1945-1980 ж.ж. Жапонияның экономикалық дамуы

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Жапон елі.

1.1. Елдің шаруашылығын қалпына келтіру және шет елдер саясаты ... 4
1.2. 1950.1970 ж.ж. экономикалық даму процестері ... ... ... ... ... ... ... ... ..10

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
Кіріспе.
Азиялық құрылғындағы алдыңғы қатарлы өнеркәсібі, дамыған капиталистік мемлекет болып қалыптасқан, Жапония, өткен ХХ ғасыр бөліп бүкіл әлемнің кең бұқарасы мен әлеуметтік-экономикалық ғылымының мамандарын да қызықтырып отырды. Бұл елге қызығушылық оның 1945 жылғы соғыстан күйреуінен кейін тақыр жерден бастап екі он жылдық ішінде Ішкі ұлттық өнімнің (ІҰӨ) мөлшері бойынша капиталистік әлемде екінші орында, сыртқы сауда көлемі бойынша үшінші орын және тағы да басқа экономикалық көрсеткіштер бойынша алдыңғы орындарды алғаннан кейін қатты күшейді1. Жапонияға бүкіл әлемнің қызығушылығы да едәуір зор болды. екінші дүние жүзілік соғыстан кейінгі Жапонияның тез өнеркәсіптік өсуі, бүкіл әлемнің көңілін өзіне аудартты.
Соған қарамастан бұл елге қызығушылығы сөнбей керісінше, біздің өміріміздің барлық салаларындағы революциялық қайта құру заманда немесе нарықты экономика мен өтпелі кезең деген ауқымды түсініктер заманында өсуде. Адамзат іскерлігінің барлық салаларындағы әлемдік тәжірбиеге сүйеніп, көңерген стереотиптер мен догмаларды артта қалдырып, қазіргі уақытта Жапон экономикалық тәжірибесі көңілді үңіле қызықтырып, оған сынмен қарау ұмытылысын туғызып оны елімізде өзіміздің жағдайымызға сай мүмкіндігімізше пайдалану мүмкіндігі және жоғары айтылғаны тақырыптың өзектілігін құрайды.
Жұмыс мерзімдік шегі 1945-1980- ші ж.ж. қамтиды. Бұл тарихи кезеңді алудың себебі, біріншіден, бізде бар көптеген еңбектер, монографиялар, оқулықтар, мақалалар жинақтары т.б. Жапонияның экономикалық даму тарихының негізінен осы кезеңге арналған. Екіншіден бұл мерзімдік алғы 1990- шы ж.ж. қамтуына мүмкіндік болмайды. Себебі біздің жағдайымыз да қажетті тікелей ғана емес жанама әдебиеттердің де болмауы болып табылады.
Сонымен қатар осы уақытта Жапон экономикасында ең басты, негізгі өзгерістер болды. Жапония соғыста күйреген экономикасын тек қалпына келтіріп тұрақтандырып ғана қоймай, оны экономикалық өсу қарқыны бойынша алдыңғы орындарға шығарып, күшті капиталистік державаға да айналдырды.
Пайдаланған әдебиеттер :


1. Вербицкий С.Н., Попов В.А. «История Японии» 1945 – 1975 г.г. М., «Мысль», 1978 г.504 с.

2. Лукьянова М.И., Власов В.А. «Экономика современной Японии» сб.стат. М., «Наука», 1974 г. 320 с.

4. Певзнер Я.А., Петров Д.В. «Япония. Серия: экономика и политика стран
современного капитализма» М., «Мысль», 1975 г. 454 с.

5. Кутаков Л.Н. «Очерки новейшей истории Японии 1918 – 1963 г.гг.» М.,
«Просвещение», 296 с.

6. Ильина К.А. «Японский капитал на азиатских рынках» М., «Наука», 1966 г. 146 с.

7. Мильнер Б.З., Рогопина С.А., Олейник И.С. «Японский парадокс» М., «Наука», 1985 г. 264 с.

8. Добровинский Б.Н. «Япония: проблемы эффективности экономики» М., «Наука», 1975г. 335 с.
        
        ҚазаҚстан РеспубликасыныҢ білім жӘне Ғылым министрлігі
курстық жұмыс
Тақырыбы: « 1945-1980 ж.ж. Жапонияның
экономикалық дамуы»
МазмҰны
Кіріспе.....................................................................
.............................................3
І. ... ... ... ... ... ... Елдің шаруашылығын қалпына келтіру және шет елдер саясаты....4
2. ... ж.ж. ... ... ... ... ... ... өнеркәсібі, дамыған капиталистік
мемлекет болып қалыптасқан, Жапония, өткен ХХ ғасыр бөліп бүкіл әлемнің кең
бұқарасы мен ... ... ... да ... Бұл елге ... оның 1945 жылғы соғыстан күйреуінен кейін
тақыр жерден бастап екі он ... ... Ішкі ... ... (ІҰӨ) ... ... ... екінші орында, сыртқы сауда көлемі бойынша
үшінші орын және тағы да басқа экономикалық көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... Жапонияға бүкіл әлемнің
қызығушылығы да ... зор ... ... ... жүзілік соғыстан кейінгі
Жапонияның тез ... ... ... ... көңілін өзіне аудартты.
Соған қарамастан бұл елге қызығушылығы сөнбей керісінше, ... ... ... ... ... құру заманда немесе
нарықты экономика мен ... ... ... ... түсініктер заманында
өсуде. Адамзат іскерлігінің барлық салаларындағы әлемдік ... ... ... мен ... артта қалдырып, қазіргі
уақытта Жапон экономикалық тәжірибесі көңілді үңіле қызықтырып, оған сынмен
қарау ұмытылысын ... оны ... ... ... ... пайдалану мүмкіндігі және жоғары ... ... ... мерзімдік шегі 1945-1980- ші ж.ж. қамтиды. Бұл ... ... ... біріншіден, бізде бар ... ... ... ... ... т.б. ... экономикалық даму тарихының
негізінен осы кезеңге арналған. Екіншіден бұл мерзімдік алғы 1990- шы ... ... ... ... ... ... да ... тікелей
ғана емес жанама әдебиеттердің де болмауы ... ... ... осы уақытта Жапон экономикасында ең басты, ... ... ... соғыста күйреген экономикасын тек қалпына
келтіріп ... ғана ... оны ... өсу ... бойынша
алдыңғы орындарға шығарып, күшті капиталистік державаға да айналдырды.
1. Екінші дҮниежҮзілік соҒыстан кейінгі Жапон елі.
1.1. Елдің шаруашылығын ... ... және ... ... ... ... жеңілуі жапон империализмінің экономикалық
және ішкі саяси позицияларын бұзды. Бірақта американ ... ... ... ... ... соққыдан қалпына келіп, өз күшін
одан әрі күшейтуге көшті.
Соғыстан кейінгі жапон тарихындағы ... ... ... ... ... оккупациялық армияның қолында бола тұрса да, ... ... ... АҚШ, ... ... емес, керісінше билеуші
таптың мүддесін көздеген, жапон үкіметі арқылы жүргізді. Сонымен бірге ... бойы тынқ ... ... мен ... Азия ... билік
үшін күресте, бақталасқан американ империализмі ... ... ... ... империализмінен есебін алғысы келеді. Алғашқы
уақытта ... ... АҚШ ... ... мен ... ... жүргізді3.
Осыдан көрініп тұрғандай АҚШ соғыстан кейінгі ... ... ... ... ... және ... ... өз қолына алғысы
келді. Бұл АҚШ-тың саясаты 1952 жылғы Сан-Франциско бейбіт ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсібіндегі
өндірістік-техникалық базасы соғыс қимылдарын аз да болса зардап шекті.
Жеңіл өнеркәсібінің салалары, соның ішінде ... ... ... етіп отырған, текстиль және ... ... ... ... ... қысқарды.Бұл салада он мыңдаған ... ... ... қайтадан құрылып, олардың жабдық-құралдары ауыр өнеркәсібіне
арналған шикізатқа айналды. Ал, ауыр ... ... ... ... өте ... ... әлі де сақталынып тұрды. Мысалы 1937 жыл ... ... ... ... станок жасауда – 245, шойын құюда –187,
жаснды мұнай шығаруда – 193, мұнай ... - 92 т.б. ... ... ... ... тез ... түсті. Шикізат, отын және азық
түлік импорты, Жапонияның басқа елдермен қарым-қатынасын үзу нәтижесінен
тоқтатылды4. ... ... ... ... ... бәрінің
нәтижесінен және шаруашылық тың құлдырауынан, ... ... ... ұзақ ... бойы ... ... ... және саяси позицияларды сақтап және өз ... ... ... қорларды, монополистік буржуазиясы осының бәрін
өзінің позициясын күшейту үшін пайдаланды5.
Окупацияның алғашқы кезеңде яғни 1945 – 1946 ... АҚШ ... ... қалпына келтіруді алдына басты мақсат етіп қойған жоқ. ... де ... АҚШ ... ... көмек беруіне оның шаруашылығын да
қалпына келтіруіне мәжбүр болды. Бұл ... ... емес ... ... үшін ... яғни бұндағы мақсаты ... ... ... ... және ... көтерілістің болдыртпау үшін, сонымен
қатар жапон экономикасының өзін-өзі қамтуына жету болды.
Американ үкіметі ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсібін қалпына келтіруді шектеу және бейбіт экономиканың
қажеттілігімен сәйкес экспорттық сауданың дамуы жөнінде ұсыныстарынан бас
тартты.
1946 жылы ... ... ... ... ... мен қаржы
саласындағы төтенше шаралар жөніндең заң ... көне ... ... ... ... ақша ... ... салымның ғана емес
жұмысшылардың төлем ақыларын да тоқтауына әкелді6.
Осы жылдың ... ... ... үкіметінің бұрығы бойынша
министрлер кабинеті жанында мемлекеттік –монополистік басқарудың ... ... ... ... бюросы мен бағаларды реттеу
комитеті құрылды. Осы бойынша бюроның жұмысына өндіріс ... ... ... мен ... құру және тауар, тұтынуды, жұмыс
күшін, қаржыны, көлікті үлестіру кірді. 1947 жылы ... ... ... ... ... мен жұмысы одан әрі кеңейді.
Оған ... ... ... әр ... ... және осы жоспарлардың жүзеге асуын бақылау құқы ... ... ... өз ... ... соққыдан өту және өзінің
экономикалық және саяси позицияларын қалпына келтіріп, өз ... әрі ... үшін ... ... ... етіп қойды. Бұл мақсатты бір жағынан
оккупациялық үкіметтің жүргізген ... ... және ... ... таптың шешуші басымшылдың жағдайында шешуге тура келді.
Американдық “декартемизация” немесе дзайбацуларды яғни ірі монополистік
топтарды (“Мицуи”, ... ... т.б. ... ... ... ... Жапонияны демилитаризациялау жоспарында жүргізілді8.
1945 жылы 6 құркүйек айында Макартураға ... ... ... ... ... ... рет ... жүргізе ала алматындай
жағдайда әкелетін экономикалық реформаны” ... ... ... ... ... саудасы мен өнеркәсібінің көп бөлігін бақылап отыратын ірі
өнеркәсіптік және банктік ... ... ... құрау”
қажеттілігі жөнінде және оларды “кіріс пен ... ... және ... ... бөле ... ... ұйымдарымен алмастыру жөнінде
айтылды. АҚШ осы ... ... ... ... капиталды
ұйымдастыруының спецификалық жүйесін, ... ... ... Бұл ... капиталынан Жапон экономикасына еңуіне, ... ... ... ... ... ... алатын болды9.
Жапонияда өмір сүрген помещиктің жер иелену жүесімен ... ауыл ... ... ... ... және ... ... пен өнім өндіруді көтеруін тежеп ... ... жер ... жою Жапонияның бүкіл экономикалық, саяси,
әлеуметтік жүені демократияландыру үшін маңызды болды. ... ... жер үшін ... бұқаралық күресі мен пролетариаттың бүліктік
күрестердің бірігуі мен ... ... ... ауыл ... ... өз ... ... болдыртпау үшін, АҚШ мен ... ... ... ... ... жер ... ... мәжбүр
болды. Жер реформа туралы заңның жобасы 1945 жылдың 28 ... Бұл заң ... үшін ... кеңесте, әсіресе Кеңес одағының
өкілі К.Н. Деревянконың жағынан үшкір сыңға тап ... ... ... жоба ... ... ... қабылданбаса да, ол, Одақтық
кеңесте бұл мәселені шешуде үлкен ықпал етті/ Оның ... ... ... ... ... жер ... жобасы, кейбір түзетулермен
болса да, қабылданды.
1946 жылы 21 қазанда екінші жер ... ... заң ... Бұл ... ... ... ... қойған лимитінен тыс помещиктік
жерлерді сатып алып оны ... сату жолы ... ... ... ... ... қойылды. Реформа негізінен 1949 жыл аяқталды.
1950 жылы ресми мәліметтер бойынша мемлекет шаруаларға 1930 мың те ... ... 80% -тің ... жер ... тек ішкі нарықтық кеңеюіне ғана ... ... ... ... ... жұмысшы күш мәселесін
шешуге де әсер ... Одан ... ол ... жер ... ... ... ... күштердің өсіуіне де әсер етті.
1947жылы 24 мамырда жаңадан құрылған Каталма Тэцу үкіметі ... ... ... дамуымен және қалпына келтіруімен байланысты күрделі
мәселелер тұрды. Каталма кабинетінің алғашқы қадамы ... 1947 жылы ... ... ... ... ... төтенше шаралар
бағдарламасы” болды оның негізгі мазмұны төлем ақы мен бағалардың ... ... ... қалпына келтіру қорын пайдалану, приоритетті
өндірісті бөлу, және ... ... ... ... ... позициясын күшейтудегі маңызды ролді 1946 жылы
қазан айында, алғашқы ... ... ... ... ... ... ... алды. Бұл қордың субсидиялары өндірісті қалпына
келтіру мақсатымен яғни ... ... салу ... ... ... ... соғыстан кейінгі экономикасы қалпына келтірудің
маңызды мәселесі ... ... ... ... одан ... ... транспорттың, электростанциялардың жұмысы тәуелді
болды.
Көмір ... ... ... жеке шахта иеленушілер
қамтамасыз ете алмай отырған, көмір шығаруды тез ... ... Бұл сала 60%-ке ... ... есебінен жұмыс
жасағандықтан үкіметке көмір өнеркәсібі үстінен ... ... ... ... ... ... Оккупацияның алғашқы кезеңде жапон экономикасын
қалпына келтіру жәй ... ... 1948 жылы ... ... ... 1937 ... салыстырғанда 100% –тең 52% құрады, ал
сол кезде басқа жеңіліп ... ... ... ... ... ... Германияда бұл 100% болса, Италияда 98% құрады. Жапония сыртқы
сауданың соғысқа дейін дәрежесін қалпына келтіру ... да ... ... артта қалып отырды.
1949 жылы Жапонияның экспорты 1934-1936 жылдармен салыстырғанда 16% -
ті ғана, импорт – 29%-ті ... бұл ... ... ... - ... -119%, ... ... –46 және 100% құрады.
1950 жылға дейін ... ... ... келтіру, жеңіл
өнеркәсібінің өсуін озу жағдайында жүрді. Осылайша 1947-ден 1950 ... ... ... ... салмағы 25,6 –дан 37,1%-ке дейін көбейді,
ал ауыр ... ... ... ... ... Осы ... өнеркәсіп
өндірісінің жалпы мөлшерінде текстилб өнеркәсібінің үлесі 7,3 –тен 23,3%-
ке, азық-түлік өнеркәсібінде ... ... ... ... жасау
өнеркәсібіндегі өнімнің үлесі болса керісінше 20,4-тен 14,1%-ке дейін
төмендеп кетті. Ауыр ... тек қана ... ... ... ... 12,4-тен 16,3%-ке дейін көбейді12.
Бұл кезде елдің экономикалық дамуының үшкір мәселесі – инфляцияның
өсуі. Ол тек ... ... ... кедергісі ғана болмай, сонымен
жұмысшы және демократиялық қозғалыстары мен ... ... ... себебі болды.
1949 жылға дейін экономиканы ... ... ... ... ... ... беру және американ көмегін пайдалану
жүйесі бойынша жүрді. Бірақ бұндай шаралардың ... ғана ... ... ... ... ... ұлғайту үшін өнеркәсіпке қаржыны көп
бөлген сайын инфляция өсуінің күшеюі қалыптасты.
Осы кезеңде Жапонияның ... ... ... ... ... ... қаржыны пайдалану есебінен өздеріне үлкен инфляциялық ... ... ... ... белсенділікті артпады. Оккупацияның
алғашқы жылдарында АҚШ Жапонияны өзінің потенциялды жауы және ... ... өз ... ... етіп қойған да, оккупациялық ... ... ... ... ... көп қызығушылығын
білдірткен жоқ. Олардың ... ... ... ... шешуге
көзделген.
АҚШ-тың саяси бағытының өзгеруі мен Азияда ... ... ... ... ... көмуімен байланысты. Жапонияның
экономикаляқ қалпына келтіру мәселелері АҚШ үшін енді ... ... ие ... Бұны ... ... ... осы бағыттағы белсенді
әрекеттері дәлелдейді.
Жапониядағы экономикалық тұрақтандыру жағдайының мәселелеріне 1948 ... мен ... ... ... ... ... мен Джонсонның
сөйлеген сөздерінде және осы жылдың маусым, желтоқсан айларында басылып
шыққан ... он ... және ... ... үш принципі” атты
жобалар ұсынылған. Одан басқа 1948 жылы ... ... ... ... ... штабына тоғыз баптан тұратын Жапонияның
экономикалық тұрақтандыру жоспарын мүлтіксіз ... іске ... ... ... ... болды, он.ың мақсаты алдындағы қарауда
көрсетілгендей “Жапон экономикасын ... ... ... ... ... ... ... үкіметінің алдында мынадай міндеттер қойылды:
1) мемлекеттік бюджетті тепе-теңдікке келтіру;
2) салықты көбейту;
3) субсидияларды беруді қатаң ... ... ... ақылы тұрақтандыру;
5) бағалардың үстінен бақылау орнату;
6) сыртқы саудада және шетел валюта саудасында бақылауын күшейту;
7) экспортты кеңейтуге қажетті ... ... ету ... ... шикізат пен тауарлардың маңызды түрлерінің өндірісін
ұлғайту;
9) азық-түлік тасымалдау жүйесін ... ... ... ... ... ... қарапайым
баптар тізімінен көрініп тұрғандай, оны ... ... ... ... өмір сүру дәрежелеріне үлкен соққы ... ... ... ... ... ... және ... өсуіне әкелетін
үкіметтік субсидияларды шектеу еңбекшілердің жағдайларын да көрінуі ... жылы ... ... ... ... ... финансисті, Детройт
банкінің бастығы Джозеф Додж келді. Оған арнайы Жапон ... ... ... ... ... Оның ... “Осы
миссияның басты міндеті, жапон экономикасын аяққа тұғызу болып табылады14.
Жоспарды жүзеге асыру үшін Додж экономиканы қалпына келтіру ... ... ... ... жою қажеттігін айтты. Осы кезде елдегі
инфляция өндірістің төмен ... ... ... ... ... ... Яғни ... өту үшін фабриканттарға берілетін мемлекеттік
субсидияларды қысқартып, қаржы жүйесін тұрақтандыру қажет болды.
1949 жылы 20 наурызда Додж жапон қаржы ... ... ... ... ... ... ... ұсынды бұнда жапон экономикасының “өз
алдында дербестікке және тұрақтандыруға жету” ... ... ... жету үшін ... қысқартып кірісті ұлғайту бойынша бір
қатар қатаң шаралар жоспарланды:
Ең алдымен ... ... ... ... ... ... мыс ... өнімдерін өндірісін қалпына келтіру мен ... ... ... үкіметтік субсидияларды ұстап тұруға арналған үкіметтік
субсидияларды алып ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптің маңызды салалрдың компанияларына өздерінің
жауапкершідігімен банкілердің кредит беру ... ... ... бойынша көмек ретіндегі американ тауарлары, енді
мемлекеттік ... ... ірі ... ... ұзақ ... ... эквиваленттік қорға әкелінетін болды. Бұл қордың құрылуы,
ТАРИОА мен ЭРОА қорлары бойынша, американ көмегін алмастырды.
“Доджтың ... ... ... ... да ... Жапон
экономикасын қалпына келтіруіне белсенді бағыт алған американ билеуші
топтары, өздерінің ... ... ... ... Жапонияның АҚШ-тан экономикалық тәуелдігін бекітуіне
ұмтылды.
Осылайша 1949 жылы 14 ... ... ... ... үкіметінен
Жапонияда шетелдіктердің еркін жүруіне, жапон меншіктерін алуына, олардың
іс-әрекеттерінің ... және ... ... еркіндікті
қамтамасыз ету талап етілді. Осыған байланысты шетел капитал салулары
жөнінде декрет ... ол ... ... ... ... еңуіне қолайлы жағдай туды.
Осыдан кейін АҚШ-тың билеуші топтары ... ... ... ... ... ... болып табылған “Доджтың
жүйеін” белсенді іске жүргізуді. Кейін ... ... ... ... ... ... “Доджтың жүйесін” жүзеге асыруымен
байланысты бір қатар шаралар көптеген өнеркәсіп ... қиын ... ... субсидияларды алып тастау жағдайында кәсіпкерлер, өндірісті
“рационалдандыру” есебінен, ... ... ... ... Бұндай
“рационалдандыру”, техниканы жақсарту және жабдықтарды жаңарту жолмен емес
керісінше негізінен еңбек жағдайын нашарлатумен интенсификацияны күшейту,
жаппай ... ... ... ... төмендету мен заказдар төлемдерінің
тоқтап қалу т.б. ... ... ... АҚШ пен ... топтары экономиканы қалпына келтіруді халық бұқараның мойынына ілу
ұмытылысы жұмыссыздықтар сонының және ... ... ... ... төлем ақының төмендеуіне әкелді.
1.2. 1950-1970- ші ж.ж. ... даму ... ... ... ... ... ... экономикасының
соғыстан кеінгі қалпына келтіру мен өсіунде үлкен роль ойнады. Бұо соғыс
Жапонияның Онтүстік – ... ... ... ... ... ... кушейті. Қару – жараұұа, әскери материалдарға, азық түлік жіне
т.б. ... ... ... ... тасымалдау мен қызметке соғыс кезіндегі
үлкен сұраныс жапон экономикасында әскери – инфляциялық жарылысты туғызды.
Американ ... ... өзі ... ж.ж. ... 2347
мин.доллар құрады немесе коммерциялық экспорттың жалпы мөлшерінен 43,7%
құрд17. Кореядағы соғыс пен ... ... ... бірнеше жылдар
бойы құрдымда болған өндірістің тез дамуына әскер етті.
1949 – 1951 ж.ж. аралығында өнеркәсіп ... ... ... ... 71,0 – ден 114,4 % - ке өсті 1950 – 1955 ж.ж. ... ... табыс 338,2 млрд.доллардан 711,3 млрд. долларға дейін өсті.
Әскери тасымалдаудардан, ... да ... ... ... бойынша 1950 ж. екінші жартысының ... үш ... ... 28 есе, үш тау – нең ... - 150 есе,
төрт сауда компаниялардың табыстары – 11 есе және т.б. көбейді18.
Сан–Франциско ... ... ... ... ... кезеңді
тоқтатты. Шамалы дәрежеде АҚШ- пен әскери келісім мен шектелген. Жапонияға
егемендігін қайтару, ... ... ... ... ... Жапония өз
даумының жаңа этапына кірді.
Жаулап алу режимінің ... ... ... ... ... ... ... билеп отырған империалистік елге айналды. 1952 ... ... ... ... ... дейін дәрежеге жетіп (1934-
1936 ж.ж. = 100), ал ұлттық табысы бұл ... асып ... ... ... алып ... 1952 ... Жапония техника мен технология
жағынан артта қалған өндіріспен келген.
Ірі және орта өндіріс орындарының 70 % ... ... ... 10 ... ... ... ... көңерген болып есептеледі19. Бұнда
өнеркәсіп орындарының жабдық - ... ескі ... ... ... ... болса, үлкен өзгерістер байқалды.
Помещщиктік жер иелену толығымен жойылды. Ауыл ... ... 1952 ... ... ... 11 % - не ... ... елде бұрынғысынша, импорт
есебінен толықтырылып отырған азық түліктің жетіспеушілігі ... ... ... 1951 – 1952 ж.ж. ... ... ... себептерінің бірі болып және осы жылдардағы елге шетел
валюта келуінің негізі көзі ... ж. ... ... ... АҚШ- тың ... мен ... жоғарғы қарқыны кұралды. Себебі жапон экономикасының негізгі
бөлігі АҚШ- тың нарығына жіберілсе, ал жапон ... үшін ... және ауыл ... өнімдер АҚШ- тан әкелініп отырды. Осы
жылдық тамыз ... ... ... ... ... (МВФ) ... экономикада өз позицияларын қалпына келтіру үшін жағдай
жасады21.
1953 ж. 27 ... ... ... ... Соғыстың аяқталу
уақытына дейін Жапонияда экономикалық құлдырау байқала бастады. ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп орындардың
жұмысы қысқарды. Экономикалық өсудің қарқыны төмендеді. Елдің экономикалық
дамуының перспективасы ... бұл яғни ... ... ... ... ... ... базасында қайта құру және оларды жаңарту,
және жапон өнімін әлемдік стандарт ... ... ... Одан ... қалпына келтіріп оны кеңейту жоспарланды ақырында АҚШ- тан қаржы
т.б. көмектерді алу үмміттелді.
1952 ж. наурыз ... ... ... модернизациялауына көмектеу
туралы заң күшіне еңіп, ол ... ... ... ... ... ... ... жабдықтардан алынатын салық қысқарылды, одан
басқа өндірісін модернизациялап, жабдықтарды жаңарту мен кеңейтуді ... ... ... ... үшін ... да жеңілдіктер берілді.
Парламенттің шешімі бойынша өндіріс үшін ... ... ірі ... ... иен) ... жапон өнеркәсібіне жіберілді. Өнеркәсіпті
модернизациялау шетелден қымбат қазіргі ... ... ... ... тала ... Бұл 1953 ж. 1135 млн. доллар құралған төлем
балансының дефицитін туғызды22. Бұған байланысты ... ... мен ... ... және жаңа нарықтарға таралу туралы мәселелер туды.
Бірақ Жапон экономикасын тарату көптеген қиыншылықтарға тап болды.
Жапония, ... ... ... ... ҚХР – ге ... АҚШ- тың
жасаған дикриминациялақ оларға келісіп, осы елдермен өзінің ... ... ... ... ... ... топтарының сыртқы
экономикалық байланыстарды дамытуының негізгі үмміттері АҚШ- тан байланысты
болғандағы көрінеді23.
1955 жылға таман ... ... ... ... ... ... саясаты Жапонияға 1953 – 1954 ж.ж. құлдыраудан АҚШ-
тан алынатын ... ... және әрі ... ... коньюктура үшін негіз
салуына мүмкіндік берді. Ендігі басталған өнеркәсіп жабдықтарының жаңаруы
және алға қойылған ұлттық ... ... 50-ші ж.ж. ... ішкі ... өндіріс қаржылары мен тұтыну заттарына тұрақты сұранысты
қалыптастырды. Өнеркәсіптергі саларының дамуы ... енді ... ... ... ... ... көңіл аударылды.
1955 ж. бастап алғашқы жапон императорының ... ... ... атты ... ... кезеңі басталды24. Бұл 1955 ж. ... – 1957 ж. ... ... ... Осы ... Жапон экономикалық
көтерілуіне әр – түрлі себептер әсер етті, соның ішіндегі ... ... ... ... ... 1956 ж. және ... салынулар Алдынғы
жылғысынан 50% - ке дейін өсті. Одан басқа Батыс Европа елдері мен АҚШ- ... ... ... төмен жоғарғы білімді жұмысшы күшьің көп болуы да өз
әсерін тигізді. Өндірістің өсуіне болса, бұнда жер реформаны іске асыру ... ... ... ... ... ... ішкі ... да әсер етті. Экономикалық даму қарқынына шетел ғылыми – техникалық
жетістіктерді пайдалану да огипал ... ж. ... ... «1956 – 1960 ж.ж. ... өзін - ... жетудін бес жылдық жоспары жарияланды. Бұнда осы жылдардағы алда
тұрған Жапониялық басты мәселелері болған экономикалық өзін - өзі ... ... ... жұмыспен қамтамасыз ету қаралды. 1956 ж. Ішкі ... ... ... салыстырғанда 13 % - не өсті, ал өнеркәсіп өндіріс – 22
% өсті25. ... ... ең ... қарқына машина жасауда, текстиль,
химиялық, энергетикалық салаларында болды. Кеме жасау өнериәсібі де ... ... 1956 ж. ... ... кеме ... өнериәсібі, кеме өндірісінің
көлемі бойынша, әлем де бірінші орынға шықты.
Бірақ өндірістің ... ... ... ... ... ... ... бастады. Шикі зат, отын және жабдық -
құралдар импортының күрт өсуіне ... ... тепе – ... ... ... экспорты – 25 % - не, импорт – 40 % - не ... ж. ... ... ... күрт көтерілуі, 1957 ж.
ортасына таман тез өсіп тұрған ... ... мен ... ... ... мектеулі меңбері арасында қаймалықтың туына әкелді. Көптеген
салаларда өндірістің қысқаруы жүрді. Мысалы текстиль өнеркәсібінің өндісір
орындары 1957 ж. ортасынан ... ... ... көшіп, 1958 ж. екінші
ширегінде бұл бөлек түрлер бойынша 40 – 50 % - ке ... Тап ... ... ... де ... ... толық жүктелмеуі, тауар қарларының ... ... ... ... табыстры мен өнеркәсіптін
өндіріс қарқысының төмен түсуі, ... ... ... әкелетін,
жапон экономикасындағы терең дағдарыстық жағдайлардың болуын дәлелдеді.
