Топырақ профиліне орналасқан балдырлардың жалпы сипаттамасы


1 Қыналар. Негізгі түрлері қыналар биоценозы
2 Микроскопиялық балдырлар жалпы сипаттама, негізгі түрлері. Балдырлар биоценозы.
Қыналар ерекше құрылымды тірі ағза. Денесі екі құрамдас бөліктерден құралған (балдыр және саңырауқұлақ). Сондықтан соңғы кезде оларды төменгі сатыдағы өсімдіктер тобына жатқызбастан, саңырауқұлақтар дүниесінің жеке бөлімі ретінде өз алдына қарастырады.
Қынаның денесі сырттай тұтас өсімдік болып байқалғанымен балдыр мен саңырауқұлақтың бір-бірімен селбесуінен құралған. Саңырауқұлақтың жіпшұмағы (шицелий) көк-жасыл балдырды орап жатады және жіпшелерімен (гифтар) қынаны төсемікке орнықтырады.
Күні бүгінде қынаның 26 мыңға жуық түрі белгілі. Оларды зерттейтін сала лихенология (грекше: Linen-қына) деп аталады. Қыналар кез келген жерлерде (тастың үстінде, шөлді, шөлейтті аймақтарды, тундрада және орманды) алқаптарда кездеседі. Бұлай таралу себебі: қолайсыз жағдайда қыналар уақытша анабиоз күйге түседі, кейіннен қалпына келіп тіршілігін қайта жалғастырады.
Сыртқы пішініне қарай қыналар 3 топқа бөлінеді:
1) Қабық (қаспақ) тәрізді қыналар. Ағаштың діңіне, тасқа жабысып, жұқа қабыққа ұқсас болып өседі.
2) Жапырақ тәрізді қыналар. Жапырақ пішініне ұқсас, ағаш түбіріне жабысып өседі.
3) Бұта тәрізді қыналар. Қарағайлы орманда төсемікте бұталанып. Жайылып өседі. Негізгі түрлері (құрттәрізді қына, пелтигера, бұғықына, цетририя, кладония)
Қыналар саңырауқұлақтар мен балдырлардың бірігіп, симбиоздың арқасында тіршілік етуінен пайда болады. Яғни саңырауқұлақтың жіпшелері (гифтер) балдырларға су және минералды заттарды жеткізіп береді. Өздері балдырлардың көмегімен фотосинтез нәтижесінде түзілген пайдалы заттармен қоректенеді. Қына құрамындағы саңырауқұлақтар тек қынада ғана жасай алады, балдырлар болса жеке өз бетінше тіршілік ете береді.
Ғалымдардың қорытындысы бойынша қыналардың құрамындағы саңырауқұлақтар балдырлармен паразиттік арақатынаста болуға бейімделген. Өйткені жеке өсірілген жағдайда балдыр еркін дамып көбейген болса саңырауқұлақтар спора түзбеген.

Пән: Биология
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 3 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
бот арқылы тегін алу ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Тақырып № 6
Топырақ профиліне орналасқан балдырлардың жалпы сипаттамасы
Қыналар. Негізгі түрлері қыналар биоценозы

Қыналар ерекше құрылымды тірі ағза. Денесі екі құрамдас бөліктерден
құралған (балдыр және саңырауқұлақ). Сондықтан соңғы кезде оларды төменгі
сатыдағы өсімдіктер тобына жатқызбастан, саңырауқұлақтар дүниесінің жеке
бөлімі ретінде өз алдына қарастырады.
Қынаның денесі сырттай тұтас өсімдік болып байқалғанымен балдыр мен
саңырауқұлақтың бір-бірімен селбесуінен құралған. Саңырауқұлақтың жіпшұмағы
(шицелий) көк-жасыл балдырды орап жатады және жіпшелерімен (гифтар) қынаны
төсемікке орнықтырады.
Күні бүгінде қынаның 26 мыңға жуық түрі белгілі. Оларды зерттейтін
сала лихенология (грекше: Linen-қына) деп аталады. Қыналар кез келген
жерлерде (тастың үстінде, шөлді, шөлейтті аймақтарды, тундрада және
орманды) алқаптарда кездеседі. Бұлай таралу себебі: қолайсыз жағдайда
қыналар уақытша анабиоз күйге түседі, кейіннен қалпына келіп тіршілігін
қайта жалғастырады.
Сыртқы пішініне қарай қыналар 3 топқа бөлінеді:
1) Қабық (қаспақ) тәрізді қыналар. Ағаштың діңіне, тасқа жабысып, жұқа
қабыққа ұқсас болып өседі.
2) Жапырақ тәрізді қыналар. Жапырақ пішініне ұқсас, ағаш түбіріне жабысып
өседі.
3) Бұта тәрізді қыналар. Қарағайлы орманда төсемікте бұталанып. Жайылып
өседі. Негізгі түрлері (құрттәрізді қына, пелтигера, бұғықына,
цетририя, кладония)
Қыналар саңырауқұлақтар мен балдырлардың бірігіп, симбиоздың арқасында
тіршілік етуінен пайда болады. Яғни саңырауқұлақтың жіпшелері (гифтер)
балдырларға су және минералды заттарды жеткізіп береді. Өздері балдырлардың
көмегімен фотосинтез нәтижесінде түзілген пайдалы заттармен қоректенеді.
Қына құрамындағы саңырауқұлақтар тек қынада ғана жасай алады, балдырлар
болса жеке өз бетінше тіршілік ете береді.
Ғалымдардың қорытындысы бойынша қыналардың құрамындағы саңырауқұлақтар
балдырлармен паразиттік арақатынаста болуға бейімделген. Өйткені жеке
өсірілген жағдайда балдыр еркін дамып көбейген болса саңырауқұлақтар спора
түзбеген.
Қыналар өсімді жолмен көбейеді. Денесіндегі қабықшасында жарықтар пайда
болып одан түскен жіпшелеудің бөліктерінен жаңа қына өсіп жетіледі. Қыналар
тек жары жерде өседі. Ластанған ортаға өте төзімсіз (орта тазалығының
индикаторы есебінде пайдаланады)
Ерте заманда тай жыныстардың, тастардың, суыған жанартау қалдықтарының
бетіне алғаш қонысталған ағзалардың бірі осы қыналар. Өсіп тұрған жеріне
қына қышқылын бөліп тасты үгітеді, кейін сол жерде топырақтың қалыптасуына,
жоғарғы сатыдағы өсімдіктердің орнығуына мүмкіндік туғызады.
Микроскопиялық балдырлар жалпы сипаттама, негізгі түрлері. Балдырлар
биоценозы.
Балдырлар кез келген жерде кездеседі. Біржасушалы, көпжасушалы және
шоғырлы (колониялы) ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қарапайым өсімдіктер тобының топырақ қасиеттеріне әсері
Балдырлар классы
Көк-жасыл балдырлар
Көк-жасыл, қоңыр және жасыл балдырлар
Өсімдіктердің топырақ қасиеттеріне әсері. топырақ профиліне микроорганизмдердің бөлінуі. қарапайымдылар. топырақ жәндіктері
Өсімдіктердің топырақ қасиеттеріне әсері
Цианобактериялар
Табиғи сулардың химиялық құрамы
ТОПЫРАҚ БИОЛОГИЯСЫ
Төменгі сатыдағы өсімдіктер систематикасы
Пәндер