Канаданың экономикалық-географиялық жағдайы


Мазмұны.

Кіріспе

Канаданың экономикалық.географиялық жағдайы.

1.1.Географиялық орны.Саяси.әкімшілік бөлінісі.

1.2.Табиғат жағдайы мен ресурстары.

1.3.Халқы.

Канаданың шаруашылық құрылымы.

2.1.Өнеркәсібі.

2.2.Транспорты.

2.3.Ауыл шаруашылығы.

3.Қортынды.

Пайдаланылған әдебиет.
Кіріспе.
Канаданың экономикалық-географиясы.Канада территориясы жағынан ең ірі мемлекет болып табылады.Үш мұхитпен шектеседі.
Канада-елдің үлкендігі жағынан Ресейден кейін 2-ші орынды алады.
“Канада”сөзі “Капала”сөзінен шықан.Канада әлемдегі индустриалды дамыған елдердің алғашқы жетілігіне кіреді.
Шығарылатын ұлттық өнімнің абсолютті көлемі дүние жүзінде 7-ші орында.
Канаданы 7физ-географиялық аудандарға бөлуге болады.Халқының саны 30,1млн.адамға жуық.
Дүние жүзінің басқа елдеріне қарағанда Канада да көлдер мен өзендер көп.
Канада да өнеркәсіп салаларының ішінде тау-кен өндірісі алдыңғы
қатарда.Канада 3 ауданға бөлінеді.
Орталық,Далалық ж/е Тынық мұхиттық.Ауыл-шаруашылығы жақсы дамыған. Канада ауыл-шаруашылығының арқасында экспортта 2-ші орында.
Дүние жүзінде Канада электроэнергия өнеркәсібі жағынан 5-ші орында.
Пайдаланылған әдебиет.


1.Бородевский А.Д. “Канада в системе международных экономических
отношений”Москва 1986г.

2.Мозель Т.Н.”История Канады в 70-е годы”Москва 1985г.
3.Немова А.А.”Экономика в начале подьема ”США: экономика,политика,
идеология.#6.1993г
4.Старостенков Е.И.”Экономика Канады в 1988г.”США:экономика,поли-
тика,идеология.М.1989г.
5.”Большая Советская Энциклопедия”1том.
6.Н.Г.Кузнецов Г.Г.Нестеров “Экономическая география””Весь мир:
страны,флаги,гербы”.
7.Энциклопедия”Аванта”1том.Страны.Народы.Цивилизации.
8.Ю.Н.Гладкий С.Б.Лавров”Экономическая и социальная география мира”.
9.Большая энциклопедия Кирилла иМефодия.

Пән: Экономикалық география
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігі

Канаданың экономикалық географиясына жалпы сипаттама.

Мазмұны.
Кіріспе
Канаданың экономикалық-географиялық жағдайы.

1.1.Географиялық орны.Саяси-әкімшілік бөлінісі.

1.2.Табиғат жағдайы мен ресурстары.

1.3.Халқы.

Канаданың шаруашылық құрылымы.

2.1.Өнеркәсібі.

2.2.Транспорты.

2.3.Ауыл шаруашылығы.

3.Қортынды.

Пайдаланылған әдебиет.

Кіріспе.
Канаданың экономикалық-географиясы.Канада территориясы жағынан ең
ірі мемлекет болып табылады.Үш мұхитпен шектеседі.
Канада-елдің үлкендігі жағынан Ресейден кейін 2-ші орынды алады.
“Канада”сөзі “Капала”сөзінен шықан.Канада әлемдегі индустриалды дамыған
елдердің алғашқы жетілігіне кіреді.
Шығарылатын ұлттық өнімнің абсолютті көлемі дүние жүзінде 7-ші
орында.
Канаданы 7физ-географиялық аудандарға бөлуге болады.Халқының саны
30,1млн.адамға жуық.
Дүние жүзінің басқа елдеріне қарағанда Канада да көлдер мен
өзендер көп.
Канада да өнеркәсіп салаларының ішінде тау-кен өндірісі алдыңғы
қатарда.Канада 3 ауданға бөлінеді.
Орталық,Далалық же Тынық мұхиттық.Ауыл-шаруашылығы жақсы
дамыған. Канада ауыл-шаруашылығының арқасында экспортта 2-ші орында.
Дүние жүзінде Канада электроэнергия өнеркәсібі жағынан 5-ші
орында.

1.Канаданың экономикалық-географиясына жалпы сипаттама.

Канаданың мемлекеттік тууы..Европалық қоныстанушылардың отарлауы
17ғасырда басталды.Әсіресе Ағылшын және Француз отарлаушылары көп
болған. 7жылға созылған соғыстың нәтижесінен кейін Франция жеңіліске
ұшырап Канада жеріҰлыбритания иелігіне өтеді.1867ж.бірнеше отарлаушылары
ыдырағаннан кейінбіріккен Доминион Канадасы құрылды,ал 1868ж.доминион мөр
композиционы ресми түрде мойындалды.Мөрде 4федерациялық басшылықтың
елтаңбалары біріктірілді.Олар Онтарио,Квебека,Жаңа Скотин және Нью-
Брансуика .Британ империясының қабылдаған ереже бойынша
отаршыларадминистрациясы жалаудың жоғары бұрышына британша Юнион Джеком
жазу және мөр бейнеленген немесе толқынды бөлігі ендіжу басқыншылар
елтаңбасы бар көк түсті жалау қолдана бастады.Король жарлықтарының
мәтіндерінде британ жалауының эмблемалары Бэджем деп аталған.Сауда саттық
соттары дәл осындай бірақ ешқандай эмблемасын қызыл жалауды [Red
Ensign]пайдалану керектігі жазылған.Канаданың төртбөлікті елтаңбасы
отаршылар администрациясының көк жалауында ең алғаш 1868ж.жел-тоқсан айында
бейнеленген.1870ж.16 маусымда көк жалаудағы бэджем ресми түрде
мойындалды,ал 1871ж маусымында ол Викториядағы әскери шерулерде
қолданылды.Шамамен 1870ж бэджеміне қосылған түрлі британ қызыл жалауларының
шығуы британ заңдарын бұзщылық болып табылды.Бірақ Канада елі өздерінің
ұлттық белгілерінің болғанын қалады.Монитаб біріккеннен кейін жалауда 5
жолақты бэдж пайда болды.Британ колумбиясы[1871]және Принц Эдуард аралы
[1873]елдері біріккеннен кейін бэдж жеті бөлікті,ал 1907ж тоғыз бөлікті
болды.Кейбір ресми емес жалауларда елтаңба бэджі венокпен қоршалған
[кейде]және тәж бейнеленген[әрқашан] Веноктың төменті бөлігінде Канада
символы
ретінде құндыз бейнеленген.Көбіне бэдж ақ шеңберде орналасқан.Көк жалауда
көк бөлікті елтаңба қалқаны бейнеленген,бірғана ресми көрсетілген төрт
жолақты қалқан қолданылған.Осындай көк жалаулар1965ж дейін әскери
корабльдердің Гюйсі болып келген.1890ж 30 шілдедеде Канада басшылары ресми
түрде сауда судтарының қызыл жалауына халық-тың сүйікті бэджін қосты.
Ағылшын адмиралдары бұл шешімді 1892ж 2 ақпанда мойындады.21ғасырдың
алғашқы жартысында бэджі бар ресми емес қызыл жалауларда ұлттық ретінде
қолданыла берді.Ол парламент ғимараттарында да тұрды[1875] 20ғасырдың
20жылдары бэджіні қызыл жалаулар басқару ғимараттарының барлығында орна-
ласты.Бертін келе бэджіні қызыл жалау ұлттық жалауға айнала баста-
ды.Мысалы,оны Канаданың әскери бөлімшері 1945ж 5 қыркүйекте бұл жалау ресми
түрде ұлттық жалау болып жарияланды.Осы күні Канада басшылары қызыл
жалаудың барлық басқару ғимараттарында елдің ішкі және сыртқы саясатта
қолдаруын қадағалады.1921ж21 қарашада ел таңбасы өзгертілді.Ол 5жолақтан
–Англия,Шотландия,Ирландия,Франция елтаңбасы және Канаданың өз символы
ретінде үш жасыл үйеңкі жапырақтардан тұратын күміс жолақтан тұрды.1922ж
геральдиялық қалқанның жаңа нұсқасы Канаданың қызыл және көк жалауларында
кездесе басталды.
1957ж. елтаңбадағы үйеңкі жапырақтары қызыл болды.Үйеңкі жапырағы.
Канада елінде көп қызығушылыққа ие болды.Ол ұлттық өзіндік символы ретінде
елтаңбада ғана емес жалауда да бейнелене бастады.Канада Франко тілді
Канадалықтардың талап етуінен 1945ж. басқару аймағында жаңа ұлттық жалау
идеялары (Юнион Джек жазуының )талқылана бастады.
1954ж.21мамырда министрлер кабинетінде үйеңкі жапырақты 3 қызыл
жалау мақұлданды.Бұдан бұрын 14мамырда пример –министр Пирон

Канада жалауында ақ жолақта 3 үйеңкі жапырағы және жиегінде 2 көк жолақ
болу керектігін жариялаған.1964ж. . қазанда көптеген ұсыныстар бойынша
3түрлі жалау проектісін таңдады.”Юнион Джек”жазуы және лилия гүлі бар қызыл
жалау,ақ фонда 3үйеңкі жапырағы және 1үйеңкі жапырағы бейнеленген болатын
жалаудың негізгі элементері үйеңкі жапырағының дизайнері Жак Сен-Сир,жалау
пропорциясын-Джорд Биот,ал гүл кестесін Гюнтер Выщетскидікі.1964ж
15желтоқсанда жалпы Канада парламентінің палатасы көп дауыспен жаңа жалау
жөнінде заң проектісін қабылдады.Сенат бұл шешімді 17 желтоқсанда бекітті.
1965ж.28қеңтарда жалау жөніндегі заң қабылданып,ағылшын королевасы қол
қойды.1965ж.ақпанда королева Елизабета 2 Канадаға барып жаңа жалаудың
көтерілуіне қатысты.Канаданың қазіргі жалауы вертикал орналасқан жоллақтан
тұрады;қызыл,ақ қызыл. Ақ жолақтардың шеті 2 қызыл жолақтың енінен 2 есе
көп.Ақ жолақтың ортасында қызыл үйеңкі жапырағы бейнеленген.Жалаудың
ұзындығы оның енінен 2 есе үлкен.Қызыл түс өздерін құрбан етуге дайын
екендігімен потриоттық сезімді бейнелейді,ақ т үс 2 елдің арасындағы
бейбітшілікті,Солтүстік Канададағы шексіз ақ қарды: ал үйеңкі жапырағы-
ұлттық бірлікті бейнелейді.
1964ж.18желтоқсанда Канада парламенті жалауға ресми түрде мәртөбе
және “Юнион Джекті” енгізді.Ол Канаданың Британ достығына мүше екендігінін
және король жанұясының мейрамдарына қатысатындығының символы.
Канада тарихының көп кезеңдерінде ол жеке өзіндік мемлекет болып
танылмаған.Тіпті 20ғасырдың 20 жылдарында Ұлыбритания қол астынан шыққан
күннің өзінде де Канада елінің мемлекттік символдары-елтаңба, жалау және
ұранның пайда болуына кедергі келтірді.Канада елтаңбасы

батыс Европаның геральдик басқыншыларына қарсы ұйымдастырылды
.Оны құрудың ең алғашқы әрекеті Канаданың 1867ж. теңіз жағалауының
Ұлыбритания қоласы доминион-автопомиясының басқыншыларынан босауынан
кейін жасалды.Алғашында ол Канада басшыларының компонеттерінің механикалық
эмблемасы түрінде болды. Бұл елтаңба Канада елінің ресми символы ретінде
мойындалды және щекті қолданыс тапты.
Канаданың мемлекеттік елтаңбасы.Жаңа провинсияны қабылдауда
Канада конфедерацияларында басқару символдарын одақты эмблемаларға
ауыстыру кезінде байқалды.1919ж.Канада басшылығының арнайы комитеті жаңа
елтаңба проектісін жасап Лондаға жіберді.Ол Британ эмблем-коледжінің
қарауынан кейін және корол Георг 5 бекіткеннен кейін 1921ж. елдің ресми
эмблемасы болды. Сол кезде королъ Канаданың ұлттық түстерін қызыл және ақ
деп жариалады.
Канада елтаңбасының ортасында 5 жолаққа бөлінген сүйір книз қалқан
орналасқан. Олардың төртеуі Канадалықтардың негізгі бөлігі саналған елдің
ескі эмблемасын сипаттайды: Англия-қызыл жолақта үш алтын арыстандар,
Шотландия-алтын жолақтағы қызыл арыстан, Ирландия-көк жолақтағы алтын арфа
және Франция – көк жолақта үш алтын лилия гүлі, ал 5-ші төменгі ақ жолақты
бір сабақтан шыққан және көптеген халықтың ішінен жаңа ұлттың дамуын
көрсететін үш қызыл қаныт үйеңкі жапырағы бейнеленген.
Арыстанның артқы аяғы және жалғыз мүйіз (аң) тұрған қалқан Ұлы-
брита ния елтаңбасына байланысты алынған. Арыстандар алдыңғы аяқ-
тарымен королъдер бірлестігі немесе Франция королъдігінің белгісі бар
флагматты тірек тұрған. Қалқан үстінде арыстан оң аяғымен бір үйеңкі жа-
пырағын ұстаған бейнесі орналасқан рыцаръ қалпағымен аяқталады.
Алғашқы кездері жапырақтар жасыл түсті болған, бірақ 1957ж Кана-

даның ұлттық түсіне сәйкестендіріп қызылға ауыстырылды.Арыстан басында
кішкентай тәжі,ал оның үстінде Ұлыбритания династиясын басқаратын үлкен
тәжі болған.Елтаңбаның төменгі бөлігінде көк көгілдер таспада “A marc usgus
admare”жазуы бар (теңізден теңізге дейін ) Канада-
ның бұл ұраны 72 тәурат кітабынан алынған.”Ол тңізден теңізге дейін, өз-
еннен жердің шегіне дейін басқарса да ” деп жазылған.Ұран алған 1906ж.
Саскачеван заң шығарушы ассамблеясында ресми түрде қолданылған және
1921ж.елтаңба енгізілген.
Канада елтаңбасы ресми құжат ретінде басшылықта ел парламентінде
кейбір министерствада жоғарғы соттада,парламент пікірталастарын жария-
лағанда,шет елдерге жіберілетін Канаданың құжаттарында пайдаланыла-
ды.
1.1.Канаданың географиялық орны.

Канада –территориясы жағынан ең ірі мемлекет 10млнкм2 немесе жер
шарының 112 бөлігін алып жатыр.Үш мұхитпен шектеседі.Жер бетіндегі ең ұзын
жағажайлар 244м.км2 бар.Осы елде 900км.АҚШ-пен шектескен шекар әлемдегі
ең ұзын күзетсіз шекара.Ал Россиямен “шекара”ең қысқа шекара болып
табылады.Бұл 2 елдің полярлы секторының шекаралары түйісетін математикалық
нүкте-солтүстік полюс.
Канада және Россия бір-бірімен көрші елдер болып қаралады және
олардың полюс нүктесінен басқа елдердің Канада жер көлеміне қызы-ғатындай
бар. Табиғат климаты жағынан бұл 2 элемент ұқсас бұл 2 елдің үлкен
территориясының орналасу, даму тарихы нәтижесіндегі ұлттық экономикасының
ұқсас болуы.
Канада-жер көлемі жағынан Россиядан кейін 2-ші орында.Солтүстік
бөлігі полярлы шеңберден алыс жатыр,бірақ Канаданың оңтүстік бөлігі
көбінде АҚШ-пен шектеседі. Мемлекет 10 провинциядан және 2 терри-

ториядан құралған.Атлант жағалауларынан алыс орналасқан.Мысалы:
Франкотілді монриаль қаласы көп ерекшеленеді.Елдің орталық аудандары-ның
жазық жерлері жыртылған.Тынық мұхитының алыс жағалаулар орман
массивтерімен ұласады.Канада кезінде аграрлы ел болған.Ауыл шаруашылығы
елдің экономикасы үшін басты рөл атқарған, бірақ Канада қазіргі кезде
түрлі өндірістік таварлар шығаратын дамыған индустриалды ел ретінде
танылады.
“Канада”сөзі “капала ”сөзінен шыққан. Ол Американдық индейстердің
тілінде “көне”немесе “қауым”деген мағына береді. Шынында да ел түрлі
қауымдардың бірігуінен тұрады. Канадалықтардың ішінде Англия және Француз
елдерінің өкілдері бар. Ел ресми түрде 2 тілді болып табылады.Канада да
европалықтар,азиаттар және американдық корендер, сонымен қатар эскимостар
тұрады.
Канада әлемдегі индустриалды дамыған елдердің алғашқы жетілігіне
кіреді.Шығарылатын ұлттық өнімнің абсолютті көлемі дүние жүзінде 7
орында.Канада –никел, цинк,асбест, клийн тұздарын және газет қағаздарын
шығарады. Алтын,күміс, уран, титан,гипс,күкірт, қорғасын өндіру жағынан
алғашқы 3-ке кіреді.Бидай,темір рудалары,мыс,табиғи газ,электроэнергия
жабдықтар мен машиналардың көптеген түрлерін
байналыстың космостық түрлері ядролық реакторларды ірі экспорттаушы-сы
болып табылады. Көп факторлы комплексті бағалауларға сүйенсек,
1992ж. ООН Канада экспортық жағынан “сапа”жағынан 1-ші орында
болған.
Аудан-9 970 610квкм.
Тұрғындар-28 436 000
Астанасы-Оттава (921 000)
Басқа да ірі қалалары-Торонто (3 893 000),Монриал

Мемлекеттік тілдері-ағылшынша,французша
Негізгі діні-христиандық
Ақша бірлігі- Канада доллары
Негізгі экспортық бабтар-автомобилдер,мұнай,алюминий, бидай.
Басқару түрі-федеративті конституциялы монархия.

1. ЭГС.
Канада 7-физ-географиялық аудандарға бөлуге болады.Арктика
таулары.Элсмир аралы және Баффинова жері аралының солтүстік-шығыс
Жағалауларының үлкен бөлігін биік таулармен оның баурайлары алып
жатыр.Бұл аудан үлкен енділікті және айтарлықтай суық. Баурайлардың үстінгі
бетін мәңгілік (мұз) тоң қаптаған,территорияның көп бөлігін мұз қаптаған.
Лаврент щиттері.Бұл аудан территориясы көне кристалдың алғашқы
түрлерінің шығуымен сипатталады.Рельефтің жергілікті түрі – мұзды периодтар
жалғасады.Мұз жабылған массивтерісолт.қарай жайылып
үстінгі беті тегіс.Бұл ауданда мыңдаған өзендер центрінде Гудзонов шығанағы
бар.Шеңбер формалы барлық аудан Канаданың жартысын алып
(4,6млн.км) Аудан миниралды ресурстарға бай,мұнда менделеиев кестесіндегі
барлық элементтері десекте болады.
Аппалач таулары.Канада АҚШтың шығыс бөлігі арққылы өтетін теңіз
жағалауымен Ньюфаундленданың негізгі Аппалач жүйесінің ең солт. Аймағын
құрайды.
Ішкі жазықтар.Бұл Канада щитындағы ауданның тегіс және жартылай-
толқынды рельеф АҚШ-тан дала провинциясына дейін және ары қарай солт.-
батыстағы Тынық мұхитының жағалауларына қарай

жалғасады.Канаданың щит және ішкі жазықтықтар Канадамен АҚШ-тың шамамен 60
пайыз алып жататын төменгі рельефті облысты құрайды.
Құзды таулар. Ішкі жазықтықтардың батыс аймақтарын жағалай
көтеріледі.Құзды таулар жартылай-толқынды жазықтықтарға керісінше,биіктігі
3000 м.жететін шыңдары бар.
Тау аралық аудандар. Батысқа қарай құзды тауларды тау жоталарынан
бөліп тұратын Тынық мұхитының жағалауын бойлай орналасқан жіңішке
үстірттері бар.Бұл аудан геологиялық жағынан өте қиын мұнда лаберинт
үстірттері биік емес жоталар бар.
Тынық мұхитының таулы жүйелері.Континенттің батыс аймағы елдің
таулы аймағы ьолып табылады. Ол Аляскадан басталып Юкон және Ағылшын
Колумбиясы территориясы арқылы өтіп Оңт. Колифорниядағы Сьерре-Невадаға
дейін созылып жатыр.
Өткен ғасырда француздың атақты географы Элизе Реклю өз ойын айтқанда
Канаданы тиянақты геоглафиялық бірлікті құрамайды дейді.Қазіргі кезде
кейбір географтар “Канаданың географиялық кедергілері”деген терминде де
қолданып жүр.
Бірақ Канада ,Канада күйінде қалады. Ол АҚШ-қа қарағанда
экономикалық құрылымы,өзіндік мәдениеті, тұрғындардың өз ұлтын тануы
жағынан,қатты ерекшеленетін, өздерін американдық деп сана-
майтын.Канадалықтардың өзіндік құндылығы деген идеяға Канаданың көптеген
жазушылары мен ақындары өздерінің шығармашылығында арнаған.
Канаданың оқымыстыларымен әдебиет танушылары өз елінің географиялық
бірлігін және физикалық географиясын негізге алғанда, Канаданың
“Солтүстік”бөлігі қолданылады. Олардың ойларынша,Канада бұл маңызды және
мықты географиялық байланыс “Солтүстік географиялық түзіліс ”болып
табылады.Бұл байланыс;Канаданың щит

және шығыстан батысқа қарай өзен-көл ағвсын түзетін-солт. Лаврентия өзені,
сонымен қатар солтүстікке апратын Маккензи өзені.Мұның барлығы ұлтты құрған
өзендер деп есептеледі.
Канадалық географ К.Харристің ойынша Канадалықтар үшін олар-дың
ұлттық мәдениетіне қатысты жайттар маңызды. Бұл шынында да сур-етшілердің
туындыларынан, ірі жазушылар Фарли Мауэт,Эрнест Сетон –Томпсон немесе
И.В.Терло,шығармаларында ағылшын-канадалық Роберта Сервис немесе франко-
канадалық Ж.Виньюның өлеңдерінде тіпті ән ұран-дарында да байқалады.
Канаданың маңыздылығының түпкі түрі-өздерінің тарихын түсінумен
елдің орналасуы.Өткен ғасырдың соңы мен біздің ғасырдың басында Канададағы
миграциялық ағын Атлантика жағалауындағы негізгі “ядросында”емес,Европадан
жайылды.Канадалық бөлу оңтүстіктің солтүс-тігін таңдаумен тең болды.
Канада мен Ресейдің климаттық аудандары өте ұқсас.Солтүстіктегі
тундра ауданы Канада архипелгынан басталып, Гудзонов шығанағының
шығысындағы жартылай арал Унгава арқылы өтіп, Атлант мұхитының
жағалауындағы Ньюфаундлендпен аяқталады. Тундраның оңтүстігінде
Субартикалық климат облысы орналасқан. Ол Шығысқа қарай Юкон және
Солт-батыс территорияларынан басталып Гудзонов шығанағы және солт.Лаврентия
шығанағына дейін жалғасып жатыр. Субартика оңтүстігін ылғалды континентті
климат алып жатыр. Ол дала провинциясымен теңіз жағалауы провинциясында
Велики өзені арқылы өтеді. Бірақ Канада да табиғи зоналар Ресеймен
салыстырғанда оңтүстікке қарай жылжыған,шығыс жағалауында жылы Гольфтрима
мен қатар салқын Лабрадор ағыстары.

Ғалымдардың айтуы бойынша бұрын солтүстік полюс төменгі Канада да
орналасқан.Мұнда қазірде жердің солтүстік магнит полюсі орналас-қан.Монриал
климаты Ресей климатына ұқсас.

1.2. Халқы

Канада халық негізінен аз қоныстанған. Халқының саны-25млн.адамға
жуық. Халықтың көп бөлігін Европадан келген қоныстанушылар;англо-
саксы,немістер, итальяндықтар, голландықтар және т.б.құрайды.
Канада да халықтардың орналасуы аймақтарда тең тарамаған.
Солтүстікте халықтың қоныстану тығыздығы 1 адамға 5-10 км. Келеді.Ал
халықтың 90 пайызы АҚШ пен шекараны бойлай қоныстанған.
Халықтардың араласуының негізгі тенденциясы-қалалық тұрғын-дардың
санының өсуі болып табылады.Ресей сияқты Канада да мыңдаған этникалық
топтар өмір сүруде.Бұл халықтар соңғы 4 ғасырда иммиграция-лық ағыммен
келген.Екі ірі халықтар англо-канадалықтаржәне франко-канадалықтар Канада
халқының “негізін салушы”деп аталады.
Мемлекттік тілдері –ағылшындық және француздық болып табылады.
Барлық басқару құжаттары,хабарландырулар осы екі тілде жазылады.Бұл
федерациялық заң.
Канаданың 25мың жыл бұрынғы халықтары индейцтер елдің барлық
бөліктерінде тұрады және 58 тілде сөйлейді.Индейцтер және олардың ағымдары
1млн. адамдай.Олардың бір бөлігі резервацияларда өмір сүреді.
Канададағы индейцтердің резервацияларында жердің толық иелері
индейцтер.6мың жыл бұрын Артикалық Канадаға эскимостар келе баста-
ды.Қазір олардың саны 50мың және оларды инуиттер деп аталады. Бұл олардың
тілінде “адам”деген мағына береді.1608ж. Квебек қаласы және 1642ж Монреаль
қаласы қаланды.1992 ж. олар өздерінің 350 жылдығын

атап өткен. Монреальда 3млн. адам тұрады.Канада да барлығы 7млн. франко-
канадалықтар тұрады.Франциядан 10 мың адам келсе, қазіргі олардың саны
10млн.жетеді.300жыл ішінде 1000 есеге өскен.Олар бір-біріне туысқан болып
келеді.Мысалы; Трамбле фамилялы адамдар Солт. Америкада 300мың.Олардың
барлығы Франциядан 350 жыл бұрын келген.
Оның 16 баласы болған.Квебек қаласының тұрғындары орыс халқына
ұқсас келеді. Ал қалған 9 Канада провинциясында ағылшын-канадалықтар
тұрады.Олардың саны 10млн.асады,Канада да барлығы 30млн.адам тұрады.
Ағылшын тілді Канадалықтар американдықтарға да ағылшындарға да
ұқсамайды.Олардың түрлері де,мәдениеттері де американдықтарға қара-
ғанда Европалықтарға ұқсайды. Соңғы жүз жылдықта көшіп келген бас-
қада ұлттар өмір сүруде.Олар халықтың 13 бөлігін құрайды.Бұл Канаданың
этникалық топтары.Өздерінің мәдениетін мақтан тұтады.
Канаданың 80 % христиандар құрайды.олардың 45,7%-ін католиктер және
т.б. құрайды.Проваславтар (гректер,орыстар,украиндер)1%-ін құрай-ды.Ағылшын-
Канадалықтартың көбі Канада шіркеу бірлестігіне (11,5%),
Ағылшын (8,1%) және т.б.протестанттық шіркеуге барады.
Барлық Канада тұрғындарының 10%-ін баптистер,бесондықтар,люте-
рандар(немістер, скандинавиялықтар),пресвитериондар( шотландықтар) басқада
мұсылман,буддист,индуист(барлығы 4%) религиялары бар.
Религияға сенбейтіндер саны 12,5% құрайды.Католиктер Квебекте (88%) және
Нью-Брансуикте (54%) ірі қалалар- Монреаль да (78%),Квебекте (94%),Оттава
да (57%) құндылыққа ие.
Проваславия Онтарио,Маниботе, Саскачева,Альберт провинцияларында
тұрғындардың 2% байқалады.Иуда ірі қалаларда –Торонто(4%),Монреалда
(3%),Виннипегада (2%),Оттавада (4%), таралған.

14

Ресми түрде Канада да халық аз қоныстанған ел деп қарастыруға
болады.(10млн.км аудан да 30млн. тұрғын тұрады.)Бірақ елдің оңтүстік
бөліктерінде халық тығыз орналасқан.(Канадалықтардың 23 тұратын 5%).
Америка шекарасынан 160км.алыстанғаннан кейін халық тығыз орналаса
бастаған.Өте тығыз орналасқан бөліктерде (Онтарио провинция-
сының оңтүстігінде) ауыл-шаруашылық,өнеркәсіптер дамыған.Сонымен қатар
халық аз орналасқан солтүстік және елдің орталық бөлігінде дамыған десе де
болады.Мұнда адамдар аз келеді,себебі территориялар игерілмеген.
1960-0970жылдары “Орта Канадалық коридор”қоныстандыру және игеру
жобасы жасалған болатын.Бірақ Канада басшылары органдарының күші
жетпегендіктен қолға алынбаған.Табиғи речурстарға өте
бай(орман,гидроэнергия,мұнай,газ,кө міртегі және т.б.)елдің 70%терри-
ториясын алып жатқан солт.аудандарда халықтың 1,5%-ғана тұрады.
Бұл жерлерге негізінен индейцтер мен эскимостар сонымен қатар кіші
Аудандардан көшіп келгендер тұрады.Канада да мемлекеттік”екі тілді”
Концепция ресми түрде қабылданған.Барлық басқару жарлықтарында француз және
ағылшын тілдері қолданылады.Бірақ елдің мәдениетіне
элементтерінің әсері ағылшын элементі сияқты көп әсерін тигізбеді.
Имиграцияның өсуінен халықтың арсындағы екі ірі мәдениет топтары
азайып барады.Қазіргі кезде ағылшындықтар халықтың 70%,ал француз-
дықтар 27%-ін құрайды.Ал қалған 33%-ін орналасқан ағылшын,француз,
итальян, герман, голланд,польяк, украин, орыс және т.б.европалық өкіл-
дер,же азиаттық өкілдері құрайды.
Канадалықтарды АҚШ-тың эксперсиялық мәдениеті жаулап алған.
Елде американдық беллетристтер,киноматографиялық-өні мдер,радио же
теле көрсетімдер көп.Бірақ бұл Канадалықтардың көңілін аударалықтай
құнды емес.

15

1 Кесте.

Правинция және территориялар бойынша халықтың орналасу
тығыздығы.

Провинсия Ауданы Халық саны Халықтың Админстрациялық
Территория (1000 км) (1000 адам) тығыздығы орталық
Жаңа 55,49 934,6 16,84 Галифакс
Шотландия
Нью-Боансвик 73,44 753 10,25 Фредериктон
Принц-Эдуард 5,66 136,4 24,1 Шарлотаун
аралы
Квебек 1,540,68 7,333,3 4,76 Квебек
Онтарио 1,068,58 11,411,5 10,68 Торонто
Монитобо 649,95 1,138,9 1,75 Виннипег
Саскачеван 652,33 1,024,4 1,57 Риджайна
Альберта 661,19 2,419,9 3,66 Эдмонтон
Ағылшын 947,8 4,009,9 4,23 Виктория
Колумбиясы
Юкон 483,45 30,7 0,06 Уайтхорс
Солт.-Батыс 1,171,918 41,668 0,04 Йеллоунайф
территориясы
Нунавут 1,900 27,146 0,014 Иквалут
Канада 9,970,61 30,300,40 3

16

1.3. Табиғат жағдайы мен Табиғат ресурстары.

Канаданың көп бөліктерінде климат бірыңғай және субартикалық.
Қаңтар айында солт.орташа t-ра 35С,ал оңтүс.4С аралығында болады.
Шілде де орташа t-ра оңтүстікте 21С және Канада аралдарымен Артикалық
архипилагында 4С болады.Жауын-шашын жылына солт. бөліктерде 150мм
ден 1250мм, Антлантикалық және Тынық мұхиты жағалауларында 2500мм
дейін болады.
Халықтың солт.-тен оңтүстікке және батыстан шығысқа қарай
орналасуына қарай климатта ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Австралияның экономикалық- географиялық жағдайы
Маңғыстау облысының экономикалық-географиялық жағдайы
АҚШ-тың экономикалық-географиялық жағдайы. Мемлекет тарихы
Канаданың экономикалық-әлеуметтік географиясына жалпы сипаттама
Канаданың үлгісі
Aлмaты қaлaсының тaрихы және экономикaлық-геогрaфиялық жaғдaйы
Америка құрама штаттары (АҚШ) экономикалық-географиялық жағдайы
Оңтүстік Қазақстан облысының экономикалық – географиялық жағдайы
Испанияның физикалық географиялық жағдайы
Солтүстік Американың физикалық – географиялық жағдайы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь