Канаданың экономикалық-географиялық жағдайы

Мазмұны.

Кіріспе

Канаданың экономикалық.географиялық жағдайы.

1.1.Географиялық орны.Саяси.әкімшілік бөлінісі.

1.2.Табиғат жағдайы мен ресурстары.

1.3.Халқы.

Канаданың шаруашылық құрылымы.

2.1.Өнеркәсібі.

2.2.Транспорты.

2.3.Ауыл шаруашылығы.

3.Қортынды.

Пайдаланылған әдебиет.
Кіріспе.
Канаданың экономикалық-географиясы.Канада территориясы жағынан ең ірі мемлекет болып табылады.Үш мұхитпен шектеседі.
Канада-елдің үлкендігі жағынан Ресейден кейін 2-ші орынды алады.
“Канада”сөзі “Капала”сөзінен шықан.Канада әлемдегі индустриалды дамыған елдердің алғашқы жетілігіне кіреді.
Шығарылатын ұлттық өнімнің абсолютті көлемі дүние жүзінде 7-ші орында.
Канаданы 7физ-географиялық аудандарға бөлуге болады.Халқының саны 30,1млн.адамға жуық.
Дүние жүзінің басқа елдеріне қарағанда Канада да көлдер мен өзендер көп.
Канада да өнеркәсіп салаларының ішінде тау-кен өндірісі алдыңғы
қатарда.Канада 3 ауданға бөлінеді.
Орталық,Далалық ж/е Тынық мұхиттық.Ауыл-шаруашылығы жақсы дамыған. Канада ауыл-шаруашылығының арқасында экспортта 2-ші орында.
Дүние жүзінде Канада электроэнергия өнеркәсібі жағынан 5-ші орында.
Пайдаланылған әдебиет.


1.Бородевский А.Д. “Канада в системе международных экономических
отношений”Москва 1986г.

2.Мозель Т.Н.”История Канады в 70-е годы”Москва 1985г.
3.Немова А.А.”Экономика в начале подьема ”США: экономика,политика,
идеология.#6.1993г
4.Старостенков Е.И.”Экономика Канады в 1988г.”США:экономика,поли-
тика,идеология.М.1989г.
5.”Большая Советская Энциклопедия”1том.
6.Н.Г.Кузнецов Г.Г.Нестеров “Экономическая география””Весь мир:
страны,флаги,гербы”.
7.Энциклопедия”Аванта”1том.Страны.Народы.Цивилизации.
8.Ю.Н.Гладкий С.Б.Лавров”Экономическая и социальная география мира”.
9.Большая энциклопедия Кирилла иМефодия.
        
        Қазақстан Республикасы  Білім және Ғылым Министрлігі
Канаданың экономикалық географиясына жалпы сипаттама.
Мазмұны.
Кіріспе
Канаданың экономикалық-географиялық жағдайы.
1.1.Географиялық орны.Саяси-әкімшілік бөлінісі.
1.2.Табиғат жағдайы мен ресурстары.
1.3.Халқы.
Канаданың шаруашылық ... ... ... ... ... ... ең
ірі мемлекет болып табылады.Үш мұхитпен шектеседі.
Канада-елдің үлкендігі жағынан Ресейден кейін 2-ші орынды алады.
“Канада”сөзі ... ... ... ... дамыған
елдердің алғашқы жетілігіне кіреді.
Шығарылатын ұлттық өнімнің абсолютті көлемі ... ... ... ... ... ... болады.Халқының саны
30,1млн.адамға жуық.
Дүние жүзінің басқа елдеріне қарағанда Канада да көлдер мен
өзендер ... да ... ... ... ... өндірісі алдыңғы
қатарда.Канада 3 ауданға бөлінеді.
Орталық,Далалық ж/е Тынық мұхиттық.Ауыл-шаруашылығы жақсы
дамыған. ... ... ... ... 2-ші ... ... Канада электроэнергия өнеркәсібі жағынан 5-ші
орында.
1.Канаданың экономикалық-географиясына ... ... ... ... ... отарлауы
17ғасырда басталды.Әсіресе Ағылшын және Француз отарлаушылары ... ... ... соғыстың нәтижесінен кейін Франция жеңіліске
ұшырап Канада жеріҰлыбритания ... ... ... ... ... ... құрылды,ал 1868ж.доминион мөр
композиционы ... ... ... ... ... ... Онтарио,Квебека,Жаңа Скотин және Нью-
Брансуика .Британ ... ... ... ... ... ... ... британша Юнион Джеком
жазу және мөр бейнеленген немесе толқынды ... ... ... бар көк ... ... ... ... жарлықтарының
мәтіндерінде британ жалауының эмблемалары Бэджем деп ... ... дәл ... ... ... эмблемасын қызыл жалауды [Red
Ensign]пайдалану керектігі ... ... ... администрациясының көк жалауында ең алғаш 1868ж.жел-тоқсан айында
бейнеленген.1870ж.16 маусымда көк жалаудағы ... ... ... 1871ж ... ол ... әскери шерулерде
қолданылды.Шамамен 1870ж бэджеміне қосылған түрлі британ қызыл жалауларының
шығуы ... ... ... ... ... Канада елі өздерінің
ұлттық белгілерінің болғанын ... ... ... ... ... бэдж ... ... колумбиясы[1871]және Принц Эдуард аралы
[1873]елдері біріккеннен кейін бэдж жеті ... 1907ж ... ... ... емес ... ... ... венокпен қоршалған
[кейде]және тәж бейнеленген[әрқашан] Веноктың төменті ... ... ... ... бэдж ақ ... ... жалауда
көк бөлікті елтаңба қалқаны бейнеленген,бірғана ресми ... ... ... ... көк ... ... ... Гюйсі болып келген.1890ж 30 шілдедеде Канада басшылары ресми
түрде сауда судтарының қызыл жалауына халық-тың ... ... ... ... бұл ... 1892ж 2 ... мойындады.21ғасырдың
алғашқы жартысында бэджі бар ресми емес қызыл жалауларда ... ... ... ... ... да тұрды[1875] 20ғасырдың
20жылдары бэджіні қызыл жалаулар басқару ғимараттарының барлығында орна-
ласты.Бертін келе ... ... ... ... жалауға айнала баста-
ды.Мысалы,оны Канаданың әскери бөлімшері 1945ж 5 қыркүйекте бұл жалау ресми
түрде ... ... ... жарияланды.Осы күні Канада басшылары қызыл
жалаудың барлық басқару ғимараттарында ... ішкі және ... ... ... ... ел таңбасы өзгертілді.Ол 5жолақтан
–Англия,Шотландия,Ирландия,Франция ... және ... өз ... үш жасыл үйеңкі жапырақтардан тұратын күміс жолақтан тұрды.1922ж
геральдиялық қалқанның жаңа нұсқасы Канаданың қызыл және көк ... ... ... ... ... ... ... жапырағы.
Канада елінде көп қызығушылыққа ие болды.Ол ұлттық өзіндік символы ретінде
елтаңбада ғана емес ... да ... ... ... тілді
Канадалықтардың талап етуінен 1945ж. басқару аймағында жаңа ұлттық жалау
идеялары (Юнион Джек ... ... ... ... ... үйеңкі жапырақты 3 қызыл
жалау мақұлданды.Бұдан бұрын 14мамырда пример –министр Пирон
Канада жалауында ақ жолақта 3 ... ... және ... 2 көк ... керектігін жариялаған.1964ж. . қазанда көптеген ұсыныстар бойынша
3түрлі жалау проектісін таңдады.”Юнион ... және ... гүлі бар ... ... ... ... және 1үйеңкі жапырағы бейнеленген болатын
жалаудың негізгі элементері үйеңкі жапырағының дизайнері Жак ... ... гүл ... Гюнтер Выщетскидікі.1964ж
15желтоқсанда жалпы Канада парламентінің ... көп ... жаңа ... заң ... қабылдады.Сенат бұл шешімді 17 желтоқсанда бекітті.
1965ж.28қеңтарда жалау жөніндегі заң қабылданып,ағылшын королевасы қол
қойды.1965ж.ақпанда королева ... 2 ... ... жаңа ... қатысты.Канаданың қазіргі жалауы вертикал орналасқан жоллақтан
тұрады;қызыл,ақ қызыл. Ақ жолақтардың шеті 2 қызыл жолақтың енінен 2 ... ... ... ... үйеңкі жапырағы бейнеленген.Жалаудың
ұзындығы оның енінен 2 есе үлкен.Қызыл түс өздерін ... ... ... ... ... ... т үс 2 елдің ... ... ... ақ ... ал ... ... бірлікті бейнелейді.
1964ж.18желтоқсанда Канада парламенті жалауға ресми түрде мәртөбе
және “Юнион Джекті” енгізді.Ол Канаданың Британ достығына мүше ... ... ... ... ... ... ... көп кезеңдерінде ол жеке өзіндік мемлекет болып
танылмаған.Тіпті 20ғасырдың 20 жылдарында Ұлыбритания қол астынан ... ... де ... ... ... символдары-елтаңба, жалау және
ұранның пайда болуына кедергі келтірді.Канада елтаңбасы
батыс ... ... ... ... ұйымдастырылды
.Оны құрудың ең алғашқы әрекеті Канаданың 1867ж. теңіз ... ... ... басқыншыларынан босауынан
кейін жасалды.Алғашында ол Канада басшыларының компонеттерінің ... ... ... Бұл ... Канада елінің ресми символы ретінде
мойындалды және щекті қолданыс тапты.
Канаданың мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... эмблемаларға
ауыстыру кезінде байқалды.1919ж.Канада басшылығының арнайы комитеті жаңа
елтаңба проектісін жасап Лондаға жіберді.Ол ... ... ... және ... ... 5 бекіткеннен кейін 1921ж. елдің ресми
эмблемасы болды. Сол кезде королъ Канаданың ұлттық түстерін қызыл және ... ... ... ... 5 жолаққа бөлінген сүйір книз қалқан
орналасқан. Олардың төртеуі ... ... ... ... елдің
ескі эмблемасын сипаттайды: ... ... үш ... ... жолақтағы қызыл арыстан, Ирландия-көк жолақтағы алтын арфа
және Франция – көк жолақта үш алтын лилия гүлі, ал 5-ші төменгі ақ ... ... ... және ... ... ішінен жаңа ұлттың дамуын
көрсететін үш ... ... ... ... ... артқы аяғы және жалғыз мүйіз (аң) тұрған қалқан Ұлы-
брита ния елтаңбасына ... ... ... ... ... ... бірлестігі немесе Франция королъдігінің белгісі бар
флагматты тірек тұрған. Қалқан ... ... оң ... бір ... ... ұстаған бейнесі орналасқан рыцаръ қалпағымен аяқталады.
Алғашқы кездері жапырақтар жасыл түсті болған, бірақ 1957ж Кана-
даның ... ... ... ... ... басында
кішкентай тәжі,ал оның үстінде Ұлыбритания династиясын басқаратын үлкен
тәжі болған.Елтаңбаның төменгі бөлігінде көк ... ... “A marc ... бар ... ... ... ) Канада-
ның бұл ұраны 72 тәурат кітабынан алынған.”Ол тңізден теңізге дейін, өз-
еннен жердің шегіне дейін басқарса да ” деп ... ... ... заң ... ассамблеясында ресми түрде қолданылған және
1921ж.елтаңба енгізілген.
Канада ... ... ... ... басшылықта ел парламентінде
кейбір министерствада жоғарғы соттада,парламент пікірталастарын жария-
лағанда,шет ... ... ... ... ... географиялық орны.
Канада –территориясы жағынан ең ірі ... ... ... ... 1/12 бөлігін алып жатыр.Үш мұхитпен шектеседі.Жер бетіндегі ең ұзын
жағажайлар 244м./км2 бар.Осы елде ... ... ... әлемдегі
ең ұзын күзетсіз шекара.Ал Россиямен “шекара”ең қысқа шекара ... 2 ... ... секторының шекаралары түйісетін математикалық
нүкте-солтүстік полюс.
Канада және Россия бір-бірімен ... ... ... қаралады және
олардың полюс нүктесінен басқа елдердің Канада жер көлеміне қызы-ғатындай
бар. Табиғат климаты жағынан бұл 2 ... ... бұл 2 ... ... ... даму ... нәтижесіндегі ұлттық экономикасының
ұқсас болуы.
Канада-жер көлемі жағынан Россиядан кейін 2-ші ... ... ... алыс жатыр,бірақ Канаданың ... ... ... ... ... 10 ... және 2 ... құралған.Атлант жағалауларынан алыс ... ... ... көп ... ... аудандары-ның
жазық жерлері ... ... алыс ... ... ... ... ... ел болған.Ауыл шаруашылығы
елдің экономикасы үшін басты рөл атқарған, бірақ ... ... ... ... ... ... дамыған индустриалды ел ... ... ... ... Ол ... индейстердің
тілінде “көне”немесе “қауым”деген ... ... ... да ел ... ... тұрады. Канадалықтардың ішінде Англия және Француз
елдерінің өкілдері бар. Ел ... ... 2 ... ... ... ... және ... корендер, сонымен қатар эскимостар
тұрады.
Канада әлемдегі индустриалды дамыған елдердің алғашқы жетілігіне
кіреді.Шығарылатын ұлттық ... ... ... ... ... ... ... цинк,асбест, клийн тұздарын және газет қағаздарын
шығарады. Алтын,күміс, уран, титан,гипс,күкірт, ... ... ... 3-ке ... ... ... мен машиналардың көптеген түрлерін
байналыстың космостық түрлері ... ... ірі ... ... Көп ... ... бағалауларға сүйенсек,
1992ж. ООН Канада экспортық жағынан “сапа”жағынан 1-ші ... ... да ірі ... (3 893 ... ... діні-христиандық
Ақша бірлігі- Канада доллары
Негізгі экспортық бабтар-автомобилдер,мұнай,алюминий,бидай.
Басқару түрі-федеративті конституциялы монархия.
1. ЭГС.
Канада 7-физ-географиялық аудандарға бөлуге ... ... және ... жері аралының солтүстік-шығыс
Жағалауларының үлкен бөлігін биік таулармен оның ... ... ... ... енділікті және айтарлықтай суық. Баурайлардың үстінгі
бетін мәңгілік (мұз) тоң ... көп ... мұз ... щиттері.Бұл аудан территориясы көне кристалдың алғашқы
түрлерінің шығуымен сипатталады.Рельефтің жергілікті түрі – мұзды ... ... ... ... беті ... ... мыңдаған өзендер центрінде Гудзонов шығанағы
бар.Шеңбер формалы барлық аудан Канаданың жартысын ... ... ... ... ... менделеиев кестесіндегі
барлық элементтері десекте болады.
Аппалач таулары.Канада АҚШтың шығыс бөлігі арққылы өтетін ... ... ... ... ... ең ... Аймағын
құрайды.
Ішкі жазықтар.Бұл Канада щитындағы ауданның тегіс және жартылай-
толқынды рельеф АҚШ-тан дала провинциясына дейін және ары ... ... ... ... ... ... щит және ішкі ... Канадамен АҚШ-тың шамамен 60
пайыз алып жататын төменгі рельефті облысты құрайды.
Құзды ... Ішкі ... ... ... ... ... ... жазықтықтарға керісінше,биіктігі
3000 м.жететін шыңдары бар.
Тау аралық ... ... ... ... ... тау ... тұратын Тынық мұхитының жағалауын бойлай ... ... ... ... ... ... өте қиын ... лаберинт
үстірттері биік емес жоталар бар.
Тынық мұхитының таулы жүйелері.Континенттің батыс аймағы ... ... ... ... Ол ... ... Юкон және ... территориясы арқылы өтіп Оңт. Колифорниядағы ... ... ... ... ... атақты географы Элизе Реклю өз ойын айтқанда
Канаданы тиянақты геоглафиялық бірлікті құрамайды дейді.Қазіргі ... ... ... ... кедергілері”деген терминде де
қолданып жүр.
Бірақ Канада ,Канада күйінде қалады. Ол ... ... ... ... тұрғындардың өз ұлтын тануы
жағынан,қатты ерекшеленетін, өздерін ... деп ... ... ... ... ... Канаданың көптеген
жазушылары мен ақындары өздерінің шығармашылығында арнаған.
Канаданың оқымыстыларымен әдебиет танушылары өз ... ... және ... ... ... ... Канаданың
“Солтүстік”бөлігі қолданылады. Олардың ойларынша,Канада бұл маңызды және
мықты географиялық байланыс ... ... ... ... ... ... ... батысқа қарай өзен-көл ағвсын түзетін-солт. Лаврентия өзені,
сонымен қатар солтүстікке апратын Маккензи өзені.Мұның барлығы ұлтты құрған
өзендер деп ... ... ... ойынша Канадалықтар үшін олар-дың
ұлттық мәдениетіне қатысты ... ... Бұл ... да ... ірі ... ... Мауэт,Эрнест Сетон –Томпсон немесе
И.В.Терло,шығармаларында ағылшын-канадалық ... ... ... франко-
канадалық Ж.Виньюның өлеңдерінде тіпті ән ұран-дарында да байқалады.
Канаданың маңыздылығының түпкі түрі-өздерінің ... ... ... ғасырдың соңы мен біздің ғасырдың басында Канададағы
миграциялық ағын Атлантика жағалауындағы негізгі ... бөлу ... ... ... тең ... мен ... ... аудандары өте ұқсас.Солтүстіктегі
тундра ауданы Канада архипелгынан басталып, ... ... ... арал Унгава арқылы ... ... ... ... ... ... оңтүстігінде
Субартикалық климат облысы орналасқан. Ол Шығысқа қарай Юкон және
Солт-батыс территорияларынан басталып Гудзонов шығанағы және солт.Лаврентия
шығанағына ... ... ... ... ... ... ... алып жатыр. Ол дала провинциясымен теңіз жағалауы провинциясында
Велики өзені арқылы өтеді. ... ... да ... зоналар Ресеймен
салыстырғанда оңтүстікке қарай жылжыған,шығыс жағалауында жылы Гольфтрима
мен қатар салқын ... ... ... ... ... ... ... төменгі Канада да
орналасқан.Мұнда қазірде ... ... ... ... ... Ресей климатына ұқсас.
1.2. Халқы
Канада халық негізінен аз қоныстанған. Халқының саны-25млн.адамға
жуық. ... көп ... ... ... ... итальяндықтар, голландықтар және т.б.құрайды.
Канада да халықтардың орналасуы ... тең ... ... ... тығыздығы 1 адамға 5-10 км. Келеді.Ал
халықтың 90 пайызы АҚШ пен шекараны бойлай ... ... ... ... ... өсуі ... табылады.Ресей сияқты Канада да мыңдаған ... өмір ... ... ... 4 ... ... ағыммен
келген.Екі ірі халықтар англо-канадалықтаржәне франко-канадалықтар Канада
халқының “негізін салушы”деп аталады.
Мемлекттік ... ... және ... ... ... ... ... осы екі тілде ... ... 25мың жыл ... ... ... ... барлық
бөліктерінде тұрады және 58 тілде сөйлейді.Индейцтер және ... ... ... бір ... ... өмір сүреді.
Канададағы индейцтердің резервацияларында ... ... ... жыл ... ... Канадаға эскимостар келе баста-
ды.Қазір олардың саны 50мың және оларды инуиттер деп аталады. Бұл олардың
тілінде ... ... ... ... ... және 1642ж ... қаланды.1992 ж. олар өздерінің 350 жылдығын
атап өткен. Монреальда 3млн. адам тұрады.Канада да барлығы 7млн. ... ... 10 мың адам ... ... олардың саны
10млн.жетеді.300жыл ішінде 1000 есеге өскен.Олар бір-біріне туысқан болып
келеді.Мысалы; Трамбле ... ... ... ... ... ... 350 жыл ... келген.
Оның 16 баласы болған.Квебек қаласының тұрғындары орыс халқына
ұқсас ... Ал ... 9 ... провинциясында ағылшын-канадалықтар
тұрады.Олардың саны 10млн.асады,Канада да барлығы 30млн.адам ... ... ... ... да ... ... түрлері де,мәдениеттері де американдықтарға қара-
ғанда Европалықтарға ұқсайды. Соңғы жүз жылдықта көшіп келген бас-
қада ... өмір ... ... 1/3 ... құрайды.Бұл Канаданың
этникалық топтары.Өздерінің мәдениетін мақтан тұтады.
Канаданың 80 % ... ... ... ... ... құрайды.Проваславтар (гректер,орыстар,украиндер)1%-ін құрай-ды.Ағылшын-
Канадалықтартың көбі Канада шіркеу бірлестігіне (11,5%),
Ағылшын (8,1%) және т.б.протестанттық шіркеуге барады.
Барлық Канада тұрғындарының 10%-ін баптистер,бесондықтар,люте-
рандар(немістер, ... ... 4%) ... бар.
Религияға сенбейтіндер саны 12,5% құрайды.Католиктер Квебекте (88%) және
Нью-Брансуикте (54%) ірі қалалар- ... да ... ... (57%) құндылыққа ие.
Проваславия Онтарио,Маниботе, Саскачева,Альберт провинцияларында
тұрғындардың 2% байқалады.Иуда ірі ... ... ... (4%), ... ... Канада да халық аз қоныстанған ел деп ... ... да ... ... ... ... оңтүстік
бөліктерінде халық тығыз орналасқан.(Канадалықтардың 2/3 тұратын 5%).
Америка шекарасынан 160км.алыстанғаннан кейін ... ... ... ... ... ... ... провинция-
сының оңтүстігінде) ауыл-шаруашылық,өнеркәсіптер дамыған.Сонымен қатар
халық аз орналасқан солтүстік және елдің орталық ... ... десе ... ... аз ... ... игерілмеген.
1960-0970жылдары “Орта Канадалық коридор”қоныстандыру және игеру
жобасы жасалған болатын.Бірақ ... ... ... күші
жетпегендіктен қолға алынбаған.Табиғи ... ... және ... ... алып жатқан солт.аудандарда халықтың 1,5%-ғана тұрады.
Бұл жерлерге негізінен индейцтер мен эскимостар сонымен ... ... ... ... тұрады.Канада да мемлекеттік”екі тілді”
Концепция ресми түрде қабылданған.Барлық басқару жарлықтарында француз және
ағылшын тілдері қолданылады.Бірақ елдің ... ... ... ... ... көп әсерін тигізбеді.
Имиграцияның өсуінен халықтың арсындағы екі ірі мәдениет ... ... ... ... халықтың 70%,ал француз-
дықтар 27%-ін құрайды.Ал қалған 33%-ін орналасқан ағылшын,француз,
итальян, герман, голланд,польяк, украин, орыс және т.б.европалық өкіл-
дер,ж/е азиаттық өкілдері құрайды.
Канадалықтарды ... ... ... ... ... ... ... ж/е
теле көрсетімдер көп.Бірақ бұл Канадалықтардың көңілін аударалықтай
құнды емес.
15
1 Кесте.
Правинция және территориялар бойынша халықтың орналасу
тығыздығы.
|Провинсия |Ауданы ... саны ... ... ... |(1000 км) |(1000 адам) |тығыздығы |орталық ... |55,49 |934,6 |16,84 ... ... | | | | ... |73,44 |753 |10,25 ... ... |5,66 |136,4 |24,1 ... ... | | | | ... ... |7,333,3 |4,76 ... ... ... ... |10,68 ... ... |649,95 |1,138,9 |1,75 ... ... |652,33 |1,024,4 |1,57 ... |
|Альберта |661,19 |2,419,9 |3,66 ... ... |947,8 |4,009,9 |4,23 ... ... | | | | ... |483,45 |30,7 |0,06 ... ... ... |41,668 |0,04 |Йеллоунайф ... | | | | ... |1,900 |27,146 |0,014 ... ... ... ... |3 | ... Табиғат жағдайы мен Табиғат ресурстары.
Канаданың көп бөліктерінде климат бірыңғай және субартикалық.
Қаңтар ... ... t-ра ... ... ... болады.
Шілде де орташа t-ра оңтүстікте 21С және Канада аралдарымен Артикалық
архипилагында 4С болады.Жауын-шашын жылына солт. бөліктерде 150мм
ден 1250мм, Антлантикалық және ... ... ... ... ... ... оңтүстікке және батыстан шығысқа қарай
орналасуына қарай климатта әр ... ... көп ... және ... ... ... ... субтропикаға жуық.Орташа t-ра қаңтар айында солтүстікте -35С,
оңтүстікте -20С,Атлант мұхиты жағалауларында -5С,Тынық мұхитында -4С,t-ра
шілдеде Канаданың ... ... ... оңтүс-
тігінде 22С - дейін.Жауын-шашын мөлшері Атлант және Тынық ... ... ... ... сайын азая береді.
Жауын-шашынның жылдық мөлшері шығыста 1000-1400мм,орта-
лық бөліктерінде 100-500мм, ал батысында 2500мм дейін жетеді.Қыс ... ... ... ... ... ақ ... мен ... қалың мұз қаптайды.
Бұл суық артикалық ауамен орналасуымен түсіндіріледі.Ауаның ... ... ... оңай ... ... елдің негізгі таулы
жүйесі меридианды бағытта орналасқан,ал үстіңгі беті солтүстікке ... жыл ... мұз ... ... ... ... материгінде
әсері аз емес.Суық Лебрадор ағындары
елдің жағалауымен ... ... ... ... ... барады. Тек қана
елдің шығыс және батыс аудандары жылы теңіз климаттарымен
ерекшелінеді.
17
Канаданың көп ... 4жыл ... ... бір ... екіншісіне өткенде өзгереді.кнада да жаз өте ыстық бола-
ды.t-ны цельсий шкаласымен өлшейді,ал АҚШ-та фаренгейт шкаласын
қолданады.
Канаданың көп бөлігінде жауын-шашын мөлшері көп ... ... ... ... гүлдейді.алғашқы жапырақтар сәуір немесе ... ... ... ... және Викторияда 2ай
бұрын түседі.Батыс жағалауындағы бұл 2 қала жылы және ... ... айы 21 ... ... ... ... ... ж/е тамыз айлары жаз айлары болып ... ... ... қар ... ... түседі. Қыс айлары кезінде
(желтоқсан,қаңтар,ақпан,)t-ра күндіз және түнде 0-ден төмен болады.
Кейбір жерлерде t-ра -25С ... ... және ... ж/е қаңтар айларының бірнеше күндерінде ғана 0-ден төмен-
дейді.Канаданың қалған бөліктерінде әдетте қар желтоқсанның басынан
наурыздың ортасына дейін жатады.
Канаданың ... ... қыс ... ... ... ... жерінде әсіресе Ағылшын Колумбиясы,Альберт,Теңіз жағалауы
аудандарында ұлттық парктер көп.Канаданың шығыс ... ... ... ... ... ... қара-қоңыр
түсті.Тынық мұхиттың жағалауларының топырағы таулы-тундра дақтары бар таулы-
күлгін топырақ.Материктің солт.бөлігі ж/е Канаданың Артика-
лық ... ... ... ... ... бар.
18
Бедерлері.
Дүние жүзінің елдерінен қарағанда Канада да көлдер мен өзендер көп.
Олар ауданың жартысын алып жатқан ормандарымен ... ... ... ... алып ... ... ... бой-
лай жағалық жоталар орналасқан.
Ал Монреальға қарама-қарсы Мұзды таулар тізбегі алып ... ... ... ... арқылы өтетін Кордилльер
тауларының бөлігі болып табылады.Құзды таулардың шығыс баурайлары
қылқан жапырақты ормандар жамылған Великий жазығымен ұласады.
Бұл жазықтық Гудзонов ... ... ... ... үстір-
тімен жанасады.Бұл таулы үстірттер көнеден келе жатқан ж/е ... ... алып ... ... ... көп бөлігінде
ауа t-сы 0-ден көп түсіп кетеді.Тек оңтүс.ж/е ... ... ... ... ... ... ... ыстық жел
елдің оңтүс. аударында ж/е ... ... мен ... ... ыстық жаздың болуына әсерін тигізеді.
Канаданың батыс жағалауларындағы климат ... ... ... алып ... Оған ... аралдар
Солт.Канаданың Артикалық архипелагы,Шығыста Ньюфаунленд,батыс-
тағы Тынық мұхиты мен солт.солт.мұзды мұхитымен жанасады.
Елдің территориясы солт.солт.ендікте 33 градуспен, ... ... ... ... ... 4600 ... ... батыста батыс бойлықтың 41градусын(эльмас таулары) шығыста ... 52 ... ... ... жатыр,яғни шамамен 5100км.Ел-
дің территориясы 9974 мың.км. оның шамамен ... ... ... ... ... ... Оттава өзеннің жағасында орна-
19
ласқан.Қаланың аты”алгонкинс ”сөзінен шықан,ал мағынасы”айырбас”де-
ген мағынаны білдіреді.1857ж.Королева елдің астанасы ретінде Оттава қа-
ласын таңдаған. ... ... ... ... конторлық жабдықтар,пол-
играфиялық, тағамдық,порфюмериялық өнеркәсіптер пайда борған.
Оттава мосттар қаласы. 10-ға жуық мост Ридо ауданы арқылы ... ... ... ... ... атақты.Көктемде мұнда миллионға жуық қызғалдақтар отыр-
ғызылады.Қаланың фешеневельді кварталы “Роклифф парк”ауданында ор-
наласқан.Мұнда шет ел мемлекеттерінің елші ғимараты ... ... әсем ... ... ... ... Крайст-
Черс ж/е Рим –католигінің базиликасы Нотр-Дам орналасқан.
Канаданың өсімдіктер мен аңдар әлемі.
Канаданың айтарлықтай бөлігі тундра ж/е тайга зоналарында ор-
наласқан.Ауыл-шаруашылыққа қолайлы ... 16% ... ... жартысы.Территорияның 1/3 бөлігін (3,5млн./км-ге жуық) ... үшін ... ... ... ... ақ шыршалардың
маңызы зор.
Канада қорындағы ағаштар жағынан Ресей мен Бразилиядан кейін,ал
халқының саны жағынан 1-ші орында.Ені 1500км.жететін ... ... ... ... ... Бұл ... ... жапырақты ормандар ж/е қатар
жапырақты ормандарды кездестіруге болады.
Ағаштардың ... ... және ақ ... ... ... ,
дуласов қарағайы, оңтүстік және оңтүстік – шығыс Канадалықтар үшін ... , емен ж/е ... ... Жаз ... ... ... ... шөптер мен гүлдер өседі. Орман тундраларында ағаштар өседі.
Канада сонымен қатар түрлі аңдарға бай. Оның орман,дала тундра-
ларында түрлі ... ... ... ... солтүстігінде-бұғы,тун-
дра қасқары,ақ қояндар, ақ аю;ормандар-аю,қасқыр, түлкі,тиын, қоян,сүле-
уін,бұғы,борсық;даларында –сусликтер мен қара ... ... ... мен өзендерде миллиондаған құстар бар.
Канада қорықтарында еаропалық зубраны еске ... ... ... олар далалы жерлерде отар болып жүрген. Индейцтер
оны үй хайуаны ретінде пайдаланған. Бірақ олардың тек ... ... аман ... басқарушылар тарапынан құрылған қорық-
тар септігін тигізді. Жағажайдағы сулар балықтарға бай. Батыс бөлікте-
чавыча,кета,горбуша ж/епаптус,ал шығыста ... ... ... елі ... ... ... ... де су энергиясының қорлары көп.Оңтүс.құнарлы жерлер массиві
орналасқан.Канада да дамыған капитализмдердегі елдіңқоры никельмен
цинк 60%-тен,уран мен қорғасын 40%,титан,мыс ... ... 30% ... ... тұздарын,уран,молибден,
қорғасын, өндіру жағынан алдыңғы орында.Канада орман ... ... ... ... ... ... ... шығысына дейінгі арлықта
климаты біріңғай, топырағы құнарлы, солт. тайга әрі қарай тундрамен ұласқан
елдің оңтүс.бөлігі алып жатыр.
Мұнда кең ... ... ... Канада да “ойкумен”түсілігін
тудыррды.Бұдан халық тығыздығы 1 км.0,4 адам ... ... кең ... ... ... ... ауданды алып
жатыр. Оның солт.бөлігінде Канадалықтардың 14% тұрады.
21
2.1.Өнеркәсіп.
Канада да өнеркәсіп ішінде ... ... ... ... индустрияға қажетті ... ... ... ... да 80 ... 26 ... түрі 24 металл емес
минерал-дар барлық минералдар ... ... ... ... ... ... ... активті заттар өндірілді.Бұл жерлерде алғаш мыс-никель ж/е ... ... ... ... ... ... газ,күкірт ж/е калий
тұздарын өндіру жергіліктендірілген.
Елдің қажеттілігін қанағаттандыратын ж/е шаруашылықтың дамуы-
на жағдай жасайтын түрлі энергетикалық ... да бай. ... газ ... ... ... ... қоры 20млрд./м жетеді.
Канаданың шаруашылық саласында өңдеуші өндірістер ... ... ... ... ауыр ... ... ... дамыған.
Бірақ Канаданың өнеркәсіптері шет ел әсіресе Американың ... ... ... ... ... ж/е ... ... шетел бақылауында.Міне осының салдарынан Канада
ғылыми –техникалық білімді ... ... ж/е ... ... ... блып ... дүние жүзі мемлекеттерінің сауда қатарларына кіреді.Ішкі сау-
да айналымы ... 6 ... ... 25%-ті ... ... ... ... сияқты
өнеркәсіптер барлық өнеркәсіптердің жартысын Канада мен АҚШ ... ... АҚШ 1-ші ... да өнеркәсіпті көтеру-
22
дің бірден-бір жолы ... ... ... да ... ... энергетика ж/е тау –кен өнеркәсібі түрлі түсті металлургия.Энер-
гия салалары шикі ... ... ... ... өнеркәсіб
тау-кен өнеркәсібінен артта қалған.
Машина өнеркәсібінен басқа өңдеуші өнеркәсіптер мен ... ... ж/е ... ... де ... зор.Канада да индустра-
лизацияланған ел.Канаданың отын энергетикалық комплексі дүние жүзі
бойынша ең дамыған комплексі болып табылады.
Тұтынушыларға ... ... 2/3 ... ж/е газ тәрізді отын
түрінде;
1/10 ... ж/е 1/4 ... мен ... ... негізгі
аудандарда батыс аудандары-Альберт,Саскачеван ж/е Ағылшын Колум-
бияларында орналасқан.
Мұнда ірі Пембина,Редуотер,Зама орналасқан.Альберт ж/е Саска-
чеван ... ... ж/е ... ... ... ... ж/е
газ –құбырлары транстары тартылған.Шығыс аудандары мұнайды имопрттайды.
АҚШ-та мұнай ж/е газ экспортты басым.ХХ ғасырдың 2жартысымен
80 жылдар да ... ... ... мен ... ... артты.
Шығыс көмір шахталары жалпы өнімнің 1/10 бөлігін құрайды.
Дүние жүзінде Канада электроэнергия өнеркәсібі жағынан 5 орында.
Электроэнергияның үлкен ... ... ... ... ... ... ... ж/е Ванкувераға жақын ірі ТЭС орналасқан.Онтарио,Квебек ж/е
Нью-Брансуик аудандарында орналасқан АЭС-тер электроэнергиялардың
18% құрайды.
Тау-кен өнеркәсібі.Тау-кен өнеркәсібі экспортта үлкен роль ... ... пен ... ... ж/е ... қамтамассыз
23
етеді.Экономикалық дамуына әсерін тигізеді.Ірі тау заводтарының орта-
лығы оңтүс.-Садбери,Салливан,Каранда,Флин-Флон –да ... жүзі мен ... ... ... мен ... салыстыру
сипаттамасы.
| Елдер ... ... ... ... |600,000 |32,800 ... ... |166,950 ... ... |98,883 ... |246,800 |34,419 ... |81,019 |12,427 ... |139,750 |139,750 ... |72,000 |43 ... ... |109,900 ... | | ... |190,000 |45,000 ... ... ... |662,932 ... |323,036 |4,242 ... өнеркәсіптер өнімнің ж/е капиталдың үлкен канцен-
трациясымен ерекшеленеді.Бірақ өндіру ... ... ... ... өндіруші өнеркәсіптік құрылым үшін ауыл ж/е орман шаруашылығы
саласы ж/е т.б.үлкен роль атқарады.
Өндіруші өнеркәсібінің өнімдерінің 30% ... ... ... ... жабдықтар
өнеркәсібі ,тау-кен ж/е орман ... үшін ... ... де жақсы дамыған.
Станок жасау өнеркәсібі артта қалған. Машина жасау өнеркәсібінің
негізгі ... т.б. ... ... қара ... ... ... келтірілген.
Металлургия орталықтары-Гамильтон, Уэлленд,Су-Сент-Мари,
ж/е Атлант жағалауындағы Сидни қалалары.Түрлі-түсті металлургияға
американдықтар иен ... ... ... ... ... ... мыс,никель,алюминий көп.
Көптеген өндіріс орындары жергілікті шикізаттарды пайдаланады.
Канада да мұнай ... ... ... ... ... ... ... ж/е Эдмонтон қалаларында орналасқан.
Химиялық өнеркәсіптердің ... ... ... ... ... ... ... ,химиялық тыңайтқыштар,син-тетикалық
каучук өндіреді.
Минералды тыңайтқыштарды өндіру жағынан Канада дүние жүзі
бойынша 4 орында.
Орман ... ... ... өнеркәсібі орман
ресурстарын пайдаланады.Ағашты өңдеу жағынан 9 жыл бойы 5 орында,
Ал пиламатериалдар мен ... ... ... 3 ... пиломатериалдар мен қағазды экспортқа шығару жағынан Канада
дүние жүзі бойынша 1-ші орында.
25
Қағаз ... ... 2/3 ... ... ... ГЭС жақын орналасқан.
Ірі орман қағаз комбинаттары солт. дала аудандарында ж/е ... ... ... жүйе ... ... малшылық факторы.Оның барлық
оңтүс. бөлігі темір жол,шоссе ж/е авия ... ... ... ... ... ... ... авто
жолдар аз.Дал аудандарын шығыс ж/е батыс аудандарымен байланыс-
тыратынең ең ұзын магистралдың ұзындығы 8мың./км.Оны”Канаданың
бас көшесі”деп те ... ... да ... дамыған.
Бірнеше ірі үлкен жүк қоймасы бар.Мысалы;Ванкуверлік порт(40млн.
тон. жылына)Манитобе де солт.мұзды мұхит портты,ал оңтүстікте ... ... да порт ... транспортты да дамыған.Солт. Лаврентий
ірі ... ... ... ... ж/е ... 2 порт ... Канада аэропорттары елдің
орталық аудандарында орналасқан. Мысалға;”Мирабель”аэропортты.Кана-
да да танспорт жүйесі ... ... ... ... ... ... ... дейін жүктің 90% жуығы темір жолдар арқылы тасымалданған.
Дамудың ... ... ... жол ... төмендеуімен
авиацияның жүк тасушы автомобилдердің өсуі болып табылады.Кең жол-
дардың қатарына меридианальды бағытта темір жолдар ж/е тас жолдар са-
лынды.Егер сіз Канадаға ... ... ... ... онда
26
ұшақ Ванкувер,Торонто,Мнореаль ж/е т.б.қалаларының бірінде орналасқан.
Негізгі халықаралық аэропортқа әкеледі.Канада мен АҚШ аралығында
байланыстың кез-келген түрі бар;ұшақ,поезд,автобус немесе машина.
Канадаға поезд төмендегідей ... ... ... ... ішкі ... да саяхаттау екзінде бір қаладан
екінші ұшақпен ұшуға қарағанда жергілікті транспортты пайдалану ыңғайлы ж/е
арзан, әрі кең ... ұзын ... жол ... ... ... екі қала арасындағы поезд “Канадец”
деп аталады.Ұшақтардың билеті қымбат.Негізгі ішкі ... ... Air Canada ж/е Canadian Airlines деп ... шаруашылығы.
Канада экономикасының жақсы дамыған салаларының бірі ... ... сала ... ... өнім –механизация ж/е
арнайы өнеркәсіптерімен сипатталады.
Канада фермерлерінің үйі кірпіштен ... ... ... ... бөлшектері бар жағдай жасалған 2этажды
үйлер.Ауыл шаруашылығы тұрғындардың қажеттілігін қанағаттандырып
қана қоймайды,ол елдің ішкі сауда орталықтарында маңызды роль атқа-
рады.Әсіресе дәнді-дақылдарды,бірінші ... ... ... ... ... ... ... түрлі жайлы климаттық жағ-
дайлар ауыл шаруашылығының көп салаларының дамуына жағдай жасай-
ды.
Елдің территориясының10% ... алып ... Ауыл ... аудандарда жақсы дамыған.Ал солтүстік аудандар да аңшы-
27
лық,балық аулаушылық ж/е т.б. ... ... ... да ... ... ... ж/е құс салалары дамыған.
Өнімнің көбі жергілікті базарларға шығарылады.Жануарлар мен ... ... ... ... ... ... ғасырдың
соңында дүние жүзі масштабында бидайды экспортқа шығару жағынан ... ... ... дүние жүзі
рыногында орнын анықтайды.Елдің оңтүстік бөлігінде мал шаруашылығы-мен ... ... ... ... өнімін өндіру Атлант аудандарында дамыған.Ауыл шаруа-
шылығында ... ... ... ж/е Тынық мұхиттарының жағалауын-да балық
аулау шарушылығы дамыған.
Канаданың дамыған ауыл шаруашылығының арқасында экспортта ... ... ... өнім механизм ж/е арнайы өнеркәсіп-тер мен
сипатталады.Елде ауыл ... ... ... ... ... ... ... жойылып кетеді.1951-
1981жж.ауыл шаруашылығы 622мыңға дейін қысқарды.
Қазіргі кездері ауыл ... ... 4/5 ... ... ... жер көлемі 50г ж/е оданда көп.Негізгі
өнімді (1986ж. млн./тон.) бидай-32,сұлы-4,арпа-15,жүгері-
7 құрайды.1987ж.49млн./тон.бидай өнімі алынған.Бұл 1986ж ... ... ... ... ... байланысты болған.
Ауыл шаруашылығы Канада тұрғындарының қажеттіліктерін ... қана ... ... 11% ... ... ... маңызды.
Канада дәнді –дақылдар экспортты ... ... ... ... 2-ші ... ... ауыл шаруашы-лығы
-өнімді көп шығаратын ж/е көп еңбек қолын қажет ететін шаруашы-
28
лық.Канада ... ... ... өнім ... ... ... жағдайлар ауыл шаруашылығының түрлі салаларының
дамуына жағдай жасайды.1986ж. берілгендер бойынша 69млн./гк фермерлер ... ... ... ауыл шаруашылығы соғыс жылдарынан кейін үлкен ... ... мал ... ... ... 3/5 бөлігі мал шаруашылығымен,ал 2/5 бөлігі көкөніс ... ... ... ... ... ... ... дамыды.Өсімдік шаруашылығында көк-өніс ж/е бау-
бақша ,мал шөптерін өсіру салалары дамыды.
Өз кезегінде фермерлердің механизациясы мен ... ... ... елдің оңтүстік орталық ж/е Дала ... ... ... аң аулау,балық аулаумен ж/е т.б.
айналысады.Ал қалған аудандарда ауыл шаруашылығы дамымаған десе де ... ... сүт ... ... ... мен
бау-бақша шаруашылығы,ал Атлант аудандарында кортоп пен бау-бақша
шаруашылығы дамыған.
29
3.Кесте. Канада және басқа елдердегі тірі мал мен ет ... ... |1996 |1997 |1996 |1997 |
| ... еті және ... еті |Ірі қара мал |
| ... ... ... әлем |56,9 |57,6 | | ... |1,0 |1,0 |13 |13 ... |11,6 |11,5 |101 |99 ... |1,8 |1,8 |27 |26 ... |2,6 |2,6 |52 |50 ... |6,2 |6,0 |144 |146 ... |7,8 |7,8 |83 |82 ... ... |1,0 |1,0 |13 |13 ... |2,6 |2,3 |36 |34 ... |1,2 |0,9 |15 |14 ... |1,6 |1,7 |26 |26 ... |1,3 |1,3 |277 |279 ... |4,9 |5,4 |140 |147 |
| | ... еті | ... ... |1,2 |1,3 |12 |12 ... |7,8 |7,7 |56 |60 ... |0,9 |0,9 |10 |10 ... |16,2 |16,0 |117 |113 ... |3,5 |3,4 |37 |37 ... |1,7 |1,5 |19 |17 ... |0,8 |0,8 |11 |10 ... |1,3 |1,3 |10 |10 ... ... егіс ... мен ... негізгі өнімдер.
|Егістік аудандары,млн.Га. |Барлық жиналған өнім.млн.тн. ... |7,8 |14,3 ... |3,3 |5,9 ... |6,2 |14,3 ... |0,5 |2,7 ... дәні |0,8 |0,7 ... |5,6 |32,0 ... саны мың бас бойынша.
|Ірі қара мал |13069 ... ... |2551 ... |7086 ... |1012 ... |324 ... келгенде –бұл Канада мемлекетінің экономикалық ... ... ... өте жақсы деп айтуға болады.
Канада мемлекетінің экономикалық жағдайы жалпы канаданы 7-физикалық-
географиялық аудандарға бөлуге болады.
Бұл елдің географиялық орналасуы ... ... ... жайында айтуға болады.
Канада экспорттау жағынан сапа жағынан 1-ші орында болған.Канада
әлемдегі индустриалды дамыған елдердің ... ... ... ... ... ... ... дүние жүзінде 7-ші
орында.
Солтүстік Канада да көптеген ірі ұлттық ... ... ... ... ... ... болып келеді.
Канада өнеркәсіп салаларының ішінде тау-кен ... ... ... ... ... ... жақсы дамыған елдердің қатарындағы елдердің
бірі болып табылады.
32
Пайдаланылған әдебиет.
1.Бородевский А.Д. “Канада в системе международных экономических
отношений”Москва 1986г.
2.Мозель ... ... в 70-е ... 1985г.
3.Немова А.А.”Экономика в начале подьема ”США: экономика,политика,
идеология.#6.1993г
4.Старостенков Е.И.”Экономика Канады в 1988г.”США:экономика,поли-
тика,идеология.М.1989г.
5.”Большая ... ... ... “Экономическая география””Весь мир:
страны,флаги,гербы”.
7.Энциклопедия”Аванта”1том.Страны.Народы.Цивилизации.
8.Ю.Н.Гладкий С.Б.Лавров”Экономическая и социальная география мира”.
9.Большая энциклопедия Кирилла иМефодия.

Пән: Экономикалық география
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
АҚШ және Канада елдерінің әкімшілік территориялық бөлінісінің ерекшелігі22 бет
Канаданың экономикалық-әлеуметтік географиясына жалпы сипаттама21 бет
Солтүстік Америка материгіне физикалық-географиялық сипаттама28 бет
Солтүстік Американың географиялық орны. Ашылу және зерттелу тарихы18 бет
Канада мемлекетіне экономикалық – географиялық сипаттама25 бет
Рекреация ұғымы сұрақ-жауап түрінде196 бет
Канада21 бет
Қазақстан мен Канаданың байланыстары32 бет
Қазақстан Республикасы мен Канада арасындағы қатынастар4 бет
Валюта11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь