Ермеков Әлімхан - Алаш қозғалысының жас та, алғыр, іскер қайраткері

Ермеков Әлімхан (1891 жылы – 1970) — Алаш қозғалы¬сы¬ның жас та, алғыр, іскер қай¬рат¬кері. Алашорда үкіметінің мү¬шесі, табиғатынан зерек тұлға, математика ғылымдарынан тұң¬ғыш қазақ профессоры.
Әлімхан Ермеков 1891 жылы осы күнгі Қарағанды обылысы, Ақтоғай ауданы, Бөріктас деген жерде дүниеге келеді. Әкесі Әбеу халыққа қадірлі, озық ойлы, орысша сауаты бар, өз дәуіріндегі зиялылардың бірі болған.1899 жылы Қарқаралыдағы қалалық училищеге оқуға түседі. Мектеп қабырғасында зейінді, алғыр болған Әлімхан мектепті үздік бітіріп, 1905 жылы Семейдегі ерлер гимназиясына түседі. Осы оқу орнын 1912 жылы алтын медальмен бітіріп, Томск технология институтының тау-кен факультетіне қабылданады.
Томскте оқып жүріп орыстың озық ойлы ойшылдарымен, ғалымдарымен танысады. Шоқан Уалихановтың досы Григорий Потанин Әлімханның бойындағы білімге деген талпынысты көріп, тәнті болады. Қарт Потанин Әлімханға ағалық ақыл беріп, оған: «Әлімхан сенің білімің – ол қазақтың білімі. Сол себепті жақсы оқы және өзгелерді оқыт» – деп, үлкен үміт артқан. Осы сөздерді Әлімхан аға өмірлік ұстанымына айналдырып, ақтық демі қалғанша ұлтымызға еңбек етті. Григорий Потанин Ермековке бекер назар аудармағанын уақыт дәлелдеді. Әлімхан ағамыз өз қолымен толтырған анкетарларда ағылшын, неміс, француз, итальян тілдерін білетінін көрсеткен. Қызметтес болған, шәкірт болған, әйтеуір Әлімхан Ермековпен өмір жолы тоғысқан тұлғалардың барлығы дерлік Әлиаға жайынды жылы лепес білдірген.
        
        Ермеков Әлімхан (1891 жылы  -  1970)  --  Алаш қозғалы - сы - ның жас та, алғыр, іскер қай - рат - ... ... ... мү - ... ... зерек тұлға, математика ғылымдарынан тұң - ғыш қазақ профессоры.
Әлімхан ... 1891 жылы осы ... ... обылысы, Ақтоғай ауданы, Бөріктас деген жерде дүниеге келеді. Әкесі Әбеу халыққа қадірлі, озық ... ... ... бар, өз ... ... бірі болған.1899 жылы Қарқаралыдағы қалалық училищеге оқуға түседі. ... ... ... ... ... Әлімхан мектепті үздік бітіріп, 1905 жылы Семейдегі ерлер гимназиясына түседі. Осы оқу орнын 1912 жылы алтын медальмен бітіріп, Томск ... ... ... факультетіне қабылданады.
Томскте оқып жүріп орыстың озық ойлы ойшылдарымен, ғалымдарымен танысады. Шоқан Уалихановтың досы ... ... ... ... ... деген талпынысты көріп, тәнті болады. Қарт Потанин Әлімханға ағалық ақыл беріп, оған:   -  деп, ... үміт ... Осы ... Әлімхан аға өмірлік ұстанымына айналдырып, ақтық демі қалғанша ұлтымызға еңбек ... ... ... ... ... назар аудармағанын уақыт дәлелдеді. Әлімхан ағамыз өз қолымен толтырған анкетарларда ағылшын, ... ... ... ... ... ... ... болған, шәкірт болған, әйтеуір Әлімхан Ермековпен өмір жолы тоғысқан тұлғалардың барлығы дерлік Әлиаға жайынды жылы лепес білдірген. Терең білімді, ... ... ... ... ... ... өлең жолдарын арнаған:Әлімхан Ермекұлы жас жігіттен,Келеді екінші болып бұл ретпенен.Қазақта мұндай жігіт көрмедім,  -  ... қарт ... ... ... ... ... біл жылдан соң тамамына.Өткізбекші өмірін ілім үстінде,Бір түрлі биіктік бар талабында.Сөйлеп кетсе, қозғалар бойда жаның,Тас болса да ерітер ... ... ... ... ту осылай,  -  дегізер жанның бәрін.Адалдық, ақжүректік, ақтығына,Бір ауыз қарсы айта алмай құрыды әлің.Меніңше Ермеков  -  ... ... ... қыран қаршығаға.Сөз, білімін сынайтын жер ілгері,Әзір адал кісі ғой, жеке дара,Патша өкіметі құлатылғаннан кейін елдегі қалыптасқан жағдай - ды ... алда не ... ... - ... ... алу үшін жер-жерде қазақ съездері ашылып жатты. Ә.Ермеков, алғаш рет саяси іске алаш ... 1917 жылы 27 ... 7 ... ... өткен Семей облыстық қазақ съезіне қатысады. Онда ол басқа да адам - дармен бірге съезд президиумының хатшы - ... онан ... ... ... ... ... қазақ комитетінің мүшелігіне сайлана - ды.
Әмбе ол, қазақтар жағынан Халел Ғаб - басов екеуі Семей об - лыстық атқару коми - ... төр - ... ... ... айындағы жалпықа - зақ - тық съезде Семей облысынан Бүкілресейлік құрылтай жиналы - сына депутаттыққа ... жылы 8-17 ... ... ... - тық ... ... жиналысы атынан қатысады да, оның президиумына Семей об - лы - сы - нан ... ... ... авто - но - ... негізгі заңын жаза - тын комитет құрылып, оған қазақ делегаттары Ә.Ерме - ковті кіргізеді.
Міне, алаш жолындағы көпте - ген ... ... ... шың - ... ...  газеті ,  --  деп сипат - тайды. Осындай жан-жақты ... иесі жас ... ... ... ... ... съезінде Алашорда үкіметінің мүшелігіне өтуі таңғажайып емес еді. Әмбе ол,  партиясының Семей облыстық комитетінің мүшесі де болатын.
Әлихан ... ... зор ... бірі  --  ... ... ... біртұтастығын жан - қиярлықпен қорғауы. Осы орайда ол 1920 жылы 17 ... ... - нин - нің ... ... қазақ өкілдері қатысқан Халық ко - миссарлары кеңесінің мәжілі - ... ... ... ... ... қаралғанда, Қазақстанның жағдайы туралы Ә.Ермеков баян - дама жасайды. Онда ол жер, Қа - зақ - станның шегарасы туралы ... ... ... ... отаршылдық пиғылдағы өкілдермен қызу айтысқа түсіп, өз пікірін тиянақты, жан-жақты, бұлтартпас дәлел - дер - мен қорғап шығады. Окупанттар өз ... ... ... ... ... тартып алынған Кас - пийдің теріскей жағалауындағы ені бір шақы - рымдық және Ертістің сол ... он шақы - рым - дық ... жер ... ті - келей қолдауымен Қазақ еліне қайта - ... ... ... ... - ков - тің ... ... зерделей отырып, онан кейінгі жасампаздық жолдары Қазақ елінің шаруашылық ... қа - ... ... ... ... сияқты нақты істерге бағыт - талғандығына көз жеткіземіз. Қарқаралыда мектеп ашады, Таш - кент пен Алматыдағы жоғары оқу ... ма - ... ... оқиды.  1-бөлім (1935),  (1936) атты оқулық, кітаптарды жарыққа шы - ғарады. Қазақ арасынан тұңғыш ... ... ... - соры ... ... Сонымен бірге нағыз білім мен біліктілікті қажет ететін сала  --  ... ... ... коми - ... және ... да ... қызметтерде болады. 1929-1930 жылдары бір топ қазақ зия - лылары абақтыға алы - нып, тергеуге түскенде, Ә.Ер - ме - ... де ... қоса ... Алаш ... ... құртылып, ұрпақтық сабақ - тастық үзіліп қал - мау және ұлт зиялылары бола - шақ - ты ... ... жас ... да - рындары М.Әуезов пен Ә.Ерме - ковті сақтап қалу ... ...  сол жолы ... ... 1937 ... қара бұлт Ә.Ер - ... басына тағы да үйіріліп, 1939 жылы сотталып, 1947 жылға дейін түрмеде отырып шығады. ... ... ... жа - ламен қайта ұсталып, 1958 жылы босайды. 1957 жылы 26 қарашада толық ақталып, 1970 жылы қайтыс болады.  
        
      

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XIX ғасыр әдебиеті4 бет
Алгоритм және алгоритмдеу түсініктері5 бет
Бес арыс2 бет
Дінмұхаммед Қонаев Ахметұлы10 бет
ҚАЗАҚСТАНДА МАТЕМАТИКА ҒЫЛЫМЫНЫҢ ДАМУЫНДА Ә. ЕРМЕКОВТЫҢ РОЛІ4 бет
Әбіш Кекілбай42 бет
ӨЗБЕКӘЛІ ЖӘНІБЕКОВ5 бет
1917-1920 жылдардағы қазақ жастар қозғалысының тарихы мен тағылымдары32 бет
Iскерлiк туризм29 бет
Iскерлiк туризмнiң қалыптасуы61 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь