Қаржылық есеп беру - корпорация жағдайының қаржылық негізі

Жоспар:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 бөлім. Қаржылық есеп беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.1. Қаржылық есеп берудің сипаттамасы мен маңызы ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2. Қаржылық есеп беруді жасау бойынша түгендеу және басқа да
дайындық жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.3. Қаржылық есеп беруді жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12

2 бөлім. Бухгалтерлік баланс.негізгі қаржылық құжат ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.1. Бухгалтерлік баланс, онвң мәні мен ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... 16
2.2. Баланстың құрылымы және оның баптарының мазмұны ... ... ... ... ..18
2.3. Кәсіпорындағы шаруашылық операциялардың түрлері және
балансқа әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21

3 бөлім. Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп беру ... ... ... ... ... ..23
3.1. Ақша қаражаттары қозғалысының есеп беруі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
3.2. Қаржылық есеп беруге жасалатын түсініктеме жазба ... ... ... ... ... ... .27

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29

Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
Кіріспе.

“Қаржылық есеп беру-корпорация жағдайының қаржылық негізі ” атты курстық жұмысты жазу барысында, оның бөлімдері толықтай қарастырылып, ол негізгі үш бөлімнен тұрады.
Нарықтық экономикаға көшу барысында барлық кәсіпорындар мен заңды тұлғаларда қаржылық есеп беру – заңды тұлғаның негізгі де, қажетті де қаржылық жағдайының көзі болып табылады. Ол кәсіпорынның өндірістік, қаржылық жағдайын сипаттап және басқарушылық шешімді қабылдау үшін негіз бола отырып, тұтынуды таратуды, айналысты және басқа да өндіріс процесін шынайы көрсетіп береді.
Қаржылық есеп берудің мақсаты өз пайдаланушыларына заңды тұлғаның қаржылық жағдайы туралы сенімді, мәнді және пайдалы ақпараттарды беру болып табылады. Қаржылық есеп берудің пайда ланушылардың қатарына потенциалды инвесторлар, кредиторлар, жабдықтаушылар, сатып алушылар, еңбеккерлер, сондай - ақ мемлекеттік органдар, т. б. кіреді.
Есеп беруге қойылатын негізгі талаптар: кәсіпорын қызметінің нәтижесін анық және объективті көрсету, барлық көрсеткіштерді бір- бірімен қатаң үйлестіру, бухгалтерлік есеп пен жедел- статистикалық есеп берудің үйлесімділігін сақтау, әдістемелік және басқа да ережелерді сақтау болып табылады.
Есеп беру жөніндегі жұмыстарды мүлтіксіз ұйымдастыру ісінде есепші қызметкерлердің міндеттерін өзара дұрыс блудің және есеп жұмыстарының кестесін белгілеудің маңызы зор. Берілетін есеп тиісті жиынтық құжаттарын- да, саралау парақтарында және белгіленген көлемдерде есептік тізімдемесін- де жинақталады. Аталған деректердің негізінде талдау жасалынады.
Жұмыстың қамтитын мәселелері – жалпы қаржылық есеп беруге шолу, оның маңызы. оны жасау және жасау бойынша түгендеу жұмыстары - бұл бірінші бөлім.
Келесі бөлімі – бухгалтерлік баланс. Өйткені бухгалтерлік баланс қана қаржылық есеп берудің негізгі құжаты болып саналмақ. Мұнда бухгалтерлік баланстың құрылымы, топтары мен бөлімшелерінің сипаттамасы, сондай-ақ шаруашылық операциялардың бухгалтерлік балансқа әсері көрсетілген.
Сонымен қатар, бұл жұмыстың тағы бір мәселесі – ол қаржылық есеп берудің негізі ақша қаражаттары түрінде жүргізілетін болғандықтан, үшінші бөлім – “Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп беру” деп аталады.
Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Ќазаќстан Республикасыныњ Конституциясы. 1998 ж. 7 казанында
2. енгізілген өзгертулер мен толыќтырулармен. Алматы: 2002 – 40 б.
3. Послание Президента Республики Казахстан Н. А. Назарбаева народу Казахстана «Стратегия 2030».
4. Ќазаќстан Республикасыныњ Азаматтыќ кодексі (Жалпы және
5. Ерекше бөлімдері) – А : Юрист. 2002 – 329 б.
6. Ќазаќстан Республикасыныњ салыќ кодексі. 2003 ж. 12 желтоќсанынан № 209 – II. А: 2004 – 238 б.
7. Бабич А.М., Павлов Л.Н. Государственные и муниципиальные финансы. – М.: ЮНИТИ, 1999 – 687 с.
8. Ван Хорн Дж.К. Основы управления финансами: Пер. с англ. / Гл. ред. серии Я.В.Соколов. – М.: Финансы и статистика, 1996. – 569 с.
9. Дюрнберг Р.Л. Международное налогооблажение. – М.: ЮНИТИ, 1997. – 201 с.
10. Бисенғазиев М. Б., Хамитов А. Ш.
Кәсіпкерлік негіздері: Оқулық. Лекциялық курс.
Орал: Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті баспасы, 2001
11. Жолдасбаева Г. Ө.
Кәсіпорын экономикасы: Оқу құралы \ - Алматы: Экономика,2002.
12. Мейірбеков А. Қ., Әлімбетов Қ. Ә. Кәсіпорын эконмикасы: Оқу
құралы – Алматы: Эконмика,2003
13. Шеденов Ө. Қ., Жүнісов Б. И., Байжомартов Ч. С., Комягин Б. И. “
Жалпы экономикалық теория”. Оқулық \ Жалпы редакциясын
басқарған профессор Ө. Қ. Шеденов, Алматы – Ақтөбе, 2001
14. Шуляк П. Н. Финансы предприятия: Учебник. - 2 –е изд. - М. :
Издательский Дом “ Дашков и К”, 2000
15.Финансы предприятий: Учебник \ Н. В. Колчина, Г. Б. Поляк, Л. П.
Павлова и др. ; Под. ред. проф. Н. В. Колчиной. – М. : ЮНИТИ,2002
16. Т. С. Рақымжанұлы Экономика, қаржы-несие, банк, салық-кеден,
сақтандыру, биржа және кәсіпкерлік атауларының орысша –
қазақша сөздігі. – Алматы: “ Сөздік – Словарь”, 1999
        
        “ Экономика және құқық ” факультеті
“Экономика” кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Пәні: “ Корпоративтік қаржы”
Тақырыбы: “Қаржылық есеп беру-корпорация жағдайының
қаржылық негізі”.
| |
Жоспар:
Кіріспе.....................................................................
.....................................3
1 бөлім. ... ... ... есеп ... сипаттамасы мен
маңызы.............................4
1.2. Қаржылық есеп беруді жасау бойынша түгендеу және басқа да
дайындық
жұмыстары...................................................................
.........8
1.3. Қаржылық есеп беруді
жасау................................................................12
2 бөлім. Бухгалтерлік баланс-негізгі қаржылық
құжат.................................16
2.1. ... ... онвң мәні ... ... ... және оның баптарының
мазмұны..................18
2.3. Кәсіпорындағы шаруашылық операциялардың түрлері және
балансқа
әсері.......................................................................
...................21
3 бөлім. Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп
беру......................23
3.1. Ақша ... ... ... ... есеп ... жасалатын түсініктеме
жазба.........................27
Қорытынды...................................................................
.................................29
Әдебиеттер
тізімі......................................................................
.....................30
Кіріспе.
“Қаржылық есеп беру-корпорация жағдайының қаржылық негізі ” ... ... жазу ... оның ... ... қарастырылып, ол
негізгі үш бөлімнен тұрады.
Нарықтық экономикаға көшу барысында ... ... мен ... ... есеп беру – ... ... ... де, қажетті де
қаржылық жағдайының көзі болып ... Ол ... ... ... сипаттап және басқарушылық шешімді қабылдау үшін ... ... ... таратуды, айналысты және басқа да өндіріс процесін
шынайы көрсетіп береді.
Қаржылық есеп ... ... өз ... ... ... ... ... сенімді, мәнді және пайдалы ақпараттарды
беру болып ... ... есеп ... ... ... ... инвесторлар, кредиторлар,
жабдықтаушылар, сатып алушылар, еңбеккерлер, ... - ақ ... т. б. ... ... ... ... талаптар: кәсіпорын қызметінің
нәтижесін анық және ... ... ... ... бір- ... ... ... есеп пен жедел- статистикалық есеп берудің
үйлесімділігін сақтау, әдістемелік және басқа да ... ... ... беру ... ... ... ... ісінде есепші
қызметкерлердің міндеттерін өзара дұрыс блудің және есеп жұмыстарының
кестесін белгілеудің маңызы зор. ... есеп ... ... ... саралау парақтарында және белгіленген көлемдерде есептік тізімдемесін-
де жинақталады. Аталған деректердің негізінде талдау жасалынады.
Жұмыстың қамтитын ...... ... есеп ... ... ... оны ... және жасау бойынша түгендеу ... - бұл ... ...... ... ... ... баланс қана
қаржылық есеп берудің негізгі құжаты болып ... ... ... ... ... мен бөлімшелерінің сипаттамасы, сондай-ақ
шаруашылық операциялардың бухгалтерлік балансқа әсері көрсетілген.
Сонымен қатар, бұл жұмыстың тағы бір ... – ол ... ... ... ақша ... түрінде жүргізілетін болғандықтан, үшінші
бөлім – “Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп ... деп ... ... ... есеп беру.
1.1. Қаржылық есеп берудің сипаттамасы мен маңызы.
Есеп беру деп, ... ... ... ... ... кешенді түрде сипаттайтын ... ... ... Есеп беру ... ... есеп ... ... сатысы
болып табылады.
Қаржылық есеп берудің мақсаты өз ... ... ... жағдайы туралы сенімді, мәнді және пайдалы ақпараттарды
беру болып ... ... есеп ... ... қатарына потенциалды ... ... ... ... ... сондай - ақ мемлекеттік
органдар, т. б. кіреді.
Қаржылық есеп беру ... ... ... және
субъектінің ресурстарын, міндеттемелерін және ақша ... ... ... ... беру бойынша шешімдерге және
инвестициялық шешімдерді қабылдауға пайдалы ақпараттарды береді.
Есеп беру мәліметтерін кәсіпорынның ... ... ... ... қызметін талдау үшін сыртқы пайдаланушылар
пайдаланады.
Осымен қоса, есеп беру ... ... ... ... үшін ... және ол болашақ кезеңдерді жоспарлау мен болжау үшін
басты ( бастапқы ) база ... ... ... ... ... ... ... қызметінің
нәтижесін анық және объективті көрсету, барлық ... бір- ... ... бухгалтерлік есеп пен жедел- статистикалық есеп берудің
үйлесімділігін сақтау, әдістемелік және басқа да ... ... ... есеп ... үшін ... ... мен бас ... Республикасының әрекет етіп тұрған заңдарына сәйкес жауап береді.
Қаржылық есеп берудің негізгі қағидаларына келесілер жатады:
Есептеу. Қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... өнім ... жұмыс атқарылған кезінен бастап,
олардың ... ... ... ... ... ... ал ... мен
зияны орын алынған кезден бастап танылады.
Талассыздық. Субъект өз ... ... ... ... және ... ... көз жетерлік болашақта пайда болуын да
мақсат тұтпайды.
Түсініктілік. Қаржылық есеп ... ... ... ... ... болуы тиіс.
Маңыздылық. Қаржылық есеп беруді пайдаланушылар, ... ... ... ... ... ... ... кезде, олардың қабылданған шешіміне алынған ... ) ... өз ... ... ... ... есеп беру негізінде қабылданған экономикалық
шешімдер, олардың ұғымдарының дұрыстығына немесе ... ... әсер ... Есеп беру ... анық ... ... егер де онда ... қателер немесе күні бұрын пішілген ойлар
болмаса.
Шындық және алалықсыз ұсыну. ... есеп беру ... ... ... ... ... ... жағдайы туралы
пайдаланушыларға шындық және алалықсыз мәліметтерді ұсынуы тиіс.
Бейтараптылық. Қаржылық есеп ... ... ... күні ... ... алшақ болуы керек, яғни сенімді болжамы болғаны
абзал.
Сақтық. Кез-келген шешімді қабылдаған кезде сақтық деңгейін ... ... ... ... мен ... ... ... мен
шығыстың қайта бағалануына барынша жол бермеу ... және ... ... есеп ... ақпараттардың
анықтылығын қамтамасыз ету мақсатында ондағы мәліметтер толық болуы тиіс.
Ақпараттың пайдалылығы мен ... ... үшін бір ... ... ... ... ... қаржылық есеп беруін, оның әртүрлі
есептік кезеңімен салыстыру мұмкіндігін қалыптастыру керек, өйткені ... ... ... ... өзгерістерін анықтай алад, демек
қабылданатын шешімдердің жүйелілігін сақтау мүмкіндігі артады.
Есеп ... ... ең ... ... оның ... (ашықтығы ) бо-
лып табылады, яғни акционерлер мен ... есеп ... ... ... ... Есеп беру ... ... мерзімінде жасал-
ғаны жөн. Кәсіпорынның есеп беруі бухгалтерлік, статистикалық және жедел (
оперативті ) болып бөлінеді. Жедел-статистикалық есеп беру ... және ... ... ... ... ... ... есепке алудың деректері бойынша жасалады. Бухгалтерлік
есеп беру кәсіпорындардың өндірістік және қаржылық ... ... және ... алу жазбаларымен расталып, жинақталған деректерден
жасалады. ... ... ... ... есеп ... және ... ... есептер болып бөлінеді.
Балансты және басқа да берілетін есептерді уақытында, әрі ... үшін ... ... ... ... ... ... белгіленген материалдық және басқа да ... ... ... ... ету ... есептің ақпараттары балансқа дейін қажет өңдеулерден өте-
ді. Бұл өңдеу процесі төрт кезеңнен тұрады:
1. Әртүрлі шаруашылық ... ... ... мәміле жасалады
);
2. Есеп мәліметтері есеп талабына байланысты жіктеледі, содан соң
бухгалтерлік есеп шоттарында көрсетіледі (есеп ... ЖО, ... ... ).
3. Есеп жиынтығы есеп беру нысандарына көшіріледі (баланс, қаржылық-
шаруашылық қызметі туралы есеп беру, ақша-қаражаттарының қозғалысы ... беру т. б. ) .
4. ... ... ... ... ... беру жөніндегі жұмыстарды мүлтіксіз ұйымдастыру ісінде есепші
қызметкерлердің міндеттерін өзара дұрыс ... және есеп ... ... ... зор. ... есеп тиісті жиынтық құжаттарын-
да, саралау парақтарында және белгіленген көлемдерде ... ... ... Аталған деректердің негізінде талдау жасалынады.
Жасалған баланстық және басқа берілетін есептердің көрсеткіштерінің дә-
лдігін қамтамасыз ету үшін ... және ... ... ... ... Баланстың сабақтастығын есепті кезеңнің басындағы баланс
баптарының деректерін ... ... осы ... деректерімен
салыстырып, жыл соңындағы көрсеткіштердің әрбір жолы анықталады. Қар- жы
есебін беру тәртібі бухгалтерлік есептің ... ... 2 “ ... ... және ... ... ... крсеткіштерін
ашып көрсету ” (№ 2 БЕС ); “ Қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесі ту-
ралы есеп беру ”(№ 3 БЕС ) және “ Ақша ... ... ... ... ” ( № 4 БЕС ) ... ... ... есептің меншік иелерінде ( қатысушыларында, құрылтайшыла- рында
) ... ... ... ... мәліметтері бойынша тиісті
органдарға: салық инспекциясына ( кәсіпорынның ... жері ... ша ... қаржы органына, мемлекеттік статистика органдарына есеп береді.
Талаптары бар кәсіпорындар өздерінің бухгалтерлік есептерін берумен
қатар, жалпы ... ... ... ( ... ) есебін де береді.
Кәсіпорындар (бұған шетелдіктердің қатысы бар кәсіпорындар да ... егер ... ... ... басқадай ерекшеліктері
ескерілмеген болса, онда жылдық ... ... ... жылдан кейінгі
келесі жылдың 1 наурызынан кешіктірмей береді. Бухгалтерлік есеп берудің
нақты күнін ... ... ... ... органдарының келісімдері
бойынша кәсіпорынның иелері (қатысушылары, құрылтай-шылары) белгілейді.
Бухгалтерлік есеп беру күні болып, бір қаладағы кәсіпорындар үшін ... ... ... нақты берген күні есептеледі, ал басқа қаладағы
кәсіпорын үшін пошта арқылы жіберілген күні есептеледі.
Берілген ... ... ... ... мен бас ... қол
қояды, олар оның уақытында берілуіне жауап береді.
Кәсіпорындардың ... ... ... ... пен қаржы
жағдайы туралы жылдық бухгалтерлік есептерін мүдделі пайдаланушылар үшін
жариялауға жол ашық.
Бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... осы
жылға және өткен жылға қатысты берілген есептер мен баланс ... ... ... деп ... онда ол есепті айдан ... ... ... сонда тиісті түзетулер көрініс береді. Өткен жыл ... ... ... ... мен баланстар деректерінің түзетілуі,
сол жыл үшін ... ... мен ... бекітілгенге дейін жасалады.
Мұндайда өткен ... ... ... ... ... ... ... енгізілуі мүмкін.