Осы кездегі ... ... ... ... бір дәрежеде кейбір
сыртқы факторлар да әсер ... 1957 ж. ... ... ... ... ... ... нарықтарда күресті күртшиеленістіріп,
Жапония үшін шетелде өз өнімін сатуын қиындатты. Жапонияның сыртқы саудасы
мен валюталық қиыншылықтар ... ... ... ... ... ... 1957 ж. Жапонияда американ экспорты, жапон
тауарларының АҚШ-тағы ... 2,5 есе асыл ... ... ... кньюктураны тірілту үшін мемлекеттік
аппаратты пайдаланғысы келді. Осы жылдағы желтоксан айында Киси ... – 1962 ж.ж. ... жаңа бес ... ... ... үкіметтік бағдарламаның негізгі мақсаты тұрақты өндірістік өсуді және
халықты толық жұмыспен ... ету, ... ... ... мен
жеткілікті ішкі капитал салулар болып табылады27.
1960 ж. ... ... ... саласында Жапония едәуір үлкен
жетістіктерге жетті. 1955 ж. бастап ... ... ... ... ... ... ... экономиканың өсуіне алып келді. 1955 – 1960
ж.ж. ... ... ... ... ... ... ... Оса
жылдардағы экономикалық өсуінің орта жылдың қарқыны 16,1% - ке тең ... ... ... ... тез қарқынмен да мын отырды, оның орта ... өсуі 1960 ж. ... 28,5% ... ... ... ... дамуы да өте маңызды болды.
1960 жылдын аяғына таман ... жаңа ... тез ... ... салаларға алдымен электронды өнеркәсіп, мұнай химиялық,
пластмаса, синтетикалық материалдар өнеркәсібі жатады. 1957 – 1958 ... ... ... ... ... жоғарғы молекулярлық
қосылымдар химиясы дами ... ... ж.ж. ... ... кейін
синтетикалық талшықпен смола шығару көлемі бойынша капиталистік әлемде
екінші орында тұрды. Сол кездегі ... ... ... ... Жапонияның тен АКШ-пен Канададанғана емес Батыс ... ... ... ... ... ... артта қалушылық жан басына шыққанда ұлттық табыс ... және бір ... ... ақ ... ... Одан
басқа бірқатар маңызды салалар да өзіндік дәреже бойынша басқа дамыған
елдерден артта қалып ... ... ... ... нарықта күресті қиындата отырды
және Жапон экспортының өсуіне қарамастан сауда тепе – ... ... ... экономикасындағы кейбір салаларының арақатысты қолассыз
жағдайдың себептерінің бірі өнеркәсіп дамуының шамадан тыс жылы жағдайы мен
экономикалық құрылымының ... ... кері ... болды. Әлі де көне,
ескі болып тұрған экономикалық ... енді ғана ... ... ... ... ... қарамастан Жапония өнеркәсіпте де, ауыл
шаруашылықта да өндіріс ... ... мен ... өндірісінің өсуі
бойынша бұл кезде ... ... ... ... капиталистік
мемлекеттерден артта қалып тұрды.
Ауыр шаруашылық, өнім мен ... өсуі ... ... ... мүмкіншіліктері төмен болғандықтан негізінен ұсақ
тауар шығаруымен айналысты. Ауыл шаруашылық өндірістін көлемін көтеру ... жыл ... ... ... ... ... ... нәтижесінде мысалы
ауыл шаруашылықтың негізгі өнімі ... ... ... ... екі ... ... ... ұстап тұру үшін ірі мемлекеттік ассигноданиялар ... ... ... ауыл ... заңды жүргізу қажеттілігі
жапон билеуші топтары үшін ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылықтын экономикалық артта
қалушылығынан шыққан. “Негізгі ауыл ... ... ... ... ... ... мақсаты ауыл шаруашылық өндірісін ұсақ
тауарлығынан ірі капиталистікке ... яғни ... ... ... құру болды30.
1961 екінші жартысынан бастап Жапонияда үстепе ... ... ... 1954 пен 1957 ж.ж. ... басы ... ... ... болған экономикалық құлдырау қаупі пайда болды. ... ... әрі ... ... ... үшін 1961 ж. ... тұрақтандыру бағдарламасын құруды бастады. Капитал салу ... ... ... ... ... ... ... осылайша
1961 ж. маусым айынан бастап өндіріс жабдық - ... ... ... ж. экономикалық даму қарқыныңазаюы орын алды. Осы жылы ... өсу ... екі есе ... ж. ... таман барлық көрсеткіштер экономикалык құлдаруын
дәлелдеп отырды. Тек қана сыртқа сауда мен ... ... ... ... ... болып қояды. Жапон экономикасының құлдырауы АҚШ-пен
экономикалық қарама-қарайшылығының ... су ... ... ... ... жапон билеуші таптарына сауда
сферасындағы АҚШ- қа бағатталған гипертрофильді бағыты. Жапон ... ... ... ... ... болып тұрды. Енді Жапонияның ... ... АҚШ- тан ... ... әсіресе ЕЭС-пен социалистік
достастығының елдерімен сайда байланысын кеңейту мәселесі тұрды. ... 22-24 ... ... ... ... ... Жапон іскер
әлемінің ірі өкілдері көнілдерінің ортасында тұрды31.
Конференцияда ЕЭС-пен экономикалық қарымқатынас жөнінде және Жапонияға
қатысты ЕЭС ... ... ... ... ... ... ... соның ішінде “Жалпы нарық” елдері ішінде импортты –
либерализациялық ... ... ... ... мәселе бойынша екі
жүйе қалыптасы.
Жеңіл машина ... ... ... ... мен ... сияқты салалардың кәсіпкерлері ЕЭС елдерімен бірігуді жақтаса,
машина ... ... ірі ... ... ... ... ... ретінде көріп тұрды. “Мицубиси дзюкоге” компанияның
басшысы Коно ауыр ... ... ЕЭС ... сату ... айтты және керісінші ЕЭС ... үшін ... ... ... болып тұрды32.
Экспортты ұлғайту мәселесіне соншама көңіл аудару ... жәй ... ж. ... ... ... ... қуатының тез өсуімен
салыстырғанда, ішкі нарықтын ... ... ... ... ж. ... ... экономикалық дамуының жоғарғы қарқынының қалпына
келу белгілері ... ... Енді ... ... ... ... келді.
Өнеркәсіп өндірісінің өсуі 16,3 % құрады33. Құлдыраудан, басқа салалардан
көрі көп ... ... ... ... ... ... ж. Жапонияда электроэнергия – 160,2 млрд. квт/ч (капиталистік
өлемде 3-ші орын) болат шығаруда – 31,5 ... ... ... кеме ... 2374 мың ... орын), радиоқабылдағыш – 17,1 млн.шт. (екінші орын),
теледидар – 4,9 ... ... ... ... – 29,9 ... ... ... тамшықтардан жасалған маталар – 2,1 млн.м.2 (екінші орын). ... бәрі ... ... ... ... дәлелдейді34.
Сонымен әлемдік нарықта бакталостығын күшейтетін, шығарылатын өнімнің
сапасы жоғарлады. Ішкі ... ... ... ... тұрған өнімдер үшін
мысалы тұрмыстық радиоэлектрондық жабдықтар сияқты үшін бұл өте ... ... ... 90 %- ті осы ... теледидар алып отырды. Соған
да қарамастан олардың техникалық дәрежесі экспортты ... ... осы ... өндірісі өсе берді. Экспортта көбінесе жеңіл
өнеркәсіп өнімдері үстем ... қала ... ... 1963 ж. ... сауда
дефициті 1284 млн. доллар құрған кезде, сыртқы сауда тепе ... одан ... ... 1963 ж. 1962 ... ... ... өсуі төмен болды. Бұл ... ... ... ... ықпалы көрінді35.
1964 ж. сонында қайтадан циклдік ... ... ... ... ... - ... салаларының өндірісі төмендеді. ... ... ... 1964 – 1965 ж.ж. ... да ... ... ж.ж. ... негізінен экономикалық өсу қарқына монополистік
капитализм ... ... алда ... ... ... ... жоғарғы
нормаларының негізінде жатты. Жапония осы көрсеткіштер бойынша ... ... ... озып ... қуатты және жалпы экономикалық даму қарқының ... ірі ... ... ... салуына мүмкіншілігін
ашты. 1950-1970 ж.ж. аралығында жапон экономикасын 100 трлн иен ... ... ... ... ... ... өсу ... басқа дамыған капиталистік елдерге қарағанда тым жоғары болды.
1950 – 1970 ж.ж. ... ... ... ... ... ... 2,6 есе, ал АҚШ-қа қарағанда 4 есе тез ... ... ... жалпы экономикалық дамуын ерекшелейтін (
металлургия, машина жасау, мұнайхимиялық т.б.) ... ... ... Ірір инвестициялар жаңа техника мен технологияларға
арналған шетел патенттер мен лицензияларды ... алу (1950 – 1970 ... 15 мың ... жолы ... ... әлемдік ғылым мен ... ... ... ... қатар жүрді. Жаппай жаңашылдықты
еңгізу мен негізгі капиталды кеңейту арқылы қорлыққаруланудың ... ... бұл ... ... ... ... ... Сонымен қатар
Жапония Бұл жағынан соғыстан кейінгі кезеңде өзінің ... ... алда ... ... ... ... тез өсуі ... күштің төмен еңбек
өндірісінің салаларынан жоғарғы ... ... яғни ауыл және ... және тау - нең ... өндіру өнеркәсібіне көшумен
қатар жүрді.
Әскери шығындарының арақатысты төмен дәрежесі (1970 ... ... ... қуатты экономикалық потенциалды құру
мақсатында жкономикалық өсу қарқынының калыптасуына күш ... ... ... ж.ж аяғына таман Жапонияның экономикалық дамуының ... оның ... ... ... өз ... күшейтуіне
әкелді.
1960–шы жылдарында Жапония Ішкі ұлттық өнімінің көлемі бойынша
алдымен Италия мен ... ... ... мен ФРГ – ні азып, 1968 ... ... АҚШ – тан ... ... ... ... 1970 ж. ... кеме құрылысы мен радиоқабылдағыш ... ... ... ... ... ал ... – энергия, мұнай өнімдер мен ... және ... ... пластмасс, синтетикалық талшық, теледидар
өндірісі бойынша – ... орын және ... ...... ... ... ... айтқыштар т.б. өндірісінде-үшінші орында тұрды.
Қорытынды
Жапонияның соңғы он жылдықта экономикалық және өнеркәсіптік ... ... ... ... капиталистік елдердегі әлсіз шаруашылық
коньюктурасына сай болмады.
Жапон компаниялары екі ... ... ... ... ... күрт өсіп кеткен бағалардың нәтижелерін ... ... ... ... ... ... жоғары бақталаса алушылығын сақтап
қалды. Сондықтан олар ... ... ... мехатронды және
электронды өнімдерінің экспортын ... ... ... ... басқа
елдердің қызғаныш туғызатын, елдегі жұмыссыздықтың санын көбейтпей
өндірістік ... ... ... ... ... бар станоктарды және басқа да еңбек ... ... ... ... ... тоқтаусыз өсуі, әрине, техникалық
прогреспен байланысты болды. Егер ... ... олар аз ... ... тауарларды өндіру икемділігімен белгіленсе, ... ... ... ... ... ... ... ҒЗТКЖЗ-нің кеңінен
айналдырды. Нәтижесінде пайда болған мүмкіндіктерді пайдаланып, компаниялар
жаңа өнімдердің жаппай өндірісін құрып, ... ... ... 64 килобайт есте сақтау көлемі бар ең үлкен
интегралды жүйелер, өнеркәсіптік роботтар мен көміртегі талшықтар әлемдік
нарықтарында ... ... алып ... ... ... ... фирмаларына
ең ірі американдық бақталастарының позицияларына қауіп төндіруіне мүмкіндік
берді.
Екінші дүние жүзілік соғыс кезінде өндірістік аппараты ... ... үшін ... тез ... ... тыс ... көрінеді.
Әр бір жапондықтың бөлек және бәрінің ... ... ірі ... маңызды факторы болып табылады. Бірақ еңбек сүйгіштік сезімінен
басқа олар жаңа бір ... ... ... табиғи қорлармен жеткілікті
қамтылмауы сияқты объективті қиыншылықтардан өту жолын талпыныспен іздейді.
Ұлттық өнеркәсібінің тез дамуы да осы ... ... ... Бұл ... ... ... ... жалғыз емес көзі туралы айтылды.
Тағы да осындай сияқты үш факторға көңіл бөлу орынды болар еді.
Бірінші- ... ... ... ұүшін қолайлы жағдай жасайтын жапон
компаниялардың ішкі ұйымдастырудың ерекшеліктері. Бұл ... ... ... ... тыс ... отырды.
Екінші –индустриалды жамыған елдердің соғыстан кейінгі экономиканы
қайта құру ... ... ... ... ... үшін ... ... шаруашылығын қалпына келтіру және одан кейінгі экономикалық
өсудің жоғарғы қарқынының жылдары, еңбек ... ... ... ... мен ... ... келді.
Үшінші – сол кездегі техника дамудың Жапония үшін ... ... ... жылдарда бүкіл әлем 40-шы жылдардың технологиялық революцияның
өнімін ... ... ... ... ... ... АҚШ пен Европаның
жапон фирмаларына сұраған жабдық-құралдар мен ... ... ... ... ... ... техникалық айдың жаңашыл
жетістіктерін сараптап, өзінің жеке өнеркәсіптік потенциалын құрып отырды.
Жапония, халықаралық ... ... ... ... ... ... уақытына таман, 1950-1960-шы ... ... ... ... ... болды.
Қазіргі уақытта Жапон экономикасы өз елінде де, шет-елдерде де жаулау
күшін ... ... ... иена ... ... мен ... әлемдік нарықтағы жапон тауарларының бақталастығының жоғарлауына
қарамастан басталған экспорт өсудің қарқынын қысқаруы – ... ... ... ... ... ... ... барлық өнеркәсіпті
дамыған елдерді қамтыған әлемдік ... ... ... ... ... ... белсенділігінің төмендеуінің әсерінен болған
халықаралық экономикалық қатынастарында шиеленісуінің күшеюін көрсетеді.
Пайдаланған әдебиеттер :
1. Вербицкий С.Н., Попов В.А. ... ... 1945 – 1975 г.г. ... 1978 г.504 ... ... М.И., Власов В.А. «Экономика современной Японии» сб.стат. М.,
«Наука», 1974 г. 320 с.
4. Певзнер Я.А., Петров Д.В. ... ... ... и ... стран
современного капитализма» М., «Мысль», 1975 г. 454 с.
5. Кутаков Л.Н. «Очерки ... ... ... 1918 – 1963 г.гг.» М.,
«Просвещение», 296 с.
6. Ильина К.А. «Японский ... на ... ... М., ... 1966 ... ... Мильнер Б.З., Рогопина С.А., Олейник И.С. «Японский парадокс» ... 1985 г. 264 ... ... Б.Н. ... ... эффективности экономики» М.,
«Наука», 1975г. 335 с.
Пікірхат
“1945-1980 ... ... ... атты
дипломдық жұмысы туралы.
Қазіргі кезде Азия мен Африка елдерінен ең мықты, ... ... ел ... ... елі. Ол өз ... ... ... елдерге үлгі ретінде әбден
лайық, оның ішінде бізге де жапон тәжірибесін білу ... осы ... ... ... ... ... өте маңызды
орын алады. Бұл дипломдық жұмыс кіріспеден, І-ші ...... ... ... Жапон елі” мен ІІ-ші тараудан – “1970-1980
ж.ж. Жапон экономикасы” деген тараудан, ... ... ... ... ... тізіміде құрастырылған.
Осы дипломдық жұмыстың ғылыми құндылығы – бұл ... ... ... оның ... ... ... дамуында қалай,
нені пайдалануға болады деген ойы. Неден үйрену, нені қабылдау, ... ... ... ... жұмыстың зерттеу объектісі болып Жапонияның 1945-1980
ж.ж. аралығындағы экономикалық дамуы болып табылады. Бұл өте ... ... ... елі мен оның ... ... мен ... көрсеткіштерге ие болды; толық ... жаңа ... ... ... ... ... өз зерттеу жұмысында үлкен, жан-жақты еңбек етті: ол біздің
жергілікті жағдайымызда, Ақтөбеде жапон эконмикасына қатысты ... ... ... толық зерттеп пайдаланды.
Соның арқасында осы дипломдық жұмысында қойылған мақсат-мәліметтер,
материалдар келтіріп отыр және олар ... ... ... ... ... ... ж.ж, 1970-1980 ж.ж. даму процессін қандай оңды
өзгерістер, қалай, қай жағдайда болғанын ... ... ... ... ... сай. Берілген мағлұмат-
мәліметтерін Азия және ... ... ... ... ... Жапон тарихы мен экономикалық тарихын оқығанда толық пайдалануға
болды: өте бай, жан-жақты жапон ... ... ... ... жұмысы, дипломдық жұмыстарына қойылған талаптарға сай, жан-
жақты тұрғыдан ... ... ... ... деп ... ... және оны
“өте жақсы” бағасымен бағалау орынды.
Пікірхат жазған:

Пән: Экономикалық география
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі жапонияның жағдайы"5 бет
Екіжақты және аймақтық деңгейдегі ынтымақтастыққа негізделген АҚШ-тың сыртқы саясатындағы Жапонияның ролі161 бет
Жапония мемлекетінің саяси-экономикалық дамуы9 бет
ҚР Ұлы Отан соғысы кезеңінде8 бет
Үндіқытай елдері жайында9 бет
ЭЕМ-нің даму кезеңдері8 бет
ЭЕМ-нің даму тарихы мен кезеңдері6 бет
Ғабит Мүсіреповтің «Қазақ солдаты» романының көркемдік ерекшелігі50 бет
Қазақстан тарихы. Дәрістер курсы116 бет
Қазақстандағы ұлттық киноматографиясының алғашқы қадамдары (1920-1940 жж.)82 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь