Қан айналым жүйесінің биофизикасы


1. Қан айналым жүйесінің биофизикасы
2. Қанның реологиялық қасиеттері
3. Қанның қан тамырлар бойымен қозғалысы
4. Қан айналым жүйесін модельдеу
Пайдаланылған әдебиеттер
Қан айналым биофизикасы — қанның қысымы мен қозғалыс жыл-дамдығының арасындағы байланысты және олардың қанның, қан тамырларының, жүрек функцияларының физикалық параметрлеріне тәуелділігін зерттейді. Қан айналым жүйесін күрделі гидродинамикалык жүйе деп қарастыру керек. Жүректің жұмысы периодты болғандықтан қанның қысымы және қозғалысы да периодты болады. Қан тамырлары аса көп тармақталады және әр тармактың диаметрі әр түрлі болады. Сондықтан тамырдың серпімділігі тармақтардың диаметрлерінің қосындысына байланысты болады. Қан таралу жүйесінің осындай ерекшеліктері оны физика, математика тұрғысынан талдау жасауға қиындык туғызады.
Қан айналымның биофизикалық көрсеткіштері жүрек-тамырлар жүйесінің биофизикалык параметрлерінің өзгерісіне тәуелді болады. Атап айтқанда жүрек жұмысының ерекшелігі (қанның систолалық көлемі) қан тамырларының құрылысының ерекшеліктеріне (олардың радиусы және эластикалык, қасиеттері) және қанның қасиетіне (тұтқырлығы) байланысты болады.
Сонымен қатар қан тамырлары гуморальды әсер тарайтын арнаның қызметін атқарады. Қан айналым жүйесі ағзанын температурасына да зор ықпал етеді. Сондықтан осы тарауда қан айналым жүйесін биофизика тұрғысынан қарастырамыз.
1. kk.wikipedia.org
2. sachok.kz
3. www.kitaphana.kz

Пән: Медицина
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 11 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
бот арқылы тегін алу ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Жоспар

1. Қан айналым жүйесінің биофизикасы
2. Қанның реологиялық қасиеттері
3. Қанның қан тамырлар бойымен қозғалысы
4. Қан айналым жүйесін модельдеу
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қан айналым жүйесінің биофизикасы
Қан айналым биофизикасы -- қанның қысымы мен қозғалыс жыл-дамдығының арасындағы байланысты және олардың қанның, қан тамырларының, жүрек функцияларының физикалық параметрлеріне тәуелділігін зерттейді. Қан айналым жүйесін күрделі гидродинамикалык жүйе деп қарастыру керек. Жүректің жұмысы периодты болғандықтан қанның қысымы және қозғалысы да периодты болады. Қан тамырлары аса көп тармақталады және әр тармактың диаметрі әр түрлі болады. Сондықтан тамырдың серпімділігі тармақтардың диаметрлерінің қосындысына байланысты болады. Қан таралу жүйесінің осындай ерекшеліктері оны физика, математика тұрғысынан талдау жасауға қиындык туғызады.
Қан айналымның биофизикалық көрсеткіштері жүрек-тамырлар жүйесінің биофизикалык параметрлерінің өзгерісіне тәуелді болады. Атап айтқанда жүрек жұмысының ерекшелігі (қанның систолалық көлемі) қан тамырларының құрылысының ерекшеліктеріне (олардың радиусы және эластикалык, қасиеттері) және қанның қасиетіне (тұтқырлығы) байланысты болады.
Сонымен қатар қан тамырлары гуморальды әсер тарайтын арнаның қызметін атқарады. Қан айналым жүйесі ағзанын температурасына да зор ықпал етеді. Сондықтан осы тарауда қан айналым жүйесін биофизика тұрғысынан қарастырамыз.

2. Қанның реологиялық қасиеттері
Реология (rheos -- ағын, logos -- ілім -- грек сөздері) дегеніміз, заттардың деформациялануын және ағуын зерттейтін ғылым. Гемореология (гемо -- қан) -- қанды тұтқыр сұйық деп қарастырып, оның қан тамырларының бойымен қозғалысын зерттейтін биофизика ғылымының бір саласы.
Сұйыктың тұтқырлығы деп оның бір қабатының екінші қабатымен салыстырғанда қозғалыс әсерінен пайда болатын кедергіні айтады.
Сұйықтың тұткырлығының басты заңын Ньютон ашқан.

мұндағы η -- қанның тұтқырлығы.
Тұтқырлық тұрғысынан карағанда қан -- ньютондық емес сұйык. Себебі қан -- формалық элементтер суспензиясының плазмадағы ерітіндісі. Ол элементгердің өзіне тән ішкі құрылысы және қасиеттері бар. Плазма -- мөлдір, ньютондық сұйық. Бірак формалық элементтердің 93%-ы эритроциттер болғандықтан, қанды эритроцит суспензиясының физиологиялық ерітіндісі деп, жеңілдетіп қарастыруға бо - лады. Эритроциттердің басты қасиетінің бірі -- эритроцит бағанын құруға бейімділігі. Егер қанның жұғындысын микроскоппен караса, онда бір-біріне жабысқан агрегатты көруге болады. Ол агрегатты эритроцит бағаны дейді. Бағандар жинақталған тиындарға ұқсас бол-ғандықтан оларды тиын бағаны (монетный столбик) дейді. Диаметрі әртүрлі қан тамырларында тиын бағанының пайда болуы шартты да әртүрлі. Оған қан тамырларының диаметрі, эритроциттің диаметрі және агрегаттың размері тікелей әсер етеді. Мысалы: эритроциттін диаметрі dэp ≈ 8 мкм, ал агрегаттың диаметрі одан бірнеше есе үлкен болуы мүмкін, яғни

Жуан қан тамырларының диаметрлері агрегаттың диаметрінен үлкен (dr darp), сонымен қатар қан тамырының диаметрі эритроциттердің диаметрінен аса үлкен (dr dэр) болғандағы агрегаттардың түзілісі 63,
а-суретте корсетілген. Мұнда жылдамдық өзгерісіаз, эритроцит - тер тиын бағанасына жинақталып, агрегат құрайды. Осындай калыпты жағдайда қанның тұтқырлығы η=0.005 Па-с болады. Егер тамырлар ұсақ болса (ұсак артериялар, артериолдар), яғни тамырдың диаметрі мен агрегаттың диаметрлері жуық шамамен бірдей болса (darр ≈ dr) және тамырдың диаметрі эритроциттің диаметрінен 15-20 есе үлкен (dT ≈ 15 -- 20 dэр) болса, мұндай тамырларда жылдамдық өзгерісіартып, агрегаттар ыдырайды да, қанның тұтқырлығы кемиді (63-сурет).

Микротамырларда (капиллярларда) тамырдыңдиаметрі эритроциттің диаметрінен кіші болады (dr dэр). Бірақтірі тамырда эритроциттер жеңіл деформацияланып, диаметрі 3 мкм капиллярдан диаметрі 8 мкм эритроцит ешқандай өзгеріссіз бұзылмай өтеді.
Уақыт бірлігінде қантамырының көлденең қимасынан өтетін қанның көлемі Q мынаған тең болсын

мұндағы S = PIR[2], қан тамырының келденен кимасының ауданы, R -- тамырдың радиусы, сонда

мұндағы υорm - қанның қан тамырлар бойымен козғалысының орташа сызыктық жылдамдығы; Р1 және Р2 тамырдын ұштарындағы қысым; l -- тамырдың ұзындығы; η -- қанның тұтқырлығы. Бұл тендеуді алғаш ашқан ғалымның кұрметіне Пуазейль тендеуі дейді.
Капилляр тамырларда эритроциттер жіпке тізгендей бірінің соңынан бірі орналасып, тамырдың пішініне сәйкес келетін, тиын бағанасын кұрайды. Тамырдың диаметрі қанша кіші болғанмен, эрит - роцит пен тамыр кабырғасының арасында плазмаға орын қалдырылады. Капиллярдағы қаннын, тұткырлығы өте аз болады (63, в-сурет).
Жоғарыда қарастырылған мысалдардан мынандай қорытынды жасауға болады. Жуан тамырлар үшін қаннын тұтқырлығы сызықты өзгертеді, яғни
η= η0(1+кС),
мұндағы η0 -- қанның бастапкы тұткырлығы; С -- эритроциттердің таралымы, к -- эритроциттердің пішініне, размеріне және агрегаттың ерекшеліпне тәуелді геометриялык параметр.
Егер қанның құрамындағы ұсақбөлшектердің құрылымы өзгерсе, онда к-коэффициенті де, қанның тұткырлығы да өзгереді. Олай болса капилляр тамырлар үшін жоғарыдағы формуланы колдануға болмайды. Себебі қан ньютондык сұйык емес, оның қан тамырларының бойымен козғалысы Ньютонның заңына бағынбайды. Сонымен қатар қаннын тұткырлығы қан тамырларының диаметріне, жылдамдық өзгерісіне және температураға да байланыст.
Қанның қан тамырының бойымен козғалысы негізінде ламинарлык ағын болады. Бірак кейде турбуленттік ағын да болуы мүмкін.
Аортаға келіп кұйылған қанның қозғалысы турбуленттік болғандықтан, аортадағы қанның козғалысы да турбуленттік болады. Қанның козғалыс жылдамдығы артқанда (мысалы, бұлшык етке күш түскенде) қан тамырларының тармақталу нүктелерінде де турбуленттік ағын болуы мүмкін. Турбуленттік ағын қан тамырларының диаметрінің кенет кішірейген жерлерінде де (тромба) болуы мүмкін. Сұйық турбуленттік ағынмен қозғалу үшін оған қосымша энергия қажет. Сондықтан қан тамырының бойымен қозғалған қан жүрекке күш түсіреді. Турбуленттік ағын кезінде пайда болатын шу жүрек және қан айналым жүйесіне диагноз қою үшін колданылады.

3. Қанның қан тамырлар бойымен қозғалысы
Қанның қан тамырларының бойымен қозғалыс заңдарын зертгейтін биомеханиқаның бөлімін гемодинамика дейді. Гемодинамиқаның басты ұғымдары -- қанның қысымы және козғалыс жылдамдығы.
Қан тамырларының бойымен қанның қозғалғандағы қан кысымы-ның, қанның энергиясының және жылдамдығының өзгерісін Верну - ли және Гаген-Пуазейль тендеулерімен түсіндіруге болады.
Қан тамырдың бойымен үздіксіз сорғымен қозғалады. Колденең кималары әртүрлі тізбектей қосылған бірнеше түтіктердің бойымен уақыт бірлігінде сұйыктың өзара тең колемі ағады. Қан қысымы деп қан тамырының келденең қимасына (S) уакыт бірлігінде әсер ететін күштің (F) шамасын айтады, яғни

өлшем бірлігі Р = 1 Нм[2]. Сонымен қатар көлемдік және сызықтық жылдамдық деген ұғым бар. Көлемдік жылдамдық деп қан тамырларының көлденең кимасынан уақыт бірлігінде ағып өтетін сүйықтың көлемін (V) айтады:
(1)
өлшем бірлігі Q = 1 м[3]с.
Сызыктық жылдамдығы деп қанның жүрген жолының уақытқа қатынасын айтады.
(2)
Өлшем бірлігі и = 1 мс. Қан тамырларынын бойымен өтетін қанның сызықтық жылдамдығы тамырдың әр бөлігінде әртүрлі болғандықтан, бұдан былай, орташа сызықтық жылдамдык деген ұғымды қоямыз.
Сызыктық және көлемдік жылдамдықтардың арасында ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Тамырлар бойымен қан қозғалысының жалпы физика-математикалық заңдылықтары
Тамырлар бойымен қан қозғалысының физико – математикалық заңдылықтары
Биофизика пәні
Ультрадыбыстық зерттеу аппаратының түрлері,құрылысы,жұмыс істеу принциптері жайлы
Ультрадыбыстық зерттеу аппаратының түрлері,құрылысы,жұмыс істеу принциптері
Қазіргі таңдағы биофизикалық зерттеулердің жетістіктері
Биологиялық мембранының құрылысы және оның қызметі
Биофизика және оның мәселелері
Мерзімдік процестер биофизикасы. Биоритмология. Жарық және биоырғақ. Көпклеткалы организмдегі ырғақ иерархиясы. Биологиялық сағат
Физика мен биология байланысы
Пәндер