Ш.Ш.Уәлиханов – этнограф – ғалым

1. Ш.Ш.Уәлиханов . этнограф . ғалым
2. Ш.Ш.Уәлиханов «қазақ» этнонимі туралы болжамы
3, Күрделі тарихи мәселелердің табысты шешімі
Бұл күндері еліміз қазақтың біртуар ұлы, тұңғыш ғалымы Ш.Уәлихановтың туғанына 170 жыл толуын атап өтуде. Ол тарих, этнография, шығыстану, география сияқты ғылымның түрлі салаларын зерттеп, отыз жылдық қысқа ғұмырын да артына мол ғылыми мұра қалдырды. Ғалымның еңбектерінен алуан түрлі ғы лым саласына қатысы бар, өз құнын бүгінгі күнге дейін жоймаған ойлы тұжырымдар табуға болады. Ш.Уәлихановтың шексіз энциклопедиялық білімі тек жан – жақты дарындылығын паш етіп қана қоймайды, оның көптеген халық тың өмірлік тәжірибесіне сүйеніп, сол арқылы өз халқының тарихи даму сала сын зерттеуді байытқан, әрі жаңа сатыға көтерген бірден – бір ойшыл екенін аң ғартады./1/
Ш.Ш.Уәлиханов қазақ халқының тарихы мен этнографиясын зерттеуге ерек ше назар аударды. Ол өзінің зерттеулерінде этнографияның негізгі мәселелері мен бағыттарына тоқталды. Бұл туралы Е.А.Масанов: «В его трудах мы нахо дим исключительное богатство оригинальных и глубоких мыслей и идей, науч ных выводов, интереснейших гипотез, сведений, не утративших своего значе ния для науки и по настоящее время. Широта познаний ученого, его эрудиция, умение исследовать актуальные и чрезвычайно сложные и трудные проблемы, тонкое понимание самобытности жизни и культуры народов Востока, роли и значения передовой русской культуры для их судеб поражают читателя,»/2/ - деп жазды.
1. З.Ахметов Қашанда халық жүрегінде. «Социалистік Қазақстан»
21 қыркүйек 1985
2. Э.А.Масанов Выдающийся ученый казахского народа Ч.Ч.Валиханов.
«Советская этнография» 1965 №5 с. 64.
3. Ч.Ч.Валиханов. Собрание сочинений в 5-ти томах. Т.1. сс.121-122
Алма - Ата., 1961
4. Ч.Ч.Валиханов. Собрание сочинений в 5-ти томах. Т.1.с.207 Алма-Ата.,1961
5. Ч.Ч.Валиханов. Собрание сочинений в 5-ти томах. Т.1.с.207 Алма-Ата.,1961
6. Ч.Ч.Валиханов. Собрание сочинений в 5-ти томах. Т.1.с.418 Алма-Ата.,1961
        
        Ш.Ш.Уәлиханов – этнограф – ғалым.


           Бұл  күндері  ...  ...   ...   ұлы,   ...   ... туғанына 170 жыл толуын атап  өтуде.  Ол  тарих,  ... ... ... ... түрлі салаларын  зерттеп,  отыз  жылдық
қысқа ғұмырын да артына мол  ғылыми  мұра  ...  ...  ... ... ғы лым  ...  ...  бар,  өз  құнын  бүгінгі  күнге  дейін
жоймаған   ойлы   ...   ...    ...    ...    ... ... тек жан – жақты дарындылығын паш етіп қана  ...  ...  ...  тың  ...  ...  ...  сол  ...  өз
халқының тарихи даму сала сын зерттеуді байытқан, әрі жаңа  ...  ... – бір ... екенін аң ғартады./1/
          Ш.Ш.Уәлиханов қазақ халқының ...  мен  ...  ... ше  ...  ...  Ол  ...  ...  этнографияның  негізгі
мәселелері мен бағыттарына тоқталды. Бұл туралы Е.А.Масанов: «В  его  трудах
мы нахо дим ... ... ... и ... ... и  ... ных ... интереснейших  гипотез,  сведений,  не  утративших  своего
значе ния для науки и по  ...  ...  ...  познаний  ученого,  его
эрудиция, умение исследовать актуальные  и  чрезвычайно  сложные  и  ... ... ... самобытности жизни и  культуры  народов  Востока,
роли  и  ...  ...  ...  ...  для   их   судеб   поражают
читателя,»/2/  - деп жазды.
           Ең  ...  ...  ...  ...   ...   ... тарихы мен этногенез  мәселелеріне  көңіл  бөлді.  Қазақ  халқының
шығуы туралы ойын ол 1852 жылғы «Письмо ... ...  ... ... ...  ...  я  теперь  занимаюсь,...подтверждают,  что
народ казак (так называем  себя  мы)  ...  от  ...  ...  ... и ... во ... ... в орде, начавшихся тотчас  после
смерти Бердибека, а не  народ  древний  о  котором  ...  ...  ... ... хотел быть ханом и иметь народ:  так,  я  ...  ... ... ... орда ... союз ... – шейбанов  и
казаков,»/3/ - деп анық көрсетті.
          ...  ...  ...  ...  ең  ...  ...  ...  Оның  бұл  тұжырымын  өзінен  кейінгі  зерттеушілер   де   ... ... ... ... алғашқыда әлеуметтік мағынаға ие  болып,
кейінірек Қазақ хандығы ... соң ғана  (15-16  ...  ... ие ... ... родословие»  еңбегінде  былай  деп  көрсетті:
«Кочевой степняк, для  ...  от  ...  ...  ...... и ногайцев, гордился именем казака – свободного  степняка,  кочевого
человека.»/4/  Ғалымның қазақтардың этникалық тарихы  мен  этногенезі  ... ... да ... осындай тұжырымдарға сәйкес екендігі белгілі.
          ... ... ... ... ... ... тарихы мәселелерінің дұрыс шешілуі үшін әртүрлі деректерді  жан  –
жақты пайдаланды. Деректердің қандай  ...  ...  ...  ... ... ... қытай, шығыс және еуропалық жазбаша  деректердің  ... ... ... ал  ...  ауыз  ...  ...  ... аңыз әңгімелер т.б.) осы уақытқа дейін (Шоқан зерттегенге  дейін)
«еш кім тимеген қалпында» екендігін атап көрсетті.
          ... ... ...  ...  ...  рулық  –
тайпа лық (қауымдық)  ...  ...  аса  ...  ...  ...  и
легенды Большой киргиз – кайсацкой орды», «Киргизское родословие»,  «Записки
о киргизах», «О киргиз – кайсацкой Большой  орде»  ...  ...  ...  ...  бірнеше  халықтың  құрамына   енген:   өзбек,   қазақ,   қырғыз,
қарақалпақ, түрікмен  т.б.  да  ...  ...  ...  тілдес  тайпалардың
тарихын қарастырды.
      ... ... ... ... ... ... одақтар туралы да: «Аблай –
хан в одном из своих чапу на киргизов (1757)... вывез в свою орду  несколько
сот джесырей ... эти  ...  ...  ...  с  ...  ... орды от  ...  аргын,  постепенно  слились  и  теперь  составляют
отделение это го рода под ...  яна  –  ...  и  бай  –  ...  и,  ... ... кого права братства родов, производят себя от  одного
из 12 сыновей Даута (ро ... ... әділ ...            ...   ...   ...   табысты    шешімін    табуына,
зерттеушілердің ара сынан бірінші болып Ш.Уәлиханов тарихи  –  ... ... ха лық ауыз ... ... ...  болды.  Ол  халық
поэзиясының көр  кемдігіне  сүйсіне  ...  одан  ...... ... Ол арды ... халқының тарихын қайта  қалпына  келтіруде
шебер пайдалана білді.
          ... ... ... ... ...   ...  ...  көшпелі
халықтардың жетістігі - халық  ауыз  әдебиеті  туындыларының  маңызын:  «Пре
дания эти сохраняются свято или в виде ...  ...  в  ...  ста
рейшин, как, например, юридические предания и генеалогические, или  в  форме
эпоса передаются из рода в род ... ... ...  ...  ...  и
обороты, не употребительные в настоящее время, показывают их  древность»/6/,
- деп көрсетті.
      ... ... ... ...  жыры  үнді  –  ...  ... ... ашады.  Тарихи  жырлардың  шығу  тегін  қадағалай  келіп,  ол
«ноғай лы» ... ... 14-16 ...  ...  анықтайды.  «Ер
Көкше» жырын зерттегенде шығарманың бас кейіпкері  Ер  Көкше  батыр  ... адам ... 1423 жылы ... ... қаза ... туралы  жазба  де
рек табады.
          Ш.Ш.Уәлиханов қазақ ... ... ... ...  үлес  ... ... ... халқының тарихының әрі қарай жан – жақты  зерттелуіне
зор әсер етті. ... ... да ... арта ...                                       ... ...        1. З.Ахметов Қашанда ... ... ... ...                            21                 ...                 1985

        2. ... Выдающийся ученый казахского народа Ч.Ч.Валиханов.
             ... ... 1965 №5 с. 64.
        3. ... Собрание сочинений в 5-ти томах. Т.1. сс.121-122
            Алма - Ата., 1961
        4. ... ... ... в 5-ти ... ... ...        5. ... ... ... в 5-ти ... ... Алма-
Ата.,1961
        6. Ч.Ч.Валиханов. Собрание сочинений в 5-ти ... ... ...  
        
      

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шоқан Уалиханов тұңғыш қазақ ғалымы, этнограф, демократ22 бет
Балалар ойынының түрлері.Шығармашылық және ережелі ойындар.Сюжеттік рөлдік ойындар10 бет
Түркі халықтарының рухани құндылықтары4 бет
Шоқан Уалихановтың ағартушылық идеялары6 бет
Шоқан Уәлиханов13 бет
Қазақ ағартушылығының негізін салушы Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов13 бет
Қаныш Имантайұлы Сәтбаев (1899-1964)7 бет
Қазақтың ұлы ғалымы, ағартушы, шығыстанушы, тарихшы, этнолог, географ, фольклортанушы, суретші Уәлиханов Шоқан6 бет
І.есенберлиннің “көшпенділер” романындағы жылқы атауларының этнолингвистикалық мәні41 бет
Лингвомәдениеттану ғылым саласы ретінде мақсаты мен міндеттері8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь