Инфляция мен жұмысыздықты мемлекеттік басқару

Мазмұны

Кіріспе

І.ТАРАУ. Инфляция мен жұмысыздықты мемлекеттік басқарудағы жолдары

1.1 Инфляцияның мәні, түрлері және оның пайда болу себептері

1.2 Инфляция деңгейін анықтау жолдары

1.3 Жұмыссыздық нысандары және түрлері

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер
Жұмысыздықтың өзекті мәселесін табиғи деңгейі еңбек нарығының құрлымымен анықталады. Бірақ та жұмысыздықтың деңгейін сақтау, инфляцияның өсу қарқынын төмендетуге арналған экономикалық саясат үнемі оңды нәтиже бере бермейді. Бұл саясаттың жақсы жақтарын ескере отырып, осы мәселені қайтаруымызға болады. Айталық жұмысыздық өзінің табиғи деңгейіне дейін төмендегенде де бағалардың өсуі бірдеп тоқталмайды, керісінше бірден тоқталмайды, керісінше біраз уақыт өсу жалғаса беруі мүмкін.
Берілген бітіру жұмысымның мақсаты инфляцияны тежеу, экономиканың «қызып кетуінің» теріс салдарын болдырмау, инфляцияның теріс салдарын төмендету және экономикалық өсуді ынталандыру үшін нақты айырбас бағамының қажетті икемділігінің ұстау, қаржы нарығының тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Баға тұрақтылығын қамтамасыз етуге Үкімет пен Ұлттық Банктің экономикадағы ақша ұсыныстарын реттеуді, бәсекелестікті дамытуды және ішкі тауар нарықтарының теңгерімділігін арттыруды, тариф және сауда саясаты жөніндегі іс – шараларды жүргізуді болжайтын инфляцияға қарсы кешенді саясатын қалыптастыру және іске асыру жолымен қол жеткізілетін болады.
Монетаризімнің Чикаго мектебі – неошебералистік қозғалыстағы американдық монетаризмнің өзектілігі 50 –ші жылдардың соңы мен 60 –ші жылдардың басында экономикадан Нобель сыйлығының (1976 ж) лауреаты М. Фридменнің (1912 жылы туған) бірнеше басылымдарымен байланысты еді. Ол және оның жақтаушылары кейномандық ақша емес фактордан (мысалы инфляцияның) гөоі ақша факторын қалады.
Филипистің қисық сызығының пайда болуы, М. Блауг айытқандай, кенсандық революция кезеңіне тән қарапайым экономикалық кеңестерге деген экономика ғылымындағы алғашқы айтулы сенімсіздік 1958 ж. А. У. Фелипстің эмперикалық қисық сызығымен байланысты еді. М. Блауг экономикалық саясаттың мақсаты ретіндегі инфляцияның толық жұмыспен қамтудың кенсандық идеясын жалпы еткізді деп жазды.
Конфликтерде бағаның тұрақтылығы мен жұмысыздық қатар тұра алмайды; жұмысыздықты азайту инфляцияны жеделтету арқылы мүмкін, ал инфляцияны төмендету жұмысыздықты көбейтеді. Сондықтан бағаның тұрақтылығы мен жұмыспен қамтуға бір мезгілде қол жеткізу идеясының орнына бағаның тұрақтылығын болмаса жұмыспен толық қамтудытаңдау келді.
М. Фридмен және оның жақтаушылары Филипстің конструкциясын зерттей келе, былай дейді; қисық сызық тұрақты емес, әсіресе 60- шы жылдардағы әлем елдеріндегі экономикалық ситуацияның өзгеруінің әсері бар. Бұл кезде қисық сызықтың логикасына қарсы инфляцияның өсуі жұмысыздықты қысқартпай, керісінше ұлғайтты, 70 – шы жылдардың басында бір мезгілде инфляция мен жұмысыздық өсті. Бірақ монетарлық экономикалық ой – пікір келесі АҚШ – тағы республикалық үкіметі тұсында көп жетістікке жетті. Ол кезең рейгономика деп аталып, доллардың нақты нығайту арқылы инфляция баяулайды дейді.
Фридменнің «жұмысыздықтың табиғи нормасымен» байланысты, инетитуционалдың және заң – құқықтың детерминаторға сүйенеді (біріншісінде – кәсіподаққа, екіншісінде – жалақының төменгі дәрежесі жөнінде заң қабылданды. Ол жұмысыздықтың төменгі дәрежесін негіздеуге көмектесіп, осы кезде белгілі уақытқа дейін инфляция болмайды, М. Блаугтың пікірінше, экономикада тұрақты қайталайтын Т.Ж.Нү – ескі классыкалық доктаринаның қазіргі монетарлық түрі, ақша саны мен ұзақ мерзімдегі бағаның қатаң қарым – қатынасы, ол ставка пайызын тұрақты ұстайды.
Жүргізілген экономикалық өзгерістер көптеген экономикалық қарама – қайшылықтарды және тепе – теңсіздіктерді туғызды. Олардың негізгілері өскелең бағалар мен ақша масса көлемінің төмен қабілеті бар сұраныс пен өндірістің кірістер мен тұрғындардың нақты қажеттіліктерін және тауар өндірушілердің арасында сәйкестіктің болмауы.
Бұған салааралық қалыптасқан бағалық тепе – теңсіздіктерді, бюджеттің кірісі мен шығысын, салық дәрежесін және өндіріс мүддесін жатқызуға блады. Бұл қарама – қайшылықтардың нақты механизімін және нәтижесін анализдемей, экономиканы кризистен шығару шараларын қолдану мүмкін емес. Оларды қарастыруды инфляциядан бастау керек. Себебі ол көпфакторлы және қаржылық экономикалық тұрақсыздықта көрінетін экономикалық тепе – теңсіздігі.
Бағалардың күрт өсуі төлеу қабілеттінің төмендеуі мен қатар жүруі – реформа жүргізудің басты шарты. Алайда инфляцияны тек қана қағаз ақшаның көп мөлшерде болып, құнсыздануы деп қарастыруға болмайды. Инфляция тауар бағаларының өсуінен байқалса да, оны ақшалай құбылыс деп санау қате. Бұл әртүрлі нарықтық шаруашылық саласында ұдайы өндіріс диспорциясын туғызатын «Әлеуметтік – экономикалық» процесс. Осы күнге дейін күшті инфляция тұрақты инвестициялық процеске, тенгенің толық бағалы айырбасталуына қол жеткізуіне кедергі болып, тұрғындардың сатып алу қажеттіліктерін одан әрі түсіреді.
Адамзат тарихының тәжірибесі, адамның еңбекке деген ең жақсы ынтасы, яғни талаптануы тек нарық, оның ішінде еңбек нарығы жайында ғана іске асатынын көрсетті. Еңбек нарығы дегеніміз бұл ең алдымен жұмыс күшіне сұраным мен ұсыным. Әрине бұл, тым ерекше, өзгеше нарық. Жұмыс күшін реттеуде оны әкімшілдік - әміршілдік әдіске қарама – қарсы әдіс деп қарауға болады. Еркін еңбек бұл – тиімді экономиканың негізі.
Еңбек нарығы туралы сөз бола қалса, егер жұмыс күшінің ұсынымы сұранымнан көп болса, онда жұсысыздық көбейеді деген ұғым туады. Қандай өркениктті ел болмасын жұмысыздық проблемасын ерекше әлеуметтік қауырттылық әкелетін жағдай есебінде түсінеді. Сондықтан әр ел бұл мәселені шешудің өзіндік жолын іздейді және оның тиімді шешу жолдарын тауып отырады.
Алға қойылған міндеттерді жүзеге асыру үшін келесі авторлардың жұмыстары қарастырылды; Я.Ә. Әубәкіров, Көшенова Б.А., Жарқынбек О., Алдаберген А., Мұқаштегі М., Шокаманов Ю., Әбдиев қ., Мұқан М., Фридмен М., Блауг М., Филипс А.У., Самуэльсан П., Сухарукова В., Райханұлы Н., Байсақал Н., Несіпбай А., Имашев М., т.б.
Дипломдық жұмысым кіріспеден, II тараудан тұрады. 1 –ші тарау, инфляция мен жұмысыздықты мемлекеттік басқарудағы жолдары. Бұнда инфляцияның мәні, түрлері және оның пайда болу себептері, инфляция деңгейін анықтау жолдары, Қазақстандағы инфляция ерекшеліктерімен мемлекетке қарсы шаралар. II – ші тарауда, жұмысыздықтың мәні және оның экономикалық проблемалары. Бұнда қарастырғаным, жұмысыздық мәселесінің Қазақстандағы кейбір ерекшеліктері, жұмысыздықтың пайда болу себептері, Қазақстандағы жұмыспен қамту мен жұмысыздық проблемалары қарастырылған. Одан қорытынды, негізгі пайдаланылған әдебиеттер және қосымша пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Берілген жұмыстың теориялық мәні келесі - экономикалық өсу жетістіктерінің адам дамуына ықпалын азайтатын құбылыс. Біріншіден, ол адамдар мен үй шаруашылықтарының белгілі бір бөлігін экономикалық әрекет жағдай жасайтын мүмкіндіктерге қол жеткізуден айырады. Екіншіден жұмысыздық (әсіресе, ұзақ мерзімді, тоқырлауы) еңбек дағдыларын жазалтуға, яғни жинақталған адам капиталынан айырылуға ұшыратады және адам дамуына теріс ықпалын тигізеді. Үшіншіден, жұмысыздық тек жеке адамдардың ғана емес, сонымен бірге жұмысыздардың әл – ауқатының деңгейін қолдауға, мемлекеттердің мемлекеттердің жұмыспен қамту жөніндегі түрлі бағдарламалардың іске асыруға байланысты елеулі әлеметтік, шығындарға ұшыратады, ол мұндай жағдай адам дамуына анағұрлым тиімді бағытталуы мүмкін ресурстарды қоғамнан ақшауландырады.
Жұмыстың тәжірибелік мәні;
- толық жұмыспен қамтуды қамтамассыздандыруға бағытталған айқын саясат ұстау.
- жұмыспен қамтуды қамсыздандыруға бағдарланған жеделдетілген өсу.
- Адам дамуын қамтамасыз етуге қаражаттарды біртіндеп жүйелі бағыттау – біліктілік деңгейін көтеруге, өнімділік пен жолақыны өсіруге апаратын жол. Сонымен қатар инфляция мен жұмысыздықты тежеумен байланысты мемлекеттік бақылау және оны реттеу маңызды. Себебі, бұл екі құбылыстың әлеуметтік экономикалық салалары арасында, коммерциялық құрылымдар, халықтың топтары мен мемлекеттің және шаруашылық субъектілері арасында қайта бөлуге тірейді
Қолданылған әдебиеттер

1. Экономикалық теория негіздері. Оқулық // Алматы «Санат», 1998-47 бет – 57 бет, 405-411 –бб.
2. Экономика оқу құралы /Дайын Я.Ә. Әубәкіров және т.б. // алматы «Экономика», 1995-144 бет -60-61 б.
3. Көшенова Б.А. Ақша немесе банктер. Валюта қатынастары. Оқу құралы //Алматы «Экономика», 2000 – 328 бет -72-75 бб.
4. Қарақұсова А.Н. Ақша кредит саясаты және қаржы секторын дамыту //Егемен Қазақстан 2006 -29 мамыр.
5. Шокаманов Ю. Статистикалық баспасөз – Бюллетень N 1 // Алматы -2004-206-207 бб.
6. Шокаманов Ю. Статистикалық баспасөз – Бюллетень N 3 // Алматы – 2005 -76 б.
7. Кривко Н. Инфляционная ситуация в Республике Казакстан // Аль –Лари N 4 2005 -3 -11 б.
8. Имашев М. Теңге, инфляция және қосымша құн. Қаржы және Аудит // Алматы -2003 -24-29 бб.
9. Райханұлы Н. Базарда жұмыс күні. Ақиқат. N 6 // алматы -2002 – 41-47 бб.
10. Нұрмұхамедова Ш.С. Жұмысыздық – кедейшіліктің басты себептерінің бірі. Вестник КазНу N 2 // Алматы – 2005 -132-134 бб.
11. Әбдиев Қ. Жұмысыздық және жұмыспен қамтамасыз ету. Қазақстан Республикасының - әлеуметтік экономикалық дамуы // Алматы – 2004 – 28 -29 бб.
12. Әбдиев Қ . Жалданып жұмыспен қамтылу. Қазақстан Республикасының әлеуметтік экономикалық дамуы // Алматы – 2005 -30-31 бб.
13. Мамыров Н.К. Қазақстандағы адам дамуы //2004 жыл 76-81 бб.
14. Айтуғанов Ш. Жалқаулықты жегенге жұмыс көп // Нұр – Астана – 2005 – 18 тамыз.
15. Көнкесенұлы Б. Бізде жұмыссыздар жоқ // Қазақ елі – 2005 – 7 қыркүйек.
16. Нұрланов А. Тұрмысы төмендер қамқорлықтан қозғалмайды // Алматы ақшамы – 2004 – 17 шілде.
17 Самрат Ж. Базары бар құрлымының байланысы бар // Егемен Қазақстан – 2005 – 10 қыркүйек.
18. Байсақал Н. Әйелдің әлеуметтік ісіндегі әлпеті қандай // Алматы ақшамы – 2005 – 18 мамыр.
        
        Инфляция мен жұмысыздықты мемлекеттік басқару
Мазмұны
Кіріспе
І-ТАРАУ. Инфляция мен ... ... ... ... Инфляцияның мәні, түрлері және оның пайда болу себептері
1.2 Инфляция деңгейін ... ... ... нысандары және түрлері
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Жұмысыздықтың өзекті мәселесін табиғи деңгейі ... ... ... ... та ... ... ... инфляцияның
өсу қарқынын төмендетуге арналған экономикалық саясат үнемі оңды ... ... Бұл ... ... ... ескере отырып, осы мәселені
қайтаруымызға болады. Айталық жұмысыздық өзінің табиғи ... ... де ... өсуі ... тоқталмайды, керісінше бірден
тоқталмайды, керісінше ... ... өсу ... беруі мүмкін.
Берілген бітіру жұмысымның мақсаты инфляцияны тежеу, экономиканың
«қызып кетуінің» теріс ... ... ... ... ... және ... ... ынталандыру үшін нақты айырбас бағамының
қажетті икемділігінің ұстау, қаржы нарығының тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Баға тұрақтылығын қамтамасыз етуге ... пен ... ... ақша ... ... ... дамытуды және ішкі
тауар нарықтарының теңгерімділігін ... ... және ... ... іс – ... ... ... инфляцияға қарсы кешенді
саясатын қалыптастыру және іске асыру жолымен қол жеткізілетін болады.
Монетаризімнің ... ...... ... ... ... 50 –ші ... соңы мен 60 ... ... ... Нобель сыйлығының (1976 ж) лауреаты ... (1912 жылы ... ... ... ... еді. Ол ... жақтаушылары кейномандық ақша емес фактордан (мысалы инфляцияның) гөоі
ақша факторын қалады.
Филипистің ... ... ... ... М. ... ... ... кезеңіне тән қарапайым экономикалық кеңестерге деген
экономика ғылымындағы алғашқы айтулы сенімсіздік 1958 ж. А. У. ... ... ... ... еді. М. Блауг экономикалық саясаттың
мақсаты ретіндегі инфляцияның толық жұмыспен қамтудың кенсандық ... ... деп ... ... тұрақтылығы мен жұмысыздық қатар тұра алмайды;
жұмысыздықты азайту инфляцияны жеделтету арқылы ... ал ... ... ... ... бағаның тұрақтылығы ... ... бір ... қол ... идеясының орнына бағаның
тұрақтылығын болмаса жұмыспен толық қамтудытаңдау келді.
М. Фридмен және оның ... ... ... зерттей
келе, былай дейді; қисық сызық тұрақты емес, әсіресе 60- шы ... ... ... ситуацияның өзгеруінің әсері бар. Бұл кезде қисық
сызықтың логикасына қарсы инфляцияның өсуі ... ... ... 70 – шы ... басында бір мезгілде инфляция мен
жұмысыздық өсті. Бірақ монетарлық экономикалық ой – пікір келесі АҚШ – ... ... ... көп ... ... Ол ... ... аталып, доллардың нақты нығайту арқылы инфляция баяулайды дейді.
Фридменнің «жұмысыздықтың табиғи ... ... және заң – ... ... сүйенеді (біріншісінде
– кәсіподаққа, екіншісінде – ... ... ... ... заң
қабылданды. Ол жұмысыздықтың төменгі дәрежесін негіздеуге көмектесіп, осы
кезде белгілі ... ... ... ... М. ... ... тұрақты қайталайтын Т.Ж.Нү – ескі классыкалық доктаринаның
қазіргі монетарлық түрі, ақша саны мен ұзақ ... ... ... ... ... ол ставка пайызын тұрақты ұстайды.
Жүргізілген экономикалық өзгерістер көптеген экономикалық ... ... және тепе – ... ... ... ... ... мен ақша масса көлемінің төмен ... бар ... ... ... мен ... нақты қажеттіліктерін және тауар
өндірушілердің арасында сәйкестіктің болмауы.
Бұған салааралық қалыптасқан бағалық тепе – ... ... мен ... ... дәрежесін және өндіріс мүддесін жатқызуға блады.
Бұл қарама – қайшылықтардың нақты механизімін және нәтижесін ... ... ... ... ... мүмкін емес. Оларды
қарастыруды инфляциядан ... ... ... ол ... және ... ... ... экономикалық тепе – теңсіздігі.
Бағалардың күрт өсуі төлеу қабілеттінің төмендеуі мен қатар жүруі –
реформа жүргізудің басты шарты. ... ... тек қана ... ... мөлшерде болып, құнсыздануы деп қарастыруға ... ... ... ... байқалса да, оны ақшалай құбылыс деп санау ... ... ... ... ... ... ... диспорциясын туғызатын
«Әлеуметтік – экономикалық» процесс. Осы күнге дейін күшті инфляция тұрақты
инвестициялық процеске, тенгенің толық ... ... қол ... болып, тұрғындардың сатып алу қажеттіліктерін одан әрі ... ... ... адамның еңбекке деген ең жақсы ынтасы,
яғни талаптануы тек ... оның ... ... ... ... ғана ... көрсетті. Еңбек нарығы дегеніміз бұл ең алдымен ... ... мен ... ... бұл, тым ... ... ... Жұмыс күшін
реттеуде оны әкімшілдік - әміршілдік әдіске қарама – қарсы әдіс деп қарауға
болады. ... ... бұл – ... ... ... ... ... сөз бола қалса, егер жұмыс күшінің ... көп ... онда ... ... ... ұғым туады. Қандай
өркениктті ел болмасын ... ... ... ... ... ... ... түсінеді. Сондықтан әр ел бұл мәселені ... ... ... және оның ... шешу жолдарын тауып отырады.
