Казкоммерцбанк АҚ-дағы қарыз алушының несиелік қабілетін талдау

Жоспар

Кіріспе 3

I. Заңды тұлғаның несиелік қабілетін бағалау. 5
1.1. Қарыз алушы кәсіпорынның несиелік қабілетін
бағалау көрсеткіштері. 8
1.2. Жеке тұлға төлем қабілетін бағалау. 13

II. «Казкоммерцбанк» АҚ.дағы қарыз алушының несиелік қабілетін талдау тәжірибесі. 14

III. Несиелік қабілетті бағалауды жетілдіру жолдары. Шетел тәжірибесі. 20

IV. Несие беру және қайтару есебі, несие бойынша пайыздарды есептеу және алу есебі. 28

Қорытынды 37

Қолданылған әдебиеттер 39
КІРІСПЕ

Қазіргі несиелеу жүйесі қарыз алушының несиелік қабілетін анықтау әдістерінде де негізделеді. Айта кету керек, қарыз алушының несиелік қабілеті - бұл коммерциялық банк балансының өтімділігін қолдау әдісі болып табылады.
Несиелеу процесі белгіленген мерзімде сауданың қайтарылмай қалуға себепкер болатын көптеген тәуекел факторлардың іс әрекетімен байланысты болып келеді. Сондықтан да, банк ссудасының берілуі алдын-ала ықпал ететін факторларды оқып-үйрену арқылы несиелік қабілетті оқып үйренуге жағдай жасайды.
Қарыз алушының несиелік қабілеті - бұл қарыз алушының өзінің қарыздық міндеттемелерді бойынша толық және уақтылы есеп айрысу қабілеті.
Қарыз алушының несиелік қабілетінің, оның төлем қабілетінен бір айырмашылығы - онда өткен кезеңдегі немесе қандай да бір күндегі төлемсіздікті есепке алмайды, яғни мұнда алдағы уақыттардағы қарызды өтеу қабілетін болжанады. Өткен уақыттардагы қарыз алушының төлем қабілетсіздігінің дәрежесі клиенттің несиелік қабілетін бағалау барысында иек артатын ең бір формальды көрсеткіш болып табылады. Егерде қарыз алушының мерзімі өткен карызы болып, ал балансы өтімді және меншікті капиталдың мөлшері жеткілікті болса, онда банкке өткен уақыттағы төлемдердің бір рет кешіктірілуі, клиенттің несиелік қабілетсіздігі туралы қорытынды үшін негіз болып табылмайды. Несиелік қабілетті бар клиенттер банкке жабдықтаушыларға, бюджетке ұзақ төлемсіздіктің болуын жібермейді.
Клиенттің несиелік кабілетінің деңгейі, банктің нақты қарыз алушыға беретін нақты ссудасымен байланысты карпайым (жеке) тәуекелдерінің дәрежесін көрсетеді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР


1.Мақыш С.Б., Ильяс А.Ә. «Банк ісі» - оқу құралы. Алматы. Қаз.университеті 2004ж. 181-192 бет.
2.Колесников В.И. Москва. «Финансы и статистика» 2002г. 183-289 беттер.
3.Лаврушин О.И. Москва. «Финансы и статистика» 2000г. 320-334 беттер.
4.Банки и банквское дело. Учебное пособие /под.ред. И.Т.Балапанов/ спб:Питер, 2001г. 201-265стр.
5.Банквское дело /под.ред. Г.Г.Коробовой/ учебник -М; Экономист, 2004г. 751стр.
6.Баквское дело /под.ред. Г.С.Сейткасымов/ Алматы. Қаржы қаражат.
7.Давлетова М.Т. Кредитная деятельность банков в Казахстане. Учебное пособие /КазГАУ. Алматы./ Экономика 2001г.
8.Нурсеитов Э.О. кредиты, займы, ссуды /Банковская бухгалтерия предпренимателя -2000г. №8.
        
        Жоспар
Кіріспе 3
I. ... ... ... ... ... ... ... алушы кәсіпорынның несиелік қабілетін
бағалау көрсеткіштері. ... Жеке ... ... ... ... ... ... АҚ-дағы қарыз алушының несиелік қабілетін талдау
тәжірибесі. ... ... ... ... ... ... Шетел тәжірибесі.
20
IV. Несие беру және қайтару есебі, несие ... ... ... алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... қабілетін анықтау
әдістерінде де негізделеді. Айта кету ... ... ... несиелік
қабілеті - бұл коммерциялық банк балансының өтімділігін қолдау ... ... ... ... ... ... ... қалуға
себепкер болатын көптеген тәуекел факторлардың іс ... ... ... Сондықтан да, банк ссудасының берілуі алдын-ала ... ... ... ... ... ... оқып үйренуге жағдай
жасайды.
Қарыз алушының несиелік қабілеті - бұл қарыз алушының өзінің қарыздық
міндеттемелерді бойынша толық және ... есеп ... ... ... несиелік қабілетінің, оның төлем ... ... - онда ... ... ... ... да бір ... есепке алмайды, яғни мұнда алдағы уақыттардағы қарызды өтеу
қабілетін болжанады. ... ... ... ... төлем
қабілетсіздігінің дәрежесі клиенттің несиелік ... ... ... артатын ең бір формальды көрсеткіш ... ... ... қарыз
алушының мерзімі өткен карызы болып, ал балансы ... және ... ... ... ... онда ... ... уақыттағы
төлемдердің бір рет кешіктірілуі, клиенттің несиелік қабілетсіздігі туралы
қорытынды үшін ... ... ... ... қабілетті бар клиенттер
банкке жабдықтаушыларға, ... ұзақ ... ... ... ... ... ... банктің нақты қарыз алушыға
беретін нақты ссудасымен ... ... ... тәуекелдерінің
дәрежесін көрсетеді.
I. Заңды тулғаның несиелік қабілетіліктерін бағалау.
Әлемдік және отандық банктік ... ... ... ... мынадай критерилерін бөліп қарайды қарыз ... ... алу ... ... қызметі барысында
қарызды өтеу үшін қажетті қаражатты табу қабілеті (қаржылық мүмкінділігі),
капиталы несиенің ... ... ... ... ... ... ... алушының қызметінің заңдылық негізі, банк ... ... ... ... сипатының дэл келуі).
Қарыз алушының мінездемесі деп оның заңды түлға ретіндегі беделі жэне
менеджерлерінің беделі, қарызды қайтарудағы ... және ... ... ... ... сай келуі түсіндіріледі.
Қарыз алушының заңды түлға ретінде беделі оның сол аяда ұазқ ... ... ... ... ... салалық көрсеткіштерге
сай келуінен, оның ... ... оның ... ... ... несие берушілері) іскерлік элеміндегі
беделінен ... ... ... ... кәсіби жарамдылығына
(білімі, жұмыс тәжірибесі) моральдық сапасына, жеке қаржылық және ... оның ... ... мен банк ... ... ... ... қарызға алу қабілеті қарыз алушының несиеге ... ... ... қол қоюға немесе келіссөздер жүргізуге құқының
болуын, яғни кэсіпорынының ... ... ... ... ... белгілі бір өкілетіліктьерінің болуын білдіреді.
Қарыз алушының несиеклік ... ең ... ... бірі ... ... өтеу үшін ... қызметінің жүргізілуі барысында каражат табу
кабілеті болып табылады.
Қарыз ... ... оның ... қабілетінің біршама маңыщды
критерийі болып ... Оны ... ... екі ... ... оның ... яғни ... банктің тарапынан жарғылық қордың
ең төменгі ... ... ... және ... ... ... талданады;
2) несиеленетін операцияларға меншікті капиталдың жү_мсау дэрежесі,
яғни ол банк пен ... ... ... ... бөлінуін кэландырылады.
Қаншалықты меншік капитал жүмсалымы көбірек болса, согұрлым қарыз алушының
несиелік тәуекеліне ... ... ... ... ... мүмкіндік
туады.
Несиенің қамтамасыз етілуі - қарыз алушының ... қүны ... ... - ... көрсетілетін қарызды өтеуде екінші косымша
көздердің болуы. Мұндағы ... ... ... ... ... ... туу ... олардың банк алдындағы міндеттемелерін уақытылы
орындауына кепілдік береді. Кепілдік сапасы, кепіл-хат беруші, ... ... ... ... қарыз алушының ақшалай қаражатының
жеткіліксіздігі жағдайында аса маңызды.
Несиелік операциялар жасалатын ... ... ... ... ... ... ... жағдай, саяси факторлар
жатады. Бүл жағдай банктің сыртқы тэуекел дэрежесін ... ... - ... бүл ... ... ... ... қызмет етуі жэне несиелік шаралардың жүзеге асырылуы үшін ... ... ... бар ма? ... ... ... (мысалы салық
заңы) карыз алушының қызметінің нэтижесіне ... эсер ... ... көрсетілген қарыз алушы жэне ссуда туралы мәліметтер, ... ... ... ... ... ... стандартына, сол сияқты
ссудалардың сапалылығын бақылап отырып, банктік қадағалау ұйымдарының
стандарттарына каншалықты ... ... ... банк ... несиелік қабілетін бағалау критерилері
несиелік қабілетті бағалау тәсілдерінің ... ... ... ... ... ... ... бағалау;
• менеджментті бағалау;
• қарыз алушының қаржылық тұрақтылығын бағалау;
• қаржылық коэфиценттерді бағалау;
• ақша тасқынын талдау;
... ... ... ... ... орналасқан жеріне бару арқылы, қарыз алушының жұмысын қадағалап
отыру.
Отандық банктік тэжірибеде ... ... ... ... ... факторға оның қаржылық жағдайы жатады. Ол қарыз алушының
қызметін көрсететін көрсеткіш ... ... ете ... ... ... қаражаттарды орналастыру жэне пайдалану құрылымдарымен, сондай-ақ
пайданы алу, бөлу, жэне тиімді пайдаланумен сипатталады.
1.1. Қарыз алушы кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... қабілетін бағалау оның қаржылық жағдайына баға
беруді сипатайды. Қаржылық жағдайына баға беруде клиенттің ... ... ... ... ... оның ... төлем қабілетінен
байланысты:
1) шаруашылық шарттарына ... ... ... ... несиені қайтару;
3) жұмыскерлер мен қызметкерлерге жалақы төлеу;
4) ... ... және ... ... ... қаржылық жағдайы жақсы болса, ол барлық міндеттемелері
бойынша есеп айырыса алады.
Қарыз алушының ... ... ... талдау шектеулі жэне ... ... ... ... ... қабілетін талдау үшін оның
тиімділігін, төлем қабілетілігін, шаруашылық-каржылық ... ... ... ... ... ... ... көптеген
эдістемелер қолданылады. ҚР-да ҚР Үлттық ... ... ... ... ҚР ... банк ... 27 ... мәжілісінде № 26 қаулы бойынша бекітілген «Қарыз алушының несиелік
қабілетін банктердің талдауына байланысты эдістемелік нүсқауы», ... жэне ... да ... ... эдістемелер де біршама танымал.
Кәсіпорынның қаржы-экономикалық жағдайын талдау үшін негізгі көздер
ретінде қаржы ... ... ... ... ... есеп
формалары қызмет етеді: «Кэсіпорын балансы» (№1 ... ... ... оларды пайдалану туралы есебі» (№2 ... ... ... бет» (№3 ... ... ҚР ... есеп формасы
«Кэсіпорынның (ұйымның) қаржылық қызметінің негізгі көрсеткіштері туралы
есебі» (№1-Ф-мерзімді - ... ... және ... ... ... (жұмыстар, қызмет) кеткен шығындары туралы есебі» ... ... - ... - ... ... алушының несиелік қабілетін ... ... ... ... ... ... қабілетін бағалау көрсеткіштері:
| |Көрсеткіштер ... ... |
|1 ... ... |Ағымдағы активтер/ ағымдағы міндеттеме |
| ... | |
|2 ... ... ... активтер - запастар/ ағымдағы |
| |коэффиценті ... |
|3 ... ... ... ... |
|4 ... сауда |Өнімді сатудан түскен пайда/өнімді сатудан |
| | ... ... |
|5 ... ... мен ... ... ... құралдар+ айналымнан тыс |
| |айналымнан тыс акивтер |активтер |
| ... | |
|6 ... ... ... капитал |
| ... | |
|7 ... ... ... |Пайда/ұзақ мерзімді несие жэне займдар |
| |рентабельдігі | |
|8 ... ... ... ... ... қаражаттар |
|9 |Тіркемелі активтерді өтеу ... ... ... етілген |
| |коэффиценті ... ... ... ... ету ... ... шығындар |
| ... | ... |Қор ... ... пайда — түсім /активтер ... ... ... аса ... ... бүл ... өтімділігіне
байланысты көрсеткіштер.
Өтімділік деп кәсіпорынның барлық төлем түрлері ... ... ... алу ... түсндірді. Өтімділік жалпы қарыз жэне
өтімді қаражаттар көлеміне байланысты болып келеді. Баланс ... ... ... ... ... мүмкіндігіне байланысты
топтастырылған ... ... ... ... мерзіміне қарай
топтастырылған міндеттемелермен салыстыру арқылы анықталады.
Баланс активінің баптары олардың өтімділік дәрежелеріне ... үш ... ... ... ... ... ... жэне банктегі басқа да
шоттардағы каражаттар қалдыгы; касса; басқа да ... ... ... ... ... қаржы жүмсалымдарына
пайдаланылмаған қаражаттар қалдықтары);
2) жеңіл іске ... ... ... ... ... ... және ... жұмыстар; берешектермен есеп айырысулар;
өзінің ... ... ... ... ... ... каражатар бойынша есеп айырысу; банк ... ... ... ... ... ... ... жұмысшылары
және қызметкерлерімен есеп айырысу). Жеңіл іске асатын талаптар
қатарына мерзімінде төлембеген ... ... мен ... жатпайды.
Берешектермен есеп айырысу құрамында үш айға дейінгі қарыздар еспке
алынбайды. Мүнда «өзінің жүйесіндегі кәсіпорындармен оларға ... ... ... ... бойынша есеп айырысу» бабында жақын арадағы үш
ай ішінде қайтарылатын қарыздар есепке алынады.
3) жеңіл іске асырылатын тауарлы-материалдық құндылықтар (арзан ... ... ... ... тастағандағы өндірістік қорлар;
аяқталмаған өндіріс; адагы уақыт шығыстары; ... ... ... да
айналым қаражаттары).
Қарыз алушылардың салалық ерекшеліктеріне байланысты ... ... ... мәні 1,2 мен 1,5 ... ... мэнінің 1 -ден төмен болуы жарамайды. Өтімділік ... ... ... өтеу үшін ... ... шаруашылық айналымынан ақшалай
қаражаттарды босатуын сипаттайды. Қаншалықты бүл коэффиценттің мэні жоғары
болса, соғұрлым қарыз алушы тұрақты ... та ... ... ... ... қажет. Алашақтар туралы есеп
аталған шоттардың қарыз алушының жағдайына эсер.етуіне бага ... ... ... несиелік саясаттың нэтижелігін багалауға мүмкіндік
береді.
Өтімділік коэффициенттін тандау барысында мынадай факторларды есепке
алу ... ... ... ... ... және ... сату көлемі
үлкен болса, соғұрлым тауарлы - материалдық құндылықтар қоры ... ... және ... саласы (өнімге сұраныс және оны сатудан
түсетін төлемдердің жылдамдығы);
• өдіріс ... ... ... ... ... ... запасын жаңарту үшін ... ... ... ... ... ... ... мөлшерінің төмендеуіне ықпал етушілерге мыналар
жатады:
• ағымдағы қызмет зияндары;
• өткен ... және ... ... ... ... ... ... бағасының төмендетілуі;
• күрделі қаржы жұмсалымдарға иммобилизациялануы.
Өтімді қаражаттардың артық болғаны қажет емес. Егер де ол ... ... ... ... тиімділігі азаяды. Өтімді қаражаттардың артық
болу себептері: күрделі ... ... ... ... ... ... аыстырлмауының нэтижесінде
амортизацияның жинақталып калуы.
I. 2. Жеке тұлғаның төлем қабілетін бағалау
Қазіргі ... ... ... банктердің жеке түлғаларға
беретін несиелеріне тұтыну жэне ... ... ... ... ... ... ... автомобильдік несие;
• ұзақ мерзімде пайдаланылатын тауарлар сатып алуга берілетін несие;
• түрғын уйді жөндеу жүмыстарына берілетін несие;
• кейінге ... ... (оқу, ... ... және
т.с.с) берілетін несие.
Мұнда автомобильдік несие бойынша жаңа және ... ... ... көмегімен алуға болады.
¥зақ мерзімде пайдаланылатын тауарларга мыналар жатады:
• жиһаз;
• сантехника;
• аудио-видио-және тұрмыстық ... ... және ... ... да тұтыну тауарлары.
Тұрғын үйді жөндеу жұмыстарына: үйдің ішінде және сыртында құрылыс жэне
басқа да жөндеу жұмыстарын жүргізу жатады.
Мысалға, Қазақстан Республикасындағы ... банк — ... ... беру ... ... ... ... АҚ-дағы қарыз алушының несиелік қабілетін талдау
тәжірибесі
|№ |Несиелеу ... ... ... |
| ... | |
| | ... ... |¥зақ ... |
| | | ... ... алу |
| | | ... |
| | ... ... ... | |
| ... ... |Автомобиль |Автомобиль бағалау |10000 АҚШ долларына |
|1 | ... 80% ... 80%-на ... ... (немесе |
| | ... | ... |
| | | | |500000 АҚШ ... | | | ... ... |
| | | | ... ету |
| | | | ... |
| | | | ... ... |
|2 |Бастапқы жарна|Автомобиль |3 ... ... ... |20% |
| | ... 20% ... ... сатып | |
| | | ... 20%; | |
| | | |3 ... 5 ... | |
| | | ... ... ... | |
| | | ... сатып алуда | |
| | | |30%; | |
| | | |5 ... 10 ... | |
| | | ... ... ... | |
| | | ... ... ... | |
| | | |50%; | |
| | | |3 ... ... ТМД | |
| | | ... автокөлігін| |
| | | ... ... | |
| | | |3 ... 5 ... | |
| | | ... ... ТМД | |
| | | ... ... |
| | | ... ... 50%. | ... |Несие мерзімі |шетелдік |3 ... ... |2 ... ... |
| | ... | | |
| | ... 5 ... | | |
| | ... | | |
| | |ТМД ... | |
| | ... | | |
| | ... 3 ... | | |
| | ... | | |
|4 ... ... ... |АҚШ ... ... |АҚШ доллары немесе |
| | ... ... ... ... |
|5 ... үшін ... 1,5% ... 1,5% (АҚШ |Айына 1,5%(АҚШ |
| ... |(АҚШ ... және ... және |
| | ... ... |1,7% ... |
| | ... 1,7% | | |
| | ... | | |
|6 ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... |автокөлігінің |немесе түрғын үй |
| | | ... ... 10 | |
| | | ... ТМД-кі 5 | |
| | | ... ... сол | |
| | | ... | ... ... ... банктен түтыну несиесін алуға қажетті құжаттар
тізімі мынадай:
1.Қарыз алушының анкетасы
2.Жеке куэлігі (көшірмесі)
3.СТТН (көшірмесі).
4.Соңғы 12 айға ... ... ... және басқа табыстары туралы
жұмыстан берілетін анықтама.
5.Жүмыс стажы туралы жұмыстан анықтама.
6.Жанұя туралы анықтама (N3 форма)
7.Некеге тұрғандығын ... ... ... ... ... жеке ... қоятын мүліктің құжаттары.
Келесі бір дамып отырған несиеге - ипотекалық несиені жаткызуға болады.
Казкоммерцбанкте ипотекалық несие беру шарттары ... ... ... ... ... бағалау кұнынан 85 % дейін.
• Бастапқы жарна: жылжымайтын мүліктің ... ... 15% ... Несие үшін төлем: айына: 1,3% (АҚІП долл), 1,7% (теңгеде).
• Несие валютасы: АҚШ ... ... ... ... 1 ... аспаса).
• Несие мерзімі: 10 жылға дейін.
• Қамтамасыз ету түрі: пайдаланылатын немесе сатып алатын тұрғын
үй.
Жеке түлғаның төлем қабілетілігін ... ... әр ... әр түрлі
қалыптасқан. Яғни қысқаша айтқанда барлығына ... ... ... ... да ... ... қолданылатын эдістемесінен мысал
келтірейік.
Қарыз алушының төлем ... ... үшін ... ... ... ... төлем қабілетін бағалау көрсеткіштері
| ... ... ... ... |
|1 ... ... ... айлық |Несиенің мерзімі |
| ... ... ... |
|2 ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ай |
|3 ... ... және сыйақы |НҚСАТ+СМАТ |
| ... ... ... | |
| ... ... (НҚСАТ); | |
|4 ... ... (ТТ) ... ... - ... және басқа|
| | |да ... |
|5 ... ... кабілеті (ННҚ) |НҚСАТ/ТТ (мэні жобамен |
| | ... ... ... ... ... ... М.Б. ... азаматша 360 000 теңге сомасында түлыну
несиесін 36 айға, 18% жылдық сыйақы мөлшерлемесінде ... отыр ... ... таза ... - 18 000 ... жэне ... ... мүлік қояды.
Жоғарыдағы кестедегі көрсеткіштер комегімен қарыз алушы Жапарова М.Б.
төлем қабілетін былай бағалаймыз:
360000
НҚАТ=------------= 10000 теңге
36
360000*0,18
СМАТ = —------------- =5400 ... = 10000 + 5400 = 154000 ... ... 0,85(не85%)
18000
Сонымен, қарыз алушымыз төлем қабілетті, яғни оған несие беруге болады.
Ендігі қадам кепілге қоятын затын бағалауға арналады. Айталық ... ... 2 ... пэтер ұсынылады. Оның нарықтық (салыстырмалы) құны 1500
000 теңге тұрады.
Банк тарапынан бағалаушы - ... ... осы ... кепіл құны
анықталады. Отандық банк тәжірибесінде кепіл құны пэтердің ... ... -нан ... ... Ол үшін ... ... ... тозу коэффиценті = Пәтердің нарықтық құны * 3% ... = 1500000 * 0,03 = 45000 ... ... пәтердің бағасының төмендеу тәуекелі = ... құны * 15% ... ... = 1500000 * 0,15 = ... бағалау кұны = Пәтердің нарықтық құны - Пәтердің тозу
коэффиценті – Пәтердің ... ... ... = 1500000 - 45000
-225000= 123000 теңге.
4.Пәтердің кепіл кұны = Пәтердің бағалау кұны * 60%) = 1230000 * 0,6 ... ... Бұл ... ... несиенің кепілмен қамтамасыз
етілу дәрежесін сипаттайды.
III. ... ... ... ... ... ... ... клиенттердің несиелік қабілеті туралы ақпараттар жинауға
маманданағн жэне олар туралы анықтамалар беретін ... ... ... жүмыс жасайды. Бүл тэуелсіз ұйымдар банктерге келісім-шарт
негізінде ... ... ... ... «Дан энд Брэд ... ... ... Канаданың, Данияның фирмалары туралы ақпараттар жинақтап, жалпы
үлттық жэне аймақтық анықтамаларда жариялайды.
Несиелер ... ... ... ... ... ... ... факторларға жасалған талдау, батыстың банкирлеріне мынадай қорытынды
жасауға мүмкіндік ... ... ... ... мэліметтеріне сәйкес,
несиелер бойынша банктердің зиян ... ... ... 67% - ... ал 33%-ы ... факторлар үлесі келеді.
Несиелеу барысындағы банктің зиян шегуіне әкелетін факторлар
|Ішкі факторлар |67% ... ... |33% ... ... |22% ... ... |12% |
|жетіспеушілігі | | | ... ... ... оқып |21% |Кредиторлық қарызды қайтаруын|11% |
|үйрену ... ... | ... етуі | ... бағалау | | | ... ала ... ... |18% ... ... |6% |
|кеш көңіл бөлуі және | | | ... ... | | | ... | | | ... ... сапасының|5% |Ұрлық/Алдау |4% ... | | | ... ... ... зиян шегуіне себеп болатын сыртқы факторлар
қатарында бірінші орында компаниялардың ... ... ... емес.
Банктің кез-келген қарыз алушысы мұндай факторларды басынан кешуі мүмкін.
Сондықтан да қарыз алушының ... ... ... ... ... ... түрде оның қаржылық жағдайын толық анықтап білуге
тиіс. Банкроттықтың басты себептеріне басқарудағы ... ... ... ... ... нарық жағдайларындағы өзгерістер
мен бэсекеге төселе алмауы, өз мүмкіндіктерінің ... тыс ... ... ... жоқтыгына қарамастан компанияның ... ... ... ... жэне заемдық қаражатардың үлесінің
жоғарылығы жатады.
Қарыз алушының сэтсіздікке ұшырауының күэлэндыратын белгілерге: ... ... ... ... ... ... несиелер бойынша
төлемдердің уақытын созыуын өтінуі және ... ... ... ... ету ... ... ... құжаттардың
дұрыстығына байланысты несиелерді мынадай тэуекел кластарына жіктейді:
• Ең төменгі тэуекел бар несиелер (жіктеуге жатпайтын несиелер);
• Ең жоғары ... бар ... ... тәуекелі бар несиелер;
• Ережеден шығу барысында ... ... ... ... ... ... ... тэуеклдер үшін, өтелмеген несиелердің
өзіндік үлесі белгіленеді.
Несиелік тэуекелді төмендетудің ең басты тэсіліне - ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайын талдауда жэне
оның ... ... ... ... ... байланысты сенімділігін
багалауда көптеген эдістер қолданылуда.
Шетелдік банктердің тэжірибесінде карыз ... ... ... багалау несиелік тәуекелді төмендетудегі басты шара болып ... ... ... ... жүйесінде ағылшыннын клирингтік
банктерінде ... ... ... ... ... PARSER ... ... жатқызуға болады.
PARSER:
Р — Person — патенциалдық қарыз алушы туралы ақпарат, оның ... — Amount — ... ... ... ...... — несиені қайтару мүмкіндігі;
S — Security — қамтамасыз ету ......... ... — Remuneration — несиені беру тәуекелі үшін ... ...... ... беделі;
А — Ability — қарыз алушының бизнесін бағалау;
М — Means — ... ... ... ... — Purpous — ... ... — Amount — ... сомасының незделуі;
R — Repayment — несиені қайтару мүмкіндігі;
I — ...... ... ... әдісі.
Американдық банктер тэжірибесінде потенциялды қарыз алушыларды дұрыс
таңдай білуде (алты си ережесі) қолданылады:
• Сhаrасtеr (қарыз алушының ... ... ... ... Саsh (ақшалай қаражаты);
• Соllаtеrаl (қамтамасыз етуі);
• Соnditions (жалпы экономикалык жағдай);
• Соntrol (бақылау);
Қарыз алушының сипаты бұл оның ... ... ... ... ... жэне ... білдіреді.
Қарыз алушының қаржылық жағдайы оның несиені кайтару кабілетін
сипаттайды. Ол оның ... мен ... және ... алдағы
уақыттардағы өзгеру перспективаларын нақты талдау көмегімен анықталады.
Ақшалай қаражаты. Жалпы қарыз алушының алған несиені қайтаруының ... ... ... ... ... ... ... көздердің кез келгені несиені қайтаруға арналған қаражаттың
қалдық ... ... ете ... ... та ... ... ... көзі ретінде нақты ақшалар тасқынын маңызды санайды, ... сату ... ... балансын нашарлатып жіберуі мүмкін деп
санаса, ал қосымша қаражат тарту банктің ... ... ... ақашалардың жетіспеуі қарыз алушының қаржылық жағдайының
нашарлыгын сипаттайтын ... ... ... табылады.
Нақты ақашалар тасқыны мынадай түрде анықталады:
Нақты ақшалар =Таза пайда + ... ... + ... ... ... қоры жэне дебиторлық қарыз.
Бұл формуланың артықшылығы - оның ... ... ... ... менеджерлерінің біліктілігін жэне тәжірибесін, сол ... ... ... ... ... жағдайын анықтай алады.
Қамтамасыз етуі, сондай-ақ банк қарыздың қамтамасыз етілуі яғни, оның
жеткіліктілігіне, сапасына және ... ... ... оның
өтімділік дәрежесіне мән береді.
Экономикалық жағдай. Несиеге деген өтінішті қарау барысында банк жалпы
шарт ретінде елдегі іскерлік ... және оның банк ... сол ... ... ... тигізер ықпалын сипаттайтын экономикалық
конюктуралық жағдай, бэсекелестерінің болуы, ... баға және ... ... алушының несиелік қабілетін бағалаудағы соңғы факторға
бақылау жатады. Мұнда ... ... ... ... ... ... ... алушы қызметіне каншалыкты әсері болады деген
сияқты сұрақтарға жауап ... ... ... ... ... банктің құрылтайшыларын,
директорларын, акционерлерін жэне банкпен тікелей байланыста болып, ... ... ... ... басқадай қарыз алушылар жатады.
Несиелерді сапасына қарай топтау жэне талдаудың маңызы бар. ... деп сол ... ... несиелік тәуекелдің дэрежесін айтады. Несие
сапасының көрсеткішінің деңгейі несиелік ... ... ... болып келеді. Бүл жерде несиелік тэуекелдің көрсеткіштерінен
несие ... ... ... ... ... ... - бүл банктің берген несиелері бойынша анықталатын нақты
шамасында. Несиенің сапасының категорияларына байланысты ... ... жэне ... эр ... ... ... мерзімі өткен,
үмітсіз несиелерді біле отырыпғ банк несиелік операциялар бойынша зияндарды
төмендетуге бағыталаттын шаралар ... ... ... ... қол
жеткізеді.
Несиелердің қайтарылмауынан зиян шегу - кез келген банк қызметінің
қашса қүлылмайтын үлесі. Оларды толық жою ... ... ... ең ... ... ... ... тәжірибе несиелік процестегі проблемалық несиелерді
анықтауда 25 белгіні қолданылады:
1. Таяу арадағы қарыз алушының қаржылай тұрақсыздығы;
2. ... ... ... ақпараттардағы алшақтық және қарама-қайшылық;
3. Қарыз алушының серіктестігінің түрақсыздылығы;
4. Басшыларының моральдық ... ... ... арасында, компанияны иеленушілер, ... ... ... үшін ... ... ... жиі ауысуы;
7. Басшылардың салмаксыщдық мінезі;
8. Қарыз алушының басшысының несиелік процесті жеделдетуге банк
қызметкеріне ... ... ... ... Қарыз алушының жабдықтаушылары мен сатып ... ... ... ... алушының өз алашақтарына жасайтын бақылауының әлсіздігі;
11. Қарыз алушы саласының, сол ... ... ... ... ... ... ... яғни актив жэне пассив баптарының
толық берілмеуі;
13. Қарыз ... ... ... нақты мақсаты болмауы;
14. Қарыз алушыда ссуданы қайтаруда анық бағдарламаның болмауы;
15. Несиені өтеудегі резервтік көздерінің болмауы;
16. Несие ... ... ... алушы тарапынан материалдық
қамтамасыз етілмеуі;
17. Қарыз алушының несиелік өтінішінің негізсіздігі;
18. Қарыз алушы несиені акционерлік ... ... бере ... ... ең ... ... емес, айналыс аумағына бағытталуы;
20. Несиені қайтару мерзімі ... ... ... ... ... қызметі туралы есеп беру мәліметінің
мерзімінің ... Банк ... ... ... нормалардан ауытқуы;
23. Несиелеу шартының қайта қаралуы;
24. Қарыз ... ... ... ... ... көрсеткіштерден ауытқуы;
25. Қарыз алушының есеп және бақылау жүйесіндегі ауытқуы.
IV. Несие беру және қайтару есебі
Несие бөлу ... ... ... ... негізінде несие бөлімі заң
бөлімімен бірігіп несиелік келісім мен кепіл келісімін дайындайды. Несиелік
бөлім қажетті қолдарды ... оны ... ... келісім, кепіл келісімі және басқа да құжаттар ... ... ... ... кепілді тізімге алу үшін немесе
ҚРҮБ талаптарына сай рәсімделген кепілдеме хаттарын алуға немесе несиені
қайтаруды ... ету ... ... ... рәсімдеу үшін заң
бөліміне беріледі. ... ... ... негізделген несиенің
қайтарымдылығын қамтамасыз ету құжаты бойынша несие бөлімі бухгалтерияға
несиені аудару ... өкім ... Яғни оған Банк ... ... несие бөлімі басшысының қолы қойылуы керек. Занды тұлғалар үшін
мерзімдік міндеттемелер ... ... ... ... ... ... үкім ... аударады және мерзімді міндеттемелердің
бизнес жоспары мен келісімге келген тапсырма сай екенін тексеру үшін несие
бөлімінің қолымен куәландырылған ... ... ... ... ... ... шотын ашу және жабу ішкі бухгал-терияның бүйрығы
бойынша жүзеге асырылады. Несие толық сомада немесе бөлшектеп беріледі:
... ... ... ... ... ... ... төлеу;
• бенефициар төлем құжаттары бенефициар мекенжайына ... тек ... ... ... ... ... ... сәйкес
құжатты банкке көрсеткеннен кейін орындалады);
• аккредитив қою жағдайында ... ... ... ... ... қарыз алушының есеп айырысу шотына несие сомасын аудару;
• қарыз алушыға қолма-қол ақша беру;
• қарыз алушының жазбаша көрсетілген ... ... ... ... басқа да жолдармен.
Қызмет көрсетіп отырған банк клиенттерге несие берген кезде мынадай
корреспонденттік шоттар құрылады:
Дт 1411, 1417 ... ... ... ... және ұзақ ... 1001 ... қолма-қол ақша»
2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары»
Мерзімді міндеттемелер бір мерзімде баланстан тыс шотқа келіп түседі -
«Әр түрлі құндылықтар және ... (7339). ... банк ... ... ... беру ... ... бухгалтерлік жазу жасалады:
Дт 1411 «Клиенттерге берілген қысқа ... ... ... ... үзақ ... ... 1050 «Ъанктің корреспонденттік есепшоттары».
Клиенттерге шетел валютасымен несие берген кезде келесідей жазу
жасалады:
Дт 1411, 1417 ... ... ... және ұзақ ... ... 1858 ... ... валютасы бойынша валюталық қысқа позициясы»
2858 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық ұзақ позициясы».
Сонымен бір уақытта теңгемен:
Дт 1859 ... ... ... ... қарсы құны (валюталық
ұзақ позициясының)»
2859 «Шетел валютасының ... ... ... құны (валюталық
қысқа позициясының)»
Кт 1001 «Кассадағы қолма-қол ... ... ... ... 1050 ... ... ... қайтару кезінде өткізбелер керісінше ... ... ... қайтарған кезде:
Дт 1001 «Кассадағы қолма-қол ақша»
2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары» 1050 ... ... Кт 1411 ... берілген қысқа мерзімді
қарыздар»
1417 «Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар». Шетел валютасында
берілген несиені ... Дт 1001 ... ... ақша»
2203 «Клиенттердің ағымдағы ... 1050 ... ... Кт 2858 ... ... валютасы бойынша валюталық
ұзақ позициясы».
Бір уақытта теңгемен берілген:
Дт 1859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны ... ... ... валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны ... ... 1411 ... ... ... ... ... «Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар». Клиент қарыздың
негізгі сомасын қайтармаған кезде, ол кешіктірілген қарыз деп есептеледі:
Дт 1424 ... ... ... ... ... өткен берешегі»
Кт 1411 «Клиенттерге берілген қысқа мерзімді қарыздар»
1417 «Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар». Болашақта клиент
кешіктірілген қарыздарын төлеген ... Дт 1001 ... ... ... «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары» 1050 ... ... Кт 1424 ... ... бойынша клиенттердің
мерзімі өткен берешегі».
Егер клиенттің қаржылық жағдайы үмітсіз деп ... онда банк ... ... ... 1427 ... ... ... клиенттердің оқшауланған берешегі»
Кт 1424 «Банк қарыздары бойынша клиенттердің мерзімі өткен берешегі».
Тосқауыл ... ... ... ... ... тоқтатылады.
Клиенттің тосқауыл қойылған берешегі қайтарылған кезде:
Дт 1001 «Кассадағы қолма-қол ақша»
2203 «Клиенттердің ағымдағы ... 1050 ... ... 1424 ... ... ... клиенттердің мерзімі өткен берешегі».
Несие бойынша пайыздарды есептеу және алу есебі
Несиелеу принципінің бірі - төлемділігі болып табылады, яғни ... ... үшін ... ... ... керек. Осы үлгіде
несие ұсына отырып банктер делдалдық қызметі үшін өтемақы ... ... ... бойынша төлемдер төленбеуінің тәуекелін өздеріне алады, өйткені
банктің салымшылар ... ... ... ... ... Банк қызметінің негізгі түрі сырттан қаражат тарту ... ... беру ... ... Бұл ... өзін-өзі ақтау себебі
сырттан тартылған ... ... ... банк өзі ... ... ... ... пайыздың деңгейі мынадай бірқатар факторларға байланысты:
• несиелік қаражатқа деген сұраныс пен ұсыныстың қатынасы. ... ... ... ... ... ... ... жоғары
болады және керісінше;
• ҰБ саясатының ... ... ... ҰБ екінші деңгейдегі
банктердің ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлемені темендету ... ... ... резерв нормасын, ... ... ... ... ... ... ... көлемі және мерзімі (несиенің көлемі ... ... ұзақ ... онда ... ... де жоғары
болады);
• несиелік капиталдың өзіндік құны ... ... ... ... ... ... ... алушының несиеқабілеттілігі. Банк қарыз алушының қаржылық
қатынасы тұрақты, сенімді ... ... ... ... және ... егер қарыз алу-шы сенімсіздеу болса
банк жоғары пайыздық мөлшерлеме белгілейді;
• қамтамасыз ету сипаттамасы ... ... ... ... өтімділік дәрежесі);
• несиенің мақсаты.
Банктік несиенің пайыздык мөлшерлемесі деңгейіне әсер ететін тағы ... ... ... - сол ... ... ... ... капиталы
жеткілікті мөлшерде қалыптаспаған банктің табыстық деңгейі жоғары емес ... ... ... ... ... ... ... пайыздық саясат ұстанғаннан басқа әрекет ете алмайды. Банктер
бұл позициялар бойынша ... ... ... онда ... ... ұстануларына жол береді. Банктің пайыздьщ ... ... ... әсер ... Банктік несиенің пайыздық мөлшер-лемесі де
инфляцияның өсуіне сәйкес өседі. Бұған мысал ретінде мына ... ... 1993-94 ... ... өсу ... өте ... ... коммерция-лық банктері несиені 360 жылдық пайызбен берген.
Жоғарыда айтылғандардан мынадай қорытынды алуга болады: банктік несие
пайызының жоғары ... ... ... ... ал төменгі шегі несиелік
ұйымның өзінің қызмет ... ... беру ... тұрақты немесе қалқымалы пайыз бекі-тілуі мүмкін.
Тұрақты пайыз несие шартының әрекет ету ... ... ... ... ... ... несиелік шарт әрекет ету уақытында өзгеруі
мүмкін. Банктегі бухгалтерлік есепшот бойынша пайызды аудару және ... ... ҚРҮБ ... ... ... бухгалтерлік есепшот
бойынша пайызды аудару және олардың ... ... ... ... Бұл ережеге сәйкес аналитикалық есепшот бойынша пайызды аудару
үшін, банктерде әр ... ... ... несиені пайдалану мерзімі
және пайыздық мөлшерлеме бойынша дербес шот ашылады.
Банктің ... ... ... ... ... ... тәртібі, кезеңі, пайыздық аудару мерзімдері және төлету тәртібі
анықталады. Бұл шешімді ... ... ... ... ... ... болып табылады және банктің келісімшартында көрсетіледі.
Несиелік келісімшартта карастырылған ... және ... ... ... ... ... ... ау-даруға және төлеуге жол
берілмейді. Шотты жапқан ... ... ... бір банктен баска банкке
бергенде, пайыздар шоттың дәл жабылған ... ... Шот ... одан ... ... ... ... қойылымынан шоттың иесіне
тиімді етіп және банк өзіне тиімді етіп одан пайыздық мөлшер-лемесін ... ... ... ... сол ... пайдасы деп саналады.
Несиелер бойынша пайызды төлеу және ... үшін ... ... ... ... түрінде берілсе, пайыздық аударымдар бойынша:
Дт 1740 «Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы ... ... ... 4411, 4417 ... берілген қысқа, ұзақ мерзімді қарыздар
бойынша сыйақы алуға ... ... ... ... валютасымен берілген жағдайда, пайыздық аудару бойынша:
Дт 1740 ... ... ... және ... ... есептелген кірістер»
Кт 1858 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық қысқа
позициясы»
2858 «Банктің шетел валютасы ... ... ... ... ... түрінде:
Дт 1859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны
(валюталық ұзак позициясының)»
2859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген ... ... ... ... 4411, 4417 ... ... қысқа, ұзақ мерзімді қа-рыздар
бойынша сыйақы алуға ... ... ... ... ... Дт 1001 ... қолма-қол ақша»
2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары» 1050 ... ... Кт 4411, 4417 ... ... ұзақ ... қарыздар бойынша сыйақы ... ... ... сәйкес пайызды ай сайын төлесе, онда банк ... ... ... ... ... ... ... Дт 1001
«Кассадағы қолма-қол ақша»
2203 «Клиенттердің ағымдағы ... 1050 ... ... 1858 ... ... ... бойынша валюталық қысқа позициясы»
2858 «Банктің шетел валютасы бойынша ... ұзақ ... ... ... ... былай жазылады: Дт 1859 ... ... ... ... кұны (валюталық ұзак
позициясының)»
2859 «Шетел ... ... ... ... ... ... позициясының)»
Кт 4411, 4417 «Клиенттерге берілген қысқа, ұзақ ... ... ... ... байланысты кірістер».
Кешіктірілген пайыз сомасына:
Дт 1741 «Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша
мерзімі өткен ... 1740 ... ... ... және қаржы лизингі бойынша
есептелген кірістер».
Клиенттердің кешіктірілген қарыздары бойынша аудару кезінде:
Дт 1741 «Клиенттерге берілген қарыздар және ... ... ... ... ... 4424 ... ... бойынша клиенттердің мерзімі ... ... ... ... ... ... белгілер банкті сақтандыра отырып, мерзімі ... ... ... ... олардың пайда болуын анықтап ... ... ... қатар, американдық коммерциялық банктердің
күмэнді несиелерді анықтау жэне жою жүмысы эр түрлі ... ... ... банк жэне ... ... ... ... ретінде әрекет
етеді. Олар жаңаша келісім жасай отырып, қарыз алушыға ... ... ... ... ... қосымша жасалған келісім нэтиже бермесе, яғни ... ... ... ... және ... ... көз ... мүмкін
болмаса, онда банк келесі кезеңге - мүлікті сатуға көшеді. Бірақ бұл жерде
көптеген кедергілер де болу мүмкін. ... ... ету ... ... ... жағдайына сәйкес ауытқуы мүмкін.
Бүл жерде оны бағалау, нарықтық песпективаларды есепке алып жүргізілуі
тиіс. Егер қамтамасыз ету қүралы, ... ... ... толық
мүмкіндік бермесе, үшінші кезең - ... сот ... ... ... ... ... банк әр ... формада таңцап жүзеге асырап
алады. Бүл проблемалық несиемен жүмыс ... ... ... болып
табылады. Сонымен, таңдау жолдары келесідей:
1.Борышқордың мүлкін ... ... сот ... орындалуы жолында
қарызды қайтару.
2.Тіркелген мүлікті баспа беттегі аукциондары арқылы сату;
3.Борышқордың үшіниіі бір ... ... ... ... ... ... мүлкін басқарушы түлға ретінде мәртебе
беріледі.
Мерзімі ... ... ... банк жұмысының нәтижесі борышқордың
банкроттығы болып табылады. Бұл бесінші кезең. Банкроттық -бүл ... ... ... ... құралы.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1.Мақыш С.Б., Ильяс А.Ә. «Банк ісі» - оқу ... ... 2004ж. 181-192 ... В.И. ... ... и статистика» 2002г. 183-289 беттер.
3.Лаврушин О.И. Москва. «Финансы и статистика» 2000г. 320-334 беттер.
4.Банки и ... ... ... ... ... ... 2001г. 201-265стр.
5.Банквское дело /под.ред. Г.Г.Коробовой/ учебник -М; Экономист, 2004г.
751стр.
6.Баквское дело /под.ред. Г.С.Сейткасымов/ Алматы. Қаржы ... М.Т. ... ... банков в Казахстане. Учебное
пособие /КазГАУ. Алматы./ Экономика 2001г.
8.Нурсеитов Э.О. ... ... ... ... ... -2000г. №8.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
АҚ «Казкоммерцбанктің» экономикалық мазмұны30 бет
В.С. Библердің мәдениет диалогы мектебі идеясын жоо-да оқытудың тәжірибесіне енгізу13 бет
Түрік қағанаты (551–603 жж.)4 бет
Тәттіні көп пайдалану неге алып келеді?4 бет
ҚР-дағы жекешелендіру мәні, кезеңдері және оны жүргізу әдістері3 бет
"Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау 60 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
IT технологиялар. оның PR-дағы орны3 бет
Pseudomonas туысы өкілдерінің фенолды ыдырату қабілетін зерттеу22 бет
Spirulina platensis клеткасының тіршілік ету қабілетіне сақтау ұзақтылығының әсері35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь