Е. Пугачев көтерілісінің сипаты


І Кіріспе
ІІ Негізгі бөлім
1. Е. Пугачев көтерілісінің сипаты.
2. Е.Пугачев көтерілісіне қазақтардың қатысу себептері.
ІІ Қорытынды
IV Пайдаланылған әдебиттер
Еділ мен Жайық бойындағы Е.Пугачев басқарған 1773-1775 жылғы шаруалар соғысына орыс, башқұрт, татар, Орта және Кіші жүз қазақтары қатысты. Көтерілістің алғышарттары:
1. Патша үкіметінің Каспий теңізінің солтүстік-батысындағы шұрайлы жерлерді орыс помещиктеріне бөліп беруі.
2. Петербург билеушілерінің осы аймақты жазалаушы топтармен ойрандатуы.
3. Жайық бойында патша үкіметінің бекіністерді көптеп салуы.
Қазақ шаруаларының және жеке феодалдардың көтеріліске қатысуына түрткі болған - жер мәселесі. XVIII ғасырдың 50-жылдарында Кіші жүздің ханы Нұралы қазақ шаруаларының талаптарын ескеріп, 1742 жылы 19-қазандағы Жайық бойында мал жаюға тыйым салған патша үкімін жоюды талап етті. 1756 жылы императрица Елизавета Петровна башқұрттардың көтерілісін басуға көмектескені үшін қазақтарға Жайықтың сол жағасында мал жаюға уақытша рұқсат ете отырып, Жайықтың оң жағасына көшіп-қонуға тыйым салды.
XVIII ғасырдың 60 жылдарында патша үкіметінің Ертістің оң жағасындағы шұрайлы өлкені қазақ шаруаларына тартып алып беруі, қазақтарға бекіністерге жақындауға тыйым салуы халықтың наразылығын туғызды.
Кіші жүздің ірі ақсүйектері - Ералы, Досалы, Айшуақ сұлтандар, Нұралы хан көтерілісті қолдады.
• 1773 жылғы 20 қыркүйек - Пугачев Нұралыға арнайы үндеу жолдады: жер мен суды қазақтарға қайтаруға уәде беріп, қазақтарды өзіне тарту мақсатын ұстанды.
• 1773 жылы қарашаның 17-нен 18-не қараған түні - Нұралының өкілі Зәбір молда Усиха өзені маңында Пугачевке жолықты.
Алайда Жайық бекінісін қоршаудағы Пугачевтің сәтсіздігі ханның көмек беруге асықпауына себеп болды. Пугачев күштерінің Орынбор әскери шебіне жақындауы осы өңірде көшіп-қонып жүрген қазақтарды рухтандырды. Қазақ жігіттері Пугачевтің әскерімен бірлесіп шайқасты:
- Жайық бекінісін қоршауға қатысты.
- Кулагин бекінісін алды.
- Орынборды қоршауға 2000 қазақ қатысты.
1773 жылдың қарашасында Пугачевтің манифесіне арқа сүйген қазақтар Жайықтың оң жағасына өтіп, малдарын жайды. Нұралы хан бастаған ақсүйектер екі жақты бағыт ұстанды:
- Көтерілісті пайдаланып, жер тапшылығын жою.
 Көтерілістің өршуінен сескеніп, қазақтарды тәуелділікте ұстау және жеңілсе патша алдында ақталу.
1. “Қазақ тарихы”
2. Қозыбаев “Қазақстан тарихы”
3. “СССР тарихы”

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 10 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Жоспар
І Кіріспе
ІІ Негізгі бөлім
1. Е. Пугачев көтерілісінің сипаты.
2. Е.Пугачев көтерілісіне қазақтардың қатысу себептері.
ІІ Қорытынды
IV Пайдаланылған әдебиттер

Еділ мен Жайық бойындағы Е.Пугачев басқарған 1773-1775
жылғы шаруалар соғысына орыс, башқұрт, татар, Орта және Кіші жүз
қазақтары қатысты. Көтерілістің алғышарттары:
1. Патша үкіметінің Каспий теңізінің солтүстік-батысындағы
шұрайлы жерлерді орыс помещиктеріне бөліп беруі.
2. Петербург билеушілерінің осы аймақты жазалаушы топтармен
ойрандатуы.
3. Жайық бойында патша үкіметінің бекіністерді көптеп
салуы.
Қазақ шаруаларының және жеке феодалдардың көтеріліске қатысуына
түрткі болған - жер мәселесі. XVIII ғасырдың 50-жылдарында Кіші жүздің ханы
Нұралы қазақ шаруаларының талаптарын ескеріп, 1742 жылы 19-қазандағы Жайық
бойында мал жаюға тыйым салған патша үкімін жоюды талап етті. 1756 жылы
императрица Елизавета Петровна башқұрттардың көтерілісін басуға
көмектескені үшін қазақтарға Жайықтың сол жағасында мал жаюға уақытша
рұқсат ете отырып, Жайықтың оң жағасына көшіп-қонуға тыйым салды.
XVIII ғасырдың 60 жылдарында патша үкіметінің Ертістің оң жағасындағы
шұрайлы өлкені қазақ шаруаларына тартып алып беруі, қазақтарға бекіністерге
жақындауға тыйым салуы халықтың наразылығын туғызды.
Кіші жүздің ірі ақсүйектері - Ералы, Досалы, Айшуақ сұлтандар, Нұралы
хан көтерілісті қолдады.
• 1773 жылғы 20 қыркүйек - Пугачев Нұралыға арнайы үндеу
жолдады: жер мен суды қазақтарға қайтаруға уәде беріп, қазақтарды өзіне
тарту мақсатын ұстанды.
• 1773 жылы қарашаның 17-нен 18-не қараған түні -
Нұралының өкілі Зәбір молда Усиха өзені маңында Пугачевке жолықты.
Алайда Жайық бекінісін қоршаудағы Пугачевтің сәтсіздігі ханның көмек
беруге асықпауына себеп болды. Пугачев күштерінің Орынбор әскери шебіне
жақындауы осы өңірде көшіп-қонып жүрген қазақтарды рухтандырды. Қазақ
жігіттері Пугачевтің әскерімен бірлесіп шайқасты:
- Жайық бекінісін қоршауға қатысты.
- Кулагин бекінісін алды.
- Орынборды қоршауға 2000 қазақ қатысты.
1773 жылдың қарашасында Пугачевтің манифесіне арқа сүйген қазақтар
Жайықтың оң жағасына өтіп, малдарын жайды. Нұралы хан бастаған ақсүйектер
екі жақты бағыт ұстанды:
- Көтерілісті пайдаланып, жер тапшылығын жою.
– Көтерілістің өршуінен сескеніп, қазақтарды
тәуелділікте ұстау және жеңілсе патша алдында ақталу.
1775 жылы 7 қараша - сыртқы істер коллегиясының жарлығы бойынша,
қысқы уақытта Жайық, Еділ Каспий теңізі, Ертіс пен Жайықтың оң жағалауы,
Ембі, Сағыз өзендері бойындағы жайылымдарды пайдалануға рұқсат
етілді.
Қазақтардың Е. И. Пугачев көтерілісіне үн қосуына қазақ жүздеріндегі
ішкі саяси жағдай да себеп болды. Нұралы хан тұсында Кіші жүздегі
қайшылықтар шиеленісе түсті. Қатардағы шаруалар мен көптеген
ақсақалдарханның саясатына риза болмады. Нұралы ханның патша әкімшілігінен
Жем өзені ауданында өзіне арнап бекініс салуды және өзін күзету үшін қазақ
әскерінің отрядын бөлуді сұрағаны кездей соқ емес.
Орта жүздегі жағдайдың күрделілігі де кем болмады. Осының бәрімен,
сондай-ақпатша өкіметінің отаршылдык саясаты мың қатайтылып, күшейтіле
түсуімен қатар қазақ қоғамы ішінде, оның әр түрлі топтарында патша
үкіметінің саясатына наразылық пісіп-жетілді. Қатардағы малшы шаруалардың
отаршылдық саясатқа наразылығы патша үкіметінің белгілі бір жеңілдіктерін
пайдаланған қазақақсақалдарына, рубасыларына, сұлтандар мен хандарға
еселене түскен өшпенділікке ұштасты. Бұл ойды жақтаушылар бейшаралық халге
түскен көшпелі қазақтар еді.
1773—74 жылдардағы шаруалар соғысына 1772 жылғы жайық қазақта-1772
жылғы бой көрсету кейінгі оқиғалардың негізгі белгілерін ғана айқындады.
Көтеріліс басталғанға дейін Нұралы хан өкілінін, Пугачев
төңірегіндегі адамдармен кездесуі болды. Алдын ала кездесу кезінде
көтеріліс басталғаннан кейін қазақтардың көтерілісшілержағында қимылдауы
туралы сөзетілді. Сондықтан Пугачев Кіші жүз қазақтарының қолдайтынына
сенімді болды.Ол осында көшіп жүрген орда бізге қуанатын болады және ол
бізді карсы алып, шығарып салады дедік.
Өз жоспарларында Пугачев қазақтарға, оның үстінс қозғалыстың бас
кезінде нақ жайық қазақтарына сенім артты. Аталған жарлықта 1773 жылғы
қыркүйектің орта шенінде ол былай деп жазды: Мен, ұлы патшаларың, қазақ-
тарға, қалмақтар мен татарларға кешірім беремін. Барлық кінәларынды
кешіремін және мен сендерге: басынан сағасына дейіи өзен және жер, шөп те,
ақшалай айлықта, қорғасын да, оқ-дәрі де, астық азық-түлігін де сыйға тарта-
мын.
20 қыркүйекке қарай Нұралы хан адам саны 1000-ға жуық жасарымен Жайық
қалашығына келді. Осы жасақпен бірге Пугачевке Нұралы ханнан мынадай
хатжетті: Сіз жолдаған хабар маған жетті. Мен сіздердің хабарларыңыз ды
білу үшін Жайық қалашағына келдім. Егер сіз бізге бұрын да патша
болсаңыз,өзкүшім қаншаға жетсе — сөзсіз қызметететін боламын. Қазақ
ханының ордасындағылар жаңа патшаның жалғаматты жамылушы екенін түсінді
және оқиғалардың қалай өрбитіні әлі белгісіз болатын. Сондықтан ханның
жасағы Жайық қаласына шабуыл жасамақшы болған жоқ оның үстіне қалашықты
қоршауда созылып кетту.
Пугачев Жайық қалашығын тікелей шабуыл жасап ала алмады. Оны қоршау
үшін шағын отряд қалдырып, негізгі күштері Орынборға кетті. Жол және-кей
Чернореченск және Татищево бекіністерін алды. Қазақтарға үндеуінде Пугачев
өзін ұлы патша Петр Федорович деп атады. Ол помещиктерді жазалауға, дін
ұстану бостандығы құқығын қайтаруға, ал қазақтарға, басқаларының бәріне
қоса, ақшалай айлық төлеуге уәде берді.
Е. И. Пугачевтің қазақтарға алғашқы үндеулері мен манифестері
қауымдар мен жүздерде қолдау тапты. Патша өкіметі мен қазақтардың қазақтар
жөніндегі әрекеттері дала жақтан шептерге, станицалар мен кордондарға
шапқыншылықтар жасауды жандандыра түсті. Құжаттардың дәлелдеуінше, өз
еркімен құрылған қазақжасақтары Жайық қалашығына, Озерная, Сахарная
бекіністеріне, Кожехаровский форпосына, Красногор дистанциясының
бекіністері мен форпостарына жақындады, Жайық өзенінен өтіп адамдарды
тұтқынға алды, даланың бір шетіне мал айдап әкетту
1773 жылғы 5 қазанда Орынборды қоршау басталып, ол бес ай бойы — 1774
жылдың наурызына дейін созылды. Орынборды коршағанда Пугачев әскерінің
құрамында шамамен 500 жайық, 300 елек, 600 орынбор казақтары, 400 қарғалы
және сақмартатарлары, 700 башқұрт, көптеген қалмақтар болды. Барлығы үш
мыңдай адам қатысты.
ХУІІІ ғасырдың 80-жылдарында Орынборда кез келген адамдар, ал
көпшілік бөлігі бойынша қызмет ететін әскери және штаттағы шенді 2866 адам
тұратын үйлер болды. Олардың арасында көпестер - 2061 адам. Соның ішінде
саудагер татарлар - 1986 адам, ал оның үстіне орынбор қазақтарына да,
оларда ауқатты адамдар көп, сауда жасауға рұқсат етілген және олар сауданы
аз жасамайды. Орынбор қазақтары жылына 15 сомнан, жүзбасылар -30 сомнан,
жасаулдар - 50 сомнан айлық алып тұрды. Бекіністе дуалдарға 55 зеңбірек
орналастырылған еді, ал қаланың өзінде дала зеңбіректері көп болатын. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
ХҮІІІ – ХІХ ғасырлардағы ҚАЗАҚ ХАЛҚЫНЫҢ ҰЛТ-АЗАТТЫҚ ҚОЗҒАЛЫСТАРЫ
Орыс жазушылары мен ақындары қазақ өлкесінде (А. С. Пушкин, В. Гоголь, В. Даль және т.б.)
Көтерілістің 1774 жылы қазақ жүздерінде дамуын теориялық зерделеу
Е.И.Пугачев бастаған шаруалар көтерілісі
X ғасырлардағы Ежелгі Славяндар шаруашылығы
Пушкин. Жәңгір хан және...Махамбет
Пушкин әлемі
Е.Пугачев басқарған шаруалар соғысында қазақтардың қатысуы
Қазақтардың е.пугачев бастаған шаруалар соғысына қатысуы
Қазақстанның Ресейге қосылуы кезінде ұлт азаттық қозғалыстар
Пәндер