Абай Құнанбаев - өмірі, шығармашылығы

1. Өмірі шығармашылығы.
2. Қара сөздері.
3. Өлеңдері.
0л - ұлы ағартушы, композитор, философ, қазақ жазба әдебиетінің
негізін қалаушы, өз халқының, келешегің тереңнен ойлап, мың толғанған,
жан-жүрегімен езіле жырлаған ақындардың бірегейі.
Абай Құнанбаев 1845 жылы Қарқаралы округінде, Шыңғыстау бөктерінің-Қасқабұлақ қойнауында дүниеге келген.
Абай Құнанбайдың екінші әйелі Ұлжаннан туған. Бұл қазақ жерінде феодалдық-рулық қатынастар дәуірлеп тұрған кез еді. Оның әкесі Құнанбай осы замандағы әмірі күшті ірі байдың бірі болатын.
Абайдың балалық шағы XIX ғасырдың орта тұсында өтті. Бұл кезең —
Қазақстанда патшалық отарлау саясаты өршіп, ескі заман мен жаңа өмір
арпалысы басталған шақ. Осындай ортада тәрбиеленіп өскен Абай өмірге
жас шағынан ойлы көзқарасымен,- шындық жүрегімен терең зер сала
жүріп, әлеумет қайраткері болып шықты. Аға сұлтан Қ,үнанбай осындай
қоғамдық өмірде Абайдың да атақты жуан ортада отырғанын калады.
Ақылы мен қайраткерлігі қатар тұла бойдаан табылатын Қүнанбайдың ба
басы "шынжыр балақ, шұбар төс Ырғызбай" еді. Өзге балаларынан озып
шығып, артық туған Абайдыда қаһары қатал Құнанбай өз ырқына салғысы
келіп бағады. Жастайынан жорықшылық, бауырлык сияқты істерге дені
көбірек ауған өр мінезді Құнанбай ел билеушісі аға-сұлтан атанады. Сол
кездегі атқа мінерлерден қалған сөздерге қарағанда, Құнанбай - "қарадан
хан" болғанның бірі. Бұл туралы Абайдың Өмірбаянын жан-жақты зертте-
ген Мүхтар Әуезов те ашық айтады.
Құнанбай ескі заман еншісінде қалып, өткен-қоғамның уысынан шыға алмай шырмалса, Абай жаңа өмір жолына ұмтылып, шырғаланға түседі. Ақыл-ойы, қажыр-кайраты мол, билік қүмарлығы мен халыктың жанына батқан әрекеті көп Құнанбай мен халық.мүңын жоқтаушы 28 жастағы Абай арасындағы әке мен бала күресі өршіді. Абай ел ішіндегі феодалдық- рулық арпалыс пен айқасты көріп өсті. Қоғамдық, тарихи кайшылықтарды терең аңғарып, тани бастады.
Абай ел арасындағы озбыр күштер мен оған иек артқан жуандардың зорлық пәлеқорлығын ғана емес, өз әкесі мен оның жақын дотармын, да сынайды. Осылай әкенің, би-болыстардың елді зар, еңіретқен мінезімен озбырлы істерінен жиіркенеді. 0ларға қарсы алысушы әшкерелеуші, етіп Абайды әке жолынан гөрі тарих төріне өмірдің өзі шығарды. Оған патша ұлықтарымен жемтіктес болғаң қазақтын, билеп-төстеушілерініңі қара халықты тізесіне басқан өктемдігі де әсер етті. Бүл өқтемдік ел, бірлігін бұзып, жаңа өсіп еркен жайып, келе жатқан прогрестің жолына кесірін типзеді. Абайды да алысқа кұлаш серметіп, тарихи қоғамдық ойдарға жеделеген осындай жағдайлар екендігін Абай танушылар да анық айтқан.
Абайдын ағартушы, философ, демократ кемел ойлы қайраткер болып
қалыптасуына айдауда жүрген орыс демократтарымен достасуы үлкен
әсерін тигізді. Солардын, бірі — көрнекті революционер-демократ H. Г.
Чернышевскийдің серігі E. П. Михаэльс. Орыс әдебиетін оқып-үйренуге
көзін ашқан осы адал ниетті Михаэльс секілді орыс ойшылдары алдында
Абай қарыздар еді. А. Пушкин, Л. Н. Толстой, М. Ю. Лермонтов, M. A.
Крылов, M. E. Салтыков-Щедрин шығармалары Абайды тәнті етті. Солар¬
дын туындыларын ана тіліне аударды. А. Пушкиннің "Евгений Онегинін"
тамаша тәржімалай отырып Татьянаның әнін қазақ даласына таратты. Да-
наларды таный Абайдың да ұлылығы осында.
I Асанбай Асқаров – Ұлы Тұранның ұлдары. «Алматы – 1997»
1) Мырзатай Жолдасбек Ұлы
2) Қойшығара Сапғаралы Ұлы.
3) Ақсепеу Сейдімбек – Елтұтқа – «Алматы – 1998»
III Cұлтан Оразалиев – Абай елі «Алматы - 1994»
IV Абай – энциклопедиясы. «Алматы баспасы».
V Мұхтар Ауезов – Абай жолы. «Алма – Ата - 1987»
        
        Жоспары


     I.   Абай Құнанбаев:

   1. Өмірі шығармашылығы.
   2. Қара ...   3. ...                               АБАЙ ...                                ... ж.ж
           0л - ұлы ... ... ... ... ... әдебиетінің
негізін қалаушы, өз халқының, келешегің тереңнен ойлап, мың толғанған,
жан-жүрегімен ... ... ... ...      Абай ... 1845 жылы ...  округінде,  Шыңғыстау  бөктерінің-
Қасқабұлақ қойнауында дүниеге келген.
      Абай Құнанбайдың  екінші  ...  ...  ...  Бұл  ...  ... ... дәуірлеп тұрған кез еді. Оның әкесі Құнанбай  ... ... ... ірі байдың бірі болатын.
      Абайдың балалық шағы XIX ғасырдың орта тұсында өтті. Бұл ... ... ... ... ... ... ескі заман мен жаңа өмір
арпалысы басталған шақ. Осындай ортада тәрбиеленіп өскен Абай өмірге
жас шағынан ойлы көзқарасымен,- ... ... ... зер сала
жүріп, әлеумет қайраткері болып шықты. Аға ... ... ... ... ... да ... жуан ... отырғанын калады.
Ақылы мен қайраткерлігі қатар тұла бойдаан табылатын Қүнанбайдың ба
басы "шынжыр ... ... төс ... еді. Өзге ... озып
шығып, артық туған Абайдыда қаһары қатал Құнанбай өз ырқына салғысы
келіп бағады. Жастайынан жорықшылық, бауырлык сияқты істерге ... ... өр ... ... ел ... аға-сұлтан атанады. Сол
кездегі атқа мінерлерден қалған сөздерге қарағанда, Құнанбай - "қарадан
хан" болғанның ... Бұл ... ... Өмірбаянын жан-жақты зертте-
ген Мүхтар Әуезов те ашық айтады.
      ... ескі  ...  ...  ...  ...  ...  шыға
алмай шырмалса, Абай жаңа өмір жолына  ұмтылып,  шырғаланға  ...   ... ... мол, ... ... мен ... ...  батқан  әрекеті
көп Құнанбай мен халық.мүңын жоқтаушы 28 жастағы  Абай  ...  әке  ... ... ... Абай ел ... ... рулық  арпалыс  пен  айқасты
көріп өсті. Қоғамдық, тарихи кайшылықтарды терең аңғарып, тани бастады.
      Абай ел ... ... ... мен оған иек ... жуандардың  зорлық
 пәлеқорлығын ғана емес, өз әкесі  мен  оның  ...  ...  да  ...  ...  би-болыстардың  елді  зар,  еңіретқен   мінезімен   озбырлы
істерінен жиіркенеді. 0ларға қарсы  алысушы  ...  етіп  ...  ... гөрі тарих  төріне  өмірдің  өзі  ...  Оған  ...  ... болғаң  қазақтын,  билеп-төстеушілерініңі  қара  халықты  тізесіне
басқан ... де әсер ... Бүл ... ел, ...  ...  жаңа  өсіп
еркен жайып, келе  жатқан  ...  ...  ...  ...  ...  ... кұлаш серметіп, тарихи қоғамдық ойдарға жеделеген  осындай  ... Абай ... да анық ...      ... ... ... ... кемел ойлы қайраткер болып
қалыптасуына айдауда жүрген орыс демократтарымен достасуы үлкен
әсерін тигізді. Солардын, бірі — ... ... H. ... ... E. П. Михаэльс. Орыс әдебиетін оқып-үйренуге
көзін ашқан осы адал ниетті Михаэльс секілді орыс ойшылдары алдында
Абай қарыздар еді. А. ... Л. Н. ... М. Ю. ... M. ... M. E. ... ... Абайды тәнті етті. Солар
дын туындыларын ана тіліне аударды. А. Пушкиннің "Евгений Онегинін"
тамаша тәржімалай отырып Татьянаның әнін қазақ даласына ... ... ... ... да ... осында.
      Абай ... ... ... ... ... ...  надандық  пен
тағылыққа қарсы күресті. Қоғамның дамуына кедергі әрекеттермен күресті.
      Жүрегімнің түбіне терең бойла,
      Мен бір ... ... оны да ...      ... соқпаксыз жерде өстім,
      Мыңмен жалғыз алыстым, кінә ...      Бұл ұлы ... ... ... ... "өсер ұрпақ, келер дәурен,
туар тарих қауымына ақын арнап кеткен мұнды, сырлы бір сәлем, наз сәтем  осы
еді. Шөл ғасырлардың қу ... құла ... ... ...  ...  ... ... аяқ жол тартқан ақын болатын.
                            ... қара ...      ... "Рақлия" атанған қара сөзі  қазақтың  тіршілігіндегі  күнделік
болмысы мен өзі ғұмыр кешкен уақытқа ... өмір ... өмір  ...  ... ... ... ... ой түйіндері. Оған оның бірінші сөзі  толық
куә.
                                ... СӨЗ.
      Бұл ... ... ...  ...  пе,  ...  өткіздік  пе,  әйтеуір
бірталай  өмірімізді  ...  ...  ...  ...   ...  көре-көре  келдік.  Енді  жер  ортасы  ...  ...  ... ... жүрген  ісіміздің  бәрінің  баянсызын,  байлаусызын  көрдік:
бәрі қоршылық екенін білдік. Ал енді  ...  ...  ...  не  ... Соны таба ... өзім де ...        Абай   бұл   бірінші   сөзінде   ...   ...    ... ... ... толмау халіне ұшыраса да  өзіне  ерен  ерік-
жігер береді.
      Абай ... ез мұңы мен ... ...  ...  заман  шындығын  "Сегіз
аяқ" атгы әнге ... ...      ... ...      Анадан төртеу,
      ... ... ... жоқ.
      ... бек көп,
      ... ...      Сөзімді ұғар елім жоқ.
      Моласындай баксының,
      ... ...  тап  ...  -  деп,  өзі  тірлік  еткен  бұзық  ортаның
мінездерін кергенде жаны ... қаны ... ... үшін ең ... іс  ... ...      Абай өз халқы оқу-білімге, өнерге қол  жеткізу  ...  ...  ... қосылатынын да енеге етеді. "Екінші  сөзінде"  ...  әзіл  ... ... ... ...  ...  салыстыра  отырып,  өз  халқына
үлгі берерлік артық ... ... алға ...                            ... ... ...                            ... ... ...                            Орын ... ...                            ... ...                            ... босқа күлуге;
                            Бес ... ... бол.
                            Бес ... асық бол,
                            Адам ... ...                            ... өмірің алдында,
                            Оған ... ...                            ... ... ...                            ... бекер мал шашпақ
                            Бес ... ...                            ... ... ... ой,
                            ... ... – қой
                            Бес асыл іс, ...                               Он ... сөз
      ... ... ... лайық болса екен деп қам жемейді.
 Тек жұрт ... біз де ... ... ... ... ... дейді. Сәудегер несиесін жия келгенде, «тапқаным осы,  бітті  деп  ...  -
ал, ... ... бола жерден мал қазам ба?» дейтұғыны болушы
еді ғой. Дәл ... сол ... ... ... ... ... ... тазартып, ойланып, уйреніп әлек болмайды. «Білгенім
осы, енді қартайғанда қайдан үйрене аламын» дейді. «Оқымадың  демесе  болады
тағы, тілімнің келмегенін ... ед» ... Оның тілі ... бөлекше жаратылып па?










                          ... ... I ... ... – Ұлы Тұранның ұлдары. «Алматы – 1997»

II 1) Мырзатай Жолдасбек Ұлы

   2) Қойшығара Сапғаралы Ұлы.

   3) ... ............ ... ... – Абай елі «Алматы - 1994»

IV Абай – энциклопедиясы. «Алматы баспасы».

V  Мұхтар Ауезов – Абай жолы. ... – Ата - 1987»  
        
      

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балалар әдебиеті және балалар жазушыларының өмірі менi шығармашылығы21 бет
Қазақ балалар әдебиетінің тарихы17 бет
«Абай жолы» романындағы Құнанбай бейнесі34 бет
Абай (Ибрагим) Құнанбаев30 бет
Абай (Ибрахим) Құнанбайұлы Өскенбайұлы28 бет
Абай (Ибраһим) Құнанбаев8 бет
Абай (Ибраһим) Құнанбаев Құнанбайұлы4 бет
Абай (Ибраһим) Құнанбай ұлы13 бет
Абай (Ибраһим) Құнанбай ұлы. Абай шығармалары тілінің лексикасы24 бет
Абай (Ибраһим) Құнанбайұлы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь