеді. Уақытты қабылдау бізге
дүние құбылыстарының ұзақтығы, шапшаңдығы және дәйектілігі ... ... ... ... ... ... қозғалыстар, бір қалыпты болып
тұратын өзгерістер уақытты дәл өлшеуге мүмкіндік береді. Аз уақыттың ... үшін біз ... ... мұнда сағаттың тілі бойымен бір
уақыт өлшемі ішінде сол бір жолдан өтіп отырады. Бұл — уақытты, ... ... ол ... тыс ... отыратын, яғни объективтік процестердің
көмегімен жүзеге асырылады.
Бірақ, уақытты бағалау субъективтік ... де ... яғни ... бір ... ... болатын қайғыруымызға, қуануымызға байланысты.
Егер, бүл қайғыру, қуану аз ... ... ... баяу өтіп ... ... ... болғанда, адамның істейтін ісі жоқ кезде уақыт өтпейді,
керісінше ұзара түседі. Мәселен, жол жүріп немесе ... ... көп ... ... онда біз ... өте тез өтіп ... деп ... пен уақытты қабылдау — даму үшін тек ... ... ... ... ... қана қоймай, сонымен қатар адамның оқу және ... де, оның ... да ... ... бар. Жұмыстың кейбір
түрлері үшін кеңістік жөнінде жақсы хабардар болу ерекше қажет. Мәселен,
транспортты жүргізушілер мен ... бұл өте ... ... ... ... мен ... ... дәл баға беруді ... ... ... ... ... адамдар болады, ондайлар әскери адамдардың,
теміржолшылардың, ... ... ... көп ... ... мұғалімінің басты міндетінің бірі - балаларды ... ... мен ... ... ... ... мен көруді алысңа
тіккенде біз оларды айырамыз. ... ... ... ... ... ... ... деген ұғым береді.
Баланың қабылдауын дамыту
Тыңдау мен естуді бір нәрсе деуге болмайды.
Бастауыш сыныптың тәжірбиелі мұғалімі ... ... ... ... келе ... жан-жағына қарайды, ал біраң олар мақсат ... ... ... үйрету керек. Олардың мектепке келе жатқан жолын
пайдаланып, мен оларды осыған үйретуге тырысамын.
Байқағыштықты дамыту үшін ... ... мен ... ... ... маңызы зор. Қабылдаған нәрсемен танысқан соң, бірте-
бірте оны ... ... ... ... - ... саяхатқа
шыққанда, өндіріс орны мен мұражайға барғанда дами түседі. ... ... жіті ... ... қана қоймай тереңірек сезіну қабілетін тәрбиелеуге
септігін тигізеді. Оңыту ісі дүрыс қойылса - ... ... ... ... ... тез ... шақ - бұл баланың айналадағы қоршаған дүниеден алған әсерінің
үлкен қорын жинау кезеңі. Балаларға, ... ... ... ... ... көптеген нәрселердің бәрі жаңа, сондықтан, бәрі де ... ... ... ... қадағалай қарап, қолына ұстауға ... ... ... ... ... ... ... мен құбылыстардағы көптеген нәрселерді ескермейді. Мұның себебі -
бала қабылдауының ерекшелігінде.
Мектепке дейінгі жастағы ... ... ... үстірттік және
мақсат қоймаушылықпен ерекшеленеді. 1-класс оқушыларына тиін бейнеленген
тамаша сурет көрсетілді. Содан соң есте ... ... ... ... ... Осы тұста олардан сұрақ жауып кетті: "Тиіннің құйрығы
қандай?" "Оның ... бар ма?", ... ... түсі ... ... ... ... бұл сұрақтарына қарағанда, балалар салу керек екенін ... ... көп ... аңғармағандықтарын көрсетті.
Қабылдаудың үстірт болуы, төменгі сынып оқушыларын заттың кейбір ... ... ... ... ... ... оның негізгі
сапаларын аңғармауға әкеледі.
Барлық ашық, жарық, үлкен, қозғалатын ... ... ... ... да ... ... көрнекілігімен ерекшеленетін
нәрселерді балалар жаңсы қабылдайды. Жыл өткен сайын ... ... ... ... одан әрі ... ... ... былай қалып, басты нәрселерге көңіл бөлінеді. Қабылдаудың осындай
болып келетініне дүкендегі ойын таңдаған ағайынды екі бала ... ... ... ... ... ... ... ұнады, ол қарапайым
жасалған, нашар қозғалады, бірақ ... ... ... ... және дауысы
қатты шығатын гудогы бар. Үшінші ... ... оның ... қаңылтырдан
жасалған ойыншық автобусқа көңілі ауды, ол көлемі жағынан екі есе кіші, жай
ғана сүр ... ... ... да, ... ... ... ... машинаға ұқсайды.
Төменгі сынып оңушыларының ңабылдауында талдау мен ... жиі ... ... ... ... пистолетті біле түрса
да, бала оның ... ... ... ... ... ... айтып бере алмайды, оның талдау жасауға күші жетпейді. Кей ... ... ... ... ... ... соның басын құрауға,
біріктіруге шамасы жетпейді. Бірде ауаның тығыздығына жасалған ... ... ... ... трубка шыныдан" жасалған, жүңа болатын, трубканың
ішінде шыбық қозғалады да, тығыны тарс етіп ... ... - деп ... ... ... ... Трубкадағы қысылған ауаньщ тығынды итеріп,
ытқытып жібергені жайында оқушы ештеңе айтпады.
Мектептегі төменгі ... ... ... эмоцияға тығыз
байланысты. Бала өзін қоршаған дүниені селсоқ қабылдамайды: көп нәрсе оны
қуанышқа бөлейді, неренжітеді. ... да ... ... ... ... қызықтыратын нәрселерге басты зейінін аударады, ал ... ... ... ... нәрсеге зейін аудармайды. Мұның дәлелі:
үлкендер үшін елеулі ... жоқ, олар ... ... ұсақ ... ... жастағы мектеп оқушысының қабылдау сезімі дәл ... ... ... ... олар көбінесе біртектес зат ретінде ... ... ... сары ... ... екен деп қалады. Дұрыс
қабылдамағандықтан ... ... ... ... оқитын сөздің орнына
соған ұқсас сөзді айтады: "көмір" деудің орнына "кемір", "кетті", ... ... ... ... олар ... сөздің сол мәтінмен қандай
байланысы барын ойламайды. Төменгі класс оқушыларының кеңістікті ңабылдауы
да ... ... ... өлшемінің негізгілерін, олар білгенімен,
мәселен, 1 шақырымға тең аралық жайында, олар нақтылы ... ... ... ... өзі ... үй мен ... ... жерді 2
шақырым дейді. Шындығында мектеп оның ... 2 ... ... ... да ... ... ... Мәселен, 1 сағат ойнаудың орнына жарты
сағат ... ... ... ... ... ... бала қабылдауын дамытудағы ерекше
ролін ескере келіп, әрбір мұғалім мына темендегі шарттарды ... ... ... ... ... суреттер, жинақтар) пайдалануда
балалардың жас ерекшелігін мұқият ескерген жөн.
2. ... ... ... ... ... ... қабылданатын
заттар мен құбылыстардың мәнісін қалай да түсінгені мақұл. Мәселен, ... ... ... ... оның ... ... ... мінез-құлқына, мазмұндаудың тәртібін түсіне ... ... ... ... ... ... заттар мен құбылыстарды бір-бірімен салыстыруға, жаңа
материалды оқушылардың бұрынғы білімдерімен үнемі байланыстырып отыруға, әр
түрлі объектілердің жеке ... мен ... ... ... ... пен жеке ... түсініп, айыра алуға да қатты зер салу
қажет.
4. Оқушылардың сабақңа белсенділігін арттыруда оқу ... ... ... еске ... ... ... сапалы болуы
мұғалімнің дұрыс нұсқау бере білуіне де байланысты. Мәселен, сурет ... ... ... ... ... ... ... беру міндеті
қойылмаса, сол нәрседен санасында ... елес қана ... ... ... ... қасиетін тәрбиелеу үнемі есте болғаны жөн.
Қабылдау мен бақылаудың дәлдігін тәрбиелегенде ... ... ... жазғандағы қателерін өзіне түзеттіріп, оны қайтадан ... ... ... ... ... тізімі
1. Әдеп және жантану. Хрестоматия. — Алматы, ... ... и ... ... Под ред. ... ... изд. - М., 1979.
3. Возрастная и педагогическая дсихология. Под ред. Гамезо М.В.-М.,
1989.
4. Бапаева М.К., Нығметова К.Н., Шериязданова К.Т. Балалар
психологиясынан ... ... мен ...
Алматы: Рауан, 1994.
5. Тәжібаев Т. Жалпы психология. - Алматы, 1993.
6. Мұқанов М. Жас және ... ... ... ... ... ... Л.И., ... С.И. Ерік пен мінезді қалай тәрбиелеу керек.
-Алматы, 1989.
8. Курс общей, возрастной и педагогической психологии. Вып. 1-3.
Под ред. М.В. ... - ... ... ... ... ... дейінгі балалар психологиясы. —
Алматы, 1986.
10. Аймауытұлы Ж. Психология. - Алматы: Рауан, ... ... ... - ... Білім, 1993.
12. Крутецкий В.К. Психология. 2 изд. - Москва: Просвещение, 1986.
13. Кузин В.К. Психология. - Москва: Высшая ... ... ...... ... 1966.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балалардың психологиялық даму сатыларын анықтау36 бет
«Мектеп жасына дейінгі балалардың қабылдауды дамытуға арналған психологиялық әдістеме қолдану мүмкіндіктері»32 бет
Бастауыш сыныпта дамыта оқыту технологиясын қолдану42 бет
Бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына Қазақстанның кіру мәселесі33 бет
Дамыта оқытудың ерекшеліктері мен қолдану тәсілдері 25 бет
Дамыта оқытудың теориялық негііздері22 бет
Дамыған елдердегі жергілікті өзін өзі басқаруды тәжірібиесі30 бет
Жоғары оқу орындарының экология бөлім студенттеріне қазақ тілін дамыта оқыту әдістемесі119 бет
Көлік инфрақұрылымы18 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың бейнелеу және құрастыру әрекеттерін дамыту90 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь