Комплексті қосылыстар туралы ақпарат


1. Комплексті қосылыстар олардың биологиялық маңызы.
2. Координациялық теорияның маңызы.
3. Комплексті қосылыстардағы химиялық байланыстардың табиғаты.
4. Комплексті қосылыстардың жіктелуі, изомериясы және номенклатурасы.
5. Комплексті қосылыстардың ерітінділердегі тепе.теңдігі.
6. Комплексті қосылыстардың медициналы. биологиялық маңызы.
Комплексті қосылыстар дегеніміз құрамында комплексті иондары бар, тотығу дәрежесі белгілі орталық атомы иондармен немесе молекулалармен байланысқан күрделі химиялық заттар. Мысалы: K3 [Fe(CN)6], [Zn(NH3)4]Cl2, [Pt(NH3)2Cl2]. Олардың судағы ерітінділері иондарға диссоциацияланады, мысалы:
K3 [Fe(CN)6] 3K + [Fe(CN)6]3-

[Fe(CN)6]3- Fe3+ + 6CN-

[Zn(NH3)4]Cl2 [Zn(NH3)4]2+ + 2Cl-

[Zn(NH3)4]2+ Zn2+ + 4NH3

Тіршілік үшін қажетті көптеген элементтер (Fe, Co, Mn, Cu, Mo, Zn) организмде биокомплекстер түрінде кездеседі. Көптеген биокомплекстер, мысалы, витамин В12, гемоглобин, хлорофилл, тағы басқалары физиологиялық және биохимиялық процестерде маңызды роль атқарады.
Координациялық теорияның маңызы.
Швейцария ғалымы А.Вернер комплексті қосылыстардың құрылысы мен қасиеттерін түсіндіретін координациялық, яғни металл иондарын қоршаған атомдар мен молекулалардың кеңістікте орналасуын сипаттайтын теорияны ұсынды. Координациялық теорияның негізгі қағидалары мынадай:
1. комплексті қосылыстардың орталық ионы – комплекс түзуші ион оң зарядталған ион болып келеді, көбіне олардың ролін металл иондары атқарады.
2. комплекс түзуші ионның айналасында лигандлар орналасады, олардың ролін теріс зарядталған аниондар немесе электрбейтарап молекулалар атқарады.
3. лигандалардың жалпы саны бойынша комплекс түзушінің координациялық саны анықталады.
4. комплекс түзуші ион мен лигандалар комплексті қосылыстың ішкі сферасын құрайды.
5. ішкі сфераның сыртында орналасқан иондар сыртқы сфераны түзеді, мысалы:
K3 [Fe(CN)6] [Zn(NH3)4]Cl2

сыртқы ішкі сфера ішкі сфера сыртқы

Комплексті қосылыстың формуласын құру үшін комплекс түзушінің дәрежесін, лиганданың зарядын, координациялық санды және сыртқы сферадағыионның зарядын дұрыс анықтай біду керек. Негізгі комплекс түзуші иондарға Д.И.Менделеев кестесінің қосымша топшаларында орналасқан d-элементтердің иондары жатады. Мысалы: Ag-, Au, Cu-, Cu2-, Hg2+, Co2+, Co3-, Zn2-, Fe2-, Fe3+, Ni2-, Pt2-, Pt4-. Сол сияқты s- элементтердің ішінде сілтлік металдардан Li. Жер- сілтілік металдардан Be2- және p-элементтерден Al3- иондарын жатқызуға болады. Бейметалдарға, оның ішінде p-элементтерге жататын Si4- ионы да комплекс түзу қабылетін көрсетеді. Мысалы: [Li(H2O)3]ClO4, K2[BeF4], K3[AlF6], H2[SiF6].
1. Ё.І.Патсаев,С.А.Шитыбаев,І.Н.Дәуренбеков. Бейорганикалық және физколлоидтық химия Шымкент:Б.и., 2004.
2. Сейтембетов Т.С. Химия : Оқулық / Т. С. Сейтембетов. - Алматы : Эверо, 2010.
3. Глинка Н.Л. Общая химия. М. «Химия» 1987.
4. Ленский А.С. Введение в бионеорганическую химию М. ВШ .1989.
5. Равич-Щербо М.И. Новиков В.В. Физическая и коллоидная химия, М. ВШ. 1975.
Қосымша
1. Ахметов Н.С. Общая и неоргиначеская химия. М.ВШ 1988.
2. Некрасов Б.В. Основы общей химии. М. Химия , 1974
3. Угай Я.А. Общая и неорганическая химия. М.ВШ 1997.

Пән: Химия
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 8 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
бот арқылы тегін алу ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Ф КГМУ 43-0402

ИП №6 УМС при КазГМА

от 14 июня 2007 г.

Қарағанды мемлекеттік медицина университеті

Химия курсымен фармацевтикалық пәндер кафедрасы

ДӘРІС

Тақырыбы: Комплексті қосылыстар.
Пән: Химия

Мамандық: 5В110200 Қоғамдық денсаулық сақтау

Курс: 1

Уақыт (ұзақтығы): 50 минут

Қарағанды 2011

Кафедраның жиналысында бекітілген

_29__.__08_. 2011. № __1_ Хаттама

Курсқа жауапты Власова Л.М.

Тақырыбы: Комплексті қосылыстар.
Мақсаты: Комплексті қосылыстар, олардың қөұрылысы және биологиялық маңызды
өкілдерінің табиғатын қарастыру.
Дәрістің жоспары:
1. Комплексті қосылыстар олардың биологиялық маңызы.
2. Координациялық теорияның маңызы.
3. Комплексті қосылыстардағы химиялық байланыстардың табиғаты.
4. Комплексті қосылыстардың жіктелуі, изомериясы және номенклатурасы.
5. Комплексті қосылыстардың ерітінділердегі тепе-теңдігі.
6. Комплексті қосылыстардың медициналы- биологиялық маңызы.

Дәріс тезистері:
КОМПЛЕКСТІ ҚОСЫЛЫСТАР.КОМПЛЕКСТІ ҚОСЫЛЫСТАР, ОЛАРДЫҢ БИОЛОГИЯЛЫҚ МАҢЫЗЫ.
Комплексті қосылыстар дегеніміз құрамында комплексті иондары бар, тотығу
дәрежесі белгілі орталық атомы иондармен немесе молекулалармен байланысқан
күрделі химиялық заттар. Мысалы: K3 [Fe(CN)6], [Zn(NH3)4]Cl2,
[Pt(NH3)2Cl2]. Олардың судағы ерітінділері иондарға диссоциацияланады,
мысалы:
K3 [Fe(CN)6] 3K + [Fe(CN)6]3-

[Fe(CN)6]3- Fe3+ + 6CN-

[Zn(NH3)4]Cl2 [Zn(NH3)4]2+ + 2Cl-

[Zn(NH3)4]2+ Zn2+ + 4NH3

Тіршілік үшін қажетті көптеген элементтер (Fe, Co, Mn, Cu, Mo, Zn)
организмде биокомплекстер түрінде кездеседі. Көптеген биокомплекстер,
мысалы, витамин В12, гемоглобин, хлорофилл, тағы басқалары физиологиялық
және биохимиялық процестерде маңызды роль атқарады.
Координациялық теорияның маңызы.
Швейцария ғалымы А.Вернер комплексті қосылыстардың құрылысы мен
қасиеттерін түсіндіретін координациялық, яғни металл иондарын қоршаған
атомдар мен молекулалардың кеңістікте орналасуын сипаттайтын теорияны
ұсынды. Координациялық теорияның негізгі қағидалары мынадай:
1. комплексті қосылыстардың орталық ионы – комплекс түзуші ион оң
зарядталған ион болып келеді, көбіне олардың ролін металл иондары
атқарады.
2. комплекс түзуші ионның айналасында лигандлар орналасады, олардың
ролін теріс зарядталған аниондар немесе электрбейтарап
молекулалар атқарады.
3. лигандалардың жалпы саны бойынша комплекс түзушінің
координациялық саны анықталады.
4. комплекс түзуші ион мен лигандалар комплексті қосылыстың ішкі
сферасын құрайды.
5. ішкі сфераның сыртында орналасқан иондар сыртқы сфераны түзеді,
мысалы:
K3 [Fe(CN)6] [Zn(NH3)4]Cl2

сыртқы ішкі сфера ішкі сфера сыртқы

Комплексті қосылыстың формуласын құру үшін комплекс түзушінің
дәрежесін, лиганданың зарядын, координациялық санды және сыртқы
сферадағыионның зарядын дұрыс анықтай біду керек. Негізгі комплекс түзуші
иондарға Д.И.Менделеев кестесінің қосымша топшаларында орналасқан d-
элементтердің иондары жатады. Мысалы: Ag-, Au, Cu-, Cu2-, Hg2+, Co2+, Co3-,
Zn2-, Fe2-, Fe3+, Ni2-, Pt2-, Pt4-. Сол сияқты s- элементтердің ішінде
сілтлік металдардан Li. Жер- сілтілік металдардан Be2- және p-элементтерден
Al3- иондарын жатқызуға болады. Бейметалдарға, оның ішінде p-элементтерге
жататын Si4- ионы да комплекс түзу қабылетін көрсетеді. Мысалы:
[Li(H2O)3]ClO4, K2[BeF4], K3[AlF6], H2[SiF6].
Маңызды линагдларға бейтарап молекулалардың ішінде H2O, NH3, NО, СО, N2H4.
Ал иондардың арасында CN-, NО2, Cl-, Br, OH-, S2O32-, CO32-, I, F жатады.
Егер комплексті ионның заряды оң болса, сыртқы сферада аниондар, ал
комплексті ионның заряды теріс болса, сыртқы сферада катиондар орналасады.
Мысалы:
K3 [Fe(CN)6] 3K + [Fe(CN)6]3-
Сыртқы сфера ішкі сфера

[Zn(NH3)4]Cl2 [Zn(NH3)4]2+ + 2Cl-
Ішкі сфера
сыртқы сфера

Лигандлардың ішкі сфера бір немесе бірнеше орын алулары мүмкін, яғни
орталық атоммен бір немесе бірнеше атом арқылы байланысады. Осыған
байланысты олар моно-, ди- және полидентантты болып бөлінеді. Монодентантты
лигандларға Cl-, F-, OH- иондары және H2O, NH3, СО молекулалары жатады.

Мысалы: 2+
[Cu(NH3)4]2+ H3N NH3

Cu

H3N NH3

Бидентантты лигандларға, мысалы, этилендиамин (қысқаша еn)
H2 N- CH-2-CH2-NH2 молекуласын, CO32- , SO42- - иондарын жатқызуға болады.
Мысалы:

2+
[Cu(en)2]2+ H2 C-N N- CH2

Cu

H2 C-N N- CH2

Этилендиаммитөртсірке қышқылының қалдығы төтдентантты лиганд болып
есептеледі.

Pb
OOCH2C CH2COOH

N-CH2- CH2-N

HOOCH2C CH2COO¯¯¯¯

Құрамында би немесе полидентантты линадлары бар комплекстер хелаттар деп
аталады. Хелаттарда лигандлар комплекс түзуші ионды айнала қоршап, шаян
тәріздес болып орналасады. Мысалы:
[Fe(C2O4)3]3- [Pt(En)3]4-

Хелаттар тобына орталық атомы циклдың құрамына лигандлармен әр-түрлі
коваленттік байланыстар түзетін ішкікомплексті қосылыстар жатады. Мысалы:

H2C- H2N NH2 - CH2

Cu

O= C – O O – C = O

Кейбір комплекс түзуші иондардың координациялық сандары мынадай болып
келеді:
Cu+, Ag+, Au+ - 2
Cu2+, Hg2+, Au3+, Co2+, Pb2+, Pt2+, Pd2+, Zn2+ - 4
Fe3+, Fe2+, Cr3+, Co3+, Ni2+, Al3+, Pt4+, Pd4+ – 6
Ca2+, Sr2+, Ba2+ - 8
КОМПЛЕКСТІ ҚОСЫЛЫСТАРДАҒЫ ХИМИЯЛЫҚ БАЙЛАНЫСТАРДЫҢ ТАБИҒАТЫ
Вернер теориясы координациялық байланыстың механизмін түсіндіре
алмайды, сондықтан да қазіргі кезде комплексті қосылыстардағы байланыстарды
түсіндіру үшін үш теория қолданылады:
1. кристалдық өріс теориясы
2. молекулалық орбитальдар теориясы
3. валенттілік байланыстар теориясы
1. Кристалдық өріс теориясы комплекс түзуші мен лигандлардың
арасында электростатикалық әрекеттесу, яғни иондық байлныс
болады деп жорамалдайды. Бұл теория бойынша лигандлар (теріс
зарядталған иондар немесе дипольдық молекулалар) орталық ионның
айналасында электр өрісін туғызады. Кристалдық өріс теориясының
қарапайым иондық теориядан айырмашылығы ол комплекс түзушінің
энергетикалық күйіне лигандлардың электростатикалық өрісі
жасайтын әсерді есепке алады.
2. Молекулалық орбитальдар теориясы комплекс түзуші мен
лигандлардың құрылымын біртұтас комплекстер түрінде қарастырады.
3. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Платинаның комплесті қосылыстары
Рений туралы
Тері мен мех шикізатын өңдеуде қолданатын хром химиялық элементі жайлы
Комплексті қосылыстар жіктелуі
Қан құрамындағы ақуыздың мыс ионымен комплекс түзуін зерттеу
Комплексті қосындылар
Комплексті қосылыстарға жалпы сипаттама
Тыңайтқыштар және оның түрлері
Ni2+ ионының глицин және лимон қышқылымен комплексті қосылыс түзуін спектрофотометриялық әдіспен зерттеу
Табиғи тұрақты изотоптары
Пәндер