Алға қойылған міндеттерді жүзеге асыру үшін келесі авторлардың
жұмыстары ... Я.Ә. ... ... Б.А., ... ... А., ... М., Шокаманов Ю., Әбдиев қ., Мұқан М., Фридмен М.,
Блауг М., Филипс А.У., Самуэльсан П., Сухарукова В., Райханұлы Н., ... ... А., ... М., ... ... ... II ... тұрады. 1 –ші тарау,
инфляция мен жұмысыздықты мемлекеттік ... ... ... ... түрлері және оның пайда болу себептері, инфляция деңгейін
анықтау жолдары, Қазақстандағы инфляция ерекшеліктерімен мемлекетке қарсы
шаралар. II – ші ... ... мәні және оның ... ... қарастырғаным, жұмысыздық мәселесінің Қазақстандағы
кейбір ... ... ... болу ... ... қамту мен жұмысыздық проблемалары қарастырылған. Одан қорытынды,
негізгі пайдаланылған ... және ... ... ... ... жұмыстың теориялық мәні келесі - экономикалық ... адам ... ... ... ... Біріншіден, ол
адамдар мен үй шаруашылықтарының белгілі бір ... ... ... ... ... қол ... ... Екіншіден жұмысыздық
(әсіресе, ұзақ мерзімді, тоқырлауы) еңбек ... ... ... адам капиталынан айырылуға ұшыратады және адам дамуына теріс
ықпалын тигізеді. Үшіншіден, жұмысыздық тек жеке ... ғана ... ... жұмысыздардың әл – ... ... ... ... жұмыспен қамту ... ... іске ... ... ... ... шығындарға
ұшыратады, ол мұндай жағдай адам дамуына анағұрлым тиімді бағытталуы мүмкін
ресурстарды қоғамнан ... ... ... ... ... ... қамтамассыздандыруға бағытталған айқын
саясат ұстау.
- жұмыспен қамтуды ... ... ... Адам ... қамтамасыз етуге қаражаттарды біртіндеп жүйелі бағыттау
– біліктілік деңгейін көтеруге, өнімділік пен ... ... ... ... қатар инфляция мен ... ... ... ... және оны реттеу маңызды. Себебі, бұл екі ... ... ... арасында, коммерциялық құрылымдар,
халықтың топтары мен мемлекеттің және шаруашылық ... ... ... ... ... мен ... ... басқарудағы жолдары
1. Инфляцияның мәні, түрлері және оның пайда болу себептері
Инфляцияның мәні – ол ... мен ... ... өсуі ... тапшылығы мен қызмет сапасының ... ... ... оның ... алу ... ... Инфляция қоғамдық
ұдайы өзгерістегі ... ... Ол ... ... ... ... салдарынан кездесетін кез – келген экономикалық
формацияға тән ... ... ... ... ... салалары
арасында, комерциялық құрылымдар, халықтың топтары мен мемлекеттің ... ... ... ... ... тірейді.
Экономикалық құбылыс ретінде инфляция ұзақ уақыт өмір сүруде. ... ... ... шығуымен, қызметімен байланыстырады. Инфляция термині
латын сөзі – inflatio – ісу, қампаю, қабару деген сөзді білдіреді. Инфляция
тұңғыш рет ... ... 1861 – 1865 ... ... ... кезінде
пайда болып, айналымдағы қағаз ақшалардың тым көбейіп кету прцесін
білдірген. ХIХ ... бұл ... ... Францияда қолданыла бастады.
Экономикалық әдебиеттерде инфляция ... ХХ ... ... ... ... жиі қолданылып, кеңес өкіметінің экономикалық
әдебиеттерінде 20 – жылдардың орта кезінде көрінді.
Инфляцияның ... ...... ақша ... тыс ... ... – Бұл ақша ... құнсыздануына және тауар
бағаларының соғұрлым өсуіне әкеледі. Алайда инфляцияны айналым процесін
құнсызданған қағаз ақшамен толтыра беру деп ... ... ... тауар бағаларының өсуінен көрінгенімен, ол тек ақшаға ... ... ... Ол - ... әлеуметтік – экономикалық құбылыс,
оны ... ... ... ... саласындағы ұдайы өндіріс
сәйкестілігінің ... ... ... ... көптеген елдердің
экономикалық өміріндегі ең өткір ... ... ... ... алу ... ... балютамен салыстырғанда
құнсызданады. Инфляцияны бұлай түсіндіру, яғни ақшаның алтынға қатысты
құнсыздануы, алтынды ... ақша ... ... ... ... ... Ең ... бағаның өсуі тауарға сұраныстың оның
ұсынысынан артық болуымен байланысты. Белгілі тауар нарығында ... ... ... бұзылуы әлі инфляция емес. Инфляция елдегі ... ... ... көтерілуіне нақтылы экономикалық жағдайларда әсер
етеді. Мысалы, 70- ... ... ... тек ... ... ... бағасы 20 есеге өсті) емес, басқа да тауар мен ... ... ... ... 1973 жылы ... ... деңгейі 7
пайызға, 1979 жылы – 9 пайызға артты. Ақша әсерінен тыс, тауар ... ... ... ... ... және маусымдық толқуларға,
ұдайы өндірістегі құрылымдық өзгерістерге, бағаның монополиялануы ... ... ... ... жаңа ... ... ақша
өлшемінің девальвациялануы мен ревальюциялануына, нарық коньюктурасының
өзгеруі мен ... ... ... ықпалына және тағы басқаға
байланысты. Демек, бағаның өсуіне көптеген неше ... ... ... ... толқуынан болатын бағаның өсуін инфляцияға
жатқызуға болмайды. Циклдің түрлі фазаларынан өту ... ... ХIХ ... ... бас ... тән ... ... бағалардың динамикасы
өзгеріп отырады. Аласапыранның бас кезіндегі оның өсуі ... ... ... ... ... кезінде баға тағы да көтеріледі. Еңбек
өнімділігін арттыру бағаның төмендеуіне әкелуі тиіс. Циклдық толқулардың
тағы бір көрінісі ... өсуі ... ... ... ... Мұндай
құбылыс шығынның инфляциясы деп аталады. Ол өз кезінде баға ... ... алып ... ... ... да ... инфляциялық өсуіне
көп әсер етпейді. Айталық, су басып кеткен ... ... ... өсіп ... Бұл ... ... ... ұлғайтады, ал олар нарықты толтыру барысында баға төмендеуі тиіс.
Сонымен баға өзінің инфляциялық себептеріне мыналарды жатқызамыз:
Біріншіден, мемлекеттік шығыстар мен ... тепе – ... ... болмауы. Ол мемлекеттік бюджеттің тпшылығынан көрінеді.
Егер дефициті Орталық эмиссия банкісінен заем арқылы қаржыландырылса, онда
айналыста ақша массасы ... ... ... ... МV ═РО ... М
мен Р көрсеткіштері өсуінің байланысы анық.
Екіншіден, осындай жолмен, ... ... ... ... да ... ... өсуі болады. ... ... ... ... ... ... ... әскери мақсатқада пайдалану, өндірістік емес шығындар – олар
қоғамдық ... ... ... ... әскери ассигнациялар бір сәтке ... ... ... бар ... ... тауармен қамтамасыз етілмеген
ақша массасының өсуіне ... ... ... өсуі ... тұрақты тапшылық жағдайына және мемлекеттік қарыздың ұдайы өсуіне
ұрындырады.
Үшіншіден, баға деңгейінің жалпы өсуі қазіргі нарықтық экономиканың
ерекшелігіне ... Бұл ... ... бәсеке кезіндегі нарықта
көптеген өндірушілер ... ... түрі аз, ... ... оңай ... ... ... нарық белгілі дәрежеде олигополиялық нарық. Ал,
олигополист (жетілмеген бәсекелес) едәуір ... ... ... ... ... бірінші болып бастамаса да, олар оны қолдауға
ынталы. Жетілмеген ... ... ... ... ... тұру үшін
ондіріс пен тауар ұсынуды қысқарту арқылы дефицит жасауға тырысады. ... ... ... бағаның төмендеуін олдырмау үшін олигополия мен
монополия ... ... ... ... ... ... жаңа өндірушілердің
келуін тежеу үшін олигополистерге жиынтық сұраныс пен ұсыныстың сәйкес
келмеуі көмектеседі. ... ... ... анық ... оның бірте – бірте
әлемдік шаруашылық байланыстарға тартылуы барысында «импорттық» ... ... ... аталған 1979 жылға энергияға бағаның шарықтауы
(энергетикалық дағдарыс) ... ... ... бағаны өсіріп,
технологиялық тізбек бойынша басқа тауарлар ... ... ... инфляциямен күресу мүмкіндігі шектеулі. әрине ... ... ... ... ... ... ... мұнай
импортын арзандатуға болады. Бірақ, ревальвация отандық тауарлардың
экспорттық бағасын да ... ал бұл ... ... бәсекестік
қабілетті төмендетеді.
Бесіншіден, инфляция өзіне - өзі дем ... ... ... ... күту» нәтижесінде орын алады. Батыс елдерінің көптеген
экономистері және біздің де осы ... ... ... ... пен
өндірушілердің инфляцияны күту себептерін жою инфляцияға қарсы саясаттың ... ... күту ... экономикаға ықпал етудің ... Баға ... ... өсуі ... өмір ... ... ... одан әрі өсуін күтеді. Мұндай жағдайда еңбекшілер ... ... ... ... ... ... ... өйіткені олардың
бағасы ертең тағы да өсуі ... ... өз ... өте жоғары баға
белгілейді, сөйтіп қысқа мерзімде шикізат, ... ... ... ... Ресей экономикасындағы (қаңтар – көкек 1992 жылы)
инфляцияның жоғарғы қарқынды ... ... ... ... ... ... сақтанып, алдын – ала өз өнімдерінің бағасын
жоғарлатты. ... ... ... ... да ТМД ... ... төлем қабілеті бар сұраныс деңгейінен ғана емес, инфляцияны
куткен деңгейден де асып түсті.
Дүниежүзілік ... ... ... де ... ... ... себептері бар. Алайда бұл құбылысты қоздыратын ... ... ... ... экономкалық жағдайына байланысты.
Айталық, Батыс ... II ... ... ... соң ... көптеген
тауарлардың тапшылығынан пайда болады. Одан кейінгі жылдарда инфляциялық
құбылыстың күшеюіне ... ... баға мен ... ... басқа елдерден келуі және т.б. ... ... ... КСРО – ны ... ... жалпы заңдылықтармен қатар, соңғы
жылдардағы инфляцияның себептеріне экономикадағы ерекше тепе – ... ол ... - ... жүйе ... еді. ... ... тән
жағдай ЖҰО – дегә әскери шығындар үлесінің көптігі, өндіру, басу және қаржы
– несие ... ... ... ... ұлттық табыстағы жалақы
үлесінің аздығы және т.б. ерекшеліктер.
Соңғы кездерге дейін дүниежүзілік шаруашылықта инфляция ... ... ... ... ... еді. ... соғыс
жылдарындағы мемлекеттер әскери шығындарын жабу үшін көп көлемде қағаз
ақшаларды шығаруға ... ... ... жылдары бірқатар елдердің
экономикасы үшін ол ... ... ... ... тұрақты факторына
айналды.
Инфляция қарқынының жай, орташа жүруі кезінде бағаның өсуі 10 % - ... ... ... ... ... ... ... даму үшін оңды жағдай деп есептейді. Мұндай инфляция өндіріс
пен ... ... ... ... ... ... ... береді.
Жоғары қарқынды (галопирующая) инфляция тұсында бағаның өсуі 20- ... % ке ... Ал бұл ... үшін ... ... ... ... келісімдер бағаның мұндай өсу қаркынын есепке алады.
Аса зор, шексіз инфляция (гиперинфляция) айналымдағы ақша мөлшері мен
тауар бағасы шарықтап, шектен тыс ... ... ... ... ... ... бағаның жылдық өсуі 3300 % - ке жетті. Мұндай
жағдайда ... ... зиян ... тіпті қоғамның ауқатты тобына да қиын
болады. ... ... ... ... ... ... ... бағалардың өсу қарқыны айналымдағы ақша мөлшерінің өсу
қарқынынан әлдеқайда жоғары болады. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... ұлттық валютаға деген
сенім жоғалған кезде, қолдағы құнсызданған ақшадан ... ... ... ақша ... ... ал оның ... көбейуіне
тең болады. Салдарында баға қауіпті шектерге ... ... ... ... күтудің де үлкен әсері блатындығын
атап өту орынды. Басыңқы инфляция кезінде ... өсуі ... ... ... -60 ... ... елдерде инфляция орташа, бірқалыпты
қарқынмен жүрді. Ал, 70- жылдары ол ... шыға ... ... ... ... бұзды, қоғамдық өндірістің бірінші ... ... ... ең ... шағы 70 – ... ... Мысалы, бөлшек сауда бағасының жылдық орташа өсуі АҚШ – та 1956-
1965 жылдары 1,7 %, 1966-1974 ... - 51 %, ... ... – 9,3 %
болды. Англияда осы кезде 3,1: 6,0 және 17,9 %, Францияда 5,0 : 5,9 ... %. 80 – ... ... ... ... өсу ... төмендеп, жылына 4 %
- ке тең болды. 1987 жылы -3,7 % - ке төмендеп, орташа инфляцияның ... ... Мұны ... себептермен түсіндіруге болады, олардың ішінде
негізгілері: ... ... ... ... баға ... ... өсуін тежеу шаралары.
Инфляция баланстанған, тепе – теңдікті болуы мүмкін, яғни бағаның
өсуі баяу, яғни ... ... мен ... бірдей өседі. Мұндай
жағдайда бағаның жылдық өсуіне сәйкес ставка ... ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Болжамды, күткен инфляцияны кенеттен өршитін инфляциядан ажырата ... ... ... ... ... болады, үкімет оны «жоспарлайды»,
мысалы Ресей федерациясының, ... 1991 жылы ... ... ... ... ... ... бағдарламасын келтіруге болады.
Кенеттен болатын инфляция бағаның күтпеген кезде өсуімен сипатталады,
ол ақша айналымына, салық салу жүйесіне теріс әсер ... Егер ... ... ... онда ... өз табысының құнсыздануынан қауіптеніп,
артық тауарлар сатып алуға ... ... ... ... шамадан тыс
көбейтеді, сөйтіп экономикаға қиындық келтіреді. Қоғамдағы шын ... ... ... жайы ... ... ... ... күтуді одан әрі арандатып, бағаның өсуін өршітеді.
Егер бағаның тұтқиылдан өсуі ... ... ... ... ... онда халықтың бағаның өсуіне көзқарасы өзгеше болады. Бағаның күрт
өсуі ... ... ... л ... ... ... ... нарыққа
сатып алу қабілеті бар сұраныс ретінде ғана ақша жұмсайды, көбірек ... ... ... ... ... ... ... өзіне оны
төмендету мақсатында қысым жасалады. Экономика тағы да өзінің тепе – ... ... ... да ... ... ... 1958 жылы ... А. Филипс осы ықпалды өлшеп көрсететін сүраныс инфляция үлгісін
жасап, ұсынды. 1961 – 1956 ... ... ... статистика
мәліметтерін қолданып, ... ... ... мен жұмысыздық
деңейлерінің расындағы кері ... ... ... ... ... айтуынша, Англияда жұмысыздықтың 2,3 – 3 % - тен ... ... мен ... күрт ... ... Осыдан жұмысыздықтың қысқаруы
баға мен еңбекақының өсуін қалыптастырады деген қорытынды шығады. Басқаша
айытқангда, ... ... ... ... өсу ... ... ... болады.
Филипс есептеулерінің теориялық негізін З. Липси есімді ... ... ... ... Р. Солоу және П. Самуэльсон Филипс қисығын
жетілдіріп, оның ... ... ... ... Олар ... ... ... тауар бағаларының өсу қарқынымен ауыстырады. Бұл түрінде
Филикс қисығы ... ... ... ... ... ең ... ... экономиканың өсуі, бағаларды тұрақсыздандыру жағдайларын
анықтауда қолданылады. Х сызығында ... ... (% - пен), ...... ... өсу қарқыны (% - пен) ... ... осы ... ара – ... ... қалыптасып отырған жұмысыздық мысалы И1 (Р1 – ... өте ... деп ... онда бұл жұмысыздық деңгейін қысқарту
мақсатында белгілі ақша несие және қаржы – ... іс - ... ... ... ... ... үшін өндірістің өсуіне
қосымша жағдай жасалады. ЖҰО-нің өсуі жалпы сұраныс өскен жағдайда ... да ... ал ... ... ... өскенде ұсыныс, өндіріс
арқылы өседі, түптеп келегнде ЖҰО өседі. Ұлттық ... өсуі ... оның ... ... ... ... қалыптасырады,
жұмысыздық қысқарады.айталық, жұмысыздықтың үлес салмаұы U2 – ге ... ... онда ... ... Р2 – ге көтеріледі. Бұл экономиканың
«қызуын» арттырып, дағдарыс ... ... ... ... үкімет
енді басқаша саясат жүргізуге мәжбүр болады. Инфляцияны тежеу ... ... ... ... ақша – ... ... іске ... шаралардың нәтижесінде бағалардың өсу қарқыны Р3 деңгейге дейін түседі,
ал жұмысыздық сәл өседі, оның деңгейі U3 –ке ... ... ... Филипс қисығын қысқа мерзімдік
экономика жағдайында қолдануға болады, ал ұзақ ... ... ... және оны ... бір ... түсіндіруге болады.
Осы жағдайлардың расында сұранысты ынталандыру ... ... ... ... ... ... ... мақсатында іс -
әрекеттері қысқа мерзімдік, уақытша ғана нәтиже береді.
Айталық, ... ... ... ... еңбек ұсынысы
артады. Сонда Филикс қисығы ... ... ... ... ... ... ... жалақының өсуі осы инфляцияның
өсуіне байланысты жүреді. Бірақ, уақыт өткен сайын инфляцияның өсу ... ... ... ... ... нақты жалақы төмендейді. Еңбек
ұсынысы өспейтін болады.
Номиналды жалақы өскенде, кәсіпкерлер де еңбек факторына қосымша
сұранысты ... ... ... ... ... ... көтеру талабы кәсіпкерлер үшін тиімсіз болады, бұл ... ... ... ... ... ... ... алуды
тоқтатады, ал белгілі жағдайда олар жұмыс орындарын қысқартып, жұмысыздықты
арттырады. Бұл ... 60 ... ... ... М. ... ... ... еді. Оның айтуынша жұмысыздықпен инфляция ... ... ... ... ... іс - әрекет» екен. Еңбекақы мөлшерлемесінің
номиналды өсуі табыстың нақты өсуіне ... ... ... соң
инфляциямен бірге жұмысыздық ... ... яғни ... ... ... ... ... солдан – оңға қарай жылжуымен
сипаттауға болады. Филикс қисығы жұмысыздық пен инфляция ... ... ... тек баяу инфляция жағдайында қолдануға болады деген пікір
бар. Ал, тосын инфляция ... ... күрт өсуі ... жоғары көтеріп жіберуі мүмкін. Басқаша ... ... ... жасалған Филикс қисығы ұзақ мерзім үшін
тұрақты ... ... ... ... қисығының орнына 1979
жылдан бастап, АҚШ пен Англияда «жұмысыздықтың табиғи деңгейі» деп ... ... ... мәні: ұзақ мерзімде жұмысыздықтың деңгейі оның
табиғи ... ... ... баяу ... ... ... оңды ... әсер ететін фактор болады.
Қоғамдағы жұмысыздық деңгейі оның фракциондық және құрылымдық
түрлерінен ... ... ... ... ... ... ... анықталады. Бірақ, жұмысыздықтың табиғи деңгейін ... өсу ... ... ... ... ... әрқашан
оңды нәтиже бере бермейді. Бұл саясаттың жақсы жақтарын ескере отырып, ... ... ... ... өзінің табиғи ... ... де ... өсуі ... ... екен, керісінше біраз
уақыт өсу жалғаса береді. Бұған ... ... ... көбінде жұмысыздық
деңгейі өсуде. Мысалы, АҚШ – та жұмысыздықтың табиғи деңгейі 60 – ... 4
% - ке тең ... 80 – ... ... ... 6-7 % - ке ... өскен
екен.
Ал өз еліміздің жағдайына келетін болсақ, 2003 жылғы мәліметтер
бойынша ҚР-ның ... және ... ... ... ... ... ... тапсырма болды. Оларды министрлік және жергілікті
басқару орындары орындауы тиіс.
Бірінші тапсырма – елдегі кедейлік ... ... ... тұрақты айналысатын бірінші кезектегі басты тапсырмасы. Бұл
тапсырманы шешуде ең басты көңіл ауылға бөлінеді.
Кедейлік ... ... ... бағдарламасының бірнеше шаралары
бойынша іске асырылады. Оның ішінде ... ... ... ... ... ... ... аз азаматтарға көмек ретінде
микронесиелер беру, ауыл тұрғындарын ... ... ауыз ... ... ету шаралары.
Қазіргі кезде табысы кедейлік деңгейінен төмен 29 пайызды құрайды.
Экономика және бюджетті жоспарлау министрі К. ... ... ... ... ... ... табыс табатын тұрғындар саны 20 пайызға
төмендейді деп күтуде.
Екінші тапсырма – ... ... ... ... еңбек
қатынастарының легализациясы және еңбек ресурстарының сапасын арттыру.
Эксперттік баға ... ... 1) ... саны 2003 ... мамыр
айында 656,4 мың адам болды. Бұл 200 ... ... ... ... ... ... динамика бойынша 2003 жылы жұмысыздық деңгейі 8 %
-тен аспады. Үкімет жаңа кәсіби білім беруде білімді, ... ... ... әлеуметтік қамсыздандыруды біріктіру жоспарланған. Сонымен
қатар, кадрларды қайта даярлау ... е ... ... 2002 ... ... астам адам кәсіби оқытылды. әр адамның оқуына кеткен шығын 5000
теңгені құрады. Дәл осы жылы 211 мың ... ... ... ал ... 10 мың адам айналысты.
Үшінші тапсырма – жаңа механизм өндіру және әлеуметтік көмек ... ... Бұл ... шешу үшін ... ... және ... жетілдіру туралы заңнама негізін тұрақтандыру ... Ең ... ... ... әзірлеу ҚР-нің «жұмыспен қамту
туралы» заңына өзгертулер енгізу және «Еңбек туралы» заңға ... 2003 ... ... ... ... номиналдық ақшалай
табыстары (диаграмма 2 ) 9201 тенгені құрап, 2002 ... ... 10,4 % ке ... ... ақшалайтабыс 3,1 % ке өсті.
Мысалы, 2003 жылдың ...... ... ... жа ... табысы 28 722 теңге болды, бұл 2002 жылмен салыстырғанда
14,3 % ке жоғары болды. Нақты ақшалай табыс осы ... 6,8 % - ке ... ... ... ... ... деңгейін анықтау жолдары
Ұлттық валюта енгізілген кезден бастап ұлттық валютаның салыстырмалы
бағасы мен ... ... ... ... ... дисэквивалент
үздіксіз енгізіліп отыр. Ақшаның ... ... – ол ... белгілеу, тіркеу, бірақ оның қызметіне жаңа құн ... Ақша ... ... және мойындалмауы олардың ... жаңа ... құн ... ... ... өзінің жеке құнына ие
болуына және осы құнды аластап алу құралы болып өзгеруіне ... ... ... ... бас ... ... ... несие
құрылымдары өз назарларын аса ... ...... ... ... өндірістік қызметті қаржыландыру мен несиелендіруден
бойларын аулақ ұстайды.
Экономика мен қаржыны басқарудың қазіргі өз ... ... ... заңдарды мойындап танығысы келмеді, инфляциның
материалдануын жүзеге асырды және оны өзін - өзі ... ... ... ... ... қосымша құнның емес, инфлчцияны
өсірудің есептік – қаржылық тетігі іске қосылды.
Баланс пайдасы инфляцияның синониміне, ... ... алу ... емес ... ... ... процестерді тездетудің және
жаңа құн жасаудағы теріс бағытты нығайтудың құралына ... ... ... ... ... ... ... тиімсіз өндірістік
қорларды директивалы индексациялау өмірде жоқ құнды өсірудің қаржылық
тетігін іске ... ... ... Экономикалық тетік (механизм) жалған
қосымша құнды үдетудің және оны экспроприциялық қызметнегізіне айналдырудың
бұрын көрмеген функциясына ие ... ... ... ... ... ... диреткивалы индексациялау арқөылы және Ұлттық
банктің ұлттық валюта курысын белгілеу арқылы екі ... ... ... ... ... ... ... енгізілуі басталды, соның ішінде бұл ... ... ... ... ... тепе – теңдікті бұзылу арқылы да ... ... ... ... ... ... ... инфляциясын қосудың есептік
– тіркеу феномені пайда болып, ... ... ... ... ... және қайта жасалған қосымша құнды қайтадан бөлудің
қаржы жүйелері көбейе бастады. ... орта ... ... ... ... ... игілікті қарпитын қаржы тетіктерімен
толықты. Ал, қоғамның мұндай сұғанақ құрал – қолдары жоқ болатын.
Экономиканы ... ... ... ... ... ерекше келеңсіздікпен көрінді. Онда фискалдық салық құралдары
жиынтығымен бірге өндіріске қарсы орта ... іс ... өмір ... өнеркәсіп потенциалын аздырып – тоздыра бастады. Көлік, энергетика,
отын, шикізат салаларындағы пайданың (жасанды құн( елеулі ... ... ... ... ... құрады.
Сөйтіп экономикалық жүйе жасаған, қамтамасыз етілмеген есеп айырысу
массасының, ... ... ... ... қажыр – қайраттың
мәнсіздігін айқындап берді, ... пен ... ... ... ... ... Ақшалай және бартерлік есеп айырысу
бірліктерінің ... ... ... ... есеп ... көлеңкелі потенциал қалыптасты.
Нарықтан тыс жасанды құн ... ... ... ... пен
зейнетақы қорына тұрақты төленбейтін борыштылық ... ... ... ... және ... экономикалық мәне бойынша инфляцияның жүзеге
асырылмаған, жасырынып қалған қуатын байқатады. Қазақстанның нарықтан ... ... ... методологиясын теңгенің ішкі рыноктағы сатып алу
қабілетінің курсын мақсаткерлікпен кемітуге әкеледі және осы ... ... ішкі және ... ... ... ... сатып алу функциясының
дисэквивалентінін (қос ... ... ... рыноктағы сатып алу
қабілетінің өсу көлемі импорттың ынталандырушысы, мемлекетаралық сауда,
қапшықты ... пен ... ... ... ... иелену
(өнімсіз баю)объектісі болып табылады.
Жасанды жасалған ... ... ... ... ... ... ... экономикасын қанауды қалыптастырады, елді адам
айытқысыз инфляцияға және ... ... ... ...... ... шығындары қазірде экономикалық
жүйенің экспроприяциялық мәнін тепе – теңестіруді сыртқы ... мен ... ... арқылы жүзеге асыруға алып келді. Ал, бұл дегеніңіз шын
мәнісінде қаржыландырудың инфляциялық көзі ... ... ... ... ұлттық өндіріс пен тұтыным деңгейінің ... ... ақша ... ... ... заңдар экономика жасамаған, жасанды көлемдерді табиғи
төлемшілер, яғни зейнеткерлер, қоғам, шаруашылық субъектілері немесе ... ... ... ... төлеуін талап етеді. Экономика мен қаржы
әлеміндегі осындай шым-шытырық сәйкессіздіктермен күресу де ... ... ... ... саналса керек.
Инфляцияны тежеу , экономиканың «қызып кетуінің» теріс салдарын
болдырмау, инфляцияның теріс салдарын ... және ... ... үшін ... айырбас бағамының қажетті икемділігін ұстау, қаржы
нарығының тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Баға тұрақтылығын қамтамасыз ... ... пен ... ... ақша ұсыныстарын реттеуді, бәсекелестікті дамытуды және ... ... ... ... ... және сауда саясаты
жөніндегі іс – шараларды жүргізуді ... ... ... кешенді
саясатын қалыптастыру және іске асыру жолымен қол жеткізілетін ... ... ... Банк ... ... ... ... шамадан тыс өнімділігін реттеу, валюталық ... одан ... ... шаралар кешенін іске асыратын болады.
Экономиканың «қызып кетуінің» теріс салдарын болдырмау үшін ... ... ... ұтымды кестесін құра отырып, мұнай – газ секторы дамуының
елдің экономикалық джамуына ықпалын бағалау ... ... ... - нің өсу ... ... мемлекеттік бюджет шығыстарының
өсу қарқынын қамтамасыз ететін фискалық саясат және бюджеттің мұнайдан
болмайтын ... ... ... ... болады.
2006 жылғы 1 шілдеден бастап Ұлттық қордың жаңа схема бойынша жұмыс
істеуге көшуі жүзеге асырылады, бұл ... ... ... ... және экономиканың «қызып кету» қаупін төмендетуді қамтамасыз ететін
макроэкономикалық реттеуіш ретіндегі рөлін күшейтеді.
Инфляцияның өсуінің теріс салдарын төмендету және ... ... үшін ... Банк ... ... айырбас бағамының икемділігін
қамтамасыз етеді, бұл ол бойынша ... ... ... ... ... ... ... болжайды. Қажет болған
жағдайда инфляциялық күтуге таралуға қабілетті валюталық бағамның ... және ... ... ... ... ... жүргізілетін болады.
Қражы нарығының тұрақтылығын қамтамасыз ету саласындағы шаралар
мынандай ... ... ... ... банк ... ... қарыз алуын реттеудің жанама әдістерін
(құралдардың), оның ішінде ең аз ... ... ... ... ... өтімділік нормативтерін, банктік сектордың сырттан
қарыз алуын реттеудің ... ... ... оның ... ең ... ... есептеу әдістемесін жетілдіру, валюталық өтімділік
нормативтерін, банктік сектордың сырттан қарыз алу лимитін, банктердің ашық
валюталық ұстаным ... ... ... ... әсіресе банк секторындағы одан әрі ырықтандыру
және бәсекелестік арттыру, оның ішінде, ... ... ... филиалдарының қызметіне рұқсат беру мүмкіндігін ... ... ... ... саясаттың тиімділігін арттыру, банктердің
шоғырландырылған қадағалау, меншік иелерінің ... ... ...... ... ... ... рәсімдерін
жетілдіру, «Қазпочта» АҚ-тың халыққа қаржылық қызметтер көрсету жөніндегі
мүмкіндіктерін кеңейту;
- Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығын ... қоса ... ... одан әрі ... инвестициялық банкинг саласындағы ... ету үшін ... ... ... ... ... жүзеге
асыратын операциялардың тізбесін кеңейту, корпаративтік басқару мәселелері
жөніндегі Қазақстан Республикасының заңнамасын жетілдіру.
Инфляцияға қарсы шаралар кешенінің іске ... ... ... жылы 5,7-7,3 % және ... ... 5-7 % ... ұстап тұру
көзделіп отыр. Ұсынылған шараларды іске асыру экономиканың қызып кетуінің
теріс салдарының ... болу ... ... мүмкіндік береді, қаржы
нарығының тұрақтылығын сақтауға, бәсекелестікті ұлғайтуға және ... ... ... арттыруға, бағалы қағаздар нарығын одан
әрі дамытуға ықпал ететін болады. [4 ... ... ... ... және ... Министердің нұсқауы
бойынша Премьер – Министердің орынбасары Кәрім ... ... ... ... үдерісті реттеу мәселесі жөнінде кеңес өтті.
Атап айытқанда, ... ... ... және ... ... ... ақ ... халықаралық стандартын енгізу талқыланды.
К. Мәсімов өткен аптада Премьер – ... ... және ... ... ... инфляцияға әсер етуші
себептерді жою жөнінде бірқатар жедел шаралар ... ... ... ... ... толықтай алғанда мәселені шешуде жүйелі
қадам ... ... ... ... ... ... ... нысандары және түрлері
Еңбек ресурстары (экономиқалық белсенді дәне берсенді емес халықтың
жалпы саны) – жұмыс істемейтін І және ІІ топ ... ен ... ... ... ... (16 ... зейнеткерлік жақа дейінгілер).
Сондай-ақ жұмысқа қабілетті жастан асқан және 16 жастан төмен жастағы жұмыс
істейтін адамдар.
Экономикалық белсенді ...... ... күші ... қамтамасыз
ететін экономикалық белсендіоігін өлшеу ұшін белгіленген ... ... ... ... ... санына экономиқалық қызыметтің барлық
түріне қамтылған, сондай-ақ жұмыссыз адамдар кіреді.
Жұмыссыздар – бір мезгілде үш негізгі өлшемге сай келетін: жұмысы ... көзі жоқ), ... ұрып ... ... және ... ... ... жалпы саны (жұмысқа орналастыру ... мен өз ... ... ... есеп ... ... ... тіркелген жұқмыссыздар саны Еңбек және халықты әлеуметті
қорғау министірлігінің жұмысқа орналастыру ... ... ... деңгейі – экономиқалық белсенді халық ... ... ... ... ... ... емес халық – экономикалық қызыметтен
шұғылданбайтын немесе жұмыссыз деп саналатын 16-ға ... және одан ... ... Оған мына ... ... ... ... барлық оқушылары, студенттері, курсантары мен тыңдаушылары; үй
шаруасымен (тамақ даярлау, ... ... ... да ... бағу)
айналысатындар біреудің қарауындағылар.
Елдің әлеуметтік өмірінің ең күрделі, ең ... ... ... ... ... ... ... ресми деректері
бойынша көп жылдар бойы жұмыссыздар деп жұмысқа ... ... ... адамдар саны көрсетіліп, ол жыл сайын 250мың ... ... ... ... ... ... келеді. Ал, шын мәніндегі жұмыссыздар саны бұдан
әлде қайда көп еді. Оны алғашқыда жекелеген экономистер ғана ... ... ... ... жұмыссыздар саны кемінде 1,5 млн адам деп ... ... ... тек кейінгі 2-3 жылда ғана ... ... ... ... ... Өткен жылы ... ... ... ... ... ... және ... жұмыспен
қамтылуы” деген жинақта 1996-1999 жылдардағы (4 жылғы) жұмыссыздықтың екі
түрлі көрсеткіші берілді. Мәселен, жұмыссыздардың ... саны 1996 ... мың ... ол ... белсенді халықтың 13 ... ... ал 1999 жылы ... -950,0 мың адам және 13,5 ... Ал ... жұмыссыздар саны 1996 жылы 282,4 мың адам, ресми тіркелген
жұмыссыздық деңгейі ... ... ... 4,2 пайыз деп
көрсетілген, 1999 жылы ... -251,4 мың адам және 3,9 ... [9 ... ресурсының жалпы саны 2001 жылы 10.654,9 мың адам екен. Яғни
республиканың барлық халқының 71,9 ... Оның ... ... халықтың саны 7.479,1 мың адам, яғни еңбек ресурсының 70,2 пайызы,
басқасы экономикалық белсенді емес халық.
Жұмыспен қамтылған ... саны 2001 жылы 6.698,8 мың адам ... ... ... халықтың 89,6 пайызы. Жұмыссыздардың жалпы саны 780,3
мың адам, яғни экономикалық белсенді халықтың 10,4 пайызы. Бір ... ... саны да, ... үлес ... кейіңгі жылдары азая
бастаған. Алайда, әрбір оныны адамның жұмыссыз отырғаны аса зор ... Осы ... ... түсу үшін ... ... санатындағылар
қайда, не істеп жүр дегенге тоқталсақ біраз нәрсенің беті ашылады. Жалданып
жұмыс істейтін адам саны 3.863,3 мың, яғни ... ... ... ... 2.835,5 мың адам өз ... ... ... Яғни, 42,3 пайыз.
Осы соңғыларының 2.609,6 мыңы ... ... ... ... және ... ... ... шұғылданатындар.
Экономикада жұмыс істейтін халықтың 2,7 млн-ы ауыл, орман және балық
шаруашылығында еңюектенеді екен. Аулда 6,5 млн ... ... ... жұмыс
істейді дейтіні 41,4 пайыз. Солардың жалданып ақша тауып отырғаны 242 ... ... ... ... жайы да онша жетісіп тұрған ... ... бұл ... 1,4 млн адам ... ... ... ал 2001 жылы –
тек 776,9 мың ғана адам еңбектенді, оның ішінде басты екі ...... – 220,9 мың ... ұқсатушы өнеркәсіпте – 385,7 мың ... ... ... ... ... алып қарасақ, республика
бойынша 10,4 пайызбен салыстырғанда оның ... ... ... ... ... Қазақстан (8,9), қарағанды (9,2), Павлодар (9,2),
облыстарында және ... ... ал ... деңгейі Қызылорда (13,9),
Атырау (13,9), Жамбыл (12,7), ... ... (12,5) ... Аймақтардағы жұмыссыздық деңгейін салыстырып қараған ... ... ... ... сияқты. Біріншіден, экономикалық белсенді емес халық
деңгейіне, яғни экономикалық юелсенді және ... емес ... ... қандай екеніне көңіл аударған жөн. Өйткені ... ... ... құрамына үй шаруасымен айналысатындар, біреудің ... ... ... ... ... жұмыссыздар ғой. Ал бұл
көрсеткіш деңгейінің аймақтар бойынша айырмашылығы өте ... ... ... ... ... емес халықтың деңгейі 29,8 пайыз
болса, Солтүстік Қазақстан ... 19,3, ... ... ... 33,98 ... ... ... жұмыспен қамтылған халықтың өзі де жалданып жұұмыс
істейтіндер және өзін ... ... деп ... ... бұл ... салмағы әр аймақта әртүрлі. Ал өзін өзі ... ... өз ... жұмыс істейтін дейтіндер бар, сонымен бірге ақы
төленбейтін отбасы қызметкерлері ... де ... ... жұмыссыздықтың есептерін талдай отырып, оның
әртүрлі нысандарын тудыратын нақты факторларын ... ... ... ... ... фрикциондық, маусымдық, құрылымдық,
технологиялық және т.б. Осыларға толық тоқталайық.
Жасырын жұмыссыздық, өндіріс пен мемлекеттік ... ... ... ... болады. Шын мәнінде олардың жұмысын азғана
жұмыс күшімен орындауға болады.
Фрикциондық жұмыссыздық еңбек нарығында бос ... күші ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығының кезкңдік ерекшеліктеріне
байланысты оның әртүрлі салаларында, ауыл шаруашылығы шикізатын ... ... ... ... ... ... нәтижесінде,
сондай-ақ жынысының, ұлтының мамандығының және басқа жеке ... ... ... таба алмаған жағжайда мүмкін болады.
Жұмыссыздықтың зардабын бәсеңдететін факторлардың бірі ғылыми –
техникалық ... ... ҒТП жаңа ... ... ... ... қылатын жаңа
шаруашылық салаларын тудырады; ол материалдық өндіріс саласында еңбек ... бар ... ... ... ... ... – техникалық зреволюция жағдайында жұмыспен қамтуды
тұрақты түрде ... ... ... емес салалардың дамуы арқылы
жүзеге асырылады. Оның ұлғаюуы, тұрғындардың әртүрлі қызмет түрлеріне ... тез ... және ... шаруашылығынан орташа көрсеткішке
қарағандағы жоғары еңбек ауқымдылығымен (көп ... ... ... –ең ... мәселеледің бірі болып табылады. Кедешіліктің
халық арасында көп ... ... ... дамуына зор нұсқан келтіреді.
Қандай мемлекет болмасын халықтың ... ... ... ... сол елдің экономикасының артып, барлық жғынан дер ... ... келе ... ... ... байланысты қазіргі таңда
нарықтық экономикамен әлеуметтік әділеттік негізіндегі ... ... ... құру ... ... ... ... отырған
республикамыздың бүгінгі тіршілігіміздің негізгі мақсаты мемлекеттегіәрбір
азаматтың бақытты өміріне және мұң-мұқтажсыз ауқатты тұрмысын қамтамасыз
ету. ... ... ... ... ... бірі ... ... себептерінің қатарына жұмыссыздықпен қатар халықтың шағын бизнеске
қатысуының шектеулі қол жеткізуінің, «жұмыс істейтін кедейлер жалақысының
төмен ... және ... ... ... ... ... саласындағы қызметтерге қол жеткізудің төмендігін, әлеуметтік,
қорғаудың қазіргі жүйесінің жеткіліксіз ... ... ... ... ... ... кедей халықтың төмен
хабардарлығын және қоғам өміріне қатысу дәрежесінің төмендігін жатқызуған
жөн.
Экононмикалық белсенді ...... мен ... ... ... жұмыс күшін ұсынуды қамтамасыз ететін, экономикалық белсенділікті
өлшеу үшін белгіленген жастағы ... бір ... ... ... ... бір ... жұмыс таба алмауы мүмкін әлеуметтік-экономикалық
құбылыс.
Жұмыссыздық деңгейі – ... ... ... ... ... Ал енді ... ... жұмыссыздарға байланысты
атқарылған мәліметтерді айта кетсек, өткен 9 ... ... ... ... ... ... пен жұмыссыздыққа қарсы күрес”
Бағдарламасында қарастырылған ... ... ... ... ... ... Жұмыспен қамту саясаты жұмыссыз азаматтардың жұмысқа тұрып
кетуіне ықпал ... ... ... ... ... ... көрсетіп,
еңбек нарығына сай мамандықтар бойынша оқыту, және ақылы ... ... ... табылады. [10 132-134 б.б]
Есеп беру кезеңіне қаладағы еңбек нарығындағы жағдай жақсара түскені
және аса маңызды өзгерістер бола қоймағаны байқалады, ... ... ... ... өсе ... ... бұл ... еңбек нарығындағы
сұраныстарға сәйкес келмейді. Бос орындарына келіп ... ... ... ... ... яғни ... жұмыстан шығуына
байланысты, сонымен қатар жаңа жұмыс орындарының ашылуынан ... ... ... ... ... ... тіркеліп тұрған азаматтардың көбісі әр
түрлі себептермен жұмыстан босағандар, бірінші рет жұмыс іздеушілер, ... ... ... ... ... күштеріне сұраныс аз
болғандықтан, бір бос орнына ай сайын орташа алғанда 21 адам ... ... ... ... 1-ші ... 3 өз ... толық
тоқтатты. 16 мекеме өз жұмыстарын жартылай тоқтатып, 57 жұмысшыларын ақысыз
демалысқа жіберуге мәжбүр ... 42 адам ... ... ... ... 2004 ... 1-ші ... айына экономикалық белсенді тұрғындардың
ішінде ... ... ... ... ... 2,4 паызды құрап отыр,
яғни былтырғы жылмен салыстырғанда 1,6 пайызға төмендеген. Жұмыссыздық
деңгейінің ... ... ... ... тек қана ... ... ... ғана беруге қағида етіп, ал халықты жұмыс ... ... ... ... ... жүзеге асырып, сонымен қатар
жұмыссыз азаматтарды ақылы қоғамдық жұмыстарға ... ... ... ... ... бері ... ... орталығына жұмыс іздеуші ретінде 3930
адам тіркелді. 2004 жылдың қазан айының 1-ші жұлдызына жұмыссыздардың жалпы
саны 2306 ... ... ... ... ... яғни ... 498-і 16-24 аралығындағы жастар. Жұмыссыз азаматтардың негізгі
бөлігі аз қамтылған тобы 62 ... ... ... ... ... шыққандар, жастар, ұзақ уақыт жұмыс істемегендер. Жұмыссыздардың
орташа жасы 35-44 жас ... ... ... ... ... ... ... 3-6 ай болып отыр. Жұмыссыз ... ... ... ... ... ... оның ішінде жалпы
орта білімі барларының саны 51% өсе түскені ... ал ... ... ... азая түскен, яғни жоғарғы білімділер 10% арнаулы орта
білімділер 37% болып отыр. ... ... ... ішінде жұмысшы
мамандық иелері 50%, ... 23%, ... ... ... ... жұмыссыздықтың белең алуының негізгі себебі ... ... ... ... пен ... арасындағы білікті мамандық құрамының
сәйкессіздігі, кәсби мамандыққа дайындау кезіндегі еңбек нарығының талабына
сай емес ... ... Олар ... ... ... ... ұзақ
уақыт бойы жұмыс істемегендер, еңбек тәжірибесі жоқ оқу орындарын бітірген
жас мамандар, сонымен, қатар еңбек ... ... ... ... ... қойған талабы өте жоғар және қатаң. Олар еңбек нарығының
сұранысы бойынша жоғарғы ... ... жаңа ... мен ... ... мамандардыталап етеді. Сонымен қатар көптеген кәсіби
мектептер ... ... ... сәйкес мамандар дайындай алмайды,
себебі олар оқу ... ... ... ... ... сай ... ... дайындауға мүмкіндіктері жоқ. Осы қалыптасқан жағдайға
байланысты жұмыс берушілер кейбір жоғарғы білікті құрлыс ... ... алыс шет ... ... ... ол ... әлеуметтік жағынан
тиімсіз. Жұмыссыздықтың деңгейін төмендету мақсатында тиімді нәтижелерге ие
болғаны байқалады, яғни қала ... ... ... мақсатында
қаланың көптеген мекемелеріне 1042 жаңа жұмыс орны ашылды. Бос ... ... ... ... ... отырады, яғни жыл басынан
бос жұмыс орынды 1507 жаңа жұмыс орындарына қалалық жұмыспен қамту орталығы
арқылы төмендегі мекемелерге 144 адам ... ... ... Жыл
басынан бері жұмыспен қамту орталығы арқылы 1398 адам жұмысқа орналасады,
оның ... аз ... саны 612 ... ... ... ... былтырғы жылмен салыстырғанда 107% орындалып отыр. Қазіргі
уақытта жұмыссыздықпен ... ... ... ... ... ... қажет етеді. Осы мақсатта, яғни жұмыс ... ... ... ... үшін және ... нарығына бейімделуде, сонымен қатар
жұмыссыз азаматтардың ... ... ... жасау мақсатында қалалық
жұмыспен қамту орталығы “бос жұмыс орындары жәрменкесін” жыл басынан үш рет
өткізді. ... ... үшін ... ... орталығының мамандары қала
бойынша 185 мекемені аралады, нәтижесінде 94 жұмыс беруші мекемелерден ... ... 709 бос ... ... ... ... түсті.
Келіп түскен сұраныстар төмендегі мамандықтарға: праграммист, менежер-
маркетолог, техника ... ... ... ... ... әрлеуші-салақшы, ағаш ұстасы, контролер, қарауыл, ... ... ... ... ... ... тағы
басқа мамандар. Қалалық ... ... ... ... жұмыссыз
азаматтарға 543 жолдама беріп оның 258-і тұрақты жұмысқа орнаасты. Жұмыспен
қамту орталығының заңгерлері еңбек және ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар осы жәрменкеге басқармасының
өкілдері қатысып, кіші және орта ... ... ... ... кеңестер береді.
Қалалық жұмыспен қамту орталығында жұмыс іздеушілер клубы жұмыс
істейді, бұл ... ... ... ... ... әр ... ... жеке әңгімелер жүргізіліп отырады. Жұмыс іздеушілер клубының мамандыры
есеп беру айында 32 семинар өткізіп, оған ... ... ... ... ... ... 283 ... азаматтар қатысты, оларғңа жұмыс
іздеудің және тиісті ... ... ... ... ... ... азаматтар мен жеке түсініктемелер мен кеңестер жүргізілді, оның ішінде
тұрақты жұмысқа орналасқаны 54 адам.
ҚР “Халықты ... ... ... туралы” заңдарының орындалу
барысын тексеру, бос жұмыс орындарын анықтау мақсатында ... ... ... ... 916 ... азаматтарға кеңестер мен
түсініктемелер берілді. Жыл ... ... ... ... ... ... ... “Халықты жұмыспен қамту” заңын бұрған 743
адамдарды есептеп шығарды, оның ішінде ұсынылған 2-3 жұмыстан бас ... ... ... ... ... 420 ... ... қамтылғанын
жасырғаны 14 адам.
Кәсіби мамандықтарға оқыту және ... ... ... ... өткен және оқыту лицензиясы бар үш білім ... 3 ... ... ... Жыл ... бері ЭВМ ... ... есеп-қисап, шаштараз, хатшы референт, фермер, дәнекерлеуші және кат. ... ... ... ... 260 адам ... ... ... 28-29 б.б]
Жыл басынан жұмыссыз азаматтар өз кәсібін ашуға көмек ... кіші және орта ... ... ... ... және кедендік
реттеу”, “Кіші кәсіпкерлікті қаржыландыру”, “Өз ісіңді баста”, “фермерлік
шаруашылықты қолдау” атты семинар өткізілді, оған 120 ... ... ... ... ... шешу ... қоғамдық
жұмыстарды ұйымдастыру арқылы жүргізіліп отыр. Болашақта қоғамдық жұмыстың
дамуына үлкен қор бөліну ... ... бұл ... ... ... ашу,
әлеуметтік қажетті бағытта жұқмыс жасау және қосымша айлық табыспен
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... алынып, оларды
бірінші кезекте жұмысқа орналастыру қаралған. Зерттеу ... ... ... ... 178 ... оның ... 1425 ... тіркелген.
Әлеуметтік қорғау шаралырының барысында аз қамтылған 612 адам ... 378 адам ... ... ... оқуға жіберілгені 150
адам.
Жалпы жұмыссыздық мәселесі әрқашан болған және болады да. ... ... ... ... ... жатыр, кедейшілікпен
күреске арналған арнайы ... да ... ... Іс-шараларға
келетін болсақ, мемлекет ... ... ... ... көптеген
әлеуметтік көмектер көрсетіп жатыр. Кедейшілік деңгейін бәсеңдетудің ... ... ... ... кедейшілікпен күрес саясаты
толыққанды жүргізілуде деп ... әлі ... Олай ... себебім, көптеген
әлеуметтік мәселелерге жергілікті әкімдер жүрдім-бардым қарап ... ... ... мен ... ... олар алдымен өзжағдайларын
күштейтіні де жасырын емес. әкімдердің өздері басқарып отырған аймақтағы
кедейлік көрсеткішін төмендетіп, орталыққа ... ... ... ... ... бар. ... жыл ... мыңдаған жұмыссыздар еңбекпен қамтылып
жатқанымен нәтиже көрінер емес, “Баяғы ... – сол ... ... ... ... ... әкімдерге мұндай әлеуметтік қорғауды қажет ететін
адамдарға жәрдем ақыны өз қалталарынан төлемегеннен кейін бәрі бір ... ... ... ... ... ... ... азаматарға
төленетін жалақы мөлшері ... ... ... ... төңірегінде.
Мұндай жұмыс істгеннен гөрі жұртқа сол мөлшерде төленетін жәрдемақысын ... ... ... әлдеқайда тиімді. Сондықтан да елді табыс табуға баули
отырып, ... ... ... ... ... ... жасау
керек. Осы арада бір малы бар екен деп жағдайы нашар адамдарға жәрдемақы
төлемей қою ... ... ... ... ... сол ... ұстауға да
қосымша шығындар кететінін екерсек, онда бұл әбестік болар еді.
Әкімдер осы істі қолға алғанда ғана ... ... ... ... ... ... ... орналасқан ауылдық жерде жүзеге ... ... Ал ... 40%-н осы ауыл тұрғындары құрап
отырғанын ескерсек, ... ... ... ... ... одан да ... Өйткені, бұл жанжарға тұрғын үй ... ... екі ... бір ... тауып берудің өзі оңай шаруа болмақ емес.
Қалаларда жаңа технологиялар алып келіп, жұмыс ... ... ... ... ... екі ... ... негіз бар. Оның үстіне
шикізаттаң барлығы дерлік шетелдіктердің қолында ... ... құны ... Біз ... ... мен ... арттырып отырғанымызбен , ол әрбір инфляция жетегінде кетіп жүр.
Әсіресе, ... ... ... ... зардап шегері жасырын емес.
Қорытынды.
Ақша-кредит саясатының негізгі мақсаты-инфляцияны тежеуді қамтамасыз
ету. Бұл мақсатқа жету жолындағы жауап ... ... банк пен ... ... қолында сол үшін барлық өкілеттіліктер мен құралдар бар.
Ақша кредит саясатының келесі міндеті –қаржы нарығының тұрақтылығын
қамтамасыз ету. ... ... ... зардаптарын төмендету, сонымен
бір мезгілде экономикалық өрлеуді ынталандыру үшін ... ... ... ... тұру,
Осы орайда Ұлттық қор маңызды рол атқаруға тиіс. Үкімет Қор ... ... ... құралуы мен пайдаланылуын ... ... деп ... 5,10 ... 20 пайызға өсуі мүмкін, ал сіз болсаңыз өз
жалақыңызға не алуға ... ... ... алған ақшаны өзіңізге
қайтарғанда бағалар бұрынғыдай болып тұра береді ме?
Егер жалақыңызды көбейтсе –болашақта қымбаттауды ... ... ... ... ... ... та жай, ... аса зор инфляциялардан жалтаруға болады. ... ... ... ... мен антиинформациялық бағдарламалар
жүргізілді.
Жай инфляция экономиканың тиімді дамуына септигін ... ... бар. Ол ... ... мен ... ... ... бағаларды
түзетуге мүмкіндік береді.
Мен бұл оймен келісемін. Инфляция болмаған жағдайда экономикалық ... ... ... жақын болады. Бірақ бұл жағдай адамдардың
белсенділігін арттырмайды. Көп ... ... ... ... аз ... ... өзі үрей туғызады.
Ал біз болсақ инфляциялық болжамға ... ... Егер ол аз ... оның ... ... де бар, ал ол ... түрде пайда болса,
мемлекеттің экономикалық саясатына, әсіресе оның азаматтарына қауіп – ... ... ... процестер шаруашылықтың жалпы
құлдырауымен, экономикалық байланыстардың бұзылуымен, тым өсіп кеткен
басқару аппаратын ... мен ... ... ... жалпы
үнемдеу және бюджет тапшылығын жою инфляцияға қарсы саясат жүргізудің басты
құралына айналды.
Ұсынылған шараларды іске ... ... ... ... ... ... болу ... төмендетуге мүмкіндік береді, қаржы нарығының
тұрақтылығын сақтауға, бәсекелестікті ұлғайтуға және нарыққа қатысушылар
қызметінің анықтығын арттыруға, бағалы ... ... одан әрі ... ететін болады.
Менің ойымша жергілікті атқарушы органдарға инфляцияға әсер етуші
себептерді жою ... ... ... ... ... оның ... жетілдіру саласында, толықтай алғанда мәселені шешуде жүйелі
қадам жасау керек (деп ... дер ... ... ... қамту дегеніміз – халқымыздың әл – ауқатын
бірден көрініс табатын икемді жергілікті сұраныстың ... зор ... ... ... ... ... ... жүзі бойынша ауқымды да,
күрделі мәселеге айналып отыр. ... ... ... ... ... ... негізге мінездемелерін анықтап берді. Олар
қатарына жұмысыздық дәрежелері ... ... ... және еңбек
тәжірибелеріне байланысты ауытқулар, қарсы ағымдардың ... ... ... және азайтуы, мұндай ағымдылықтың көпшілігінің циклдық
сипатта болуы, көпшілік тұлғалардың қысқа мерзімге жұмыссыз ... ... ... ... ... экономиканың толық жұмылдыру
жағдайында болатын жұмысызздық ... ... ал ... жұмысыздық
дегеніміз құрылымдылық жұмысыздықты басып озу болып табылады.
Экономиканың қай уақытта толық жұмылдырылған жағдайда ... ... ... ... ... болып табылады,
жұмысызздықтың табиғи дәрежесі мен құрылымдық дәрежесі мағыналары бойынша
сәйкес ... ... ... табылады. Жұмысызздықтың жалғасуы және
жиілігі терминдерінде көрініс табуы мүмкін.
Жұмысыздықтың ... ... ... байланысты болады.
Сонымен қатар жұмысыздықтың табиғи дәрежесін түсіру ... ... ... ... ... Осы ... ... қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... – ақ ... ... көмек ақы шаралары да
алып барылады.
Бұл өз кезегінде ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Демек, жұмысыздық күрделі де, ауқымды мәселеге айналып ... ... жүзі ... бұл ... шешу ... және ... қамтамасыз ету салаларында қыруар шаралар жасалудаү бұл болашақта
жұмысыздықты толық шешуге ... ... ... ... ... – ол халықты жұмыспен тұрлаулы қамту
саясаты болып келді және болып қала ... ... шын ... ... ... дәру ... ғана
қолдау көрсету жөнінднгі толық жауапкершілікті өз мойнына ... ... ... орай ... ... көрсету саясаты «әлеуметтік топтардың
мұқтаждықтарымен» айқындалуға тиіс емес, қайта ... ... ... ... ... ... ... ауқымында
шоғырландыруға тиіс. Азаматтарға ... ... ... ... қайта оқып – үйренуі мен жаңа кәсіпті ... ... ... ... әдебиеттер
1. Экономикалық теория негіздері. Оқулық // Алматы «Санат»,
1998-47 бет – 57 бет, 405-411 ... ... оқу ... ... Я.Ә. ... және т.б. // ... 1995-144 бет -60-61 б.
3. Көшенова Б.А. Ақша ... ... ... ... Оқу ... «Экономика», 2000 – 328 бет -72-75 бб.
4. Қарақұсова А.Н. Ақша кредит саясаты және қаржы секторын дамыту
//Егемен Қазақстан 2006 -29 мамыр.
5. ... Ю. ... ...... N 1 // ... бб.
6. Шокаманов Ю. Статистикалық баспасөз – Бюллетень N 3 // Алматы –
2005 -76 б.
7. ... Н. ... ... в ... ... // ... N 4 2005 -3 -11 ... Имашев М. Теңге, инфляция және қосымша құн. ... және ... ... -2003 -24-29 бб.
9. Райханұлы Н. Базарда жұмыс күні. Ақиқат. N 6 // алматы -2002 – 41-
47 бб.
10. Нұрмұхамедова Ш.С. ...... ... ... ... ... N 2 // ... – 2005 -132-134 бб.
11. Әбдиев Қ. Жұмысыздық және ... ... ету. ... - ... ... дамуы // Алматы – 2004 – 28 -29
бб.
12. Әбдиев Қ . Жалданып жұмыспен қамтылу. Қазақстан Республикасының
әлеуметтік экономикалық ... // ... – 2005 -30-31 ... ... Н.К. ... адам дамуы //2004 жыл 76-81 бб.
14. Айтуғанов Ш. Жалқаулықты жегенге жұмыс көп // Нұр – ...... 18 ... ... Б. ... ... жоқ // ... елі – 2005 – 7
қыркүйек.
16. Нұрланов А. Тұрмысы ... ... ... // ... – 2004 – 17 ... ... Ж. ... бар құрлымының байланысы бар // Егемен Қазақстан
– 2005 – 10 қыркүйек.
18. Байсақал Н. Әйелдің әлеуметтік ісіндегі әлпеті қандай // ... – 2005 – 18 ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жұмызыссыздықтың мәні және оның экономикалық проблемалары77 бет
"Инфляцияның теориялық негіздері."37 бет
Ақша және инфляция31 бет
Ақша теориялары және инфляция27 бет
Бағаның инфляциядағы рөлі37 бет
Бюджет тапшылығы мен инфляция3 бет
Жұмыссыздық пен инфляция экономикалық тұрақсыздықтың көрінісі ретінде3 бет
Жұмыссыздық пен инфляцияның байланысы, Филипс қисығы24 бет
Жұмыссыздық пен инфляцияның байланысы. Филлипс қисығы25 бет
Жұмыссыздық, инфляция18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь