Ш.Ш.Уәлиханов – этнограф – ғалым


1. Ш.Ш.Уәлиханов . этнограф . ғалым
2. Ш.Ш.Уәлиханов «қазақ» этнонимі туралы болжамы
3, Күрделі тарихи мәселелердің табысты шешімі
Бұл күндері еліміз қазақтың біртуар ұлы, тұңғыш ғалымы Ш.Уәлихановтың туғанына 170 жыл толуын атап өтуде. Ол тарих, этнография, шығыстану, география сияқты ғылымның түрлі салаларын зерттеп, отыз жылдық қысқа ғұмырын да артына мол ғылыми мұра қалдырды. Ғалымның еңбектерінен алуан түрлі ғы лым саласына қатысы бар, өз құнын бүгінгі күнге дейін жоймаған ойлы тұжырымдар табуға болады. Ш.Уәлихановтың шексіз энциклопедиялық білімі тек жан – жақты дарындылығын паш етіп қана қоймайды, оның көптеген халық тың өмірлік тәжірибесіне сүйеніп, сол арқылы өз халқының тарихи даму сала сын зерттеуді байытқан, әрі жаңа сатыға көтерген бірден – бір ойшыл екенін аң ғартады./1/
Ш.Ш.Уәлиханов қазақ халқының тарихы мен этнографиясын зерттеуге ерек ше назар аударды. Ол өзінің зерттеулерінде этнографияның негізгі мәселелері мен бағыттарына тоқталды. Бұл туралы Е.А.Масанов: «В его трудах мы нахо дим исключительное богатство оригинальных и глубоких мыслей и идей, науч ных выводов, интереснейших гипотез, сведений, не утративших своего значе ния для науки и по настоящее время. Широта познаний ученого, его эрудиция, умение исследовать актуальные и чрезвычайно сложные и трудные проблемы, тонкое понимание самобытности жизни и культуры народов Востока, роли и значения передовой русской культуры для их судеб поражают читателя,»/2/ - деп жазды.
1. З.Ахметов Қашанда халық жүрегінде. «Социалистік Қазақстан»
21 қыркүйек 1985
2. Э.А.Масанов Выдающийся ученый казахского народа Ч.Ч.Валиханов.
«Советская этнография» 1965 №5 с. 64.
3. Ч.Ч.Валиханов. Собрание сочинений в 5-ти томах. Т.1. сс.121-122
Алма - Ата., 1961
4. Ч.Ч.Валиханов. Собрание сочинений в 5-ти томах. Т.1.с.207 Алма-Ата.,1961
5. Ч.Ч.Валиханов. Собрание сочинений в 5-ти томах. Т.1.с.207 Алма-Ата.,1961
6. Ч.Ч.Валиханов. Собрание сочинений в 5-ти томах. Т.1.с.418 Алма-Ата.,1961

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




Ш.Ш.Уәлиханов – этнограф – ғалым.

Бұл күндері еліміз қазақтың біртуар ұлы, тұңғыш ғалымы
Ш.Уәлихановтың туғанына 170 жыл толуын атап өтуде. Ол тарих, этнография,
шығыстану, география сияқты ғылымның түрлі салаларын зерттеп, отыз жылдық
қысқа ғұмырын да артына мол ғылыми мұра қалдырды. Ғалымның еңбектерінен
алуан түрлі ғы лым саласына қатысы бар, өз құнын бүгінгі күнге дейін
жоймаған ойлы тұжырымдар табуға болады. Ш.Уәлихановтың шексіз
энциклопедиялық білімі тек жан – жақты дарындылығын паш етіп қана қоймайды,
оның көптеген халық тың өмірлік тәжірибесіне сүйеніп, сол арқылы өз
халқының тарихи даму сала сын зерттеуді байытқан, әрі жаңа сатыға көтерген
бірден – бір ойшыл екенін аң ғартады.1
Ш.Ш.Уәлиханов қазақ халқының тарихы мен этнографиясын зерттеуге
ерек ше назар аударды. Ол өзінің зерттеулерінде этнографияның негізгі
мәселелері мен бағыттарына тоқталды. Бұл туралы Е.А.Масанов: В его трудах
мы нахо дим исключительное богатство оригинальных и глубоких мыслей и идей,
науч ных выводов, интереснейших гипотез, сведений, не утративших своего
значе ния для науки и по настоящее время. Широта познаний ученого, его
эрудиция, умение исследовать актуальные и чрезвычайно сложные и трудные
проблемы, тонкое понимание самобытности жизни и культуры народов Востока,
роли и значения передовой русской культуры для их судеб поражают
читателя,2 - деп жазды.
Ең алдымен, туған халқының тарихын зерттеуші, қазақтардың
этникалық тарихы мен этногенез мәселелеріне көңіл бөлді. Қазақ халқының
шығуы туралы ойын ол 1852 жылғы Письмо профессору И.Н.Березину еңбегінде:
Все данные, собиранием которых я теперь занимаюсь,...подтверждают, что
народ казак (так называем себя мы) образовался от союза разных племен
турецких и монгольских во время междоусобий в орде, начавшихся тотчас после
смерти Бердибека, а не народ древний о котором писал Фирдоуси. Каждый
потомок Батыя хотел быть ханом и иметь народ: так, я думаю, образовались
ханство Крымское, Казанское, орда Чорайгаковская, союз узбеков – шейбанов и
казаков,3 - деп анық көрсетті.
Ш.Ш.Уәлиханов қазақ этнонимі туралы ең алғаш дұрыс болжам
жасады. Оның бұл тұжырымын өзінен кейінгі зерттеушілер де қолдады.
Ш.Уәлиханов бойынша қазақ термині алғашқыда әлеуметтік мағынаға ие болып,
кейінірек Қазақ хандығы құрылғаннан соң ғана (15-16 ғасырларда) этникалық
мағынаға ие болды. Киргизское родословие еңбегінде былай деп көрсетті:
Кочевой степняк, для отличия от своих городских родовичей – соседей,
узбеков и ногайцев, гордился именем казака – свободного степняка, кочевого
человека.4 Ғалымның қазақтардың этникалық тарихы мен этногенезі жөнін
дегі басқа да зерттеулері осындай тұжырымдарға сәйкес екендігі белгілі.
Ш.Уәлиханов Қазақстан территориясын мекендеген көшпелі халықтардың
этникалық тарихы мәселелерінің дұрыс шешілуі үшін әртүрлі деректерді жан –
жақты пайдаланды. Деректердің қандай деңгейде қолданылып жатқандығын да,
атап айтар болсақ, қытай, шығыс және еуропалық жазбаша деректердің зерттеу
лерде кеңінен қолданылып, ал халық ауыз әдебиеті туындылары (ертегілер,
дастандар, аңыз әңгімелер т.б.) осы уақытқа дейін (Шоқан ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ш.Ш. Уәлиханов
Ш. Уәлиханов
Ш. Уәлиханов көрнекті тұлға және ғалым
Қазақтың ұлы ғалымы, ағартушы-демократ Ш. Ш. Уәлиханов
Ш.Уалиханов өмірі мен еңбектері
Шоқан Уәлиханов талантты ғалым
Ш. ш. уәлихановтың әлеуметтану жөніндегі тұжырымдамалары
Шоқан Уалиханов тұңғыш қазақ ғалымы, этнограф, демократ
Ш.Уәлихановтың ағартушылық қызметі
Ш. Уәлихановтың бірінші саяхаты
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.



WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь