Дүниежүзілік мұхит

Жоспар

І.Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

ІІ.Негізгі бөлім.
1.Дүниежүзілік мұхиттың геологиялық кұрылысы ... ... ... ... ... ... ... ... 4
2.Дүниежүзілік мұхиттың термикалық режим және мұз қату ... ... ... 11
3.Дүниежүзілік мұхиттың фунасы мен флорасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17

ІІІ.Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21

Әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
Кіріспе
Дүниежүзілік мұхит (грек. оkеаnоs — мұхит, Жерді қоршап жатқан ұлы өзен). Физизикалық-географиялық ерекшеліктеріне қарай Мұхит жеке Мұхиттарға, теңіздерге, шығанақтарға, кайнауларға, бұғаздарға бөлінеді. Мұхит 4-ке (Тынық, Атлант, Үнді, Солт. Мұзды) ажыратылады. Материктік қайрай материктің су астындағы жалғасы ретінде 200 м тереңдікке дейін созылып жатады.
Мұхит құрлықтар мен аралдарды қоршап жатқан Жердің тұтас су қабаты. Аумағы 361,26 млн. км2, көлемі 1340,74 млн. км3, орташа тереңдігі 3711 м, ең терең жері 11022 м (Тынық мұхиттағы Мариана шұңғымасы). Дү-ниежүзілік мұхит құрлықтар арқылы 4 бөлікке бөлінеді: Тынық (50%), Атлант (25%), Үнді (21%) және Солтүстік Мұзды мұхиты (4%). Мұхит Солтүстік жарты шардың 61%-ын, Оңтүстік жарты шардың 81%-ына жуығын алып жатыр. Мұхиттық жарты шардағы судың мөлшері 91%-ды және құрлықтық жарты шардағы мөлшерді 53%-ды құрайды. Гидрология режимінде Дүниежүзілік мұхит жеке мұхиттарға, теңіздерге, шығанақтарға, қойнаулар мен бұғаздарға ажыратылады; сыртқы шекарасы құрлықтың жағалық сызықтарымен айқын кескінделіп, ішкі шекарасы теңіздермен және оның бөліктерімен бөлінеді. Кейбір зерттеушілер Дүниежүзілік Мұхитты Бес Мұхитқа бөледі. Оның шекарасы субтропиктік және субантарктикалық конвергенция сызығы бойымен немесе Ор-тамұхиттық жоталардың ендік бөлігі бойынша өтеді. Мүхит Жер бетінің табиғатының көптеген белгілерін айқындайды: жинаған жылуын атмосфераға береді, оны ылғалдандырады, бұл ылғалдың бір бөлігі құрлыққа жетеді. Ол климатқа, топыраққа, құрлықтың өсімдіктер мен жануарлар дүниесіне зор ықпал етеді. Мұхит адамның шаруашылық әрекетінде зор роль атқарады. Ол адамға дәрі-дәрмек беретін және өзінің жағалауына миллиондаған тынығушыларды қа-былдайтын шипагер. Мұхит — теңіз өнімдерінің, көптеген пайдалы қазбалардың, энергияның көзі; ол «ауа райының қазаны» және әлемдегі материктерді байланыстыратын ең даңғыл жол. Мұхит бактериялардың тіршілігі арқасында белгілі бір шекке дейін өзін-өзі тазарта алады, сондықтан Жер бетінде түзілетін кез келген қалдықтарды мұхиттарда жояды.
Әдебиеттер тізімі
1. Қалыбеков Т. «Геодезия мен топография негіздері»- Алматы, 1993.
2.Салищев К.А. «Картография» Москва 1966 год.
3. Салищев К.А. «Оточности количественных определений
по специальным картам» Москва 1963 год.
4. Евтеев О.А. «Проектирование и составление социально-экономических карт» Москва-1999 г.в.
5. Зарущеская И.Г., Сваткова Т.К., «Практирование и составление карт» Москва – 1982 г.в.
6. Грюнберг Г.Ю. «Картография с основами топографии»
Москва- 1991 г.в.
7. Самищев К.А. «картография» Высшая школа Москва 1982 г.в.
8. Берлянг А.М., «Картография» Москва-2001 г.в.
9. Салищев К.А. «Картография» Москва 1966 год.
10. Салищев К.А. «Оточности количественных определений по специальным картам» Москва 1963 год.
11. Дубах Г.В., Табер Р.В., "1001 вопрос об океане 1001 ответ", М., 977;
12.Кан С.И., "Океан и атмосфера", М., 1982;
13.Кан С.И., Наша планета, М., 1985; Горная энцик лопедия, 3-т., М., 987.
        
        Жоспар
І.Кіріспе...................................................................
.........................................3
ІІ.Негізгі бөлім.
1.Дүниежүзілік ... ... ... ... ... және мұз ... мұхиттың фунасы мен
флорасы....................................17
ІІІ.Қорытынды...............................................................
..............................21
Әдебиеттер..................................................................
..................................22
Кіріспе
Дүниежүзілік мұхит (грек. оkеаnоs — мұхит, Жерді қоршап жатқан ұлы
өзен). Физизикалық-географиялық ... ... ... жеке
Мұхиттарға, теңіздерге, шығанақтарға, кайнауларға, бұғаздарға бөлінеді.
Мұхит 4-ке (Тынық, Атлант, ... ... ... ... ... ... су астындағы жалғасы ретінде 200 м тереңдікке дейін
созылып жатады.
Мұхит ... мен ... ... ... ... ... су қабаты. Аумағы
361,26 млн. км2, көлемі 1340,74 млн. км3, орташа тереңдігі 3711 м, ең ... 11022 м ... ... ... ... ... мұхит
құрлықтар арқылы 4 бөлікке бөлінеді: Тынық (50%), Атлант (25%), Үнді (21%)
және Солтүстік Мұзды мұхиты (4%). ... ... ... ... ... жарты шардың 81%-ына жуығын алып жатыр. Мұхиттық жарты шардағы
судың мөлшері 91%-ды және құрлықтық жарты ... ... 53%-ды ... ... Дүниежүзілік мұхит жеке мұхиттарға, теңіздерге,
шығанақтарға, қойнаулар мен ... ... ... шекарасы
құрлықтың жағалық сызықтарымен айқын кескінделіп, ішкі шекарасы теңіздермен
және оның бөліктерімен бөлінеді. Кейбір зерттеушілер ... ... ... бөледі. Оның шекарасы субтропиктік және субантарктикалық
конвергенция сызығы бойымен немесе ... ... ... ... өтеді. Мүхит Жер бетінің табиғатының көптеген белгілерін
айқындайды: ... ... ... береді, оны ылғалдандырады, бұл
ылғалдың бір бөлігі ... ... Ол ... ... құрлықтың
өсімдіктер мен жануарлар дүниесіне зор ықпал етеді. ... ... ... зор роль ... Ол ... дәрі-дәрмек беретін және
өзінің жағалауына миллиондаған тынығушыларды қа-былдайтын шипагер. ... ... ... ... ... қазбалардың, энергияның көзі; ол «ауа
райының қазаны» және әлемдегі материктерді байланыстыратын ең даңғыл жол.
Мұхит ... ... ... ... бір ... ... ... алады, сондықтан Жер бетінде түзілетін кез ... ... ... ... мұхиттың геологиялық кұрылысы.
Мұхит түбі аудның басым бөлігі (73,8%-ы) 3000 — 6000 м ... Ол ... ... ... ... ... ... түбі, мұхит
шұңғымасына ажыратылады. Қайраң мұхиттардың шетін бойлай ... ... ... ретінде 200 м ... ... ... жатады, ені
ондаған метрден бірнеше жүздеген км-ге жетеді. Ол мұхитқа қарай тік ... ... ... ... ... құрлық тұғырының төм. шегі
ретінде 2000 — 2400 м тереңдікке дейін таралады. Беткей етегінен ... ... ені 200 — 300 км ... ... етек жалғасады.
Мұхиттардың орта тұсынан әдетте Ортамұхиттық жоталар өтеді. ... ... ... ... ауысады. Ортамұхиттық жоталар
ұзындығы. 60000 км болатын біртұтас ... ... ... ені 1000 ... ... 2,5 — 3 км жоғары тұрады. Олардың қырқасы су
бетінен орта ... 2700 м ... ... ... ... ... 1,5 км, ені 20 — 30 км болатын ... ... ... ... ені 1000 ... жуық, тереңдігі 5 — 6 ... ... ... ... Жер ... ... және ... бойлай жатады; ол сейсмикалығы мен ... ... ... ... ... өте ... (5 — 7 км) шөгінді
қабаттардан тұрады. Активті шеттердің ... ... Оған ... жанартаулық аралдық доғадан бөліп тұратын терең шұңғымалар
(тереңдігі 7 — 8 км) ... ... ... ... екі ... ... құрайды:
беті шөгінді қаптамамен жабылған базальтті және оған жа-қын ... ... ... ... ... геол. тарихын зерттеушілер
мұхитты бастапқы, өтпелі және қазіргі даму ... ... ... кезеңді (3,5 млрд. жыл бұрын) қамтыған гипотетикалық
бастапқы ... жер ... ... су массасының шығуы, қышқыл
өнімдердің газсыздануы және мұхит түбі жыныстарымен іс-әрекетке түсіп бейта-
раптануымен байланысты. Өтпелі ... ... 2 ... ... ... ... 1,7 млрд. жыл бұрын). Бұл кезенде өмір ... ... ... ... ... ... мөлшері ұлғайды. Мұхит суының құрамы тұрақталып,
тұздылығы ... ғана ... ... ... ... бұдан 1,7 млрд. жыл
бұрын басталып, әлі жалғасуда.
Мұхиттардың негізгі ... ... ... және ... ... ... Мұхит өте көп мөлшерде күн жылуы
мен ылғалды жинақтаушы орасан зор аккумулятор. ... ... 1 ... ... күн ... 94% ... Осының нәтижесінде Жер
бетіндегі температураның шұғыл ... ... және ... ... ылғалданып, тіршіліктің дамуына қолайлы жағдай туады.
Мұхиттың беткі суының жылдық ... ... ... Ашық
Мұхитта температураның жоғары көрсеткіші экватор бойында ... ең ... (34°С) ... ... ... шығанағында тіркелген. Құрлықтың
әсерінен су ... ... ... ... оңтүстік жарты шарға
карағанда жоғары болады, ал ... ... ... ... ... ... 30° с. е. ... қыста 17 — 18°С, жазда 25°С; 60°
Сурет 1. Дүниежүзілік мұхиттың ғарыштан түсірілген көрінісі.
ендікте ... ... ... жазда 10°С, полюс маңындағы температура 1,9°С.
М. түбіндегі су температурасы 1,4 — 1,8°С, ... ... ... ... ең суық ... -2°С (полюсте мұз астында).
Судың химиялық сапасы, физикалық, химиялық ... ... ... оның ... ... режимі әр түрлі. мұхит суы
концентрациясы 35 г/л болатын тұз ерітіндісінен ... ... ... 8 — ... ... тұздылығы 39 — 42%О (тропиктік
теңіздерде). Тұз массасының құрамы құрлықтан ... ... ... процесі және түпкі шөгінділермен, теңіз организмдерінің
өмір сүру қабілетімен реттеліп отырады. Мұхитта барлығы 51022г еріген ... Оның ... Na+, Мg2+, К+, ... СО2 ... кездеседі. Мұхит
суында атмосферадан келетін және су қабатында пайда болатын түрлі газдардың
(О2, СО2 т.б.) ерітінділері де болады.
Мұхиттың 150 — 200 м ... су ... ... ... ... ... тәуелді; ал одан төмен қабатында тығыздығына
байланысты болады. Су ... ... ... ... ... ... және жоғарғы ендіктерде циклондық айналым
жатады. Оның орт. құрлықгардың батыс жағалауында орналасқан ... ... ... ... судың горизонталь жылдамдығы 5 — 10
см/с болатын қуатты ... ағыс ... ол ... ... ... ... ... ағыс жылдамдықтары кеми түседі (тек экватор
маңындағы беткі қарсы ағыстан басқа).
Температураның, тұздылықтың, химиялық ... ... ... ... ... ... белдемдердің ауысу
шекаралары маңында байқалады (қ. Дүниежүзілік мұхиттың белдемділігі).
Белдемдер ... ... ... ... шеп ... ... ... сайын (500 м-ден төмен) белдемдердің саны азайып,
білінбей кетеді.
Мұхит түбінде терригенді, биогенді, хемогенді, жанартаутекті ... ... ... Шөгінділер климаттық, тік, циркумконти-
нентті және тектоникалық белдемділікпен тарайды. Мұхит ... ... ... ... (40%-ға дейін) биогенді шөгінділер жауып жатыр.
Терригенді шөгінді-лерге 20%, терең сулы пелаг. саз 26%-ды ... ... ... ... ... ... құрамы алюмосиликатты,
сынықты, сынықты-сазды, сазды; ол теңіздерде және ... ... ... ... ... ... Б и о г е н д і ... ... ... ... ... және ... ... қабыршағынан түзілген. Хемогенді шө-гінділер ашық мұхиттарда
кездеседі, темір-марганецті конкрециялар мен қабықша-лардан, смектитті,
темірлі шөгінділерден ... Ж ... ... і л е р жер беті ... асты ... ... ... өнімдерінен түзілген; ол доғалдық
аралдарда кең таралған. ... ... ... ... және су ... ... таужыныстардың (базальтты, габ-
броидты, т.б.) су асты шайылуынан пайда болған.
Мұхит суларында Менделеев кестесінің ... ... ... ... ... 1 ... 36 млн. т түрлі заттар бар. ... әр ... ... сүйық, газ тәрізді минералды шикізат қорлары,
мұнай мен газ, сирек металдар, қалайы, ... ... ... ... ... мен ... ... фосфорит және құрылыс
материалдары алабы тараған. Мұнай мен газдың қоры 300 — 350 ... т ... 184 ... т) деп ... АКШ жағалауы мен ... ... т., ... ... және ... Азия, Баренц,
Беринг теңіздерінің қайрандары дүние ... аса ірі ... ... ... ... 40 шақты ел өндіріп, 40-тай ел барлау
жұмыстарымен айналысуда. ... ... ... ... алмас,
касситерит, циркон, монацит, титан, ильменит, рутил, т.б.) жағалық қайраңда
шөгінділердің толқындармен ... ... ... Индонезия,
Таиланд, Малайзия жағалауларында қалайы, Аляска және Солтүстік Американың
Тынықмұхиттық ... ... ... ... ... ... ... бар шөгінділер, сирек металды ... ... ... жағалауында кездеседі. Дүние жүзінің көптеген
елдерінің жағалауларын-да құрылыс материалдары — құм, қиыршықтас, маржанды
әктас, моллюскалар, бақалшақтар өндіріледі.
Тірі организмдер ... ... ... ... ... ... бентос (түпкі тұрғындар), планктон ... ... ... ... жүзушілер) бөлінеді. Өсімдік дүниесінің 10 мың түрі ... ... ... ... ... 200 — 300 м ... қабаттарда
таралған. Жануарлар дүниесі түрлерінің саны 150 мындай. Мұхитта планетадағы
тіршілік ... 4/5-і ... ... саны экваторлық аймақтан
полюстерге және тереңдікке қарай кеми береді. Мұхит құрамында белок мөлшері
көп ... ... ... ... ... ... ... т.б.) маңызды көзі, ол адамдарға қажетті белоктың
20%-ын береді.
Теңіз кеңістігін және Дүниежүзілік мұхитты пайдалану құқығын реттеу,
оның ... ... ... құқық нормасының күрделі жүйесімен
және жеке мемлекеттердің зандарымен анықталады. Оны ... үшін 1958 ... ... ... ... ... Женева конвенциясы
қабылданды. Ол бойынша ашық теңіз суы барлық мемлекеттерге ортақ және ешбір
мемлекет мұхит ... өз ... ... ... жоқ; ... ... мемлекеттің кеме қатынасына, балық аулауға еркі бар. Ядролық
қару-жарақты сынау, ... ... ... ... ... теңізге және континенттік қайраңға шек қою, т.б. мәселелерге тыйым
салатын көптеген халықаралық келісімдер бар. Теңіз құқығы ... 1982 ... ... ... ... БҰҰ Конвенциясы жағалаудан бастап,
200 теңіз милін құрайтын ... ... ... ... де ... ... ... және минералдық шикізат қорларын
пайдалануға құқылы. Аумақтық теңіз жағалауындағы ... ... ... өз ... ... ... ... кемелер
континенттік қайранда және түбінде зерттеу жұмыстарын ... ... ... ... алуы ... ... ... игеру маңызды ғаламдық мәселенің бірі ... Бұл ... ... ... ... ... ... қасиетіне
байланысты. Мұхитты игеру минералдық, биологиялық, энергетикалық, көліктік,
рекреакциондық, экологиялық, ... ... ... ... ... ... ... мен газды, темір-марганец конкрецияларын
өндіруді одан әрі арттыру, ... ... ... изотопын — дейтерийді
шығару, теңіз сулары энергиясын электр энергиясына айналдыратын алып электр
станцияларын салу, теңіз суын тұщылату, оның ... ... ... төсеу
үшін болашаққа кең жол ашады. Көптеген елдерде (Франция, Норвегия, Ресей)
мұхит суының тасқынын пайдаланатын электр станциялар ... ... ... ... ... ... сумен тасымалданатын жүктің 80%-ы келеді.
Геохимияның мұхит суындағы және шөгінділеріндегі химиялық элементтердің
концентрациясы мен ... ... ... ... тұз ... ... ... химиялық эволюциясын зерттейтін ... ... ... суы ... ... ... ... суы
құрамы литосфера, биосфера және гидросфера арасындағы элемент алмасу мен
ұзақ айналымның бір бөлігі болып қарастырылады. Мұхиттың тұздылығы ... ... ... ... ... Бір литрінде 34 — 35 г-дай тұз
болады. ... ... ... ... метр ... суының жоғарғы
қабатының тұздылығы біртекті, төменгі қабатында тұздылығы түрліше. Мұхит
суының ... ... ... ... ... суларынан әкелінген
шөгінділерден, еріген мұздықтар мен мұзтаулардан біраз төмендейді, ал
буланудан — өседі. ... ... жылы ... мен 20 — 30° ... ... ... мен экватор аумағында төмен. Мұхит ... ... ... ... таралу мөлшері мен
қосылыстарының ерігіштігіне байланысты; ... суы ... ... ... ал ... — жоғары келеді. Оңай еритін қосылыстар
суды қанықгырады, ал қиын ... ... ... тұнбаларда жиналады.
Мұхит сулары массасындағы түпкі шөгінділер, ... әр ... ... ... ... арасында тепе-теңдік орнаған. Мұхит сулары
негізгі, түптік, лайлық ... ... ... ... оттек аз, бірақ
көмірқышқыл газы, метан, күкіртті сутек мол. Кремний, аллюминий, темір,
т.б. жер қыртысында көп ... ... ... ... өте аз, ал ... бром көп. Жер қыртысына қарағанда мұхит суында бор 260, хлор 670,
күкірт 290 есе ... ... ... бос ... ... организм түрлерінің
таралуын, тотығу, тотықсыздану реакцияларын реттейді, ... ... ... ... ... қосындысы СI, SO
сияқты күшті қышқыл аниондарының қосындысынан артық болуынан "сілтілік қор"
құрылады. Мұхит тереңінде тотықсыздану реакциясы ... ... ... ... және ... ажыратушы бактериялардың қатысуымен
органикалық заттардағы күкірт қышқылы ... ... ... ... Н28 газы тірі ... ... әсер етеді. Мыс, Қара т.
суының терең қабаттарындағы Н28 мол ... ... ... ... ... тапшы. Температура төмендеген сайын СО2-ның ерігіштігі
артатындықтан, карбонатты ... жылы ... ... ал суық суларда
олар тұнбайды. Жер қыртысьшдағы бромның 75%-ы мұхит суларында. Р, 14, ... ... ... үшін ... тіршілік әрекетінің мәні
зор.
2.Дүниежүзілік мұхиттың термикалық ... және мұз ... ... ... ... планеттыздың термикалық режимі
мен климаты айқындайды. Әлемдік мұхиттың жылу теңдестігінің кірісі ... және ... жылу ... ... жылу ... және ... ... жылудың бөлінуі құрайды. Ал шығысы — ... ... ... жылу ... және ... ... ... жылу
мөлшері. Мұхиттың жылу теңдестігі су беті арқылы жылу алмасуға негізделген.
Мұхит ... ... ... көзі — күн сәулесінің радиациясы келіп түссе,
сол беттен шығынның негізгі түрі — су буланады.
2-суретте көрсетілгендей ... ... ... ... ... ... ... Себебі күн энергиясының түсуі нүктенің
ендігі
Сурет2.
Әлемдік мұхиттағы гидрометеорологиялық сипаттамалардың ендік бойымен
өзгеруі: 5%0 — тұздылығы; X — ... ... Т ... Т ... ... ... Карталарда температураның таралуын изотермалар (тең, ... ... ... көрсетеді.
Мұхит бетіндегі судың температурасының ең жоғары көрсеткіші экватор
белдемінің солтүстік беткейіне тән. ... ... ең ... ... ... (термикалық) экватор деп атайды. Оның айналасындағы
судың температурасы 27...28°С шамасында. Бұл сызық ... ... ... ... қарай жылжыса, ал қыса —керісінше оңтүстік жарты
шарына қарай жылжиды.
Температуралық экватор ... ... бет ... ... полюстар бағытына — 1.0...1.8сС-қа төмендейді (теңіз суы
әдетте теріс температурада қатады). Жазда, ... ... ... ... ... дейін көтерілуі мүмкін.
Мұхит суының температурасының таралуының жалпы белдемдік заңдылығы
ағыс, өзен және мұздардың серінен ... Су ... ... ... ... суының температурасы төмендейді (1-кесте).
Климаттық типтерге сәйкес судың орташа температурасы
Судың температурасының тәуліктік құбылмалылығы тек мұхит бетінің ең
жоғары қабатында ғана ... ... және ... 1—2сС-тан аспайды,
ал полярлық аудандарда одан да аз.
Әлемдік мұхиттың беттік су температурасының маусымдық құбылмалылығы
жылу ... жыл ... ... ... ... ... ... қоңыржай ендіктерге тән және бұл иктерден ... ... ... оның ... байқалады.
Солтүстік жарты шардағы ең жоғарғы температура әдетте тамыз ... ... ең ... ...... айына, яғни ауаның
температурасына қарағанда 1 ай ... ... ... ... ... жұқа
қабатын ғана (әдетте 200—100 м-ден ерең емес) қамтиды. Одан ... ... ... ... су ... орналасады. Судың жоғары
араласқыш қабаты мен төменгі терең суық сулы қабатының ... ... ... ... ... ... «Секіру қабаты» негізінен судың
беткі қабатының ... ... ... ... ... Сонымен
қатар ғасырлар бойында судың беткі қабатында судың ... ... ... қалыптасқан, ал оның астында температурасы 7°С-тан төмен ... ... ... ең ... ... ... термосына»
деп атайды.
Әлемдік мұхит бетінің климаттық жағдайына байланысты, оның үлкен
бөлігін мұздар алып ... ... ... өмір сүру ... мұхиттың түрлі
аудандарында түрліше болады: ... ... ... апта бойы ... ... тұрақты мұз құрсауланып жатады. Мұз қабаты қыс аяғында
өзінің таралуының ең ... ... ... Арктикада мұз басқан
алаптың ... ... 11.106 км2 ... ... ал ...
қыркүйекте 20.106 км2 жетеді.
Шығу тегіне (қалыптасуына) қарай теңіздердегі мұздар 3 типке бөлінуі
мүмкін: 1) теңіз суының қатуынан ... ... ... 2) ... ... өзен мұздары, 3) мұздықтардың сынып, құлауынан пайда
болған, жүзбе мұз таулары немесе ай-бергтер.
Тұрақты суық ... ... ... суының температурасы да
төмендеп, қату нүктесіне жетуіне ... ... су ... ... ... яғни ... ... Бұл үшін әдетте 3 түрлі жағдай орындалуы шарт;
біріншіден, суда кристалдану орталығының ... ... ... ... да ... және үшіншіден, белінетін мұзқатыру жылуын алып кету (1
кг. мұз қату ... суды ... 333 кДж жылу ... еске ... бұл ... 3 шарт ... ... Алғашқыда жекелеген
ұзынша келген мұз кристалдары мұз ... ... ... ... ... ... ... ең жоғарғы нүктесінен жоғары орналасуы себепті. Мұнда
конвекция (тік айналым) қату кезіне дейін жүретіні ... ... ... ... ... қабатқа тегіс тарайды деген сөз, сол себепті
суішілік мұз пайда болады. Бірақ та, бұл мұз ... ... ... ... ... ... бұл ... өзді-өзі соғылысып, сынып,
талқандалып, бірігіп қатуы себепті бос жөкеге ұқсас мұз қалыптасады. ... ... ... да ... ... ... Мұздың судан жеңіл болуы
себепті, сыртқы күштердің әсерімен түптік мұздар ... ... ... мұз қабатына жабысып қатады.
Су бетіндегі мұз инешелерінің ... ... су ... ... ... ... Олар ... жабысу жолымен суыған сорпаның бетіндегі
май дақтарына ұқсас қабықшалар құрайды. Осылай қатқан мұздың одан әрі ... ... ... ... ... ... ... жартылай мөлдір, майысқақ
мұз қа-баты — нилас қалыптасады. Егер судың беткі қабаты тұщы ... ... ... ұқсас жұқа, қатты әрі мөлдір мұз қабыршағы пайда болады.
Тұтас мұз ... ... ... ... ... ... ... дұрыс шеңбер түріндегі жекелеген кішігірім мұздар (30—50
см), қалыптасады. Мұздың бұл түрі — ... ... деп ... егер мұз қабаты күшті толқын кезінде қалыптасатын ... ... ... мен суіші мұздарының көлемі тез өседі, бірақ біріккен
монолитке айналмайды, мұз ... ... ... ... тағы да бір ... ... бар — ол қарғал.
Қарғал қардың су бетіне ... ... ... ... суының қату
температурасы нөлден темен болуы себепті, оған ... қар ... ... мұз ... ... ... қалыптасуының бұл айтылған алғашқы формаларының әрі қарай
дамуының нәтижесінде кедір-бұдыр, ашық-сұр түсті, ... ... ... см ... ... жас мұз ... пайда болады. Бұл мұз қабаты
өзінің қалыңдығын ұзақ мерзімдік ... ... (мұз қату ... ... астыңғы беткейінің өсу жолымен ұлғайтады. Мұздың
қалыңдығының ұлғаюы ... ... ... өсу жылдамдығы мұздың
жылу өткізгіштігінің аздығынан (2.7 Вт)/(м.°С) кеми ... үшін мұз ... ... берілетін жылуды айтарлықтай
кемітетін көрпенің ... ... ... ... ... Н. Н.
Зубовтың эмпирикалық формуласымен есептеп табуға болады:
Һ2м + 50.hм-8.Σ(-Т)=0,
мұндағы Һм—мұздың қалыңдығы, см; ... ... ... ... ... ... ... Бұл формула
бойынша арктикалық теңіздерде бір қыста мұз ... 2 ... ... ... ... көреміз.
Солтүстік Мұзды мұхиттың ашық айдынында мұздың қалыңдығы 3...5 метрге
жетеді. Яғни, бұл мұздар бір ... ... ... жыл бойы қалыптасқан деп
айта аламыз. Мұндай мұздар көпжылдық деп аталады. ... ... ... алып жатқан көпжылдық мұз қабатын арктикалық пак немесе жай ... ... ... ... ... ... ... тек жылу беру және жаңа мұз массаларының қатуы жолымен ғана емес,
сонымен қатар мұз ... ... ... ... де ... ... ... Мұндай мұз құрылымдарының қалыңдығы 30...40 метрге
жетуі мүмкін.
3.Дүниежүзілік мұхиттың фунасы мен флорасы.
Мұхит суында организмдердің ... ... ... заттар бар.
Мұхиттың барлық қабатында тіршілік ... 11 мың м ... ... да, ... жаңа жер ... түзілетін, Жердің терең қабатындағы
жарықтар арқылы ыстық магма ... ... ... ... және
қысымы өте үлкен болатын жерлерде де тіршілік бар.
Мұхиттағы ... ... ... экваторға, су бетінен аса үлкен
тереңдікке дейін алуан ... ... ... ... ... ... ... Онда жай көзге көрінбейтін бактериялар, бір клеткалы
өсімдіктер және үзындығы 80 м-ге ... ... ... ... өте ұсаң
жәндіктер мен алып көк киттер тіршілік етеді. Онда тіршілік ... мен ... ... ... ... жөнінен мұхитты
құрлықпен салыстыруға болады.
Мұхит адамның қиялын қайран қалдыратын беймәлім тіршілік пен құпияларға
толы. Олардың көпшілігі әлі ... ... ... жоқ. Теңіздің тұңғиығын
зерттеу барысында қазіргі кезде де ғылымға белгісіз организмдер табылуда.
Көптеген ғалымдардың пікірі бойыніпа, ... ... ... бәрі мұхиттан шыққан, сондықтан мұхитты Жер ... ... деп ... Онда ... ... ... қасиеттерін (тұздылығын,
газдардың мөлшерін) өзгертуге себепші болды. Мысалы, мұхитта оттегі бөліп
шығаратын жасыл өсімдіктердің таралуы судағы отте-гінің мөлшерін ... ... ... ... оның құрамын өзгертті. Атмосферадағы оттегі
мөлшерінің артуы теңіз организмдерінің құрлықта да тіршілік ... ... іші мен оның ... аймақтарында организмдердің тіршілік ... ... ... ... ету ... ... ... теңіз
организмдерін үш топңа ... ... ... және ішкі ... ... және айтарлықтай қозғала алмайтын организмдерді бірінші
топқа ... Су ... ... жүзетін организмдер екінші топты, ал су
түбінде тіршілік ететін организмдер — үшінші топты ... Су ... ... ... ... ... ... алмайтын организмдерді планктондар
(грек тілінен аударғанда — кезеген деген сөз) деп ... ... мен өте үсақ ... тұрады. Өсімдіктер планктоны жануарлар
планктоны өсіп-өнетін нағыз «жайылымдар» түзеді.
Су ішінде оның ... ... ... ... ... ... етеді. Бактериялар әрекетінің нәтижесінде тіршілігін жойған
организмдер ыдырап, тірі организмдердің ... ... ... ... ... түседі.
Мұхиттың барлық бөлігінде суда жақсы жүзетін организмдер тіршілік етеді.
Олар балықтар, теңіз сүтқоректілері (дельфиндер, киттер, итбалықтар және
басқалары), ... ... ... тасбақалар және басқалары.
Тірі организмдердің көпшілігі судың күн жарығы жақсы түсетін жүз метрдей
беткі қабатында тіршілік ... Бұл ... ... ... ... ... Температураның төмен және поляр түнінің
ұзақ ... ... суы ... ... ... ... екі ... шардағы
қоңыржай белдеудің суында планктон жаңсы өсіп жетіледі. Мұндағы ағыстар мен
күшті желдер терең су қабаттарының ... ... ... ... ... мен ... байи түсуіне себін тигізеді. Қоңыржай ендіктер
(40—6СР) — мұхиттың балыққа ең бай ... ... ... ... ... ... өйткені мұнда беткі су қабатының
температурасы мен ... ... ... да, олар ... ... нашар араласады. Экваторлық ендіктерде организмдердің саны
арта түседі.
Мұхит түбінде және оған жақын аймаңтарда тіршілік ... ... ... шаян тәрізділер, құрттар, ... ... және ... ... ... ... ... палтус
тіршілік етеді, сегізаяқтар кездеседі. Күн сәулесі жақсы түсетін және жақсы
жылынатын жағалау аудандар да тіршілікке өте бай ... ... ... ... ... жуып-шаюы салдарынан құрлықтан қоректік заттар көптеп
келеді. Теңіз түбіңде тіршілік ететін өсімдіктер мен жануарлардың ... ... ... ... ... ... зор су түбі шалғындарын
құрайды.
Тропиктердегі жылы судың түбінде ... ...... ... ... ... ... етеді.
Мұхит ертеден адамның асыраушысы болып табылады. Адам онда ... ... ... ... ... ... балдырларды
жинайды, ұсақ теңіз шаяндары — крильдерді сүзеді. Теңіз организмдері азық-
түлік көзі ғана емее, сонымен бірге дәрі-дәрмектік препараттар ... ... үшін ... ... ... ... өте ... оның ресурстары шексіз емес, сондықтан адамзат алдында оларды
саналы пайдалану, қорғау және молайту жөнінде маңызды ... ... ... ... және ... ... ерекше бай және алуан
түрлі. Мұхиттың мұндай ... оның ... ... ... ... мен ... ... Онда организмдердің ең ежелгі
түрлері мекендейді. Тропиктік және экваторлың ендіктер, маржан рифтерінің
аймақтары ... ... бай: ... солтүстік бөлігінде албырт
тәрізді балыңтар көп, оңтүстік-шығысында, Оңтүстік Американың ... ... ... 16 ... ... ... майшабақ тәрізді балыңтар)
орасан зор шоғыры пайда болады. Мұхитта киттер, ескек ... ... ... ... ... және ... ... организмдер бүкіл Мұхит қабаттарында тіршілік етеді. Органик. дүниесі
бентос (түпкі тұрғындар), планктон (пассивті жүзушілер) және ... ... ... ... ... 10 мың түрі бар, ... жарық жақсы түсетін 200 — 300 м ... ... ... ... ... саны 150 мыңдай. Мұхитта планетадағы
тіршілік иелерінің 4/5-і ... ... саны ... ... және ... ... кеми береді. Мұхит құрамында белок мөлшері
көп азық-түлік өнімдерінің (балық, моллюскілер, ... ... ... т.б.) ... ... ол ... қажетті белоктың
20%-ын береді.
Қорытынды.
Бұл физикалық тұрғыдан алғанда конзективті араласу биік ендіктерде
айтарлықтай және ... ... үшін өте ... ... шөккен судың
беткі қабаты терең кабаттарға еріген оттегін алып ... ал ... ... су ... су ... тағамдық заттарды алып
шығады.Мұхиттың жағалауларындағы кейбір ендіктерде ... ... ... тұрақты соғатын аймақтар кездеседі. Оларға, ... ... және ... тропикалық және субтропикалық
ендіктерінде жатқан жағалауларында, ... Перу ... ... ... ... ... ... Бұл жерлерде
жағалау маңының жылыған беттік су ... ... ашық ... «үрлеп»
ығыстырады. Жағалаудағы су деңгейі төмендейді, сондықтан да тереңдегі су
қабаты жоғары ... ... ... су, ... ... ... салқынырақ болады. Нәтижеде тұрақты жел ... ... ... ендіктерде сулар салыстырмалы түрде салқын болып
келеді. ... ... ... ... және ... тығыз
байланысты. Оны танып білу ежелден, ... мен ... жүзу ... ... Осы ... ... жәрдемімен
соңғы онжылдықтар ішінде көптеген жаңа мағлұматтар алынды. Ғылыми кемелерде
жүргізілген ... және ... ... ... ... жасанды спутниктері арқылы жиналған мағлұматтар мұхит суындағы терең
орналасқан қарсы ағыстарды, құйындарды табуға, аса терең ... ... бар ... ... жәрдемдесті. Мұхит түбі жер бедерінің
құрылысын зерттеу литосфера ... ... ... ... ... ... ... Т. «Геодезия мен топография негіздері»- Алматы, 1993.
2.Салищев К.А. «Картография» ... 1966 ... ... К.А. ... ... определений
по специальным картам» Москва 1963 ... ... О.А. ... и ... ... ... ... Зарущеская И.Г., Сваткова Т.К., «Практирование и ... ... – 1982 ... ... Г.Ю. ... с основами топографии»
Москва- 1991 г.в.
7. Самищев К.А. «картография» Высшая школа Москва 1982 г.в.
8. Берлянг А.М., «Картография» Москва-2001 г.в.
9. ... К.А. ... ... 1966 ... ... К.А. «Оточности количественных определений по специальным
картам» ... 1963 ... ... Г.В., ... Р.В., "1001 ... об ... 1001 ответ", М., 977;
12.Кан С.И., "Океан и атмосфера", М., 1982;
13.Кан С.И., Наша планета, М., 1985; Горная энцик лопедия, 3-т., М., 987.

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дүниежүзілік мұхиттың геологиялық тарихы37 бет
Дүниежүзілік мұхитқа жалпы шолу28 бет
Дүниежүзілік мұхитқа физикалық-географиялық сипаттама18 бет
Биогеоценоз және экожүйе туралы түсінік15 бет
Гидросфера туралы16 бет
Дамып жатқан елдерге шет елдердің көмек мәселелері6 бет
Екінші дүниежүзілік соғыстың себептері және сипаты18 бет
Еліміздің экологиялық проблемалары11 бет
Жапония5 бет
Латын Америкасы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь