Ішек инфекциясы


Ішек инфекциясы
ЖАЗҒАН KAZMEDIC · 05. 10. 2014
Жедел ішек инфекциялары (ЖІИ)
Диареялық синдром дамуымен біріктірілетін, патогенді және шартты-патогенді бактериялармен, вирустармен және қарапайымдылармен шақырылатын, адамдардың инфекциялық ауруларының үлкен тобы.
ЖІИ қоздырғыштары негізінен ішекте орналасады.
Ішек инфекциялары аурушаңдық бойынша тек қана тұмау мен жедел респираторлы инфекциялардан кем түсіп, әсіресе балалық шақта инфекциялық аурулардың жалпы құрылымында негізгі орындардың бірін алады.
Инфекциялық аурулардың құрылымындағы үлесі 20% құрайды.
БДҰ мәліметтері бойынша жыл сайын дүние жүзінде 1-1, 2 млрд дейін диареялық аурулар тіркеледі, 5 млн жуық балалар жыл сайын ішек инфекцияларынан және олардың асқынуларынан көз жұмады.
Қазіргі уақытта қоздырғыштары бактериялар, вирустар мен қарапайымдар, сонымен қатар бактериялардың токсиндері (бұл жағдайда диареяны бактериялардың өздері емес, қоздырғыш көбейген тағам өнімдерімен ас қорыту жолына түскен токсиндер тудырады) болатын 30-дан аса нозологиялық формалар белгілі.
Жедел ішек инфекциясының этиологиясы
ЖІИ тобы полиэтиологиялы болып табылады.
Қоздырғыш ретінде болуы мүмкін:
- бактериялар (патогенді және шартты-патогенді) ;
- вирустар;
- қарапайымдылар.
Белгілі мәліметтер:
- Жағдайдың 30-40%-да инфекциялық диарея вирустармен тудырылады;
- Жағдайдың 20% -да патогенді бактериялармен (шигеллалар, сальмонеллалар, т. б. ) шақырылады;
- Жағдайдың 40% -да қоздырғышты анықтау мүмкін емес.
Жұғу механизмі - фекальді-оральді.
Таралу факторлары:
- -тағам өнімдері;
- су;
- тұрмыс заттары (ыдыс-аяқ, т. б. )
Жұғу механизмі күрделі, уақыт пен кеңістіктегі кейбір үзілулермен жүзеге асырылады, ал бұл үшін қоздырғыш сыртқы ортада өте төзімді болу керек.
Инфекция көзі мен табиғи резервуарға байланысты ЖІИжатады:
- -антропоноздарға;
- -зооноздарға;
- -сапроноздарға.
Инфекция көзі:
- адам:
- Ауру немесе бактериятасымалдаушы: сау (транзиторлы тасымалдаушы), ауырып болған (дизентерия, тырысқақ, сальмонеллез және т. б. )
- жануарлар:
- ауылшаруашылық (сальмонеллез) ;
- кеміргіштер (иерсиниоздар) .
Таралу жолдары :
- алиментарлы немесе тағамдық (дизентерия, АТИ (ПТИ), сальмонеллез және т. б. ) ;
- Су арқылы (тырысқақ, дизентерия және т. б. ) ;
- Контактілі- тұрмыстық (дизентерия, сальмонеллез және т. б. )
Ішек инфекциясы кезінде кіру қақпасы ас қорыту жолдарының шырышты қабаты болып табылады.
Патологиялық процесстің орналасуы ас қорыту жүйесінің әр түрлі бөлімдеріндегі шырышты қабаттың (энтероциттердің) қоздырғышпен таңдамалы түрде зақымдалуына байланысты, яғни қоздырғыштың троптылығына байланысты.
Қоздырғыштың және оның токсиндерінің әсерінен түрлі сипаттағы қабыну процессі дамиды:
- катаральді;
- катаральді-эрозивті;
- катаральді-геморрагиялық;
- катаральді-жаралық.
Сол қабыну нәтижесінде дамиды:
- Ас қорыту жүйесінің функциялық бұзылыстары
- Ас қорыту процессінің бұзылуы.
Ішек инфекцияларының қоздырғыштары бүкіл ас қорыту трактісін зақымдамай, тек қана оның белгілі бір бөліктерін зақымдайды.
Орналасуына байланысты зақымданулар бөліндеді:
- гастрит - асқазанның қабынуы,
- дуоденит - он екі елі
- ішкетің қабынуы,
- энтерит - жіңішке ішектің қабынуы,
- колит - тоқ ішектің қабынуы.
ЖІИ клиникасына тән:
- Ағымының циклділігі;
- Аурудың жедел, кейде аяқ-астынан басталуы;
- Ұзақтығы әр түрлі қызба (холерадан басқа) ;
- Интоксикация синдромы (холерадан басқа) ;
- Әр түрлі деңгейде ас қорыту жолының зақымдалу синдромы (гастрит, энтерит, колит) ;
- Сусыздану синдромы (холера кезінде ең айқын) .
Интоксикация синдромы аурудың басында дамып, мына симптомдармен сипатталады:
- әлсіздік;
- адинамия;
- Тәбетінің төмендеуі;
- Бас ауыруы;
- Бас айналу және т. б.
Ас қорыту жүйесінің зақымдалуы төмендегілермен көрініс береді:
- Гастрит- эпигастрийдегі ауырсыну, жүрек айну, құсу (жиі көп рет) ;
- Энтерит- оң жақ мықын аймағында кіндік маңында толғақ тәрізді ауырсыну, жүрек айну, көп рет құсу, диарея - жиі, сұйық, көп мөлшерлі қорытылмаған тағам қалдықтарымен нәжіс иісі мен түсінің өзгеруімен;
- Колит(дистальді колит) - толғақ тәрізді сол жақ мықын аймағында ауырсыну, тенезмдар, жалған шақырулар, нәжісі жиіаз мөлшерде, нәжістік сипатын тез жоғалтады, патологиялық қоспалармен (қан, шырыш) .
Жедел ішек инфекциясы кезінде сусызданудың (дегидратация) 4 дәрежесін бөледі: (В. И. Покровский, 1978) :
- I дәрежеде дене массасын жоғалту 1-3% құрайды;
- II дәрежеде дене массасын жоғалту 4-6% құрайды;
- III дәрежеде дене массасын жоғалту 7-9% құрайды;
- IV дәрежеде дене массасын жоғалту 10% -дан жоғары.
І дәрежелі дегидратация кезіндегі клиникалық көріністер(дене салмағын 3%-ға дейін жоғалту) :
- Нәжіс тәулігіне 3-10 рет;
- Нәжіс аз мөлшерде;
- Құсу 2-3 реттен көп емес;
- Науқастардың 5% ерін цианозы болу мүмкін;
- Кейде шырышты қабаттардың құрғақтығы;
- Әлсіздік, бас айналу;
- Пульс лабильділігі;
- Шамалы гипотония;
ІІ дәрежелі дегидратация кезіндегі клиникалық көріністер(дене салмағын 4-6%-ға дейін жоғалту) :
- Нәжіс тәулігіне 15-20 рет;
- Құсу көп ретті;
- Сусыздану белгілері тез дамиды : күрт әлсіздік, бас айналу, шөлдеу, ауыздың шырышты қабаттарының құрғақтығы, терісі бозғылт, беті термен жабылған, шырышты қабаттардың цианозы, акроцианоз, балтыр бұлшықеттерінің және қол басы және табан бұлшықеттерінің тырысулары мүмкін, тері тургоры төмендеген (тері қатпары баяу тегістеледі) ; мимика аз, көз астында жеңіл көлеңкелер; пульс 100 рет/мин, гипотония, тыныс алуы жиі, шамалы олигурия болуы мүмкін.
ІІІ дәрежелі дегидратация кезіндегі клиникалық көріністер(дене салмағын 7-9%-ға дейін жоғалту) :
- Науқастардың ½ дефекация санын есептеуге келмейді;
- Көп ретті құсу;
- Сусыздану белгілері айқын және тез дамиды (10-12 сағаттан кейін) : үңірейген көз, бет әлпеті үшкірленген, айқын акроцианоз, тері тургоры төмендеген («кір жуғыш қолы», тері қатпары тегістелмейді) ; қанбайтын шөл, шырышты қабаттардың құрғақтығы; айқын тырысулар; дауысының қарлығуы (сыбырлап сөйлеу) ; пульс 120-130 рет/мин, гипотония; олигурия; тынысының жиілеуі.
Сусызданудың IV дәрежесі кезіндегі клиникалық көріністер (суды жоғалту деңгейі дене салмағының 10% және одан да жоғары, декомпенсацияланған сусыздану, гиповолемиялық шок) :
- Жоғарыда айтылған барлық белгілер өте айқын одан басқа:
- Іш өту мен құсу басылады;
- Анурия басталады;
- пульс жіп тәрізді;
- Артериалды қан қысымы анықталмайды;
- Терісі суық, жабысқақ термен жабылған;
- Тыныс алуы жиі (40-60 рет/мин), беткей, аритмиялық.
ЖІИ-ларының клиникалық ағымы:
Тән белгілер мен олардың айқындылығының дәрежесіне байланысты келесі формаларды ажыратады:
- Типті формалар (барлық немесе көпшілік тән белгілр болады) ;
- Атипті формалар :
- жеңіл (кейбір белгілер болмайды немесе өте әлсіз білінеді, мысалы, ботқа тәрізді нәжіс 1-2 рет/тәул; қысқа уақытты субфебрильді температура (1-2 тәулік), жүрек айну, құсу болмайды, т. б. ) ;
- ауыр - гипертоксикалық формалар, аяқ-астынан басталып, өте тез өрістейтін асқынулардың дамуымен жүретін динамикамен сипатталады (инфекция-токсикалық шок немесе гиповолемиялық шок) .
Дизентерия клиникасы
Дизентерияның клиникалық жіктемесі:
- 3 айға дейінгі жедел дизентерия (созылыңқы ағым, егер сауығу 3-4 апта ішінде дамымаса) .
- Колиттік форма (жеңіл, орташа дәрежеде, ауыр)
- Гастроэнтероколиттік форма (жеңіл, орташа дәрежеде, ауыр)
- Созылмалы дизентерия ұзақтығы3 айдан 2 жылға дейін.
- Рецидивтеуші форма,
- Үздіксіз рецидивтеуші форма
- (транзиторлы)
Инкубациялық кезең - бірнеше сағаттан 7 тәулікке дейін, орташа алғанда 2-3 күн
Дизентерия клиникасында 2 синдромды ажыратады:
- Колититік (тән)
- Жалпы интоксикациялық
Басталуы жедел, жиі колиттік синдроммен:
- Іштегі толғақ тәрізді ауырсынулар (сол жақ мықын аймағы),
- Жиі сұйық нәжіс (тәулігіне 3-5 реттен 20 ретке дейін) нәжіс массаларының мөлшерінің азаюымен, шырыш, қанмен, нәжіс «ректальді түкірік» тәрізді,
- тенезмдер, жалған шақырулар,
- Ауырсынатын, тығыз сигма (тяж түрінде)
Жалпы интоксикация синдромы кеш көрініс береді (2-3 және одан да көп сағаттан кейін) :
- Дене қызуы көтеріледі (қалтыраумен немесе онсыз)
- Әлсіздік, бас ауыруы, құсу, жүрек айну пайда болып, тәбеті нашарлайды.
- Интоксикация синдромы аурудың 2-3 күнінде өте айқын білінеді.
- Аурудың қолайлы ағымында сауығу 2-3-4 апта ішінде дамиды.
- Науқастардың 0, 5-10% созылыңқы ағым дамиды.
Гастроэнтероколиттік формаға тән :
- Қысқа инкубациялық кезең (6-8 сағат),
- Жалпы интоксикация симптомдарынан және гастроэнтерит белгілерімен жедел басталу, колит белгілері аурудың 2-3 күні қосылады,
- Жиі түрлі дәрежедегі сусыздану синдромы дамиды
- Жұғудың алиментарлы жолы басым болады.
Дизентерия.
1 - тенезмдер;
2 - колит формалары; фибринозды-жаралы (Б) .
Ректороманоскопиялық көрініс:
а - тоқ ішектің қалыпты шырышты қабаты;
б - катаралды-фолликулярлы (А) және фолликулярлы колит;
в - эрозивті-жаралы колит;
г - атрофиялық колит.
Сальмонеллездің клиникасы
Сальмонеллездің клиникалық классификациясы
- I. Гастроинтестинальды форма (99%) :
- гастриттік вариант;
- гастроэнтериттік вариант;
- гастроэнтероколиттік вариант.
- II. Генерализденген форма:
- Сүзек тәрізді вариант (сирек) ;
- септикопиемиялық вариант (өте сирек) ;
III. Бактериобөлушілік:
- жедел (3 айға дейін) ;
- созылмалы (3 айдан көп) ;
- транзиторлы.
Гастроинтестинальді форма
Инкубациялық кезең: 2-6 сағаттан 2-3 күн; ауруханаішілік инфекция кезінде 8-10 күн.
Бастапқы кезең. Басталуы жедел интоксикация симптомдарынан (әлсіздік, бас ауыру, қалтырау, дене қызуының 38-39оС көтерілуі, денедегі ауырсыну) .
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz