Азаматтық құқық - құқық саласы ретінде

ЖОСПАР

Кіріспе бөлімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

Негізгі бөлім:

I. Азаматтық құқықтың жалпы ережелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.1 Азаматтық құқықтың пәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2 Азаматтық құқықтың әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
1.3 Азаматтық құқықтың басқа құқық салаларымен байланысы ... ... ... ... ... ... ...13
а. азаматтық құқық және еңбек құқықтары
ә. отбасы құқығымен.
б. экология құқығымен

II. Азаматтық құқықтың қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17

2.1 Азаматтық құқықтық қатынастарға қатысушылардың теңдігі ... ... ... ... ... ... .18
2.2 Меншікке және басқа заттық құқыққа қол сұқпаушылық қағидасы ... ... ... ...19
2.3 Шарт еркіндігі қағидасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
2.4 Әркімнің жеке ісі мен өміріне араласуға жол берілмейтіндігі ... ... ... ... ... 23
2.5 Азаматтық құқықтардың қорғалуы қағидасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

III. Азаматтық құқық жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
3.1. Азаматтық құқық жүйесіне жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...35
КІРІСПЕ

Азаматтық құқық туралы ұғым

Азаматтық құқық сала ретінде елімізде қалыптасып келе жатқан нарықтық экономиканың бірден-бір негізі деп есептеуге болады. Өйткені, бұл саламен реттелетін құқық қатынастарының шеңбері кең.
Азаматтық құқығымен реттелетін қатынастарының түсінігі – реттеу пәні мен реттеу тәсілдері.
Азаматтық кодекстің 1-бабының, 1-тармағында көрсетілгендей, азаматтық заңдармен тауар-ақша қатынастары және қатысушылардың теңдігіне негізделген өзге де мүліктік қатынастар, мүліктік қатынастарға байланысты мүліктік емес жеке қатынастар реттеледі. Мүліктік қатынастарға байланысы жоқ мүліктік емес жеке қатынастар да азаматтық заңдармен реттеледі. Азаматтық құқықтармен реттелетін қоғамдық қатынастарының негізгісі – мүліктік қатынастар. Мүліктік қатынастарға қоғамдағы өндіріс құрал жабдықтарына, мүліктік игіліктерге және басқа да материалдық құндылықтарға байланысты туындайтын қоғамдық қатынастар жатады.
Мүліктік емес жеке қатынастар, мүліктік қатынастарға тығыз байланысты мүлікті емес жеке қатынастар және мүліктік қатынастарға байланысы жоқ мүліктік емес жеке қатынастар болып екіге бөлінеді. Байланысы бар мүліктік жеке қатынастарға құндық маңызы жоқ қатысушылардың қоғамдық сипатын белгілейтін материалдық емес құндылықтар жатады. Байланысы жоқ мүліктік қатынастарға азамат есімі, жеке өмір құпиялылығы, тұрғын үйге қол сұқпаушылық, заңды тұлғалардың абыройына, қадір-қасиетіне байланысты туындайтын құқықтық қатынастарды жатқызуға болады.
Азаматтық құқық реттеу тәсілдері.
Реттеу тәсілдері мына ережелерге байланысты анықталады:
1. Азаматтық құқықтық қатынасқа қатысушылардың заңи теңдігі;
2. жеке және заңды тұлғалар азаматтық құқықпен азаматтық міндетті өз ниеттерінің негізінде жүзеге асыруы;
Азаматтық құқық, көбінесе диспозитивтік нормаларға негізделген. Диспозитивтік норма дегеніміз – тараптар арларында туындайтын қатынастарды өздерінің қалауынша, егер заңда өзгеше көзделмесе, реттеу мүмкіндігі.
Азаматтық құқық дегеніміз – бір тараптың екінші тарапқа бағынбауына, қатысушылардың теңдігіне негізделген, тауар-ақша қатынастарын және өзге де мүліктік қатынастарды реттеуге бағытталған құқықтық норма жиынтығы./ 3., 6 бет./
Азаматтық Заңдар және олардың жүйесі.
1. Азаматтық Заңдарда 1994-жылы 27-желтоқсанда 13-ші сайланған ҚР Жоғары Кеңесінің 2-сесиясы қабылдаған Жаңа Азаматтық Кодексі ерекше орын алады.Азаматтық кодексінің 3-бабында ҚР Азаматтық заңдарының жүйесі анықталған. Азаматтық құқық нормалары заңдарда, нормативтік құқықтық актілерде және заңға сәйкес нормативтік актілерде бекітілуі мүмкін.
2. Заң актілері. Заңның арасынд 1995-жылғы ҚР Конституцияның мейлінше Жоғары Заң күші бар, оның 4-бабында ҚР –да қолданылатын құқықтық актілердің, республиканың халыхаралық шарттық және өзге де міндеттемелерінің, сондай-ақ конституциялық Кеңес енгізген Жоғары Соты нормативтік қаулыларының нормасы деп белгіленген.
3. Заңға сәйкес нормативтік актілер. ҚР Үкіметінің қаулылары да заңға сәйкес нормативтік актілер қатарына жатады. Мысалы, ҚР Министрлер кабинетінің мына қаулыларын атауға болады: 1994-жылғы 7-қыркүйектегі «Дәрменсіз мемлекеттік кәсіпорындарды қаржы-экономикалық сауықтыру, қайта ұйымдастыру », 1996-жылғы 19-сәуірдегі «Қазақстан Республикасы аумағында сақтандыру қызметін лицензиялау туралы ережені бекіту туралы»./2.1., 8 бет./
Ведомствалық азаматтық құқықтық нормативтік актілер алуан түрлі болады. Мысалы үшін, 1994-жылғы 10-қазанда ҚР Қаржы Министрінің Бұйрығымен бекітілген « Тәркіленген, иесіз мүлікті, қымбат металдар мен асыл тастардан жасалған бұйымдарды есепке алу, бағалау және сату тәртібі туралы нұсқауды» атауға болады.
Азаматтық Заңның қолданылуы
1. Азаматтық Заңның уақыт бойынша қолданылуы. ҚР Конституция-сының 4-бабының 4-тармағына сәйкес, барлық заңда ҚР қатысушысы болып табылатын халықаралық шартта деп жарияланады. Азаматтардың құқықтарына, бостандықтары мен міндеттеріне қатысты нормативтік құқықтық актілердің ресми жариялануы оларды қолданудың міндетті шарты болып табылады. Заң актілері ҚР Парламентінің жаршымында және ресми басылымдар болып табылатын « Егемен Қазақстан», « Қазахстанская правда », « Заң газеттерінде» жарияланады.
2. ҚР Парламентінің, оның палаталарының қаулылары – егер актілердің өздерінде өзге мерзімдер көзделмесе, алғаш рет ресми жарияланған күннен бастап;
3. ҚР Кеңесінің қаулылары – олар қабылданған күннен бастап;
4. Азаматтық кодекстің 4-бабында азаматтық заңның кері күші болмайтыны және олар күшіне енгізілген күннен кейін пайда болатын қатынастарға қолданылатыны туралы ереже бекітілген.
Азаматтық құқық қатынастарының ұғымы және оның ерекшеліктері
Азаматтық құқықпен реттелген мүліктік қатынастар, сондай-ақ қатысушылары бір-бірімен субьективті азаматтық құқықтармен және міндеттермен байланысатын салаларға қатысты жеке мүліктік қатынастар азаматтық құқық қатынастар деп аталады.
Ерекшеліктері
Азаматтық құқық қатынастарының субьектілері заң жүзінде тең құқылы бір-біріне тәуелсіз, сол арқылы олар басқа құқықтардан ажыратылады.
Азаматтық құқықтық қатынастар заңда көзделген негіздер бойынша да көзделмеген негіздер бойынша да туындауы мүмкін. Азаматтық құқықтың жағдайлары мен мазмұнын белгілегенде тапаптардың келісімі басым болады.
Азаматтық құқық қатынастарының мазмұны
Субьективті құқықтар мен міндеттер де азаматтық құқықтық қатынастарының мазмұны болып табылады. Субьективті құқық дегеніміз – құқық берілген тұлғаның ықтимл мінез-құлық шамасы. Азаматтық құқық қатынастарда тараптар құқық берілген және міндетті тараптар деп екіге бөлінеді.
Азаматтық құқық қатынастарына қатысушылар құрамының өзгеруі мүмкін, мұның өзі, атап айтқанда, құқықтық мирасқорлық себебінен орын алады. Құқықтық мирасқорлық деп – құқықтың бір тұлғадан құқықтық ізашардан екінші тұлғаға – құқықтық мирасқорға ауысуы түсіндіріледі; бұл ретте соңғысы құқық қатынастарында өзінің құқықтық ізіашарының орнын басады.
Азаматтық құқық қатынастарының түрлері
1. Мүліктік және мүліктік емес;
2. Абсолютті және салыстырмалы;
3. Заңдық және міндеттемелі.
Азаматтық құқықтың туындауына заңдық фактілер негіз болып табылады. Заңды фактіге мынандай 3 жайт бар:
• Заңдық айғақ-шындық;
• Заңдық факт – азаматтық құқықтық нормаларында көзделген факт;
• Заңдық факт – азаматтық құқықтық нормалары негізінде белгілі бір заңдық салаларға әкеп соғатын факт.
Біздің осы тақырыпты таңдап алған себебіміз де, осы тақырыптың маңыздылығана байланысты болды. Жұмыстың мақсаты мен міндеттері, оның өзектілігі мен дәрежесіне тікелей байланысты туындайды.
Курстық жұмыстың мақсаты: осы азаматтық құқықтың Қазақстандық және халықаралық құқықтар арасындағы орны мен маңыздылығын және қоғамдағы орны мен ерекшелігі туралы толық мәлімет беру. Осы мақсатты жүзеге асыруда алдымызға қойған ең негізгі міндетіміз: ол азаматтық құқық ұғымы, оның әдістері , азаматтық құқық реттеу тәсілдері, азаматтық заңдарды және азаматтық құқықтың принциптерін анықтау және курстық жұмыстың құрылымды мазмұны мына бөлімдерден тұрады: кіріспе бөлімі, үш тарау, тоғыз параграф және қорытынды бөлімі, сондай-ақ жұмыстың соңында қолданылған әдебиеттер тізімі қамтылған.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

Ι Нормативтік-құқықтық актілер:
1.1 Қазақстан Республикасы Конституциясы 1995 жыл 30 тамыз, 1998 жылы 7 қазандағы № 284 І заңымен енгізілген өзгертулер мен тылықтырулар./ Алматы: «ЮРИСТ» Баспасы. – 2004, 31 бет.
1.2 Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (Жалпы және Ерекше бөлімдері) – Алматы: ЮРИСТ, 2006.- 309 б.
1.3 Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы жарлық – Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы 17 сәуірдегі №2198 «Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы» заң күші бар Жарлығы.
1.4 «Азаматтар мен заңды тұлғалардың кәсіпкерлік қызмет еркіндігіндегі құқықтарын қорғау туралы» .1998жылғы 27 сәуірдегі Жарлығы,
1.5 «Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу» 1995 жыл. 17 сәуір.
1.6 «Шаруашылық серіктестіктер туралы» 1995 жыл. 2 мамыр.
1.7 Ресей Федерациясының Азаматтық Кодексі, 1 бөлімі – РФ Мемлекеттік думасы 1994 ж. 21 желтоқсанда қабылдаған, 2 бөлімі – РФ Мемлекеттік думасы 1995 ж. 22 желтоқсанда қабылдаған.


ΙΙ Арнаулы қолданылған әдебиеттер
2.1 Б.К.Абдыкадыров. Гражданское право.
2.2 Гражданское право. Учебник. Ч.1./Под ред. А.П. Сергеева, Ю.К.Толстого.М.: «Проспект» , 1997, 113-бет.
2.3 ГК РК (Общая часть). Комментарий. В двух книгах. Книга 1. Алматы, «Жеті Жарғы », 1998, 100-бет.
2.4 Гражданское право, Сборник статей. Общая часть. Учебное пособие.- Алматы,2003.- 458 с.
2.5 З.Жайлин Ғ.А. ҚР Азаматтық құқығы. Оқулық. Ерекше бөлім.-1 том.- Алматы: Заң әдебиеті, 2004.-264 бет.
2.6 Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу құқығы. Алматы: Дәнекер, 2003жыл.
2.7 Мемлекет және құқық негіздері: Оқулық – Алматы: Жеті Жарғы, 2001. Құрастырған Е. Баянов.
2.8 М.К.Сүлейменов, Ю.Г.Басин. Азаматтық құқық. 1 том. 2 басылымы.- Алматы,2003.- 736 бет.
2.9 Кулагин М.И. Предпринимательство и право: Опыт Запада. М.: Дело. 1992.С.
3. Төлеуғалиев. Азаматтық құқық. Жалпы және Ерекше бөлім. Алматы: Жеті Жарғы .-2003. 426бет.
        
        Қазақстан  Республикасының Ғылым  және  Білім Министрлігі
Курстық жұмыс
Пәні: ... ... ... ... - ... ... ... бөлім:
I. Азаматтық құқықтың жалпы
ережелері..........................................................8
1.1 Азаматтық құқықтың
пәні........................................................................
.............-
1.2 Азаматтық құқықтың
әдістемесі..................................................................
........11
1.3 Азаматтық құқықтың ... ... ... ... құқық және еңбек құқықтары
ә. отбасы құқығымен.
б. экология құқығымен
II. Азаматтық ... ... ... қатынастарға қатысушылардың
теңдігі.........................18
2.2 Меншікке және басқа заттық құқыққа қол ... Шарт ... ... жеке ісі мен ... ... ... Азаматтық құқықтардың қорғалуы
қағидасы.......................................................-
III. Азаматтық құқық
жүйесі......................................................................
............27
3.1. Азаматтық құқық жүйесіне жалпы
сипаттама......................................................-
Қорытынды...................................................................
.................................................33
Қолданылған әдебиеттер
тізімі......................................................................
.............35
КІРІСПЕ
Азаматтық құқық ... ... ... сала ... ... ... келе ... нарықтық
экономиканың бірден-бір негізі деп есептеуге болады. Өйткені, бұл саламен
реттелетін құқық қатынастарының шеңбері кең.
Азаматтық құқығымен реттелетін ... ...... пәні
мен реттеу тәсілдері.
Азаматтық кодекстің 1-бабының, ... ... ... ... ... және ... теңдігіне негізделген
өзге де мүліктік қатынастар, ... ... ... ... жеке қатынастар реттеледі. Мүліктік қатынастарға ... ... емес жеке ... да ... заңдармен реттеледі. Азаматтық
құқықтармен реттелетін ... ... ...... ... ... қоғамдағы өндіріс құрал жабдықтарына,
мүліктік игіліктерге және ... да ... ... ... ... ... жатады.
Мүліктік емес жеке қатынастар, мүліктік қатынастарға тығыз байланысты
мүлікті емес жеке қатынастар және ... ... ... ... емес жеке ... болып екіге бөлінеді. Байланысы бар мүліктік
жеке қатынастарға ... ... жоқ ... қоғамдық сипатын
белгілейтін материалдық емес құндылықтар жатады. Байланысы жоқ мүліктік
қатынастарға ... ... жеке өмір ... ... үйге ... ... ... абыройына, қадір-қасиетіне байланысты
туындайтын құқықтық ... ... ... ... ... тәсілдері.
Реттеу тәсілдері мына ережелерге байланысты анықталады:
1. Азаматтық құқықтық қатынасқа қатысушылардың заңи теңдігі;
2. жеке және ... ... ... ... ... міндетті өз
ниеттерінің негізінде жүзеге асыруы;
Азаматтық құқық, көбінесе ... ... ... ... ...... ... туындайтын қатынастарды
өздерінің қалауынша, егер заңда ... ... ... ... құқық дегеніміз – бір тараптың ... ... ... теңдігіне негізделген, тауар-ақша қатынастарын және өзге де
мүліктік қатынастарды реттеуге бағытталған құқықтық ... ... 3., ... ... және олардың жүйесі.
1. Азаматтық Заңдарда 1994-жылы 27-желтоқсанда 13-ші ... ҚР ... ... ... Жаңа Азаматтық Кодексі ерекше ... ... ... ҚР ... заңдарының жүйесі
анықталған. Азаматтық құқық нормалары заңдарда, ... ... және ... сәйкес нормативтік актілерде бекітілуі мүмкін.
2. Заң актілері. Заңның арасынд 1995-жылғы ҚР Конституцияның ... Заң күші бар, оның ... ҚР –да ... ... ... халыхаралық шарттық және өзге ... ... ... ... ... Жоғары
Соты нормативтік қаулыларының нормасы деп белгіленген.
3. Заңға сәйкес нормативтік ... ҚР ... ... да заңға
сәйкес нормативтік актілер қатарына ... ... ҚР ... мына қаулыларын атауға болады: 1994-жылғы 7-қыркүйектегі
«Дәрменсіз мемлекеттік кәсіпорындарды қаржы-экономикалық сауықтыру,
қайта ұйымдастыру », ... ... ... Республикасы
аумағында сақтандыру қызметін лицензиялау туралы ережені ... 8 ... ... құқықтық нормативтік актілер алуан түрлі
болады. Мысалы үшін, 1994-жылғы ... ҚР ... ... ... « ... ... мүлікті, қымбат металдар мен асыл тастардан
жасалған бұйымдарды есепке алу, бағалау және сату тәртібі туралы нұсқауды»
атауға болады.
Азаматтық Заңның ... ... ... ... ... ... ҚР ... 4-
бабының 4-тармағына сәйкес, барлық заңда ҚР қатысушысы болып табылатын
халықаралық шартта деп ... ... ... мен ... ... ... құқықтық актілердің
ресми жариялануы оларды қолданудың міндетті шарты болып табылады. Заң
актілері ҚР ... ... және ... ... болып
табылатын « Егемен Қазақстан», « Қазахстанская ... », « ... ... ҚР ... оның ... ... – егер ... өзге мерзімдер көзделмесе, алғаш рет ресми жарияланған күннен
бастап;
3. ҚР ... ... – олар ... күннен бастап;
4. Азаматтық кодекстің 4-бабында азаматтық заңның кері күші болмайтыны және
олар күшіне ... ... ... ... ... қатынастарға
қолданылатыны туралы ереже бекітілген.
Азаматтық құқық қатынастарының ұғымы және оның ерекшеліктері
Азаматтық құқықпен реттелген ... ... ... ... ... азаматтық құқықтармен және
міндеттермен байланысатын салаларға ... жеке ... ... ... ... деп аталады.
Ерекшеліктері
Азаматтық құқық қатынастарының субьектілері заң жүзінде тең құқылы бір-
біріне тәуелсіз, сол арқылы олар басқа құқықтардан ажыратылады.
Азаматтық ... ... ... ... ... бойынша да
көзделмеген негіздер бойынша да ... ... ... ... мен ... белгілегенде тапаптардың келісімі басым болады.
Азаматтық құқық қатынастарының мазмұны
Субьективті құқықтар мен міндеттер де азаматтық құқықтық қатынастарының
мазмұны ... ... ... ... дегеніміз – құқық берілген
тұлғаның ықтимл мінез-құлық шамасы. Азаматтық ... ... ... ... және ... ... деп екіге бөлінеді.
Азаматтық құқық қатынастарына қатысушылар құрамының өзгеруі ... өзі, атап ... ... ... ... орын ... мирасқорлық деп – құқықтың бір тұлғадан құқықтық ізашардан
екінші тұлғаға – ... ... ... ... бұл ретте
соңғысы құқық қатынастарында өзінің құқықтық ізіашарының орнын басады.
Азаматтық құқық қатынастарының түрлері
1. Мүліктік және мүліктік емес;
2. Абсолютті және ... ... және ... ... ... заңдық фактілер негіз болып табылады.
Заңды ... ... 3 жайт ... ... ... Заңдық факт – азаматтық құқықтық нормаларында көзделген факт;
• Заңдық факт – ... ... ... негізінде белгілі
бір заңдық салаларға әкеп соғатын ... осы ... ... ... ... де, осы ... ... болды. Жұмыстың мақсаты мен міндеттері, оның
өзектілігі мен ... ... ... ... ... ... осы азаматтық құқықтың Қазақстандық ... ... ... орны мен ... және қоғамдағы орны
мен ерекшелігі туралы толық мәлімет беру. Осы мақсатты жүзеге ... ... ең ... ... ол ... ... ұғымы, оның
әдістері , азаматтық құқық реттеу ... ... ... және
азаматтық құқықтың принциптерін анықтау және курстық жұмыстың құрылымды
мазмұны мына ... ... ... ... үш ... ... параграф
және қорытынды бөлімі, сондай-ақ жұмыстың соңында қолданылған әдебиеттер
тізімі қамтылған.
I. АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҢ ... ... ... ... пәні
« Азаматтық құқық » атауы ежелгі ... бері ... оны ... Рим ... құқығы – цивильді құқық деп атаған.
Тарихтан белгілі римдіктердің құқығы осы атаумен белгіленді. ... ... көне ... ... мемлекеттік, қоғамдық және жеке өзіндік
қатынастарын ... және ... ... ... ... ... кең ... Қазіргі кезде азаматтық құқықтың римдік атауы
сақталғанымен оның мазмұны барынша өзгерді. Сондықтан да ... ... деп ... ал бұл ... мамандарды цивилист деп жүр.
Римде құқықты жария және жеке деп екі салаға бөлгенін білеміз. Жария және
жеке құқықтардың ... ... ... ... ашып ... ... дегеніміз рим мемлекетінің құқықтық мәртебесіне ... ... ... ... жекелеген адамның мүддесіне сай келеді».
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және жеке ... Біздің ұлттық азаматтық құқық тек өзіне ғана тән және белгілі
бір ерекшеліктері бар институттардың аясында қалыптасты дей аламыз.
Сонымен ... ... ... әртүрлі жүйелерінің арасында белгілі
бір дәрежеде ұқсастықтар бар. Сондықтан азаматтық ... ... ... ... ... ... азаматтық құқық іліміне әсерін
тигізіп отыр. Бұл ... « біз жаңа ... жаңа ... ... ... ... ... өзге де жас тәуелсіз мемлекеттер осы тәрізді
жолды ... ... те ... ... құру үстіндеміз... », ендеше осы
бағытта әр түрлі өркениеттердің ең соңғы жетістіктерін ... ... ... ... ... ... ... бірі
болғандықтан күнделікті тыныс-тіршілікпен, сондай-ақ азаматтардың, ... мен ... ... оның ... ... байланысты.
Азаматтық құқықты зерттемес бұрын азаматтық құқық пәнін анықтап, басқаша
айтқанда, мұның пәні не ... ... ... ... Ал ... ... ... өзі оңай шаруа емес. Өйткені, азаматтық құқықпен
реттелетін қоғамдық қатынастар ауқымы өте кең де сан ... ... ... ... салаларына бөлінеді. Әдетте құқықтың қандай
салаға жататындығын анықтау үшін оның пәні мен құқықтық реттеу ... ... ... құқығының пәнін тауар-ақша қатынастары және
қатысушылардың теңдігіне ... өзге де ... ... ... ... байланысты мүліктік емес жеке қатынастар құрайды.
Азаматтық құқықпен реттелетін қоғамдық қатынастар ... ... ... табылады. Бір сөзбен айтқанда мүліктік қатынас дегеніміз –
мүліктерді сатып алу, иелену, басқа адамдарға беру мен ... ... ... табылады. Мұндай қатынастар иелену немесе мүліктің
тиістілігіне ... « ... ... », ... бір ... ... өтуі « ... қатынас », меншік иесінің қайтыс болуына
байланысты болуына ... ... ... шешу ... ... ... ... көрінсе, онда олар азаматтық ... Бір ... ... ... ... ... мүліктерді сатып
алу, иелену, басқа адамдарға беру мен пайдалану жөніндегі қатынас болып
табылады.
Дейтұрғанмен бұдан азаматтық ... ... ... ... бірдей
реттей береді деген ұғым тумауы тиіс. Өйткені, олардың өзіәртүрлі сипатта
кездеседі. ... ... ... дегеніміз заңды белгі болып
табылмайды, ол тек экономикалық ... ... да ... ... мазмұнын оны біріктіретін әрі мән-мағынасын ашатын тұсын бөліп
қарауды қажет етеді. Қоғамдық қатынастарды бір-бірінен ... ... ... ... атап айтқанда, белгілі бір экономикалық
құндылыққа ие ... ... ... ... ... ... ... болғандықтан оның ерік сипатында
болатындығы нарықта дербес ... ... ... ... ... келісім және өзара шарт жасауы.
Мүліктік құндылық қатынастарға ең алдымен қатысушылардың құн ... ... ... ... негізделген тауар-ақша
қатынастары және өзге де қатынастар жатады ... ... ... тауар-ақша қатынасы ... ... ... ... ... Мүліктік қатынас адамдар арасындағы қатынас
болғандықтан ол ... емес ... біте ... ... Республикасы азаматтық заңдары мүліктік емес ... ... атап ... ... ... ... ... емес
жеке қатынастар мен мүліктік қатынастарды реттейді. ... емес ... ... ... ... ... байланысы бар мүліктік емес
жеке қатынастар жатады. Бұл жердегі (байланыстылық) ... сөз ... ... бағыныштылығын көрсетпейді, қайта қоғамдық
қатынастардың біртұтас ... ... ... ... ... және т.б. қатынастар). Мысалы, бір ұйымның басқа бір ... ... ... ... ... онда ол әлгі ... ... Мүліктік емес қатынастан келіп мәселен, шығарманың авторы үшін
мүліктік ... ... ... ... ... ... байланысы мүліктік емес жеке ... ... ... ... ... ... жоқ ... емес жеке қатынастардың екінші
түрі мүліктік қатынасқа қарағанда өзге фактілерге орай және ... ... да ... Ол жеке ... мен ... ... әрі олардан ажырамайтын игілік болып табылады, сондай-ақ онда мүлік
мазмұны ... ... де ... ... емес жеке ... ... Республикасы Конституциясымен
реттеледі. Конституцияның 2-тарауы адам мен ... ... ... ... азаматтық құқықтың реттеу пәніне
мүліктік қатынастарға ... жоқ ... емес жеке ... кең ... енеді. Қорыта айтқанда, азаматтық құқықты реттеудің
пәні, міне, осындай. Енді ... ... ... ... ... құқықтың әдістемесі.
Құқықтың әрбір негізгі саласының өзіне тән ... ... ... Ал оның жеке қырлары субьектілердің құқықтық ... ... ... негіздерінде, олардың мазмұнын айқындау
әдістерінде және заң ... ... ... және ... емес қатынастардың азаматтық ... ... ... ... ... ие:
1. Азаматтық құқықтық қатынастарға қатысушылардың жалпы құқықтық жағдайы
олардың тауар-ақша және басқа қатынастарына ... ... ... ... ( ... 1 және ... 1-тармағы ). К.Маркс «
Капиталда » былай деп ... « Бұл ... ... тауар ретінде
қатысуы үшін тауар иелері бір-біріне адам ... бұл ... ... адам ... қатысуға тиіс: демек олардың әрқайсысы екеуіне
ортақ ерікті акт арқылы, өз ... ... бере ... өзге ... ... Демек, олар бірін-бірі жекеменшікші деп білуге тиіс
».Азаматтық құқықтық ... ... заң ... ... ... азаматтық айналымда тең құқықты, тәуелсіз субьектілер
екендігін көреміз,әрі оның ... ... ... ие ... ... ... тең ... әрекет етеді. Бұл
азаматтық құқық субьектілерінің бірде-бірі азаматтық құқық қатынасында
екінші жаққа біржақты ... ... ... деген сөз. Сонымен қатар
құқықтық қатынастағы жақтардың ... дау ... ... жақ үшін ... болып табылатын шешімді қабылдай алмайды;
2. Азаматтар мен заңды тұлғалар ... ... ... ... және өз мүддесін көзд ей отырып ие ... және ... ... Олар шарт ... өздерінің құқықтары мен
міндеттерін анықтауда және шарттың заңдарға қайшы ... ... ... ... (Аз. Кодекстің 2-б, 2-тармағы). Демек,
азаматтық-құқықтық қатынастардың қатысушыларына өзінің қалауынша және
мүддесіне сай келетін жағдайларды таңдауына мол ... ... ... ... қатынастарда тең дәрежеде қорғану құқығына
ие және қорғанудың белгілі бір мүмкіндігін таңдауға ерікті ( теңдік және
тұлғалардың өз ... ... ... ... ). Азаматтық құқықты
қорғау сотпен ( төрелік сотпен немесе аралық сотпен ) жүзеге ... ... ... ... ... сәйкес қорғанудың азаматтық істерді
жүргізу заңдарының ерекше ережелерін сақтай отырып ашық ... Егер заң ... ... ... ... құқықты
қорғау үшін өкімет билігі немесе басқару органына ... ... ... ... ... арызбен сотқа шағымдануға кедергі жасамайды. Былайша
айтқанда, сот бұзылған немесе дауға түскен ... ... ... ... –да бір құқық әкімшілік жолмен қорғалса, онда ол ... ... ... ... ... құқыққа байланысты дау сотқа бірден
жіберілмей, алдымен әкімшіліктің ... ... ... ... ... ғана оны ... ... болады. Азаматтық Кодекстің 9-
бабының 1-тармағында мемлекеттік басқару органының ... ... ... ... ... ... келмейтін құжатын жарамсыз немесе
орындауға жатпайды деп тану туралы ... ... ... ... енгізілген. Азаматтық кодекс қабылданға дейін көптеген құқық
орындаушы органдар заңға сүйеніп жасған ... сол ... ... іс ... оның ... келгеніне әрі мұндай ... ... де ... ... ... ... көз ... ал осындай келеңсіздік көп қиындық келтірді;
4. Азаматтық құқықтық жауапкершілік өзіндік ... атап ... және өтем ... ... ... оған ... залалды
толықтай өтеу талабы да жатады; заң ... ... ... бұл заң ... ... қандай екендігіне де байланысты
болады.
Осы ... ... ... ... ... ... ... құқық – құқықтың бір саласы, ол тауар-ақша ... ... ... ... өзге де ... ... ... мүліктік қатыныстарға байланысты ( немесе байланысы жоқ ) мүліктік емес
жеке қатынастарын реттейтін нормалардың жиынтығы болып табылады.
1.3 Азаматтық ... ... ... салаларымен шекарасы
Бұдан бұрын айтылған құқықтық реттеудің пәні мен ... ... ... ... ... ... бөліп қарауға мүмкіндік береді.
Бірақ та азаматтық ... ... ... ... ... ... ... қажет: жаңа Азаматтық кодекс ... ... ... ... ... тән қатынастарды реттеді.
Айталық, Қазақ КСР Азаматтық ... ( ... ... ... еңбек, жер қатынастары , сондай-ақ колхоздардағы ... ... ... ... суды ... жөніндегі қатынастар
тиісінше – отбасы, жер, колхоз және су ... ... ... ... жерде Азаматтық кодекстің 1-бабы 3-тармағына сәйкес азаматтық құқық
осы баптың 1-тармағында аталған белгілерге сай келетін ... ... мен ... ... ... және ... ... жөніндегі қатынастарға ( мәселен, ... ... ... ... ... негізделген болса), егер де ... ... ... ... ... ... ... ортаны қорғпу ... ... ... ... оларды реттеуде ағаттықтар кеткен кезде, қолданылады.
Азаматтық және еңбек қатынастарының ара ... ашу ... ... ... қиындықтар да туғызады. Бұл орайда Азаматтық кодекстің
кейбір нормаларының ... ... ... ... ... берген жөн. Атап айтар болсақ, Азаматтық ... ... ... жеке ... мен ... ... еңбек шартын, оның
ішінде келісім-шартты жасасу мүмкіндігі жөнінде болып ... ... ... ... атап ... ... ... азаматтық
құқықты қолдану мүмкіндігі Азаматтық Кодекстің ... ... ... Осы ... ... жөнінде 1995-жылы 22-
желтоқсанда Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты ... ... ... ( ... сипаты бар ) қабылдады. Бұл қаулы « моральдық
зиянды өндіртіп алу ... ... ... ... ... » ... Оның ... былай делінген: « Еңбек туралы ... ... дене ... шеккендерге өтем төлету жөнінде тікелей
айтылмауына қарап, ... ... ... ... ... жоқ
деуге болмайды. Сот КСРО мен ... ... ... 131-бабына сүйене отырып, жұмыскерді заңсыз жұмыстан
шығарғаны не ... ... ... ... оған ... төлемей,
жұмыста мүгдектікке, кәәсіби ауруға ұшыратқаны үшін, сөйтіп, рухани
және де дене ... жол ... ... ... берушіден
өтем төлеуді міндеттеуге құқылы ».
Осы орайда еңбек ... ... ... ... айырмашылығы
-оның еңбек үрдісіндегі қатынасты ... ... ... онда
еңбек нәтижесін алып беру жоқ. Жұмыс күші ... ... ... ... де ... жағдайда жалақы жұмыс күшінің ... ... бола ... ... ... ақы ... ... ісінің саны мен ... ... ... ... ... ... қарағанда, жұмыскер жұмыс берушімен шарт
жасасып, сол ... тең ... ... ... ... ... ... жұмыскер ақыр аяғында ... ... ... ... ... оның еңбек ету міндетіне жататын
басқа да міндеттерді ... ... ... және ... ... ... реттейді.
Отбасы құқығы некеге тұру, некені бұзу және оны жарамсыз деп ... мен ... ... ата-аналарының қамқорлығынсыз қалған
балалардың ... қалу ... мен ... ... ... ... тәртібін, сондай-ақ отбасы ... ... емес жеке ... ... ... ... туыстар мен
басқа адамдар арасындағы ... ... ... ... ... құқығына реттеудің ерекше әдістемесі тән, ол ерікті ... ал ... ету ... – императивті, яғни бұйрықты сипатқа
ие. Осы екі ... өзі оның ... ... ... ... ... ол ... заңмен реттеуге
келмейтін отбасылық қатынастарға азаматтық заң қолданылады. Ал мұның
өзі ... ... ... келе ... Мысалы, Азаматтық
Кодекстің 223-бабына сәйкес: ... ... ... ... мүлкі, егер бұл мүлік ерлі-зайыптылардың ... ... не ... ... ... немесе меншік құқығында
тиісті бөліктерде ерлі-зайыптылардың әрқайсысына ... ... ... ... көзделмесе, олардың бірлескен меншігі болып
табылады. ... ... ... ... ... ... тұрған кезде ерлі-зайыптылардың ортақ мүлкінің есебінен сол
мүліктің ... ... ... ... ... ( ... ... жаңғырту, қайта жабдықтау және т.б. ) ... ... ... мүлкі олардың бірлескен меншігі деп таңылуы
мүмкін. Осы мысалдың өзі-ақ азаматтық заңды отбасы қатынастарына ... бір ... ... ... ... ... ресурстарды пайдалану және айналадағы ортаны
қорғау жөніндегі қатынастардан былайша ... а) ... ... мен ... ... ... болмауымен, бірақ материалдық
құндылық болып санала тұрса да толық түрде ... ... ие ... ... ... объектілер арнайы есеп жүиесі (көлем мөлшері және
т.б.) кадастрмен есепке алынады; ә) әзірге табиғат ... ... ... ... ) ... дәрежедегі тауарлық қатынастарға ... ... ... бола ... да ... ... ... ақылы көрсетілген, бірақ
заңға сәйкес табиғат пайдаланушыларға табиғи ... жеке ... ... ... ... және сатып алуына руқсат етілмейді.
Экологиалық әдебиеттерде кездесетін ... ... ... ... ( бірнші кезекте Азаматтық кодекс) жерді меншіктену және
жер участкелерін пайдалану қатынастардың мейлінше кең ... ... ... жөн. Бұл ... ... ... да ( ... жер учаскесіне сервитутты , мұрагерлікке берілуді және т.б. )
қорғайды. Осыдан-ақ табиғи ... ... және ... ... заңымен реттеуге келмейтін ... ... ... ... дау ... ... ... 1-бабының 4-тармағына сәйкес, заң ... ... ... бір ... ... ... немесе
өзге де билік жағынан бағынуына негізделген мүліктік қатынастарға , оның
ішінде салық ... және ... ... ... ... қолданылмайды.
Жоғарыда аталған қатынастардың азаматтық құқықпен арадағы жігін
жігін ашу онша ... ... ... ... олар ... бойынша , ал өзге де құқықтық реттеуәдістемесі ... ал ... ... ... ... талап етеді.
Сөйтіп, бір жағы екіншісіне қандай да бір бағынышты ... ... ... ... ... Осыған орай әкімшілік ( оның ішінде
салыққа қатысты ) не басқа қатынастар азаматтық заңдар ... ... ... ... (ПРИНЦИПТЕРІ)
«Принцип» ( қағидат ) термині латынның сөзі – ... ... ... Азаматтық принциптері ( қағидаттары ) – ол нормативтік сипаты
бар, қоғамдық қатынастарды азаматтық құқықтық реттеу бастамасын ... ... Ол ... ... ... ... ... тұстарын көрсетеді. Демек ... ... ... мен ... ... ... тек ... принциптері ( қағидаттары ) арқылы
мүмкін болады./2.4., 86 бет./
Принциптер ( қағидаттар ) ... ... ... ... норма болып саналады. ... да ... ... ... ... көрініп, жалпы сипат алады, демек принциптер өзгелерден
басым түседі. Принциптер ... ... ... ... ... басшылықққа алынады. Азаматтық кодекстің 2-бабындағы
азаматтық заңдардың жалпы ... мен ... беки ... енді ... ... мәнге ие болды және оны
қолдану міндеттілікке айналды. Бұрын-соңды ... ... ... арнайы термин немесе ... ... ... еді, тек « ... ... ... ... ... ... » ... жалпылама тұжырымдамамен шектелетін (Қазақ
КСР АК-тің 4-бабы).
Профессор Ю.Г.Басин азаматтық ... ... ролі мен ... ... деп ... « Біріншіден, ол тікелей әрекет ететін
нормалар түрінде кездеседі. Екіншіден. Ол жаңа заңды ... ... заң ... ... ... ескеріледі. Үшіншіден, құқық
ұқсастығын ... ... ... ... заң ... ... ... мұндай принциптер құқықтық ... ... ... шарт ... ... ... ... жүзеге асырылғанда назарға алынуға тиіс ... ... 6, ... ... ... заң ... ... заң нормалары арасындағы қарама-қайшылықты жоюдың ... ... ... өзі егер бұл ... ... кездескенде ғана
қолданылады . Осы ... орай оған екі ... ... ... еді: ... ... тек заң актілері жүйесінің сипатын
көрсетіп қоймайды, сонымен ... ол ... ... ... азаматтық құқық принциптер өзінің ... ... ... ... құқықтық институттар мен нормаларды, яғни ... ... ... құқығын азаматтық құқықтар арқылы
өзіне тән тәсілдермен қорғауды ... ... ... ... ... ... ... қатынастарға қатысушылардың теңдігі;
2. меншікке және басқа заттық құқыққа қол сұқпаушылық;
3. шартт ... жеке ... ... ... да ... араласуына жол
беруге болмайтындығы;
5. азаматтық-құқықтарды кедергісіз жүзеге асыру;
6. нұқсан ... ... ... келтірілуін қамтамасыз
еті;
7. азаматтық құқықты сот ... ... осы ... бәрі де ... ... « ... негізгі бастаулары » деп аталатын 2-бабында ... ... ... ... пен қоғамның азаматтық заңдарының ... ... мен ... ... ... ... ... және
ізгілікті қасиеттері көрініс береді. Енді осы ... ... ... ... ... ... ... теңдігі.
Азаматтық құқықтың басты қағидаларының бірі ... ... ... ... ... қатынастарға қатысушылардың
теңдік принципі ... ... ... ... ... ... ... Яғни бұдан азаматтық құқықтық
қатынастарда тараптарың жағдайы тәуелсіз тең ... ... ... ... ... ... бірі ... тіптен бағынышты
емес, ал тәуелділігі оның мінез құлқына, ... ... ... керек./2.4.,88 бет./ Азаматтық заңмен реттелетін мүліктік ... ... ... ... ... ... білдіреді:
1. мемлекетет немесе оның әкімшілік- аумақтық бөлінісі азаматтық – ... ... ... өзге ... тең ... қатысады.
Бір айта кететін жайт, азаматтық – құқықтық қатынастардағы мемлекеттің
жауапкершілік ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... тұлғалардың құқылық мәртебесі біртабан жақын келеді. Мысалы,
қазіргі кезде азаматтар ғана ... ... ... да ... ... мен міндеттерін белгілей алады, сондай ақ ... ... шарт ... кез ... таңдауға ерікті; заңды тұлға
құрмай кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын азаматтар еңбек ... ... ... ... ... ... ... егер заң құжаттарында өзгеше көзделмесе, шетелдік жеке және заңды
тұлғалар, ... –ақ ... жоқ ... ... ... ҚР- ... мен заңды тұлғалары үшін қандай құқықтар мен ... нақ ... ... мен ... ... ... (АҚ ... 7- тармағы).
Қазақстан Республикасы Конституцианың 6- бабында меншік иелерінің құқық
қорғауға ... ... ... ... Мұның өзі оларға қатысты
құқықтардың бұзулуына қарсы қорғану құралын субьектілер бірдей қолданады
дегенді білдіреді.
2.2 ... және ... ... ... қол ... принципі.
Меншікті құрметтеп, оған ешкім қол сұқпайтын елде ғана ... өмір сүре ... ... да ... ... ... ерекше
мәртебеге ие болып, оны қасиетті әрі қол сұғылмайтын нәрсе деп бағалайды.
Адамның белгілі бір ... ... оны ... ... бір ... ... жаратуы үшін керек, сондықтан ол бұл орайда қызмет ету құралын
бәрінен де жоғары қояды. Мемлекет пен құқық, оның ... ... ... ... жағдайды қамтамасыз етеді. Қашан да меншік құқығы азаматтық
құқықтың оталық институты болып ... және ... ... құқығын
қорғауды барынша талап еткен. Міне, сондықтан да азаматтық құқық меншіктің
қол сұқпаушылық қағидасына негізделеді.
Меншікке қол сұқпаушылық Азаматтық ... ... ... ... ... тапқан, ал онынақтылайтын тұжырымдама Конституцияның 26-
бабының 3 тармағында бекітілген. Яғни онда ... ... ... ... өз мүлкінен айыруға болмайды. Заңмен көзделген ерекше
жағдайларда мемлекет ... үшін ... ... айыру оның құны тең
бағамен ... ... ... ... Конституцияның бұл қағиғалары
Азаматтық кодекстің реквезициала, күтімсіз ұсталған мәдени және тарихи
қазыналарды ... алу және т.б. ... ... (АК-тің
253,254,256-баптары).
Қазіргі кезде заңда меншік құқығымен қатар меншік иесі болып
табылмайтын ... ... ... да ... ... да ... ... қолданылады. Айталық а) жерді пайдалану құқығы; в)
өзге де заттық құқықтар(АҚ –тің 194-195 баптары).
Кей жағдайда меншік ... ... ... да ... ... ... жер ... субъектілерінің өздеріне тиесілі
құқықтарды жүзеге асыруы табиғи объект ретінде ... ... ... ... ... адамдардың құқықтары мен заңды мүдделеріне зиян
келтірмеуі жөнінде айтылған.
Бірақ та заң ... ... бір ... ... ... тұрғанымен
азаматтық заңдағы меншік құқығының алар орны еркше, ал ... ... ... ... ... Бұл ... ... болмаған меншік
құқығын қорғаудың жаңа тәсілдерінің өмірге келуімен байланысты болып отыр.
Мысалы, оған қозғалмайтын мүлікті ... ... ... ... ... 118-бабы), сондай-ақ қозғалатын мүліктің, мәселең, ... ... ... ... де ... ... жаңа тәсілдері
жасалады(АҚ-тің 129-140-баптары).
2.3 Шарт еркіндігі принципі.
Шарт еркіндігі – азаматтық құқықтың аса ... ... ... табылады. Бұл кез-келген адам өз қалауы ... ... ... мыналарды атқаруға құқылы екенін ... ... бір ... ... немесе жасаспауға;
2. өзі шарт жасауды қалайтын серіктесін ... ... ... ... шарттың шарттарын анықтауға./ 2.8., 33 ... ... ... ... ің де ... ... ... керек. Сондықтан ерікті түрде және өзара ... ... ... ... шарт ... танылуы мүмкін. Шарт жасаса
отырып, оған қатысушылар өздеріне қабыл ... ... ... принципімен шатастыруға болмайды. Өзіне-өзі қоятын мұндай
шектеулер міндетті болып ... және ... ... бас ... ... ... тиісті.
Мысалы, әлде бір тауар сатушы, ... , ... ... шарт
жасасуға құқылы, шарт жасасу үстінде оның ... ... ... ... Сатушыны белгілі бір шешім ... ... ... алмайды. Алайда шешім қабылданған ... және ... ... ... қоя ... шартт жасасса, онда ол үшін бұл міндетті
болады да, ал алдағы уақытта шарттың ... ... ... ... бас ... оның ... ... және тағы сол
сияқты құқылы болмайды. АҚ-нің ... бұл ... ... ... заң ... тыйым салу немесе құқықтық
нормалардың императивтік ... ... тағы бір ... заңда әлде бір ... ( ... ... немесе
есірткі заттарды ) жасауға тиым салынған болса, екі ... та ... ... ... ... ... ... оның
шарттары ретінде шарттың мәтініне енгізуге болмайды. ... ... ... АҚ ... 158 бабы ... ... деп ... мүмкін.
Азаматтық заңдардың кейбір ... ... ... яғни міндетті түрде қолдануға тиіс екені белгілі. ... ... ... ... ... ... шектеу, теріс
пиғылды бәсекемен күрес жүргізу, ... ... үшін ... сол ... ... ... шектейтін нормалар боуы да
мүмкін. ... ... ... үшін императивтік заң актілерінде
көзделген жағдайлар тараптардың өз шартының ... бұл ... ... осы ... ... ... шартының
мазмұнына міндетті түрде кіреді.
Олардың заңдарда көзделгеніне ... ... ... еркіндігі мазмұны алуан ... ... ... ... береді. Мазмұны бірнеше шарттардың элементтерін қамтитын
шарттар болуы ... (АҚ – нің 7 және 380 ... ... барлық
жағдайлары заңдарда белгіленген тыиым салулар мен ... ... (АҚ ... ... ... ... қажеттігі де шарттың еркіндігі принципін
қолдану шегіне түзету ... ... ... бақылауда
болуы, жария шарттарды жасаудан бас тартуға тыйым салу ... ... ... үшін ... ... тең ... (АҚ-тің 387-
бабы), кейбір қызмет түрлерін лицензиялау.
Шарттың қатысушысын іріктеп алу немесе ... ... ... анықтау жөніндегі заң талаптары да ... ... ... (ҚР АҚ ... ... Бұл тәртіп көп ретте ... ... ... ... ... ... үшін қызмет көрсету
жөніндегі шарттар үшін ... ... ... (мысалы,
мемлекеттік сатып алулар туралы 2002ж. 16 мамырдағы заңды қараңыз).
Мұндай ... ... ... ... оның ... ... Әркімнің жеке ісі мен өміріне араласуға жол берілмейтін принципі
Әркімнің жеке ісі мен ... ... жол ... ... ... принципі деп атауға ... Бұл ... ... ... олардың қандай ... ... ... емес ... ... ... тартылады. Бұрыңғы
қолданылып ... ... ... ол ... ... мен ... жеке ... , күнделіктер мен жазысқан
хаттардың құпиялылығын ... ғана ... ... ... ... азаматтық құқығында бұл ... ... Ол ... ... ... да баянды
етілді.
Әркімнің жеке ісіне еріксіз араласуға жол ... ... ... ... ... ... басшыларыга және басқа
адамдарға әрекетке қабілетті азаматтырдың ... ... ... ... ... жүргізуіне, тапқан пайдаларын бөлуіне, табыстарын
пайдалануына ықпал етуге тыйым салуды ... Егер ... ... ... ... әлде ... ... алудың, келісім,
ақпарат беруін ... ... ... жоқ. Жеке ... ... ... құпиясын құрайтын мәліметтерді беруді талап етуге тыйым
салынады. / 2.8., 34-35 ... жеке ... ... жол берілмейтіндігі сондай-ақ
басқаның жеке өміріне, ... ... ... ... ... білдіреді. Бұл жөнінде АҚ – нің көптеген баптарында, ең ... 115, 125, 144, 146 және ... ... айтылады.
5. Азаматтық құқықтардың қорғалу принципі
Азаиаттық құқықтардың қорғалуы деген принципті де ... ... ... – бұл кез-келген құқықтың нышаны (атрибуты), мұнысыз ол
өзінің ... ... ... ал оның ... ... ... ... ҚР Конституциясы азаматтардың өз ... атап ... ( ... ). ... азаматтық құқықтарды қорғау
құралдарының азаматтық-құқықтық реттеу ... мен ... ... ... бар. Бұл ... ... құқық
принципі ретінде арнайы қарастыруға тұрады./2.8., 35 бет./
Азаматтық кодекс және ... ... ... да ... ... ... ғана ... сондай-ақ
олардың бұзылуы үшін ... ... , әр ... ... ... ... міндеттердің сөзсіз орындалуын қамтамасыз
ететін шаралар жүйесін ... баса ... ... Бұл ... ... заң ... ... қол сұғылмайтындығын, оның ... ... ... ... келтірілуін және бұзылудың ... ... ... ... ... ... ретінде азаматтық-құқықтарды
қорғаудың жалпы сипаттамасы АҚ –ның 9-бабында берілген. Біз бұл ... ... ... оның ... ... белгілермен
сипаттауға болатын қорғалу ерекшелігіне тоқталамыз:
1. қорғаудың абсолюттік сипаты;
2. қорғау үшін ... ... ... өтініш жасамау еркіндігі;
3. қорғау органдары;
4. алдын-ала қорғау мүмкіндіктері;
5. әмбебап қорғау әдістері.
Нақты берілген ... ... ... ... ... ... ... қолданудың көзделгеніне немесе көзделмегеніне қарамастан, кез-
келген жағдайда мемлекеттің азаматтық ... ... ... ... Егер ол ... да, ... да ... болса, онда ол
жалпы қазынаның ішінен ... ... ... ... бұл ... ... үшін заңда да , шартта да еш
нәрсе көзделмеген ... ... ... ... қорғау құралдарын
қолданудан ... ... ... ... жиі ... ... әрекет деп танылады.Мысалы, құрылыс ... ... ... ... ... Б. ... шарт жасасқан А. фирмасы оны
аяқтауды ... ... ... де, ... салу ... жоқ, ал
оның кешігуі үшін шартта санкция көзделмеген деген желеумен ... ... ... ... бас ... Мұндай дәлелді заңды деп
тануға болмайды. Мұнда бара-бар қорғану құралын табу әрекеті ғана бар.
Бұл ... осы ... ... құқықты қорғау туралы сөз болып
отырғандықтан, құқық ... ... ... ... немесе қолданбау
және қандай көлемде (толық немесе ішінара) ... ... ... ... ... ... заңдар кейбір жағдайларда міндеттемені бұзғаны
үшін ... ... ... – бұл ... ... ... және егер
ол оны орындаудан жалтаратын болса, онда өзі ... ... тиіс ... болатын. Қазіргі уақытта мұндай талаптарға жол берілмейді.
(АҚ - ның 8-бабының 1-тармағы ). АҚ –ың 349- ... ... ... ... ... үшін ... жауапқа тарту несие берушінің
талап етуі бойынша жүргізіледі».
«Міндеттеменің бұзылуынан ... ... ... ... ... жөніндегі тараптардың міндеттеме бұзылғанға дейін
қабылдаған келісімі жарамсыз болады (АҚ ... 350 - ... ... ... 3 – ... алайда тараптар өзара келісім ... ... ... ... ғана өндіріп алуды көздеуі мүмкін ».
Азаматтық құқықтарды қорғау органдарының өзіндік ... ... ... негізгі орган болып табылатынын ... ... ... ... ... ... жасалған өтінішті қабылдаудан бас тарта
алмайды. ҚР Конституциясының 13-бабында былай деп ... ... ... мен ... сот ... ... ... бар». Бұл
бап ҚР Конституциясының «Адам және ... деп ... ... ... оның ... ... ... тұлғалардың азаматтық құқықтарын қорғауға да қолданылуы мүмкін.
Азаматтық құқық субьектісі өзінің ... ... ... соттан басқа, төрелік ... ... ... ... ... ... және ... шарттарды сақтағанда мүмкін
болады, ал егер олар сақталған болса, онда ... ... ... ... ... жатады. Заң кейбір ... ... ... ... яғни ... ... немесе әлде
бір өзге ресми органға өтініш ... өз ... ... ... жол ... Мысалы, кепілпұлды ұстап қалу, өзара
міндеттемелерді орындаудан тартыну және заңда ... ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылықтың алдын-алу
мақсатында қорғану құралдарын құқық бұзушылық жасалғанға ... ... ... Бұл ... ... ... адам ... салатын
реттерде мүмкін болады.
Құқық бұзу ... ... ... оның ... ... тудыратын
жағдайларда құқық қорғау құралдарын қолдану туралы ... ... ... ... (АҚ –ның 9-бабының 1-тармағы).
Заңдар азаматтық құқықты қорғаудың ... ... ... оны ... ... ... жасап шығарды, мұндай құралдар
нақты құқық ... үшін ... ... ... ... ... ... барлық құқық бұзылатын жағдайларда
қолдануға жарамды болады. Ең ... ... ... ... осындай құралдарға жатқызуға болады. Кейбір судьялардың мұндай
құқық ... үшін заң ... шарт ... ... ... ... ... деген сылтаумен азаматтық құқықты бұзу жолымен
келтірілген ... ... ... бас ... - ... ... сауатсыздығының куәсі. АҚ- ның ... ... ... басқа да шараларды осындай әмбебап құралдарға
жатқызуға болады. ... ... ... ... ... ... слу және ... азаматтық құқықтық заңның немесе шарттың тікелей ұйғарымы
шығарылғанда ғана ... ... ... да бар. Мысалы, бұл
тұраұсыздық айыппұлы , кепілпұл және ... ... ... тұжырымдамаларын айқындайтын принциптері
осындай.
III. АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚ ЖҮЙЕСІ
1. Азаматтық ... ... ... ... ... ... ... жүйесі бірнеше салаға
бөлінетіндігі бәрімізге белгілі. Сол салалардың бірі ... ... ... 2.7., 353 бет./
Енді «Азаматтық құқық салаларының жүйесі» ұғымын ... ... ... тармағы), институттары және ... ... ... ... және ... ... осы
саланың жүйесі деп түсіну керек.
Қазақстанның ... ... ... жүйе ... құрылған
(pandectnae – жан-жақты, ауқымды), оның негізін ... рим ... ал бұл ... ... бірнеше ғасыр бұрын гермен құқығында
барыгша кең ... ... бұл ... өмірге келгеннен кейінгі
көптеген жылдар ішінде оны ... әр ... ... ... ... бір ... ... бастапқы үлгісінен алшақтап кетті.
Қазақстан ... ... ... буыны жалпы ережелер болып
табылады, оның ... ... ... ... қамтитын
қатынастар шеңберін, бұл нормалардың заңдық күші ... ... ... ... ... және адамдар жөнінде әрекет ... ... ... мен ... ... ... ... барлық түрлері туралы, оларды қорғау туралы,
азаматтық құқықтағы ... ... ... ... да осы ... Бұл ... мен ... күші кейінгі бөлімдер мен
институттардың барлығына ... осы ... ... ... қағидаларды ҚР АҚ –ның айтарлықтай жеке ... мен ... ... ... ... ... ... азаматтық
құқықтың әрбір бөлімінің өзіндік тар ... ... ... ... ескеру керек. Жалпы ережелер «Азаматтық құқық
субьектілері», «Меншік ... ... ... бөлімдерінде айқын
бөліп көрсетілуі мүмкін.
Азаматтық құқықтың біртұтас ... ... ... ... ... мен міндеттердің субьектілері, ... ... және ... қабілеттілігі , құқық субьектіліктің пайда
болу, өзгеру және ... ... ... ... ... Азаматтық
құқықтар мен азаматтық ... ... ж ... ... ... , ... ... құқықтық мәртебесін анықтау,
мұндай субьектілердің азаматтық-құқықтық қатынастар ... ... ... де осында келтіріледі.
Меншік құқығы және өзге де заттық ... ... ... ... ... ... бөлім болып табылады. Бөлім заттық
құқықтар ... ... ... ... болу және
тоқтатылу негіздері, ... ... ... ... ерекше
әдістері ұғымын қамтиды.
Нақты тұлғалар арасындағы ... ... ... ... ... ... ең үлкен бөлімі болып
табылады. ... ... ... ... ... ... бір ... жасауды талап етсе, екіншісі – мұндай талапты ... ... ... ... ... және ... ... Жалпы бөлімде міндетемелердің барлық ... ... ... ... ережелер болса, институттардың әрқайсысы
міндеттемелердің жекелеген түрлерін ( ... ... ... ... ... ... және басқалары ) реттейді.
Азаматтық құқықтың ... ... ... тыс ... деп ... міндеттемелерді қамтиды, олар азаматтар мен
заңды ... ... ... мен заңды тұлғаларға олармен
шарттан тыс ... ... зиян ... ... ... жүйе ... деликтіден к ейін интеллектуалдық
қызметті ... және ... яғни ... ... ... болуына және жүзеге ... ... ... ... ... ... ... мен
қолданыстағы практика бұл ... екі ...... құқыққа
және патенттік құқыққа бөледі. Авторлық құқық ғылым, әдебиет және ... ... және ... ... ... патенттік
құқық - өнеркәсіп пен ... ... ... ... ... Бұл бөлімше көбіне өнеркәсіптік құқық деп
аталады. Азаматтық айналымның қатысушыларын ... ... ... деп ... ... 4-5 ... ... болуына және қайтыс болған адам мүлкінің оның
мұрагерлеріне ... ... ... ... ... ... ... құқық жүйесінің қорытынды бөлімі болады./
2.5.,4 бет./
Шетелдік элементтермен күрделеніп ... яғни ... ... деп ... болатын бөлімді – азаматтық-құқықтық қатынастардың
барлық түрлеріне жататын ... ... ... ... ... Бұл
бөлім қазақстандық азаматтармен және заңды тұлғалармен алуан түрлі
азаматтық-құқықтың қатынастарға ... ... ... мен ... тұлғалардың заң жүзіндегі ... ... осы ... ... және ... ... ... қатысушылардың
арасындағы даулар шешілуге тиісті құқықты таңдау өлшемін анықтайды.
Дәстүр ... ... ... ... ... заң ... ... материалының құрылымы бойынша екі бөлікке ... ... ... схема бойынша (міндеттемелік құқықтың
жалпы бөлімін қоса) ... ... ... ... ... және ... бөлім (жеке міндеттемелік құқықтық институттардан
халықаралық жеке ... ... ... да, Азаматтық құқық жалпы және ерекше бөлімдерден тұрады.
Оның өздері алты бөлімшеден ... ... ... ... ... және өзге де заттық құқықтар;
3. Міндеттемелік құқық;
4. Интеллектуалдық меншік құқығы;
5. Мұрагерлік құқық;
6. ... жеке ... ... ... ... құқықтың жүйесінің бірінші ...... ... ... Онда ... ... қатынастар, азаматтық заңдардың
негізгі бастаулары, ҚР азаматтық заңдары, ... ... ... және ... жөнінде әрекет етуін, жарамдылық жағдайларын,
азаматтық құқықтар мен ... ... болу ... оларды
жүзеге асырылуы, қорғауды анықталады.
Азаматтық құқықтың екінші бөлімі – Меншік құқығы.
Меншік құқығы ... - ... заң ... ... және ... ... тиесілі мүлікті өз қалауынша
иелену, пайдалану және оған билік ету ... ... ... ... ... ... ... жүктемелерімен
басқа адамға беріледі.
Меншік құқығы жеке ... және ... ... ... болып
табылады.
Үшінші бөлімі – Міндеттемелік құқық болып табылады. Мұнда міндеттеме
ұғымына тоқталсақ, ... ... бір адам ... ... ... ... ... орындау, ақша төлеу және т.б. ... бір ... ... не ... бір ... ... міндетті , ал несие беруші борышқордан өз міндеттерін
орындауын талап ... ... ... төртінші бөлімі – Инттеллектуалдық меншік құқығы.
Оған мыналар кіреді:
1) интеллектуалдық шығармашылық қызметтің нәтижелері;
2) ... ... ... ... ... ... ... дараландыру құралдары .
Біріншісіне ғылым, әдебиет, өнертабыс, селекциялық ... ... ... Ал, ... ... атаулар, тауарлық белгілер, тауар
шығаратын жердің ... ... ...... ...... ... азамат мүлкінің басқа ...... ... ... ... ... заң ... жүзеге асырылады.
2. Өсиетт қалдырылмаған не бүкіл мұраның тағдыры айқындалмаған кезде,
мұрагерлік заң ... орын ... ... ... ең қорытынды бөлімі - халықаралық жеке
құқық болып табылады.
Шетелдік азаматтардың немесе заңды ... ... нем ... ... ... ... ... қатынастарға
қолдануға тиісті құқық ҚР Қылмыстық Кодекстің, өзге де заң актілерінің ... ... ... шарттардың және танылған халықаралық
ғұрыптардың негізінде ... та, ... ... ... азаматтық құқық ... ... ... және ... ... ... құқықтардың субьектілеріне келсек, ол 1) ҚР ... және ... жеке ... 2) ... ... ... ... ұғымы.
ҚР азаматтары, басқа мемлекеттердің азаматтары, сондай-ақ азаматтығы
жоқ адамдар жеке ... ... ... 8 ... құқыққа ие болып, міндет атқару қабілеті барлық азаматтарға
бірдей деп танылады.
Және де осы ... ... ... ... ... қыщметі, мүліктік жауапкершілігі, азаматтарды өлді ... ... ... деп тану тағы ... ... ... тұлға ұғымы
Меншік, шаруашылық жүргізу немесе басқару құқығындағы оқшау ... және сол ... өз ... ... ... ... өз ... және мүліктік емес жеке құқықтар мен ... ие ... ... ... ... ... ... және жауапкер бере алатын
ұйым заңды тұлға болып табылады./ 1.2., 14 ... ... ... қызметінің негізгі мақсаты ретінде ... ... ... ... не мұндай мақсат ретінде пайда келтіре алмайтын
және алынған таза ... ... ... ... ... ұйым ... ... бола алады.
Коммерциялық ұйым болып табылатын заңды тұлғаға:
1. ... ... ... серіктестік;
1. толық серіктестік;
2. сенім серіктестік;
3. ... ... ... ... ... бар ... акционерлік қоғам;
4.өндірістік кооператив.
Азаматтық құқық обьектілері
Мүліктік және жеке ... емес ... мен ... ... ... болып табылады./ 1.2., 45 бет./
Мүліктік игіліктер мен құқықтарға: заттар, ақша, шетел валютасы, құнды
қағаздар, жұмыс т.с.с ... ... ...... ... тақырыбына жазылған курстық
жұмысты орындау ... ... ... сай мынандай ... ... ... ... ... ежелгі уақыттан бері белгілі, оны
римдік заңгерлер Рим ... ... ... деп ... ... азаматтық құқықтың римдік атауы ... ... ... ... ... ... жария және жеке деп екі ... ... ... ... қазіргі құқық жүйесі
жария және жеке құқық деп бөлінбейді. Біздің ұлттық азаматтыққұқық ... ғана тән және ... бір ... бар ... аясында
қалыптасты дей аламыз.
Азаматтық құқық Қазақстан Республикасының ... ... ... күнделікті тыныс-тіршілікпен, сондай-ақ азаматтардың, заңды
тұлғалар мен мемлекеттің өзімен, оның әкімшілік-аумақтық бөліністерімен
тығыз ... ... ... зерттемес бұрын азаматтық құқық
пәнін және азаматтық құқықтың әдістемесін анықтап ... ... ... құқық пәнін тауар-ақша ... ... ... ... өзге де ... ... ... мүліктік қатынастарға байланысты мүліктік емес жеке ... ... ... саласының өзіне тән ... ... ... Ал оның жеке ... субьектілерінің құқықтық
мәртебесінде, құқық қатынастарын қалыптастыру ... ... ... әдістерінде жіне заң ... ... ... жұмыстағы басты мақсатымыздың бірі – оның басқа құқық
салаларымен ... ашып ... ... ... да ...... құқығымен, отбасы, қылмыстық, халықаралық, экологиялық,
әкімшілік құқықтарыменн тығыз байланыста ... ашып ... ... ... жазған кезде, олардың мынандай
түрлеріне тоқталдық:
1. азаматтық құқықтық қатынастарға қатысушылардың ... ... ... және ... ... ... қол ... принципі;
3. шарт еркіндігі принципі;
4. әркімнің жеке ісі мен өміріне араласуға жол ... ... ... ... ... жұмысты орындау барысында, азаматтық құқық жүйесіне
толық және ... мән ... ... Оның ... және ... ... ... құқық ұғымы, пәні, әдістері, қағидаттары жіне де оның
қоғамдағы орны мен ... ... ... ... және ... ... «Азаматтық құқық – құқық саласы» тақырыбына жазылған курстық
жұмысты қорытындылай келсек,
Азаматтық құқық – ... бір ... ол ... қатынастары
және қатысушылардың теңдігіне негізделген өзге де мүліктік қатынастар,
сондай-ақ мүліктік қатынастарға ... ... ... жоқ)
мүліктік емес жеке қатынастарын ... ... ... ... ... ... ... актілер:
1.1 Қазақстан Республикасы Конституциясы 1995 жыл 30 тамыз, 1998 жылы ... № 284 І ... ... ... мен ... ... ... – 2004, 31 бет.
1.2 Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (Жалпы және ...... ... 2006.- 309 ... ... ... ... тіркеу туралы жарлық – Қазақстан
Республикасы Президентінің 1995 жылғы 17 сәуірдегі №2198 «Заңды ... ... ... заң күші бар ... ... мен заңды тұлғалардың кәсіпкерлік қызмет ... ... ... .1998жылғы 27 сәуірдегі Жарлығы,
1.5 «Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу» 1995 жыл. 17 сәуір.
1.6 «Шаруашылық серіктестіктер ... 1995 жыл. 2 ... ... ... ... Кодексі, 1 бөлімі – РФ Мемлекеттік
думасы 1994 ж. 21 желтоқсанда қабылдаған, 2 бөлімі – РФ ... ... ж. 22 ... ... Арнаулы қолданылған әдебиеттер
2.1 Б.К.Абдыкадыров. Гражданское право.
2.2 Гражданское ... ... ... ред. А.П. ... ... , 1997, ... ГК РК (Общая часть). Комментарий. В двух книгах. Книга 1. Алматы,
«Жеті Жарғы », 1998, ... ... ... ... ... ... часть. Учебное пособие.-
Алматы,2003.- 458 с.
2.5 З.Жайлин Ғ.А. ҚР Азаматтық құқығы. ... ... ... ... Заң ... 2004.-264 бет.
2.6 Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу ... ... ... ... және ... негіздері: Оқулық – Алматы: Жеті Жарғы,
2001. Құрастырған Е. ... ... ... ... ... 1 том. 2 басылымы.-
Алматы,2003.- 736 бет.
2.9 Кулагин М.И. ... и ... Опыт ... М.: ... Төлеуғалиев. Азаматтық құқық. Жалпы және Ерекше бөлім. Алматы: Жеті
Жарғы .-2003. 426бет.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адвокаттар көрсететiн заң көмегiнiң түрлерi42 бет
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Қазақстан болашағы, қазақ тілінде3 бет
SA 8000:2001 "Қоғамдық жауапкершілік" стандарты4 бет
Қазақстанда фантуризмдi дамыту жолдары69 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь