Өндіріс факторларының нарығы және факторлық табыстың қалыптасуы


1 Өндіріс факторларының нарығы және факторлық
табыстың қалыптасуы
2 Жер
3 Капитал
Кәсіпорындармен үй шаруашылығы қызмет етуі өндіріс факторларын пайдалануға және оларды пайдаланудан сәйкес табыстарды алуға негізделеді. Өндіріс факторлары ретінде шаруашылық іс-ірекеттің мүмкіндігі мен нәтижелілігіне шешуші ықпал ететін ерекше маңызды элементтер немесе объектілер түсіндіріледі. Шаруашылық іс-әрекетке тартылатын өндірістік ресурстардың ірқашан да меншік иелері болады әне олрдың бірде біреуі осы ресурстарды пайдалану құқығын басқа адамдарға қайтарусыз бере алмайды. Сондықтан да өндірістың негізгі элементтерінің қозғалысы, оларды иемдену, басөару және пайдалану терең қоғамдық экономикалық қатынастарды қозғайды.
Тауарларды тұтынуға деген сұраныс оларға белгілі бір құндылық береді. Соңғысы тұтыну тауарларының өндірісі үшін қолданылатын ресурстарың құндылығын тудырады. Еңбек факторы үшін құндылық оның төлем ақысында, жер факторы үшін – жер рентасында, ал капитал факторы үшін – пайдадан көрінеді. Бұл аталған факторлар тұрғындардаң әр түрлі тобы үшін табыс көзі болып табылады. Табыстардың бөлінуінен тұтыну тауарларына деген сұраныс тәуелді болады. Сұраныс бөлуді тудырса, бөлу сұраныс өнімге деген сұраныстың өсуіне немесе кемуіне тәуелді ұлғаяды немесе қысқарады.
Өндіріс – бұл материалдық немесе руханы игіліктерді дайындау процесі. Өндірісті бастау үшін не өндіру керек және қалай өндіру керек мәселесі туады. Маркстік теория өндіріс факторлары ретінде адамның жұмыс күшін, еңбек заты мен еңбек құралдарын қарастырып, оларды екі үлкен топқа бөледі: өндірістің жеке факторы және заттық фактор. Жеке фактор адамның еңбекке деген физикалық және ақыл-ой қабілеттіліктерінің жиынтығы ретінде жұмыс күшін сипаттайды. Заттық фактор өндіріс құралдары болып табылады. Өндірісті ұйымдастыру осы факторлардың үйлесімді қызметін көздейді. Маркстік теория өндіріс факторларының өзаа байланысы, олардың бірігу сипаты өндірістің әлеуметтік бағыттылығын, қоғамдағы топтардың құрамы мен олар арасындағы қатынастарды анықтайтындығынан келіп шығады.
Маржиналистік (неоклассикалық, батыс) теория өндіріс факторларының 4 тобын бөліп көрсетеді: жер, еңбек, капитал, кәсіпкерлык қызмет.
Жер – шаруашылық іс-әрекеттің негізі және табиғи байлық ретінде табиғи фактор. Ол кең мағынада қолданылады, өйткені ол белгілі бір көлемде табиғатпен берілетін барлық қазба байлықтарды қамтиды. Өдірістің басқа факторларынан айырмашылығы жердің маңызды қасиеттерінің бірі оның шектеулілігінде. Адам жердің құнарлылығына ықпал ете алады, бірақ бұл әрекет шексіз емес. Басқа тең жағдайлар тұсында жерге, пайдалы қазбаларды игеруге еңбек пен капиталдың үзіліссіз салынуы сәйкес қайтарым өсімін қамтамасыз етпейді.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 4 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
бот арқылы тегін алу ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Өндіріс факторларының нарығы және факторлық
табыстың қалыптасуы

Кәсіпорындармен үй шаруашылығы қызмет етуі өндіріс факторларын
пайдалануға және оларды пайдаланудан сәйкес табыстарды алуға негізделеді.
Өндіріс факторлары ретінде шаруашылық іс-ірекеттің мүмкіндігі мен
нәтижелілігіне шешуші ықпал ететін ерекше маңызды элементтер немесе
объектілер түсіндіріледі. Шаруашылық іс-әрекетке тартылатын өндірістік
ресурстардың ірқашан да меншік иелері болады әне олрдың бірде біреуі осы
ресурстарды пайдалану құқығын басқа адамдарға қайтарусыз бере алмайды.
Сондықтан да өндірістың негізгі элементтерінің қозғалысы, оларды иемдену,
басөару және пайдалану терең қоғамдық экономикалық қатынастарды қозғайды.
Тауарларды тұтынуға деген сұраныс оларға белгілі бір құндылық береді.
Соңғысы тұтыну тауарларының өндірісі үшін қолданылатын ресурстарың
құндылығын тудырады. Еңбек факторы үшін құндылық оның төлем ақысында, жер
факторы үшін – жер рентасында, ал капитал факторы үшін – пайдадан көрінеді.
Бұл аталған факторлар тұрғындардаң әр түрлі тобы үшін табыс көзі болып
табылады. Табыстардың бөлінуінен тұтыну тауарларына деген сұраныс тәуелді
болады. Сұраныс бөлуді тудырса, бөлу сұраныс өнімге деген сұраныстың өсуіне
немесе кемуіне тәуелді ұлғаяды немесе қысқарады.
Өндіріс – бұл материалдық немесе руханы игіліктерді дайындау процесі.
Өндірісті бастау үшін не өндіру керек және қалай өндіру керек мәселесі
туады. Маркстік теория өндіріс факторлары ретінде адамның жұмыс күшін,
еңбек заты мен еңбек құралдарын қарастырып, оларды екі үлкен топқа бөледі:
өндірістің жеке факторы және заттық фактор. Жеке фактор адамның еңбекке
деген физикалық және ақыл-ой қабілеттіліктерінің жиынтығы ретінде жұмыс
күшін сипаттайды. Заттық фактор өндіріс құралдары болып табылады. Өндірісті
ұйымдастыру осы факторлардың үйлесімді қызметін көздейді. Маркстік теория
өндіріс факторларының өзаа байланысы, олардың бірігу сипаты өндірістің
әлеуметтік бағыттылығын, қоғамдағы топтардың құрамы мен олар арасындағы
қатынастарды анықтайтындығынан келіп шығады.
Маржиналистік (неоклассикалық, батыс) теория өндіріс факторларының 4
тобын бөліп көрсетеді: жер, еңбек, капитал, кәсіпкерлык қызмет.
Жер – шаруашылық іс-әрекеттің негізі және табиғи байлық ретінде табиғи
фактор. Ол кең мағынада қолданылады, өйткені ол белгілі бір көлемде
табиғатпен берілетін барлық қазба байлықтарды қамтиды. Өдірістің басқа
факторларынан айырмашылығы жердің маңызды қасиеттерінің бірі оның
шектеулілігінде. Адам жердің құнарлылығына ықпал ете алады, бірақ бұл
әрекет шексіз емес. Басқа тең жағдайлар тұсында жерге, пайдалы қазбаларды
игеруге еңбек пен капиталдың үзіліссіз салынуы сәйкес қайтарым өсімін
қамтамасыз етпейді.
Еңбек – адамның ақыл-ой және физикалық қызметі, жинақталған тәжірибе,
жалпы және кәсіптік біліміне негізделген өзіндік қабілеттіліктерінің
жиынтығы. Экономикалық теорияда өндіріс факторы ретінде еңбек адамдардың
пайдалы нәтижеге қол жеткізу мақсатымен шаруашылық іс-әрекет процесіне
жұмсайтын кез келген ақыл-ой және физикалық күш-жігері. А.Маршалл: кез
келген еңбектің белгілі бір мақсатқа қол жеткізу, - деп көрсеткен. Адамның
еңбек ететін уақыты жұмыс уақыты деп аталады. Оның ұзақтығы - өзгермелі
шама және белгілі бір шегі бар. Адам тәулігіне 24 сағат еңбек ете алмайды.
Оған еңбекке деген қабілеттілігін қалпына келтіруге және рухани
өажеттілігін өанағаттандыруға уақыт қажет. Ғылыми-техникаық прогресс
еңбектің мазмұны мен сипатына, жұмыс уақытының ұзақтығына өзгерістер алып
келеді. ҒТП жағдайында еңбек өнімділігі мен интенсивтілігі артып, жоғары
дәрежелі кадрларды кәсіби дайындауға деген уақыт артады. Еңбектің
интенсивтілігі уақыт бірлігіне физикалық және ақыл-ой энергиясын жұмсау
дәрежесінің өсуі. Ал еңбек өнімділігі уақыт бірлігіне өндірілген өнімнің
санын көрсетеді. Еңбек онімділігін арттыруға әр түрлі факторлар әсер етеді.
Капитал – тауалар мен қызметтер өндірісінде қолданылатын еңбек
құралдарының жиынтығы ретінде қарастырылады. Капитал терминінің көптеген
мағынасы бар. Бір жағдайда капитал өндіріс құралдарымен байланыстырылса
(Д.Рикардо), басқа жағдайда жинақталған материалдық игіліктермен, қоғамдық
интеллектпен байланыстырылады. А.Смит капиталдыжинақталған еңбек ретінде,
К.Маркс өздігінен өсетін құн, қоғамдық қатынас ретінде қарастырылған.
Капиталды тауарлар мен қызметтер өндірісінде және оларды тұтынушыларға
жеткізуде пайдаланылатын инвесцистялық ресурстар ретінде қарастыруға
болады. Капиталға деген көзқарас әр түрлі, бірақ олардың барлығына ортақ
нәрсе оның табыс әкелу қабілеттілігі болып табылады.
Кәсіпкерлік қызмет – барлық басқа факторларды бір жүйеге келтіріп,
өндірісті ұйымдастыруда білімі, іскерлік, белсенділік, кәсіпкерлік тәуекел
арқылы олардың өзара бірлігін қамтамасыз ететін өндірістің ерекше факторы
ретінде қарастырылады. Бұл адам капиталының ерекше түрі. Кәсіпкерлік қызмет
өзінің ауқымы мен нәтижесі бойынша жоғары кәсіби дәрежеліеңбек шығындарына
теңестіріледі.
Нақты өмірде кәсіпкер аз шығын жұмсай отырып жоғары өнім шығымын
қамтамасыз ететін қндіріс компоненттерінің үйлесімін табуға тырысады. Осы
мақсатпен әрқашан ұтымды шешімдер іздестіру жағдайында ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Өндіріс факторларының нарығы. Жер нарығы және нарығы
Өндіріс факторларының нарығы және факторлық табыстың қалыптасуы жайлы
Қоғамдық өндірісті ұйымдастырудың экономикалық негіздері
ӨНДІРІС ФАКТОРЛАРЫНЫҢ НАРЫҚТАРЫ ЖӘНЕ ФАКТОРЛЫҚ ТАБЫСТАРДЫ ҚАЛЫПТАСТЫРУ
Ақшаға деген сұраныс
Өндіріс факторларының нарығы және факторлық табыстар
Экономикалық теорияның пәні бойынша дәрістер
Нарықты зерттеу және сегменттеудің пәні мен әдістері
Өндірістің экономикалық тиімділігін бағалау көрсеткіштері
Экономикалық теорияның пәнінен дәрістер кешені
Пәндер