1.2. Қаржылық есеп беруді жасау бойынша түгендеу және ... ... ... есеп ... ... құрамындағы және олар-ды
жабу көздеріндегі болған барлық өзгерістерді, ... ... ... ... ... және дер кезінде көрсетуге арналған. Есеп мә-
ліметі қолда бар нақты ... ... және ... жабу көз-
деріне сәйкес келуі тиіс, бірақ іс жүзінде есеп ... ... ... ... яғни ... арасында алшақтық орын алуы
мүмкін. Аталған алшақтық табиғи азаюдың, тасымалдаудың, ... ... ... ... ... көрсет-пеуінен,
операцияларды рәсімдеу кезінде жіберілген қателіктерден, т. б. ... ... бұл жыл ... ... ... бар ... ... есеп мәлі-
меттерімен салыстырып отыруды қажет етеді, және ол есеп айырысуды анық-тау
үшін де ... ... ... ... ... деп ... – бұл ... есеп әдісінің басты элементтерінің бірі,
ол есеп айырысудың ақша қаражаттарының, аяқталмаған өндірістің, ... ... ... емес ... негізгі құрал-
дардың нақты қолда барын ... және ... есеп ... ... ... ... қызмет түріне және жұмыс істеу
тәртібіне қарамастан, оны барлық кәсіпорын жүргізеді. Ол ... ... ... ... ... Тек ... ... шаруашылықта бо- латын
әрі жасалатын барлық шаруашылық құбылыстар бухгалтерлік ... ... Ол ... ... жағдайына қарай екіге бөлінеді: толық және ішінара.
Толық түгендеу әдетте, жылына бір рет ... есеп ... ... оның ... ... барлық активтері мен пассивтерін
баланста дұрыс көрсету болып табылады. Мұндай толық ... ... ... ... да ... ... ... түгендеу тек қана
түгенделетін объектілердің кейбір ... ғана ... ... ... ... ақша қаражаты, кәсіпорындағы негізгі
құралдардың саны т. б.
Түгендеу өз ... ... ... және ... тыс ... ... - алдын ала белгіленген мерзімде, қойған ... ... сай етіп ... ... тыс – бұл кәсіпорын басшысының тапсырмасы бойынша, бақылаушы
органдардың талабы бойынша материалды жауапты ... ның ... ... ... ... ... Ол БЕС ... Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру” стандартына сай етіп жасалынады.
Онда оның кезектілігі, ... ... ... ... ко-
миссиясының құрамы және т. б. қағидалар қарастырылады.
Кәсіпорын басшысы түгендеу жұмыстарын жүргізу тәртібін ... ... ... комиссиясының құрамын, есепті жылдағы түгендеу санын,
олардың күнін белгілейді.
Түгендеу жұмыстарын жүргізу үшін әрбір кәсіпорында тұрақты жұмыс ... ... ... және оның ... кәсіпорын басшысы бел-гілейді.
Түгендеу комиссиясының істейтін жұмыстары сақтау органдарындағы және
өндірістегімүлікті, ... ... ... барлық міндеттемелерді
тексеру; кәсіпорынның бухгалтерлік қызметкерлерімен бірге ... ... ... және ... ... арналады; сондай-ақ кем шыққан-
дарды табиғи кему ... ... ... шығаруға; тауарлы-мате-
риалдық құндылықтарды қабылдауды, сақтауды және босатуды реттеуге, ... ... және ... ... ... ... жөнінде
сондай-ақ пайдаланылмайтын мүлікті сату туралы ұсыныстар ... ... ... ету жөніндегі шараларды жүргізуге; екі
түгендеу аралығындағы сақтау және ... ... ... ... құндылықтарды түгендеуге, іріктеп түгендеудің әдістемесі
бойынша да ... ... ... бағытталады.
Түгендеу комиссияларының мүшелері кем шығындарды және талам-тараж ға
түскендерді, бұрмалау мақсатымен мүліктің нақты қалдығы туралы немесе артық
шыққан ... ... және ... да ... ... жаз
баға біле тұра дұрыс емес ... ... үшін ... Заңдарында белгіленген тәртіп бойынша жауапкершілікке
тартылады.
Мүліктің нақты қолда ... ... ... ... түгендеу
комис-сиясы кіріс-шығыс құжаттарының түгендеу кезіндегі соңғы ... ... ... мен ... ... ... ... комиссиясының нәтижесі де тексеріледі, ол үшін ішінара
бақылау жұмыстары жүргізіледі, сол ... ... ... ... ... ... және ол да актімен хатталады.
Түгендеу нәтижесі бойынша салыстыру тізімдемесі жасалынады, сосын оның
деректері бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... Түгендеу нәтижелерін көрсету үшін
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік статистика комитеті ... ... ... есеп ... мынадай үлгілері қолданыла-ды.
Негізгі құралдардың түгендеу жазбасы жалға алған және күнделікті жалға
бергендерді қоса есептегендегі негізгі ... ... ... ... ... ... қағазы өндірісті ұйымдастыру ережелері бойынша материалдық
құндылыұтарды бірден санап, жазбаға ... ... ... ... Бұл түгендеу қағазы саналған құндылықтармен бірге, солар- дың
тұрған орындарында сақталады.
Түгендеу кезінде және басқа да ... ... ... ... ... бары мен бухгалтерлік есептегі деректердің арасындағы
алшақтығы белгілеу ... ... ... Сұрыпталу нәтижесінде
анықталған кем шыққандар мен артықтардың өзара есеп ... ... ... ... сол тексеріліп отырған кезең үшін, тексерген
комиссияның жұмысын бағалау үшін және ... ... мен ... ... үшін қажет болуы мүмкін. Сұрыптаудың болғандығы
жөнінде материалдық жауапты адамдар түгендеу ... ... ... ... ... ... ... туралы ұсыныс тұрақты
жұмыс істейтін түгендеу комиссиясының қарауына беріледі және ... ... ... ал ол ... ... ... ... есепке алу туралы тиісті шешімдер қабылданады. Қайта
сұрыпталу бойынша олардың артық не кем шығуын есепке алғаннан кейін, ... ... ... ... ... жатқызылады. Егер де
сұрыпталу кезінде нақты жауапты адамдар ... онда оның ... ... ... ... ... да, кәсіпорынның зиянына жатқызылады.
Сұрыпталу салдарынан анықталған құн ... ... ... ... ... ол ... ... хаттамаларында бұл
аталған айырмашылықтар жауапты адамның мойнына ... ... ... Есеп ... барлық түрлерінің бтүгенделуінде өзіндік
ерекшеліктері болуы ... ... ... алушылармен, жабдықтаушымен,
есеп беретін адамдармен, қызмет-керлермен, депоненттермен және ... ... есеп ... ... есеп ... есептелген сомалардың мұқият негізделгендігіне саяды. Есеп
айырысу инкассо тәртібімен ... ... ... ... ... ... мәліметтерінің дұрыстығын тексеру үшін кредиторлардың
берешегі туралы дербес шоттардың ... ... ... ... ... соң, берешек қалдықтарын
растауға немесе өздерінің толық ... ... ... ... ... құжаттарды тексеру жолымен, сондай-ақ банк
мекемелерімен, қаржы және ... ... ... жеке ... ... бөлімшелерімен және бас кәсіпорын-дарымен есеп
айырысудың дәлме-дәлдігін ... Бұл есеп ... ... ... реттепмеген сомалар қалмауы керек; баланста есепте
тұрған кем шыққан және тонауға ... ... ... ... мен
негізделгендігі; баланста есепте тұрған дебиторлық және кредиторлық берешек
сомалары, сондай-ақ дебиторлық ... ... ... ... ... ... ... нәтижелері актімен хатталуы тиіс. Онда ... ... ... сәкес келмейтін дебиторлық және кредиторлық
берешектің, күмәнді қарыздардың, талап ету ... ... ... ... ... ... сомаларын көрсеткен жөн. Берешектің
көрсетілген түрлері бойынша есеп айырысуды түгендеу актісіне анықтама ... ... онда ... ... ... аттары мен мекен
жайлары, берешек сомасы, берешектің не үшін есептелгені, қай уақыттан бері
және ... ... ... ... ... ету мерзімі өткен дебиторлық берешек сомалары бойынша анықтамада
бұл мерзімнің өтуіне кінәлі адамдар көрсетіледі. Талап ету ... ... ... ... ... ... ... да қарыздар кәсіпорын
басшысының шешімімен есептен шығарылады да, күдікті қағаздар ... ... ... ... ... ... нәтижелеріне жатқызылады.
Түгендеу және басқа да ... ... ... ... ... ... материалдық құндылықтардың және ақшалай қаражаттардың
бухгалтерлік есептегі деректермен алшақтығы мынадай тәртіпте реттеледі:
- ... ... кем ... ... олар ... ... жатқызылады, бірақ
есепке жатқызылған мүліктер бухгалтерлік есепте ... ... ... шыққан негізгі құралдар, материалдық құндылықтар мен ақшалай
қаражат ... ... ... ... ... бұлардың
артық шығу себептері мен оған кінәлі ... ... ... ... кемуі белгіленген тәртіпте бекітілген нормалардың
шегінде кәсіпорын ... ... ... не ... ... жазылады;
- материалдық құндылықтардың, ақшалай қаражаттың және басқа мүліктің кем
шыққандары, сондай-ақ табиғи кемуі нормаларынан тыс ... ... ... ... мойындарына қойылады. Кінәлі ... ... ... ... өндіріп алуға сот тыйым салған
жағдаларда кем шыққан мүліктер және ысыраптардан ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін түгендеу комиссиясының қолда бар ... ... есеп ... ... ... ... анықталған
алшақтықтарды реттеу туралы ұсыныстары айтылған хаттамасын түгендеу
аяқталған соң ... ... ... ... ... ... ... есепте және есеп беруінде, ал ... ... ... есеп ... ... ... берер алдында үлкен дайындық жұмыстары жүргізіледі. Бухгалтерия
цехтардан, қоймалардан, есеп беретін адамдардан т. б. ... ... ... ... тексеруді; ай ішіндегі немесе жыл ... ... ... шығындарына қосуды; негізгі құралдардың
амортизациясын, демалысқа төленетін ... және ... ... резервті, материалдық емес активтердің тозуын толық есептеуді;
алдағы кезеңдердегі шығындарды есептен ... ... ... мен ... ... баға ... ... өзіндік қүнын, орташа КДШ
процентін не ... (+,-) ... ... ... ... өзіндік құнын анықтап, оны өндірістік және ... ... ... ... ... Қаржылық есеп беруді жасау.
Жоғарыда айтқанымыздай, қаржылық есеп берудің құрамына бухгалтерлік
баланс, шаруашылық-қаржылық қызметінің нәтижесі ... есеп ... ... қозғалысы туралы есеп беру және тсіндірме хаттамасы кіреді.
Қаржылық есеп берудің мақсаты – ... ... ... ... мен ... ... туралы пайдалы, әрі мәнді және
сенімді ақпараттармен қамтамасыз ету болып табылады.
Бірақ қаржылық ақпараттарды пайдаланушылар ... ... ... ... ... ... мысалға:
- инвесторлар – жасаған инвестициясының тәуекелділік дәрежесі, ... ... ... ... ... ... үшін;
кәсіпорынға салған инвестициясын сатудың ... ... ... ... ... ... аз үлесін сақтаудың қажеттілігін
анықтау үшін; кәсіпорынның ... ... ... ... ... үшін қажет ақпараттарды талап етеді;
- кредитор – алған қарызын және төленетін процентін өтеу ... үшін ... ... ... ... жабдықтаушылар – кредиторлық қарызды дер кезінде өтей алатын қабілетін
тексеру үшін ... ... ... ... ... ... – кәсіпорын қандай кезеңде өз қызметін ... ... ... ... ... ... қызметкерлер – кәсіпорынның тұрақты әрі рентабельді жұмыс істегеніне
мүдделі, өйткені олар, өзінің еңбек ақысының және басқа ... ... ... ал ...... ... девиденд алып тұруын
көздейді;
- Мемлекеттік органдар – кәсіпорынның тұрақты әрі рентабельді болғанына
мүдделі, өйткені олар ... ... ... ... ... қоса ... ... асырады, сондай-ақ статистикалық
мәліметтерді жинайды;
- Жұртшылық – ... ... табу ... ... ақпараттарды елді
мекенді, аймақты дамытуға керек ... ... ... ... есеп беру кәсіпорынның инвестициялық саясатын жасауға,
несиелеу аясын дұрыс ... ... ақша ... ... кәсіпорынның міндеттемесі мен ресурстарын бағалауға және ... ... ... қажет ақпараттармен қамтамасыз етуге ... ... ... есеп ... ... ... ... бойынша пайдалануы кәсіпорынның сол жалпы талапқа сай келуі үшін ... ... ... ... ... Сондықтан олардың негізгі
талабы (басқа жағдайлары бірдей болғанда): кәсіпорыннан ... ... мен ... ... ... ... ... қанағаттандыруы
тиіс.
Бұл ереже барлық пайдаланушылардың мүддесіне орьақ әрі сай ... ... ... Жалпы алғанда, пайдаланушылар келесі ақпараттарға
мүддлі болып келеді.
|Есеп берудің мәліметтері |Пайдалылығы ... ... ... ... алу ... ... ... |бағалау және болашақта болатын ақша |
| ... ... ... ... қаражатының келешекке |
|(кәсіпорынның қарызы мен ... ... және ... ... ... ... мен ақша ... ... ара ... ... тараптардың арасына тарату; |
| ... ... ... |
| ... ... икемділігін |
| ... ... пен ... |Өз ... жауап беретін |
|қабілеттілігінің ... ұзақ және ... ... ... ... ... |
| ... ... ... пен іскерлік |Кәсіпорынның ресурстарды пайдалану |
|белсенділігінің коэффициенті|тиімділігін бағалау ... ... ... |Қаржылық,инвестициялық,оперативтік |
| ... ... |
| ... ... ақша ағымын |
| ... ... ... |
| ... ... ... болжау |
Қаржылық есеп беру өзара байланысты, өйткені ондағы шаруашылықтың бір
ғана операциясы ... ... ... ... ... есеп беру ... ... ал оны сол немесе басқаша күйіндешаруашылық ... ... есеп ... үшін айқын, түсінікті болуы және барлық
мәнді ақпараттарды ашуы тиіс. ... ... ... ... ... ... мен ақша ... туралы қосымша мәліметтер арқылы,
олардың мазмұнын түсіндіру керек.
Қаржылық есеп беруде заңды ... ... ... ... есеп ... мен күні ... ... Сондай-ақ, ұйым қызметінің ... ... ... бірлігі көрсетілуі тиіс.
Қаржылық есеп беру өткен кезеңдердің мәліметтерімен салыстырылады.
Есеп беру Қазақстан Республикасының валютасында жасалады, ... ... ... ... ... есеп ... есептік кезеңі болып, толық календарлық жыл
саналады; ал жаңадан құрылған субъектілер үшін – ... ... ... алған күнінен бастап, есепті жылдың 31-ші ... ... ... ... есеп ... ... да ... белгілеуге құқығы
бар (жылына 1 реттен кем болмауы керек).
Қаржылық есеп ... ... ... есеп беру ... ... да ... ... классқа топтастырып, экономикалық мазмұнына
сәйкес ... ... ... ... есеп ... ... табылады.
Актив – бұл құндық бағасы бар субъектінің құқығы мен жеке мүліктік
және мүліктік емес игілігі.
Активтер ... ... ... ... олжа ... ол ... ... немесе басқа оқиғаның нәтижесі болып
табылады, бірақ ол өздігінен активтің ... ... ... ... өнімді
(жұмысты, қызметті) өндіру үшін, сондай-ақ өндірісті басқару және басқа
мақсаттар үшін пайдаланылады. ... ... олжа ... ... активтер өндірісте және күрделі ... ... ... ... айырбасталуы, кәсіпорынның міндеттемесін өтеу үшін қолданылуы,
меншік иелерінің арасында бөлінуі мүмкін.
Активтердің физикалық нысаны да бар ... ... ... ... т.б.) және ... ... болмауы да мүмкін
(лицензия, ноу-хау, гудвилл т.б.) ; сондай-ақ активтер ... ... те ... ... ... жүргізуші субъектінің активтерге меншік құқығы болуы ... оның ... да ... ... сол активтер кәсіпорынның өз ... да, ... ... ... ... және оларды пайдаланудан
алынатын олжаны бақылай алады. Жаңа активтерді жасау мен оларға ... ... ... байланыс болады, бірақ олар уақыт кеңістігінде
әр уақытта бір-бірімен тұспа-тұс келе бермейді. Бұл жағдайда ... ... ... іздестіру үшін жасалғандығын көрсетеді, бірақ ... ... өз ... ... ... бұл ... мәміленің нәтижесі, ол жүзеге асқандықтан
қарызданушының міндеттемесінің пайда ... ... ... ... ... көрсетеді: қарызды төлеу немесе одан бас
тарту, ал кредитор қарызданушыдан өз ... ... ... ... бар. Міндеттеменің осы шақтағысы мен болашақтағысының жігін ашу
қажет. Субъектінің болашақта активтерді алу ... ... ... ... ... тек ... ... кезде пайда болады.
Міндеттеме оны төлеу ... ... ... ... активті берген кезде
жойылуы мүмкін. Сондай-ақ міндеттемеден ... өзі бас ... ... ... болып саналады (сот шешімі бойынша, немесе іздестіру мерзімі
өтіп кетсе).
Меншік капиталы – бұл ... ... ... ... ... ол бірнеше классқа бөлінеді: жарғылық капиталы, қосымша
төленген капиталы, резервтік ... ... ... ... ... ... үшін мұндай бөліну, шаруашылық қызметін талдаған
кезде қажет. Егер де баланс пассивінің ... ... ... ... көп болса, онда ол субъектінің қаржылық жағдайының ... ... – бұл ... ... ... ... қызметінің нәтижесі (шығыс – табыс). Қаржылық ... ... ... пен шығыс болып табылады.
Қаржылық есеп беруде шаруашылық жүргізуші субъект қызмет түріне
қарап табыс пен ... ... ... ... ... ... ... қызмет, ауыл шаруашылық қызметі бойынша және т. б.,
сондай-ақ табыс пен шығысты әдеттегі қызметі мен ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Табыстар – бұл субъектінің негізгі және негізгі емес қызметінің
нәтижесі. ... ... ... табыстардың қатарына: өнімді, жұмысты,
қызметті сатқаннан ... ... ... ... ... жалға беруден, инвестициялық қызметтерден түсетін ... ... ... ... емес ... бағалы қағаздарды
сатқаннан және бағамдық айырмадан түскен табыстары ... - ... ... ... ... ... көрсетумен
байланысты шығындар, негізгі және негізгі емес ... ... ... ... ... ... шығындары. Шығыстар, әдетте, шығын (отток)
нысанын ... ... ... пайдалануын көрсетеді (ақша
қаражаттары, материалдық запастар, негізгі құралдар т.б.). Зиян ... ... ... ... Зиян өз ... бойынша, шығыстан
айтарлықтай ерекшеленбейді және ол жеке элемент болып та саналмайды.
Қаржылық есеп берудің элементтерін тану – бұл ... ... ... ... ... ... нәтижесі туралы есеп
берудің бабы, ал ол элементтерге берілген ... ... ... ... тану ... ... кез-келген болашақтағы олжаның осы баптарда көрініс табу ықтималдылығы
бар, оның түсуі де, ... ... де ... ... құны ьар, ол ... ... өлшенуі мүмкін.
Қаржылық есеп элементтерін бағалау. Бағалаудың көмегімен олардың құны
анықталуы ... ... ... олар ... иен иіндеттемелер)
танылады және қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... ... тараптардың келісімі бойынша белгіленген және
олардың алынған бағасы ... ... ... міндеттеме келіп түскен
сомасы бойынша көрініс табады, түрлі жағдайлардың ... ... ... ... үшін ... ... құны- активтер есеп берудегі ақшалай сомасы бойынша көрініс
табады, егер де осы ... ... ... ... ... онда ол сол ... ... есеп берудегі дисконтталмаған бағасы бойынша
көрініс табады және тап осы сомада өтелуі талап етіледі;
сату ... ... ... сатылған құны бойынша көрініс табуы мүмкін;
міндеттемелер өзінің өтелген сомасы ... ... ... ... ... ... және ... өтелуін талап етеді;
дисконтталған құны- активтер келешекте келіп түсетін ақша қаражатының
дисконтталған құнын білдіреді, ағымдағы құны ... ... ... ол
скбъектінің әдеттегі қызметінің барысында солайша топтап ... ... ... пен міндеттеме баланстық есеп берілген күніндегі
бағасы бойынша көрініс ... ... есеп ... ... ... ... ... бағалау үшін бастапқы құнын негізге алады және сонымен қоса
басқа да бағалау әдістерін пайдаланады.
2 ... ... ... - ... ... ... баланс, оның мәні мен ерекшеліктері.
Баланс сөзі латын тілінен аударғанда теңдікті, теңдестікті немесе
қандай да бір ... ... ... ... ... ... ... жинақтау есепте, қаржы-шаруашылық қызметті
талдауда, басқару шешімдерін негіздеу мен қабылдау үшін, кәсіпорын-дардың,
ұйымдардың нарық экономикасында бағыт алуы үшін ... ... ... ... бар ... ... ... туралы,
құрамы мен орналасуындағы өзгерістер, сондай-ақ олардың пайда болу көздері
туралы мәліметтер алады. Бұл мәліметтер белгілі бір ... ... ... ... баланс - кәсіпорынның мүлкін ақшалай бағамен ... ... екі ... ... мен пайдалануы бойынша және олардың пайда болу
көздері бойынша жалпылай көрсетудің әдісі болып ... ... ... ... 3.03.94 ж. № ... ... кәсіпорындар мен ұйымдар меншік нысаны мен ... ... ... ... есепті кезең аяқталған бойда 30 күннен
кешіктірмей бухгалтерлік ... ... түрі ... ... ... кесте түрінде болады да, оның
сол жақ бөлігінде мүліктер құрамы мен орналасуы бойынша, яғни ... ... Оң жақ ... осы ... ... ... яғни
пассиві көрініс табады. Актив пен пассив жиынтықтарының арасында теңдік
болуы тиіс. Мұның өзі баланстың ... мен ... ... сол бір ... екі ... ... ... түсіндіріледі.
Баланстағы әрбір көрсеткіштерді, баланс бабы деп атайды.1 ... ... ... ... элементі болып табылады. Ол мүліктердің,
міндеттемелердің түріне (атауына), мүліктердің қалыптасу көздеріне сәйкес
келеді. Бухгалтерлік балансты ... ... бұл ... ... ... ... ... олардың экономикалық мағынасына қарай жүзеге
асырылады.Баланс баптарының аты субъекті ... ... ... міндеттемелерінің атымен аталады. Есеп жұмысының барысында ол
баптар баланс тізбек жолы деп аталады.
Қазіргі ... ... ... сай ... бухгалтерлік
стандартқа үйлес, Қаржы министрлігінің құрамындағы “Бухгалтерлік есеп
жөніндегі ұлттық комиссиясының” дайындап және ... ... ... ... ... есеп ... заң ... қолданып, іске
асырылуда. Бұл заң 1.01.1997 жылдан бастап күщіне енді. Осы ... ... ... №2 ... ... және ... есеп беруіне
түсінікткме”, осы стандарт талабына сәйкес бухгалтерлік баланстың ... ... ... үш бөлімнен тұрады.
| ... | ... ... Ұзақ ... активтер |1. Меншіктегі капитал ... ... ... |2. Ұзақ ... міндеттемелер|
| |3. ... ... ... ... әрбір бөлім баланс баптарынан құралады. Мысалы,
ұзақ мерзімді активтер бөліміндегі баланс бабы: негізгі құрал, материалдық
емес ... ұзақ ... ... дебитор сомасы және т. б.
Ағымдағы активтер бөліміндегі баланс ... ... ... ... ... есеп ... шоты және т. ... капитал бөліміндегі баланс баптары: жарғылық қор, бөлінбеген
табыс (пайда), резервтік капитал және т. ... ... ... ... ... банк ... ... салық сомасы т. б.
Ағымдағы міндеттемелер бөліміндегі баптар: жабдықтаушылар, ... ... ... ... ... және т. ... ... мен пассиві бойынша жиынтықтар баланс валютасы ... ... ... мен ... ... өткен әрбір бөлімінде тиісті
баптар болады.
Баланс туралы түсінікті және оның ... ... ... ... ... бөлімдеріне және баптарына түсінік беру қажет. Баланс
активінде кәсіпорынның материалдық қоры, яғни ... ... ... ... ... оның қай шаруашылық кәсіпорын екенін анықтауға
болады. Сол үшін баланстың әрбір ... ... ... ... ... оның ... ... керек.
Бухгалтерлік баланста актив пен пассивтің қорытынды сомасы ... Олай болу ... ... де және ... де негізіндегі бір
өлшемдегі көрсеткіштер, тек қана активте мүлік түрінде де, ал ... көзі ... ... ... ... ... айнасы, деген түсінік
бар. Олай деп айтылу себебі, ... ... ... түрлі мүлкі бар,
қандай мөлшерде екені, қаржы көзінің құрамы, қаржылық ... ... ... ... ... мазмұнын түсіну үшін балансты оқи ... Ол үшін ... ... ... тәжірибесі болу қажет.
2.2. Баланстың құрылымы және оның ... ... ... ... ... ... бойынша біртектес
баптар топтарға, ал ...... ... ... ... ... мен ... көздерінің жіктемесіне сәйкес келеді.
Актив құрамы.
1-бөлім. Бұл бөлімде ұзақ мерзімді активтер көрсетіледі:
Материалдық емес активтер-бұл бап ... ұзақ ... ... бойы ... ... ... қызметте қолданылатын және табыс келтіретін
материалдық емес объектілерге кәсіпорын салатын салымдар ... ... ... ... ... ... әдісі, есептеу мерзімі,
сондай-ақ есепті кезеңдегі: гудвилл-патенттердің, тауар таңбаларының және
басқалардың есептен ... ... ... бұл материалдық салада, сондай-ақ өндірістен тыс
салада қызмет мерзімі бір жылдан аспайтын материалдық активтер.
Мұнда мынадай ... ... ... ... ... мен ғимараттар;
в) машиналар мен жабдықтар;
г) жіктемесіне сәйкес негізгі құралдардың ... да ... ... ... ... ... құрылыс.
Бұған қоса түсіндірме жазуларда ұзақ мерзімді жалға алынған негізгі
құралдар мен ... ... ... ... ... негізгі құралдар бөлек
көрсетіледі.
Ұзақ мерзімді инвестициялар- кәсіпорынның табысты активтеріне (бағалы
қағаздар: акциялар, облигациялар және т. б.) ... ... және ... ... ұзақ ... ( 1 ... ұзақ ) инвестициялары, өзге
кәсіпорындарға ... ... ... ... ... ... берілген инвестициялар;
б) тәуелді заңды ұйымдарға берілетін инвестициялар;
в) ағымдағы құнды көрсетілген өзге де инвестициялар, бұл ... ... ... Ағымдағы активтер.
Өңдеу және сату мерзімдеріне қарамастан тауарлы-материалдық ... ... ... және ... ... отын, сатып алынатын
жартылай фабрикаттар, ... ... ... ...... ... ... 1 жыл ішінде есептен
шығарылуы мүмкін.
Аұша қаражаттары. Пайдаланылуына шек қойылған ақша ... 1 жыл ... ... ... олар ағымдағы активтерге қосылады.
Қысқа мерзімді қаржы инвестициялары – мерзімдері 1 жылға ... ...... ... ... 1 жыл ... ... мүмкін.
Мұнда мынадай баптар ашылуы тиіс:
а) аванстық төлемдер;
б) алуға арналған шоттар мен ... ... ... ... берешегі;
г) лауазымды тұлғалардың дебиторлық берешегі;
д) өзге де дебиторлық берешектер.
Сомасы 1 жыл ішінде алынбаса, дебиторлық берешек ... ... ... ... Меншікті капитал.
Баланс пассивінің 1-ші бөлімінде ... ... ... ... ... ... ... – кәсіпорынның құрылтай құжаттарына
сәйкес, оның ... ... ... ... ... ... ... қор.
Түсіндірме жазуларда есепті кезеңде жарғылық капиталда болған
өзгерістер жайлы ... ашып ... ... ... ... ақпараттар ашылып көрсетілуге тиіс:
а) мәлімделген, шығарылған және айналымда жүрген ( ... және ... ... ... саны мен ... ... капитал;
в) акцияның номиналдық және ағымдағы құны;
г) оларға ие адамдардың құқығы, девидендтерді бөлу мен мүлік ... ... ... акциялар бойынша төленбеген девидендтер;
е) өтелімі төленіп алынған меншікті ... ... ... ... ... ... ... номинал құнынан артық төленген капитал;
б негізгі құралдар мен ... ... ... ... сомасы.
Резервтік капитал. Бұл бап бойынша кәсіпорынның қалыптасқан резервтік
капиталдың қалдығы көрсетіледі.
Бөлінбеген кіріс (жабылмаған зиян).
2-бөлім. Ұзақ мерзімді ... ... ... ашып ... кезде, 1 жылдың ішінде
өтелуге тиіс бөлігін қоспағанда, мыналар жеке ашылып көрсетілуге ... ... ... ... ... етілмеген несиелер;
в) еншілес серіктестіктер ұсынған несиелер,
г) төлемі ... ... ... ... ... ... ... өтеудің мерзімін,
өтеудің тәртібін және шартта көзделген басқа да талаптарды көрсету керек.
3-бөлім. ... ... ... ашып ... ... ... ... төленуге тиісті міндеттемелер мен есепті күннен кейінгі 1 ... ... ... ұзақ ... ... бөлігін қоса алғанда,
мынадай баптар ашылуға тиісті:
а) қысқа мерзімді несиелер немесе овердрафт;
б) ұзақ мерзімді несиелердің ... ... ... ... ... ... арналған девидендтер;
д) еншілес серіктестіктерге берешек;
е) акционерлік қоғамның лауазымды тұлғаларына берешек;
ж) өзге де ... ... ... ...... ... ... есептелген
төлемдер.
Алдағы кезеңдердің табыстары – бұл бапта есепті жылы алынған, бірақ
болашақ есепті кезеңге жатқызылатын қаражаттар ... ... ... ... ұзақ ... негізде қайта
қаржыландыруға шешім ... ұзақ ... ... ... ... ... ... Мұндай жағдайда міндеттемелердің
сомалары мен қайта қаржыландыру сомалары ашып ... ... ... ... ... және
бухгалтерлік балансқа әсері.
Кәсіпорында жасалатын шаруашылық операциялары бухгалтерлік баланстың
активі мен пассивінің мөлшеріне әсер ету ... ... төрт ... ... ... ... құрамын өзгертеді, яғни баланс
активінің баптарының ішінде орын ауыстырулар болады. Бұл жағдайда баланс
валютасы ... ... есеп ... ... кәсіпорын кассасына 20
мың теңге алынды. Аталған ... ... ... ... валютамен
берілетін қолма-қол ақшалар” және “Есеп айырысу шотындағы қолма-қол
ақшалар” ... ... ... ... Бұл ... ... ... берілетін қолиа-қол аұшалар” баба бойынша қаражаттар +20
мың теңгеге артқанын, ал “есеп айырысу шотындағы қолма-қол ақшалар” ... мың ... ... білдіреді, яғни баланс активінің ... орын ... ... және ... ... ... валютасы
өзгермеген.
Екінші түрдегі операциялар кәсіпорын мүлкінің ... ... яғни ... ішіндегі баптардың орын ауыстырулары болады. Бұл
жағдайда баланс валютасы ... ... ... ... ... ... ... берілетін берешек 36 мың теңге сомасындағы ... ... ... ... ... ... пассивінің мынадай
баптарына әсерін тигізеді: “Жеткізушілермен және ... ... және “ Банк ... Бұл ... ... ... және мердігерлермен есеп айырысу” бабы бойынша 36 ... ... ... ал “ Банк несиелері” бабы бойынша -36 мың
теңгеге ... ... яғни ... пассивінің ішінде сомалардың орын
ауыстыруы болған және жалпы алғанда баланс ... ... ... ... ... пен оның қалыптасу көздерінің мөлшерін
бір мезгілде өзгертеді, бұл орайда өзгеріс өсу жағына қарай болады. ... ... ... активі мен пассиві бойынша бірдей шамаға өседі.
Мысалы, 50 мың теңге ... ... ... ... алынды.
Аталған шаруашылық операциясын орындау “Негізгі құралдар” және “Басқа
табыс” деген екі бабына ... ... ... ... ... мөлшері мен оның қалыптасу көздерін бір мезгілде өзгертеді, бұл
орайда ... кему ... ... ... ... ... баланс валютасы
активі мен пассиві ... ... ... ... Мысалы, есеп айырысу
шотынан еншілес кәсіпорындарға кредиторлық ... өтеу үшін 23 ... сома ... Аталған шаруашылық операция баланстың: “Есеп айырысу
шотындағы қолма-қол ақшалар” және “Еншілес кәсіпорындармен есеп ... екі ... ... ... ... ... ... баланстың
өзінде көрсету өте ауқымды болмақ, сондықтан баланстар есепті кезеңнің
басына және аяғына ... ... өзі ... ... ... ... мүмкіндік береді, ал ағымдағы өзгерістер бухгалтерлік есептің
шоттарында ескеріледі.
3 бөлім . Ақша ... ... ... есеп ... Ақша ... қозғалысының есеп беруі.
Есеп беру №4 БЕС талаптары бойынша ... ... ... ... және ... ... ... жүзеге асыру
нәтижесінде алынған ақшалай қаражат ағымы туралы барлық деректері, сондай-
ақ қаржы ... ... таза ... ... ... және ... эквиваленттерінің таза көбеюі, жылдың басындағы
және аяғындағы ... ... пен оның ... ... 2.
№4 БЕС сәйкес субъектілер жасаған “ Ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... ... өзгерісті бағалауға
мүмкіндік береді, бұл оларды ... ... ... ... және ... ... ... алғанда қаражаттардың түсуі
мен жұмсалуы туралы ... ... ... Ақша ... ... есеп ... ... жылдың ішіндегі қаржылық есебінің
құрамында беріледі.
Ақша ... ... ... инвестициялық және
қаржылық қызметі тұрғысынан алған мағлұматтардың мазмұнын ашу үшін керек,
мұның өзі заңды тұлғаның ... ... және ... ... ... ... береді.
Инвестициялық қызметтен түсетін ақша қаражаттарының ... ... ... тура әдіс пайдаланылуы мүмкін, бұл әдіс жағдайында ... ... мен ... ... ... ашып ... не
жанама әдіс пайдаланылуы мүмкін, бұл әдіс жағдайында ... ... мен ... ... түрлері ашып көрсетіледі және таза
табыс пен зиянға ... ... мен ... ... ... сондай-ақ инвес тициялық немесе қаржылық
қызметтің нәтижесі болып ... ... ... ... ... ... ... қозғалысы туралы есеп беру – бұл ақша ... ... ... ... құйылуы мен шығысталуы. ... ... ... ... ... (мерзімі 1 жылдан
кем) және облигация, қазыналық вексельдер және т. б. ... ... ... ... Ақша түсімдері туралы ақпарат, біріншіден, кәсіпорынның
ақша қаражаттары мен олардың эквиваленттерін табу ... ... ... пайдаланудағы кәсіпорынның мұқтажын бағалауға көмектеседі.
Екіншіден, кәсіпорынның таза активтеріндегі өзгерісті, оның қаржы
құрылымын . ... ... пен ... ... ... ... әртүрлі кәсіпорындардағы операциялық қызмет туралы есеп
берулерді салыстыруға мүмкіндік ... ... ... ... есеп ... үш ... бөлінетін
ақша түсімдері көрсетіледі (№1 кесте).
2003 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша ақша ... ... есеп ... ... ... ... ... ақша түсімдері | ... ... ... кірісті операциялық қызметтен алынған қолма-қол| |
|төлемдермен | ... ... ... | ... |200000 ... | ... мен ... ... | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... берешектің кемуі (өсуі) |500000 ... ... ... ... ... |500000 ... ... ... ... кемуі (өсуі) |4000000|
|Өзге міндеттемелердің кемуі (өсуі) ... ... ... ... қол ... ... ... | ... ... ақша ... | ... ... өзгерістер ... емес ... ... |900000 ... ... ... ақшамен |2150000|
|жасалған | ... ... | ... ... ақша ... | ... ... |0 ... ... ... өтелуі ... ... ... өсуі ... |0 ... мерзімді қосымша берешектер |0 ... ... ... ... ... | ... ... | ... қаражаттарының таза өсуі (кемуі) ... ... ақша ... сальдосы ... ... ақша ... сальдосы |4850000|
|Ақша қаражаттарының таза өсуі ... ... ... ... ... ақша түсімдері;
- инвестициялық қызметтен түскен ақша түсімдері;
- ... ... ... ... ақша түсімдері негізінен кәсіпорынның табыс
келтіретін негізгі қызметінің барысында пайда болады.
Негізгі қызмет ... ... ... ... тауар сатудан және қызмет көрсетуден түсетін ақша түсімдері;
- сыйақылардың, комиссия ақысының және басқа табыстардың ... ... мен ... үшін ... ... ақша ... қызметкерлерге ақша төлемдері;
- ақша төлемдері немесе табыс салығын өтеу, егер олар қаржыландыру
жөніндегі ... және ... ... ... ... ... ... ақша түсімдері немесе төлемдер.
Инвестицияық қызмет – ұзақ мерзімді ... және ... ... жоқ басқа инвестициялардың сатып алынуы немесе
шығарылуы.
Инвестициялық ... ... ... ақша түсімдеріне
мыналар мысал болып табылады:
- негізгі ... ... емес ... және өзге де ... ... алу, сату кезінде ақша төлемдері немесе төлемақылар;
- меншікті капиталды немесе басқа кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... ... алу
кезіндегі ақша төлемдері немесе түсімдер;
- басқа кәсіпорындардағы аванстық төлемдер және берілетін қарыз;
- басқа кәсіпорындардығы ұсыныылған авнстық төлемдерді ... ... ... ... ... – бұл нәтижесі меншікті ... ... ... ... мен ... ... болып табылатын
қызмет.
Қаржыландыру жөніндегі қызметке мыналар мысал болып табылады:
- акциялар немесе меншікті капиталдың басқа элементін шығарудан түскен
ақша ... ... ... ... ... ... меншік акциялардың өтемін төлеп алған
кездегі акционерлерге ақша төлемдері;
- қамтамасыз етілмеген қарыз міндеттемелерін, займдарды, ... ... да ... және ұзақ мерзімді займдарды шығарудан
түскен ақша түсімдері;
- ... ... өтеу ... ақша төлемдері;
- қаржыландырылатын жолмен, яғни ұзақ мерзімді жалмен байланысты ақша
төлемдері мен түсімдері 3.
Ақша қаражаттары ... есеп беру екі ... ... ... және ... әдістер.
Тікелей әдіске басылымдылық беріледі, өйткені ол болашақ ақша
түсімдерін бағалауда ... ... ... ... ... ал ... әдіс бере алмайды.
Тікелей әдісті қолданған кезде ақша ... ... ... мен ... ... ... ... екі тәсілмен алынуы мүмкін:
біріншіден, журналдар, қосымша ведомостер бойынша кәсіпорынның есептік
жазуларынан;
екіншіден, сату көлемін, сатылған өнімнің өзіндік құнын және ... ... ... ... ... және ... ... ескеріп, шаруашылық қызметтің нәтижелері туралы
есеп берудегі басқа ... ... ... басқа да ақшалай емес баптардан;
- инвестициялық қызметтен немесе қаржыландыру жөніндегі қызметтен болған
ақша қаражаты қозғалыстарының нәтижесінде ақша әсері туындайтын ... әдіс ... ... ... ... ақша ... ... таза пайданы немесе зиянды түзету жолымен анықталады. Мұндағы
ескерілетіндер:
- ... ... ... ... ... және операциялық
қызметтен алынған дебиторлық және кредиторлық берешектерде болған
өзгерістер;
- тозу, амортзация, резервтер, ... ... ... ... ... ... ... қызметтен, сондай-ақ қаржыландыру жөніндегі қызметтен
алынған ақша қаражаттарының қозғалысы нәтижесінде ақша ... өзге де ... ... ... ақша ... мен ... маңызды сомалары ашылып көрсетіледі.
Кәсіпорынның қалауы бойынша өтімділіктің қаржы жағдайын анықтау ... ... ... ... ... ақпарат алынып
көрсетіледі.
3.2. Қаржылық есеп беруге жасалған түсініктеме жазба.
Түсініктеме жазба – ... ... ... ... ... ... кезекте, бизнес-жоспарының барлық тауарлары бойынша негізгі
себептерімен қоса, орындалу жайына ... баға ... және ... ... ... оң және ... әсер ... жақтары да ашылады.
Түсініктеме жазба қаржылық есеп берудің бір бөлігі ретінде ... ... ашуы ... Есеп ... ... ... есеп ... қаралған негізгі
ережелері (есепті ұйымдастырудың нұсқасы):
Материалдық емес ... мен ... ... тәсілдері
мен амортизацияны есептеу;
- субъектінің инвестициялық саясаты - қаржылық инвестицияны ... ... және ... ... ұзақ ... ... инвестицияның
есептен шыққанын, қайта бағалаудан алынған ... ... ... ... ... ... қою; қайта бағалаудың кезеңділігін
сақтау т. б.;
- таурлы-материалдық қорлар – ... ... ... ... және оларды
бағалау, сатып алынған тауарларды, аяқталмаған өндірісті және дайын өнімді
бағалаудың әдісі;
- тапсырыс ... және ... ... ... дебиторлармен,
еншілес, тәуелді және бірлесіп ... ... ... ... күмәнді қарыздар юойынша резервтерді жасау;
- меншік капиталы – жарғылық және ... ... ... ... ... ... жатқызу, есептік жылдағы табысты
тарату, девидендтерді төлеу;
- міндеттеме – несиелік саясатын, демалысқа шыққан ... ... ... ... ... және т. б. ;
- табыс және шығыс - өндірістік есеп табыс пен ... ... ... ... және көмекші өндірістегі шығын ... ... (жай, ... ... ... және т. б.); ... өндірісті
бағалау әдістері (инвентарлық, дайын болу деңгейі бойынша және т. ... өзі ... шала ... қозғалысының есебі, үстеме
шығыстарын таратудың әдістері және т. б.
Егер де есепті жылда қабылданған есепті саясатта өзгерістер орын ... ... ашып және ... негізділігін дәлелдеу керек; ал егер ... ... ... ... және ... өзгерістер туындайтын
болса, онда мұндай өзгерістерді есептеу керек.
2. Түсініктеме жазба баланс бойынша ұзақ және ... ... ... ұзақ және ... міндеттемелерді ашып көрсетеді:
Ұзақ мерзімді активтердің бөлігіне қатысты:
- негізгі ... – ұзақ ... ... ... ... уақытша
әкелінгендер мен Қазақстаннан шығарылғандар, активтерді иелік етудің
шектеулері; міндеттеме бойынша кепілдікке ... ... ... ... ... ... консервациядағы негізгі
құралдар, сондай-ақ әзірше өндірісте пайдаланбай тұрған негізгі
құралдар және т.б.; ... емес ... ... ... ... әдістері;
- инвестиция – инвестор қожалық ететін шаруашылық серіктестіктерінің
тізімі және олардың қатыстық, табыстық үлестері; инвестордың табысына
проценттердің, ... ... және ... ... ... біршама сомасы енеді; инвестицияны сатқаннан
алынатын табысқа шектеулер қою және т.б.;
- ағымдағы активтердің бөлігіне қатысты тауарлы-материалдық ... ... ... кезеңнің шығыстары есептен шығару мерзімі
бойынша, ақша ... ... ... ... ... ... және баланстық құны бойынша, дебиторлық
қарыздардың топшаланған өтеу мерзімі бойынша ашылады;
меншік капиталдарының бөлігіне қатысты: есептік жылда ... ... ... ... ақпараттар. Акционерлік қоғамдардың әрбір
акциясының түрлері бойынша келесі мәліметтерді ... ... ... шығарылған, жарияланған акциялардың сомасы мен саны, ... ... ... құны; есептелген девидендтер; айрықша акциялары
бойынша төленбеген девидендтер, сатып алынған меншік ... ... және ... шығару опциондардың жағдайын және сомасын,
пайдасын көрсете отырып жарияланған ... Ұзақ ... ... ... ... мен қарыз қаражаттарының
қамтамасыз етілуі және етілмеуі, кейінге қалдырылған салықтар; ... ... ... ... ... ... және банк ... өтеу мерзімі және несиелік келісім-
шарттардан шығатын ... ... ... да талап етілетін
мәселелер,
- қысқа мерзімді міндеттемелерге қатысты (өте мерзімі ... ... ... ... ... ... ұзақ ... ішіндегі қысқа мерзімге қатыстысы; салық, салым және басқа да
төлемдер түрлеріне кіретін кредиторлық қарыздардың сомасы; болашақ
кезеңде түсетін ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді міндеттемелердің ... ... ... және т. ... Қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есеп беру бойынша
жазылған түсініктеме жазбада мына сұрақтар ... ... ... ... ... ... алынатын табыстың төмендеуіне әсер
ететін факторлар; сатылған өнімнің өзіндік құнының өсуіне әсер ... ... және ... ... ... ... немесе төмендететін
факторлар,
- төтенше жағдайлардан алынған табыстар мен шығыстар – есептік кезеңде
орын ... ... ... ... түсінік беру керек;
- есептік кезеңде орын алған және қаржы-шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... баяндау керек.
4. Ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп беру бойынша жазылған
түсініктеме ... мына ... ... ... операциондық қызметтен түсетін ақша қаражаттарының қозғалысын ашу ... ... ... ... түсетін ақша қаражаттары мен клиент атынан төленетін ақша ... ... ... ... ... өз ақша қаражатынан
клиенттердің ақша қаражаттары асып кеткен жағдайда;
Бұл арада ескеретін бір ... ... ... ... ... ... ... түсініктемелерге жол бермеуді қадағалау керек.
5. Түсініктеме жазбада кәсіпорынның қаржылық қызметі мен қаржылық
жағдайына ... баға ... ... есеп беру ... бір ... ... ... бір-бірімен байланысқан кешенді көрсеткіштерін ... есеп ... ... ақпараттылығымен және қисындылығымен өзара
байланысқан, ал бұл кәсіпорынның қаржы-шаруашылық ... ... ... ... ... ... етеді және
қаржылық талдау үшін толық қанды ... ... ... есеп ... өз септігін тигізеді. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың
әдістемесі ... есеп ... ... ... көлеміне және мақсатына
тәуелді болып келеді. Егер де талдаудың ... ... ... даму мүмкіндігі мен жағдайы туралы ақпараттарды көрнекті әрі
жай ғана алу болса, онда талдаушы экспресс-талдаумен ғана ... ... ... ... ... жүргізуші субъектінің ... ... ... ... ... болса, онда қаржылық-шаруашылық
қызметінің барлық талдау көрсеткіштерін пайдалануы керек.
Қорытынды.
Сонымен, курстық жұмысты қорыта келгенде, қаржылық ... беру ... ... ... бір ... ... деген, оның қаржылық
жағдайы туралы және нәтижесі туралы мәліметтер көздері болып табылады.
Әртүрлі топтағы, саладағы ... сай ... есеп ... ... ... ... ... үшін нақты
нормалар мен ережелерді бекіту қажет
Сонымен қатар, қаржылық есеп беру жылдық және ... ... ... ... есеп беру бухгалтерлік баланс, кіріс пен ... ... ... ... ... ... ... және мінездемеден тұрады.
Қаржылық есеп беру жеткілікті және анық түрдегі ... ... ... ... ... ... және тағы ... осы сияқты
критерийлер түрінде болуы керек.
Бухгалтерлік баланстағы ағымдағы активтер мен міндеттемелерді анықтау
және олардың ... ... ... есеп беру үшін маңызы зор, сондай-ақ
пайдаланатындар үшін де ол өте қажет және олардың сол ... ... ... және ... ... ... ... ұзақ және
ағымдағы міндеттемелер бухгалтерлік баланста ашылуы тиіс. Жыл соңында
белгіленген тәртіп ... ... ... баланстың барлық баптары
расталуы тиіс.
Баланс мәліметтері бойынша кәсіпорынның қаржылық жағдайы талданады.
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп беру – бұл ақша ... ... ... келіп құйылуы мен шығысталуы. ... ... ... қаржы инвестициялары (мерзімі 1 жылдан
кем) және облигация, қазыналық вексельдер және т. б. ... ... ... ... Ақша ... ... ақпарат, біріншіден, кәсіпорынның
ақша қаражаттары мен олардың эквиваленттерін табу қабілеті, сондай-ақ ақша
түсімдерін пайдаланудағы кәсіпорынның мұқтажын ... ... ақша ... қозғалысы туралы есеп беру үшін арнайы
әзірленген кестелер қолданылады. Ол ... ... ... ... ақша ... үш ... бар. ... инвестициялық және қаржылық. Олар өз алдарына жеке-жеке
процестерді жүзеге асырады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Ќазаќстан Республикасыныњ ... 1998 ж. 7 ... ... өзгертулер мен толыќтырулармен. Алматы: 2002 – 40 б.
3. Послание Президента ... ... Н. А. ... ... ... ... Ќазаќстан Республикасыныњ Азаматтыќ кодексі (Жалпы және
5. Ерекше бөлімдері) – А : ... 2002 – 329 ... ... ... салыќ кодексі. 2003 ж. 12 желтоќсанынан №
209 – II. А: 2004 – 238 б.
7. Бабич А.М., ... Л.Н. ... и ... ...
М.: ЮНИТИ, 1999 – 687 с.
8. Ван Хорн Дж.К. Основы управления финансами: Пер. с англ. / Гл. ... ... – М.: ... и ... 1996. – 569 ... ... Р.Л. ... налогооблажение. – М.: ЮНИТИ, 1997. – 201
с.
10. Бисенғазиев М. Б., ... А. ... ... ... ... курс.
Орал: Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті баспасы, 2001
11. Жолдасбаева Г. ... ... Оқу ... \ - ... Экономика,2002.
12. Мейірбеков А. Қ., Әлімбетов Қ. Ә. Кәсіпорын эконмикасы: Оқу
құралы – Алматы: Эконмика,2003
13. Шеденов Ө. Қ., ... Б. И., ... Ч. С., ... Б. И. ... ... теория”. Оқулық \ Жалпы редакциясын
басқарған профессор Ө. Қ. Шеденов, Алматы – ... ... ... П. Н. ... ... ... - 2 –е изд. - М. :
Издательский Дом “ ... и К”, ... ... ... \ Н. В. ... Г. Б. Поляк, Л. П.
Павлова и др. ; Под. ред. проф. Н. В. Колчиной. – М. : ... Т. С. ... ... ... банк, салық-кеден,
сақтандыру, биржа және кәсіпкерлік атауларының орысша –
қазақша сөздігі. – Алматы: “ ...... 1999

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаржылық есеп беру жайлы33 бет
12 жылдық білім беру мақсаты6 бет
Ақпараттық жүйе құру арқылы білім беру процесінің тиімділігін арттыру98 бет
Ақпараттық технологиялар сұрақ-жауап түрінде30 бет
Білім беру саласының дамуы105 бет
Білім беру қызметі дамытуының факторлары66 бет
Білім беруді ақпараттандыруда педагогикалық технология11 бет
Бағдарлы оқытуды ұйымдастырудың педагогикалық-психологиялық маңызы7 бет
География сабағында экологиялық тәрбие беру әдістемесі.61 бет
Дидактикалық ойындар-оқыту құралы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь