Валютлық қаржыларды реттеу

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5 . 6

І тарау. Қазақстан Республикасының
Ұлттық банк ақша несие саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7 . 17
1.1. Қазақстан Республикасыдағы несие
жүесінің құрылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18 . 20
1.2. Ақша несие саясатының құралдары ... ... ... ... ... ... ... ... ...21 . 24

ІІ тарау. Валютлық қаржыларды реттеу.
2.1 Валюталық жүйе және оның түрлерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25 . 28
2.2 Валюталық қатынастарды реттеуi, валюталық саясат ... 29 . 33
2.3. Валюталық нарық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34 . 35
2.4. 2003 . 2005 жылдарға арналған ақша.неси
саясатының негізгі көрсеткіштерінің болжамы ... ... ... ... .36 . 38

Қолданылған әдебеиттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40
Кіріспе
Маған берілген тақырып «Ақша-несие саясаты». Бұл тақырып өте маңызды мен үшін және күрделі.
Қайта құру жолындағы Республикамыздың, экономикалық
дағдарыстан өте қиыншылық жолмен шыққанын өзіміз көріп отырмыз. Еліміздің халқымыздың әл-ауқаты қазір дұрысталып кележатыр. Бұл дағдарысты жоюға дағдарыспен күресуге банктеріміздің қосқан үлесі өте көп. Сол себептен орталық банктердің ақша-несие саясаты жайлы осы кіріспе сөзімде айта кетейін.
Орталық банктердің ақша-несие саясаты деп оның айналымынан аққша-массасын , несие көлемін пайыздық мөлшер деңгейі мен ақша айналымындағы және қарыз капитал нарығындағы басқа көрсеткіштерді өзгертуге бағытталған іс-шаралардың жиынтығын айтады. Ол саясаттың мақсаты ақша-несие саясаты несиеге және ақша эмиссиясына жағдай жасауға, ия оларды іркеуге және шектеуге (несиелік) бағытталады. Өндірістің дағдарысы және жұмыссыздықтың күшеюі жағдайында орталық банк несие беруді кеңейту және пайыз мөлшерін азайту арқылы өндірістің жандануына себемші болды. Керісінше экономикалық өрлеу кезінде кездесетін алыптастаушылық, бағаның өсуі үйлесімсіздіктің өрлеуі сияқты келеңсіз жағдайларды болдырмау мақсатында орталық банк несиеге мен қою, пайыздық төлемді жоғарлату, төлем құралдарын шығаруды тежеу сол сияқты әрекеттермен шұғылданады.
Ел экономикасының жағдайы ақша-несие жүйесіне тығыз байланысты. Несие институттарының санына , несие ресурстары мен жүргізілетін операцияларының көлеміне қарай кез-келген мемлекеттің ақша-несие жүйесінің негізгі комерциялық банктер болып саналады. Оған дәлел, көптеген мемлекеттерде ақша-массасының 75%-бен 90%-ға дейінгісі банктік депозиттер, ал тек 25-10%-зы орталық банктің банкноталары. Сондықтан мемлекеттің ақша-несие аясын мемлекеттік реттеу қызметі тек орталық банк арқылы комерциялық банктердің масштабы мен олардың түрлеріне ықпал жасаумен ғана табысты бола алады.
Орталық банктің ақша-несие саясатының әдістері сан алуан, олардың ең көп тарағандары төмендігідей ;
- комерциялық банктерге берілетін несие пайыздық төлем
мөлшерін өзгерту;
- банктердің міндетті қорларының мөлшерін өзгерту;
- ашық нарықтағы операциялар, яғни векселдерді мемлекеттік
облегацияларды және басқа бағалы қағаздарды сатып алу-сату операциялар;
- валюта курсының саясаты, немесе курстық саясат.
Бұл айтылған ақша-несиелік реттеу әдістері барлық комерциялық банктердің операцияларына және толық қарыз капиталының нарығына әсер ететіндіктен жалпы реттеу әдісі деп аталады.
Іріктен тексеру әдістеріне мыналыр жатады.
- кейбір банктерден банктік несиенің мөлшерін немесе қарызды тікелей шектеу;
- несиенің белгілі бір түрінің берілуіне тәртіп белгілеу, атап айтқанда, маржа мөлшерін белгілеу, депозиттер мөлшері мен несие мөлшерінің арасындағы айырма.
Реттеудің дәстүрлі әдісіне орталық банктің проценттік мөлшерін өзгерту жатады. Проценттің ресми мөлшерін өсіру комерциялық банктердің өз резервтерін толтыру үшін несие алатын мүмкіншілігін азайтады, ол өз кезегінде комерциялық банктердің алған қарызын қысқартады, демек ол ақша-массасы мен нарықтық процент мөлшерін өсіреді де, орталық банк процент мөлшерін жоғарлатып, несиені шектеу саясатын яғни несиелік рестрикция жүргізеді.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Аќша, Несие, Банктер. Ѓ. Сейтќасымов. Алматы.: Экономика, 2001 жыл.
2. Баканов М.И. , Шеремет А.Д. «Теория экономического анализы: учебник.». - М.: Финансы и статистика, 1996г.- 288с.
3. Балабанов И.Т. "Основы финансового менеджмента. Как управлять капиталом?". - М.: Финансы и Статистика, 1994.
4. Гражданский кодекс РК от 27.12.94 г.
5. Ковалев В.В. «Финансовый анализ: Управление капиталом. Выбор инве стиций. Анализ отчётности.» - М.: Финансы и статистика, 1996г. - 432с.
6. Крейнина М.Н. «Финансовое состояние предприятия. Методы оценки».- М. .: ИКЦ «Дис», 1997г- 224с..
7. Моляков Д.С. "Финансы предприятий отраслей народного хозяйства". - М.: ФиС , 1996.
8. Макконелл К.Р., Брю С.Л. - Экономикс 2 т. М.: Республика, 1992 год
9. Страховые фонды и финансово – кредитные отношения. М. Анкин. 1993г.

10. Эдвин Дж. Долан – Деньги, банковское дело и кредитно-денежная политика Санкт-Петербург : Республика, 1993 год
11. Экономикалыќ теория. Н.И Базылова. /Финансовая система/
12. Роль функции и основная задачи банков при развитии совместно предпринимательств. Садыков Н.Т Ташкент 1994 г.
13. Постановление правления Национального банка РК №17 от 31.07.1996г. Об утверждении положения о минимальных резервных требованиях.
14. Положения пруденциальных нормативах №53 от 29.02.1992г.
15. Закон «О валютном регулировании » в РК от 14.04.1993г. с дальнейшими изменениями и дополнениями.
16. WWW.Nationalbank.kz
17. Макконелл К.Р., Брю С.Л. - Экономикс 2 т. М.: Республика, 1992 год
18. Эдвин Дж. Долан – Деньги, банковское дело и кредитно-денежная политика Санкт-Петербург : Республика, 1993 год
19. Экономикалық теория. Н.И Базылова. /Финансовая система/
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
................................................5 - 6
І тарау. Қазақстан Республикасының
Ұлттық банк ақша ... - ... ... ... ... - ... Ақша несие саясатының
құралдары...................................21 - 24
ІІ тарау. Валютлық қаржыларды реттеу.
2.1 Валюталық жүйе және ... - ... ... ... ... ... ... 33
2.3. Валюталық
нарық...................................................................34
- 35
2.4. 2003 – 2005 жылдарға арналған ақша-неси
саясатының негізгі көрсеткіштерінің
болжамы.................36 - 38
Қолданылған ... ... ... ... ... Бұл ... өте маңызды
мен үшін және күрделі.
Қайта құру жолындағы Республикамыздың, ... өте ... ... ... ... ... ... Еліміздің
халқымыздың әл-ауқаты қазір дұрысталып кележатыр. Бұл дағдарысты жоюға
дағдарыспен күресуге банктеріміздің ... ... өте көп. Сол ... ... ... ... жайлы осы кіріспе сөзімде айта
кетейін.
Орталық банктердің ақша-несие саясаты деп оның ... ... , ... ... ... мөлшер деңгейі мен ақша айналымындағы
және қарыз капитал нарығындағы басқа көрсеткіштерді ... ... ... ... Ол ... ... ... саясаты
несиеге және ақша эмиссиясына жағдай жасауға, ия оларды іркеуге және
шектеуге (несиелік) ... ... ... және ... ... ... банк ... беруді кеңейту және пайыз мөлшерін
азайту арқылы өндірістің жандануына себемші болды. Керісінше ... ... ... ... ... өсуі үйлесімсіздіктің
өрлеуі сияқты ... ... ... ... орталық банк
несиеге мен қою, пайыздық төлемді жоғарлату, ... ... ... сол ... ... ... экономикасының жағдайы ақша-несие жүйесіне тығыз байланысты. Несие
институттарының санына , несие ресурстары мен ... ... ... ... мемлекеттің ақша-несие жүйесінің ... ... ... ... Оған ... ... мемлекеттерде ақша-
массасының 75%-бен 90%-ға дейінгісі банктік депозиттер, ал тек 25-10%-зы
орталық ... ... ... ... ақша-несие аясын
мемлекеттік реттеу қызметі тек орталық банк ... ... ... мен ... түрлеріне ықпал жасаумен ғана табысты бола алады.
Орталық банктің ақша-несие ... ... сан ... ... ... тарағандары төмендігідей ;
- комерциялық банктерге берілетін несие пайыздық төлем
мөлшерін ... ... ... қорларының мөлшерін өзгерту;
- ашық нарықтағы операциялар, яғни векселдерді мемлекеттік
облегацияларды және басқа бағалы қағаздарды сатып алу-сату операциялар;
- валюта ... ... ... ... ... ... ... реттеу әдістері барлық комерциялық банктердің
операцияларына және толық қарыз капиталының нарығына әсер ететіндіктен
жалпы реттеу әдісі деп ... ... ... ... жатады.
- кейбір банктерден банктік несиенің мөлшерін немесе қарызды тікелей
шектеу;
- несиенің ... бір ... ... тәртіп белгілеу, атап
айтқанда, маржа мөлшерін белгілеу, депозиттер мөлшері мен ... ... ... ... ... орталық банктің проценттік мөлшерін өзгерту
жатады. Проценттің ресми мөлшерін өсіру комерциялық ... ... ... үшін ... ... ... ... ол өз
кезегінде комерциялық банктердің алған қарызын қысқартады, демек ол
ақша-массасы мен нарықтық процент мөлшерін ... де, ... ... ... ... ... ... саясатын яғни несиелік
рестрикция жүргізеді.
І тарау.Қазақстан Республикасының
Ұлттық банк ақша несие саясаты.
Еліміздегі барлық несие ... ... үйым рөлі ... ... ... ... басты орын алады.
Орталық банк еліміздің эмиссиялық және резервтік орталығы ... ... және ... ... ... Оның ... ... мақсаты пайда
табу емес, тек ақша-несие саясатын жүргізуге және еліміздің банк ... ... ... ... ... ... ... мемлекетпен біріктірілген
кең көлемдегі өкілеттілігі екі деңгейдегі банктік жүйенің ... ... ... ... ... ... ... реттеудің негізгі объектісіне
экономикамыздағы жалпы ... және ... ақша ... ... ... ... ... клиентерге қызмет көрсетумен
айналасқан, қарапайым мемлекеттік ... ... ... ... ... банкісі болып табылады. Іс жүзінде Ұлттық банкте барлық
кассалық резервтердің шоғырлануы және олардың шаруашылық айналымына ... ... ... коммерциялық банктер кассасын толтыру арқылы
жүзеге ... ... ... ... есеп ... Ұлттық банк
мекемелері арқылы жүргізе отырып, қажет жағдайларда Ұлттық банктен несие
ала алады.
Ұлттық банк- бұл ... ... ... Оған қоса меншікті алтын
валюта резервтерден, басқа да материалдық бағалықтардан тұратын мүліктерге
ие болып табылатын заңды ... ... ... ... ... ... әр ... құқылық формалары кездеседі:
-мемлекеттің 100% қатысуымен капиталын құрайтын біртұтас банк формасында
(мысалға: Ұлыбритания, ГФР, Франция, Канада, Ресей, Қазақстан).
-акцияның бір бөлігі ... ... ... ... ... қоғам формасында (Жапония, Белгияда);
-орталық банктің функцияларын біртұтас атқаратын тәуелсіз банктер ... ... ... ... ... қатынаспайды, олардың капиталы
Федеральды резервтік жүйеге ... иесі ... ... коммерциялық
банктердің қосқан жарнасынан тұрады.
Ұлттық банк ... ... мәні ... біртұтас ұйым болып табылады,
ал мемлекет тек оның жарғылық ... ... ... ... қордың мөлшері-
20 млрд теңгені құрайды. Негізгі қорлары ғимараттардан, құрылғылардан,
құрал-жабдықтардан, көліктік құралдар мен ... ... ... ... ... ... табылатын меншікті ақшалай ... банк ... және ... да ... ... ... қор
жарғылық қор көлемінде құралып, меншікті пайда есебімен толықтырады ... ... ... зияндар мен шығындардың орнын ... ... ... ... таза ... сол ... ... қатысты,
нақты табыстар мен шығыстар арасындағы айналысқа шығарылған, оған ... ... оның ... ... пен ... ... шығыстардың айырмасы негізінде анықталады.
Ұлттық банктің таза табысы жарғылық қорды және ... ... ... ... бағытталады. Таза табыстың қалған бөлігі келесі қаржы
жылындағы ... ... ... Ұлттық банк және оның
мекемелері барлық салықтар мен алымдар ... ... ... ... ... басты міндеті-ұлттық валютаның
ішкі және сыртқы тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Сол сияқты Ұлттық банкке мынадай қосымша ... ... ... ... есеп-аырысулар мен валюталық қатынастар
төңірегінде мемлекетіміздің экономикалық даму мақсатында жетуге және ... ... ... ... ... ... саясатын
жасау және жүргізу;
-ақша, несие және банктік жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз ету;
-банктік қызметті реттейтін нормативтік ... ... ... ... берушілер мен клиенттер мүддесін қорғау және ... ... ... ... ... ... ... мынадай көздерден құралады:
-меншікті қаражат есебінен;
-басқа банктерден тартылған және Ұлттық ... ... ... ақшалай қаражаттыр есебінен;
-ҚР төңірегінде тартылған қаражаттардан;
-арнайы мемлекеттік қорлар мен бюджеттің уақытша бос жатқан қаражаттар
есебінен.
Ұлттық банктің басқару құрылымы.
Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... білдіреді. Ұлттық банктің басқару ... және ... ... ... жатады.
ҚҰБ-нің жоғары басқару органы Басқарма болып табылады және басқармаға
мынадай ... ... ... ... ... ... ... қызметіне қатысы бар ҚҰБ-ның нормативтік құқықтық актілерін бекіту;
- Ұлттық банктің банктермен операциялары бойынша ресми қайта қаржыландыру
мөлшерлемесін белгілеу;
-банктердің ... ... беру және ... ... алу ... шешім
қабылдау;
-жекелеген банктік операциялар түрлері жүргізуге лицензияларберу туралы
шешім қабылдау;
-банктер үшін резервтік талаптар нормасын бекіту;
-алтын валюта активтерін ... ... ... ... ... айырбас бағамын анықтау тәртібін бекіту;
-ҚҰБ жұмыс туралы жылдық есепті қарау, ... және ... ... ... ... және ... мен зияны туралы есебін қарау және
бекіту;
-ҚҰБ туралы нұсқауды, оның ... ... мен ... ... ... ... құралдары және өзге де мүліктерді пайдалану,
арқылы қызмет көрсету. ҚҰБ-ның құрылымы және ... ... ... ... және ... тағайындау туралы нормативтік құқықтық актілерді бекіту;
-банктер үшін пруденциялдық нормативтер мен басқа да ... ... ... бекіту;
-еңбек жағдайын, оған ақы төлеу жүйесі мен мөлшерін анықтау және бекіту;
-ҚҰБ-ның халықаралық және басқада ... ... ... ... ... (Директораттың) құрамын бекіту;
-бухгалтерлік есептің қазақстандық стандартын ескере отырып, ҚҰБ-не
арналған бухгалтерлік ... ... және ... ... ... ... ... адамнан тұрады. Ұлттық банктің
Басқармасының ... ... және бес ... ... ... бір ... ... екі өкіл кіреді.
Ұлттық банктің оперативтік басқару органы ... ... ... ... кеңесі құрамына Ұлттық банк төрағасы, ... және ... ... ... ... банк тек қана ҚР ... алдында есеп береді. Есеп беру
мыналарды ... ... ҚР ... ... ... 6 жылға
сайлайды және қызметінен босатады;
-ҚҰБ төрағасының орынбасарларын да ҚҰБ төрағасының ұсынумен ҚР ... ... ... және ... босатады;
-ҚҰБ-ның жылдық есебін ҚР Президенті бекітеді:
-Ұлттық валютаның –теңгенің айшығының тұжырымын ҚР ... ... ҚР ... сұрауы бойынша өзінің қызметіне байланысты
ақпараттарды беріп отырыды.
Ұлттық банк өзінің негізгі қызметтерін жергілікті ... ... ... ... ... ... ... Бұл филиал Ұлттық банк
атынан жұмыс істейді. ҚҰБ филиалдары мен өкілеттіліктерді өз ... ... ... шігінде ғана жүзеге асады.
Ұлттық банктің функцианалдық құрлымына департаменттер мен басқа ... ... ... ... филиалдары, өкілеттіліктері мен
ұйымдары кіреді.
Ұлттық банктің орталық аппаратында мынадай департаменттер мен ... ... және ... департаменті;
*шетел операциялары департаменті;
*ішкі операциялар басқармасы;
*монеталық операциялар департаменті;
*Сыртқы байланыстар бөлімі;
*заң қызметі департаменті;
*әкімшілік департаменті;
*қолма-қол ақшалармен ... ... ... ... ... ... есеп департаменті;
*есептеу жұмыс орталықтарының департаменті;
*операциондық басқарма;
*төлем жүйесі басқармасы;
*қаржылық қадағалау департаменті;
*бақылау және аудит департаменті;
*персоналдармен жұмыс жасау басқармасы;
*халықаралық қаржы ұйымдарының жобаларын іске ... ... ... және ... ақпараттар бөлімі.
Сонымен қатар ҚҰБ құрлымына мынадай дербес бөлімшелері де кіреді:
*Мемлекеттік сақтау ... ... ... банк ... фабрика;
*Монета сарайы;
*Қазақстан банкаралық есеп айырсу орталығы (ҚБЕО);
*Қазақстан ипотекалық компаниясы;
*Процессингтік орталық;
*Актуарлық орталық;
*Банктік сервистік бюро;
*Ұттық ақпараттар технологиясы;
*Автобаза;
Ұлттық банктің қызметтері мен ... банк ... ... қызметтерді атқарады;
-айналыстағы ақша массасының көлемін реттеу жолымен ... ... ... ... және ... монополиялық
элементі болып табылыды, бағалы қағаздарды эмисиалайды;
-ҚР Үкіметінің мемлекеттік қағаздарына қызмет етуге қатынасады;
-Қазақстан аумағында банктердің, ... ... ... ... мен ... ашылуына, сол сияқты банктік операциялардың
жекелеген ... ... ... ... ... ... ... банктердің бағалы қағаздарының эмиссиялау
проспектісіне ... ... ... ... ... тіркеуге дейін міндетті сараптама жүргізеді;
-банктердің қызметін бақылау мен қадағалау ... ... ... ... ... ... бойынша сыйақы (мүдделендіру) пайыз мөлшерлемесін
реттеуді жүзеге ... банк ... ... ... ... ... шығарылатын алтын айлық қайтару мерзімдегі
міндеттемелерді қайта есепке алады;
-мемлекеттік бағалы қағаздарды сатып алады және сатады;
-депозиттік сертификаттармен қайтару мерзімі бір жылға ... ... ... ... алады және сатады;
-депозиттік және есеп айырысу операцияларын жүргізе отырып, бағалы
қағаздарды, басқада құндылықтарды сақтауға және ... ... ... ... ... ... кезінде банктерде және қаржы ұйымдарында шоттар ашады;
-чектерді жазып, вексельдерді береді;
-жарғыға қайшы келмейтін өз ... сай ... ... да банктік
операцияларды жүзеге асырады.
Ақша-несие саясат:
Қазақстан Ұлттық банкі мемлекеттік ақша-несие саясатын анықтайтын және
жүзеге ... ... ... табылады.
ҚҰБ ақша-несие саясатының басты мақсаты: ұлттық валютатаның тұрақтылығын,
яғни оның ... ... мен ... ... ... ... ... етуді көздейді.
Ақша-несие саясаты-бұл айналыстағы ақша массасын, несие көлемін, сыйақы
(мүдделендіру) мөлшерлемесін өзгертуге жалпы банк ... ... ... ... ... ... ... экономикалық деңгейдегі субъектісі Ұлттық
банкболып табылады. Ал ақша-несие саясатының Ұлттық банк ... ... ... ... және ... ақша массасының
жиынтығы жатады.
Шаруашылық конъктурасының жағдайына байланысты ақша-несие саясатының ... ... ... саясаты;
2.Экспанциондық ақша-несие саясаты;
Рестрикциялар ақша-несие саясаты- екінші деңгейлі банктердің несиелік
операциалар көлемін шектеуге және қатаң шарт белгілеуге, ... ... ... арттыруға бағытталатын шаралар жиынтығы.
Экспанциондық ақша-несие саясаты- несие беру ... ... ақша ... ... бақылаудың әлсіздігімен және ... ... ... ... ... ақша несие саясатының басты көздеген бағыты: инфляцияны
төмендету және теңгенің тұрақтылығын қамтамасыз ету. Бұл ... ... банк ... ... ... ... ... сәйкес Ұлттық банк
мынадай ақша-несие саясатының негізгі құралдарының көмегімен реттеледі:
*Сыйақы мөлшерлемелерін белгілеу;
*Ең ... ... ... нормасын белгілеу;
*Мемлекеттің бағалы қағаздарын сатып алу және ... ... ... ... жүргізу;
*Банктерге және үкіметке несиелер беру;
*Валюталық нарықта интервенциялау;
*Кейбір ... ... ... ... ... ... ... тікелей сандық шектеулер енгізу.
Қазіргі уақытта жоғарыда аталған құралдың ішінде іс жүзінде қолданылып
отырғандары; ... ... ... ... мерзімді ноттарды
эмиссиялау, ашық нарықтағы операциялар.
Ұлттық банк өзінің жүргізетін операциялары бойынша мынадай ... ... ... ... ... ... ... (дисконттық) мөлшерлемесі.
-РЕПО және кері РЕПО операциялары бойынша сыйақы мөлшерлемесі.
-«овернайт» зайымдары бойынша ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру мөлшерлемесі-ақша нарығының жалпы жағдайына
несие бойынша сұраныс пен ... ... ... ... ... банкінің заң актілері, ҚР Президентінің ... ... ҚҰБ ... жеке ... ... ... заем
операциялары бойынша қолданылады.
Ресми есептік (дисконттық) мөлшерлемесі-ақша нарығының жалпы жағдайына,
несиелер бойынша сұраныс пен ұсыныс көлеміне ... ... ... ... ... ... ... есепке алу операцияларында
қолжданылады. Ресми есептік (дисконттық) мөлшерлеме ... ... ... табылады және ол айналыс мерзімі алты айлық векселдерді
қайта ... ... және кері РЕПО ... ... ... ... мөлшерлемелері, ішкі қаржы ... ... ... және ... ... ... ... жүргізуде
қолданылады. РЕПО-ның мақсатты мөлшерлемесінен ауытқу жағдайында ақшалай
қаражаттарды орналастыру немесе тарту ... РЕПО ... ... ... арқылы сыйақы мөлшерлемелерінің елеулі ... ... ... ... ... - ... ... екінші
деңгейдегі банктарге, олардың ҚҰБ-ғы корреспонденттік шоттары бойынша есеп
айырысуды дебеттік қалдықпен аяқтауы барысында бір түнге берілетін заемдары
бойынша қолданылады.
Күндізгі ... ... ... ... ... банктің екінші
деңгейдегі банктерге, олардың ҚҰБ-ғы теңгеде ашқан корреспонденттік шоттары
бойынша төлем жүргізуге немесе ақшалай ... ... ... ... ... ... не ... жағдайларда заемдар бойынша
қолданылады.
Ұлттық банктің ресми сыйақы мөлшерлемелерін төмендегідей ... ... ... ... сыйақы мөлшерлемелері
Пайыздар,
кезеңнің соңына
|№ |Сыйақы мөлшерлемесінің түрлері |12.2000ж |12.2001ж ... ... ... ... |14 |9 |7.5 ... ... ... |12.5 |8 |8 ... ... ... ... |20 |12 |9 |
| ... ... бойынша, оның| | | ... ... | | | |
| ... | | | |
| |1 жұма |- |5 |5.5 |
| |2 жұма |6.5 |5 |5.5 |
| | |5.5 |5.5 |5.5 ... РЕПО ... ... мөлшерлемелер 8.12.2000ж бастап,
мерзімдер бойынша күн ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуде, банктерге берілітін
несиелер көлемін реттеуде, банктік ... ... ... және ... ... төлемсіздікті төмендетуде, сол сияқты банктің салым
иелері мен акционерлерінің мүдделерін қорғау мақсатында ... банк ... ... ... ... ... талаптар, ашық нарықтағы операциялар және пайыз саясатымен
қатар комерциялық банктерді жанама ақшалай-несиелік ... ... ... ... ... банк ... ... даму
жағдайында резервтік талаптар,бір жағынан, сақтандыру ... ... ... ... ... ... қызметін, екінші
жағынан, экономикадағы ақшалай мультипликация процесін реттеу қызметтерін
атқарады.
Ақша-несие саясатының бұл ... 1993 жылы 1 ... ... ... және жеке банктердің қызметін реттеу туралы»
нұсқауға сәйкес ... ... ... 18-20% ... ... Қазіргі уақытта ол төмендеп, 6%-ды ... ... ... ... яғни ... ... корреспонденттік шоттардағы
қаражаттардың өсуіне байланысты резервтік талптар шамасын төмендетіп қана
қоймай, сол сияқты резервтеудің ... ... ... яғни ... ... нормативтерді орындау барысында корреспонденттік
шоттағы қаражаттар сомасын ең ... ... ... ... ... отыруға тиістілігін білдіреді.
Әлемдік тәжірибеде міндетті резервтердің өте жоғары деңгейде ... ... ... ... ... ал ең төменгі
резервтер нормасының артуы несиелік ресурстардың ... ... ... ... пен ... ... резервтік нормалары біршама жоғары
денгейде бекітілген. АҚШ-та міндетті резервтер банктердің категорияларына,
депозитердің ... мен ... ... ... ... ... федералдық резервтік банктердің пайызсыз депазиттік шоттарда
сақталады және резервтердің артық ... ... ... ... ақша ... маңызды процестерге байланысты операциялардың басты бір
көзін ... ... банк ... ... тағайымдалу негізі
комерциялық банктердің қызметіне бақылау жасауды ... ... ... комерциялық банктердің несиелеу қабілетіне әсер ететін
федералды резервтік ... ... ... ... ... құралы болып
табылады. Резервтеудің басты мақсаты банк несиенің артықшылығынан немесе
жеткіліксіздігінен тұрады. Дәл осылау, жанама жолмен ... ... ... бақылау құралы және экономиканы тұрақтандыру барысында
бұл резертер салым иелерінің мүдделерін қорғау құралы болып ... ... Р. ... ... Л. ... ... жүйе эконамикалық құлдырау кезеңінде міндетті
резервтердің іскерлік белсенділігін арттыру және ынталандыру үшін міндетті
резервтердің ... жиі ... ... банк ... деңгейдегі банктер үшін, олардың пруденциялдық
нормативтерді орындауына байланысты ең төменгі ... ... ... ... ... екі ... ... резервтер;
2.Резервтеудің альтернативтік тәртібі.
Резервтік талаптарды орындайтын банктерге Ұлттық банк ... ... ... мөлшерлемесінің 50% көлемінде теңгедегі резервтік бойынша, ... ... ... резервтік талаптар бойынша Лондондағы
депозиттер нарығындағы (LIVID) бір айлық ... ... ... 50% ... ... төлейді.
Ашық нарықтағы операциялар.
Ашық нарықтағы операциялар – бұл ... ... ... ... көлемін реттеу мақсатында екінші реттегі нарықтағы мемлекеттің
бағалы қағаздарын сату және ... ... ... ... біршама ақша массасын, комарциялық банктердің өтімділігін және
несиелік жұмыстарды реттеудің ... ... бірі ... ... ... мәні ақша ... ... арқылы банктердің несиені
эмиссиялауын шектеуді білдіреді.
Ұлттық банк нарықта бағалы қағаздарды сату ... оны ... ... ... ... ... ұстап қалады. Сөйтіп, ... ... ... және ақша ... ... ... ... бағалы қағаздарды сатып алады да, тиісті соманы банктердің резервтік
шотына қайта аударады.
Несиелік операциялар.
Несиелеу және ... ... ... ... ... ... алдағы уақыттарда класикалық қызметуіне жақындауына
байланысты тиісті шаралар қолданды. Қазіргі ... ... ... ... тек қана олардың өтімділігін сақтау мақсатында жүзеге
асырылады. Бюджеттің тапшылығын жабу үшін ... ... беру ... аумағында, яғни Ұлттық банктің республикалық бюджетті ... ... ... ... ... берілетін несиелерді беру
және кәсіпорындардың несие үшін тікелей өтініш жасауын ... ... ... ... несиелерін орналастыру аукциондар арқылы, ... ... сол ... ... ... негізінде жүзеге асырылады.
Валюталық интервенция.
Ұлттық банктің валюталық интервенсиясы деп ... ... ... ету ... ... ... шетел влютасын сату және сатып алу
жолымен ... ... ... ... ... банктің валюталық нарықтағы интервенциясы дербес түрде кез
келген банктер және ... ... ... кез келген валюталық мәмілер
түрлерін пайдалану ... ... ... ... ... ... алтын валюта резервтері
есебінен жүзеге асырылуда.
Алтын валюта резерві.
Алтын валюта резерві ұлттық валюта-теңгенің тұрақтығын қамтамасыз ету
үшін құрылады және ... ... ... мыналардан тұрады:
*ҚҰйма алтыннан;
Ұлттық банктің шоттарындағы банкнота және монета түріндегі ... ... ... ... ... жәй және ... ... үкіметінің немесе халықаралық қаржы ... ... ... да ... ... ... резервін ұлғайту және құрлымын өзгерту мынадай жолдармен
жүзеге асырылады:
*монетарлық алтынды сатып алу;
*резиденттер мен ... ... ҚР ... ... ... валютасын
сатып алу;
*депозиттік, салым, шетел валюталарымен дилингтік операциялардан түсетін
комиссиондық және басқа да сыйақы (мүдде) ... ... ... ... ... ... күміс, платина және платина тобындағы
басқа да металдармен жасалатын операцияларды жүргізуден түсетін ... ... ... ... ақпараттық-баспа және басқа да қызметтерінен
түсетін шетел валюталарындағы түсімдер.
Алтын валюта резервінің азаюы ... ... ... ... ... саясатын жүргізу мақсатында ішкі валюталық нарықта валютаны
сату;
өнімдердің (қызметтердің, жұмыстардың) импортына ... үшін ... ... ... ... оған қоса ... ... және басқа да
өкілеттіліктерді ұстауға және іссапар шығыстарына, сондай-ақ мемлекеттік
бюджеттің және Ұлттық ... ... ... ... қарыздарға қызмет
көрсету үшін;
*басқа да шетел валютасын сатып алу үшін шетел валютасын сату;
* Ұлттық ... ... ... ... ... соманы және сыйақыны
қайтару;
*құрылған провизиялар есебінен (резервтер) зиянды алтын ... ... банк ... ... ... бір ... ... келсе,
2002 жылдан бастап, алдағы үш жылға алдын ала анықтау тәжрибесіне көшті
және әр жыл ... ... ... ... оған ... банк пен ҚР
Үкіметінің бірге түзетулер енгізеді.Мұндағы негізгі ... ... ... принціпіне өту, яғни ақша базасы мен ... ... ... ... ... ... ... мақсатты
көрсеткіштерге көшу.
Осындай ақша-несие саясаты қана Ұлттық банктің ... ... ... ... ... береді және сонымен қатар жүргізілетін
ақша-несие саясатына деген рыноктың қатысушыларының ... ... ... ... ... тәжрибесі көрсеткендей, инфляцияны мақсаты
көрсеткіштерін енгізуге мынадай ... ... бола ... ... ... ... тұрақтылықты кепілдендіру, ... ... ... банктің тәуелсіздігі, Орталық ... мен ... ... ... ... ... ақпараттың
ашықтығы.
Ақша-несие саясаты қаржы нарығының тұрақтылығын сақтауға, сақтандыру
нарығының, бағалы қағаздар нарығының әрі қарай дамуына және банк ... ... ... ... ... ... ... әрі қарай
өсіру үшін жағдай ... ... ... ... қорларының
жетілдіруіне мүмкіндік туғызады.
1.1. Қазақстан Республикасыдағы несие жүесінің құрылуы
Несие жүйесінің елдегі ақша айналымын реттеудегі, заңды және ... әр ... ... ... ... қалыптасатын
экономикалық қатынастарды да несиелік қатынастар мазмұнына ... ... ... екі ... ... ие және ... үшін де, ... несие жүйесінің мекемелері үшін де бірдей
қажет. Ақшаны ... ... ...... ... құруды
білдірсе, ал оларды экономика және халық қажеті үшін ...... ... ... қатынас: шаруашылық ұйымдары мен несие жүйесі, несие жүйесі
мен халық, мемлекет пен ... ... ... ... әр түрлі елдердің
несиелік мекемелеріарасында болуы мүмкін.
Жоғарыда түсіндіргеніміздей, несиелік қатынас негізінен ақшалай формада
несие экономикалық категориясының қызмет етуі ... ... ... ... сыртқы көрінісі несие формасын сипаттайды. Ол
несиелік қатынастардың мәні және ... ... ... ... мен ... диалектикалық бірлікте болады. Несиелік
қатынастар формасы олардың мазмұнына ... ... және оның ... ... ... қатынастардың өзгерісі несиелік қатынастар
мазмұны мен ... ... ... ... екі ... ... ... және ақшалай. Тауар несиесі
коммерциялық несиенің бірінші негізін ... ... ... ... қарыз беруі барысында, аталған несие формасында
ақшалай формада қайтарылады. Өйткені, алушы субъект ... ... ... алғанын куәландыратын вексельді, сондай-ақ салынған мүлік туралы
парақты ... ... ... Бұл тұста ... ...... ... ... және банк ... ... мазмұнындағы өзгерістер нәтижесінде тауар формсындағы ... ... ... ... Сөйтіп, тауар формасы негізінде несиенің
ақшалай, ең ... ... ... ... болып дамиды.
Неиелік қатынастар мен несие формаларының және несиелік мекемелердің
жиынтығы кең мағынадағы несие жүйесі ұғымын құрайды.
Ал несие жүйесі тар ... – бұл ... есеп ... қатынастарын
ұйымдастырушы, елдегі ақша айналысын реттейтін және басқа да қаржылай
қызмет көрсететін несиелік ... ... ... ... ... ... жүйесі банктік және басқа да мекемелердің
жиынтығын – несиелік операцияларды жүзеге асыру және олардың құқықтық
формаларын ұйымдастыруы арқылы сипатталады. Несиелік ... ... және ... емес ... шеңберінде екі жүйені
бөліп қарастырады. Соған сәйкес несие жүесінің екі негізгі буыны
қалыптасады: банктік емес ... ... ... ... ... құрылымын келесі кестеде көрсетуге болады сурет 1
Басқаша айтқанда, несие жүйесі банктік және басқа да ...... ... ... ... және олардың құқықтық
формаларын ұйымдастыруы ... ... ... ... ... және ... емес институттар шеңберінде екі жүйені
бөліп қарастырады. Соған сәйкес несие ... екі ... ... ... емес ... ... мекемелері.
Экономиканың кейбір экономикалық-тарихи даму кезеңіне несие-ақшалай
қызмет көрсетудегі ... ... ... ... ... ... типі, өзіндік несие жүйесінің құрылымы сәйкес келеді. Мысалы,
жоспарлы-орталықтандырылған КСРО ... ... ... несие жүйесінің құрылымы қызмет етсе, нарық ... ... ... және ... емес ... ... ... қажет.
Бірлескен несие жүйесінің күрделі, көп буынды құрылымы болады. Егер де
несиелік ... өз ... ... ... ... ... болсақ, онда қазіргі несие жүйесінің үш маңызды элементін
бөліп ... ... ... (эмиссиялық) банк;
2) Коммерциялық банктер;
3) Мамандандырылған несиелік ... ... ... ... ... және ... ... шаруашылық буындарға несие-қаржылық қызмет
көрсету көлемі мен санына сәйкес банктік жүйе ... ... ... ... институттардың қызметін реттеуші бірегей орган – Орталық банк
болып табылады.
Орталық банк - ... ... ... ... ... кез ... ол мемлкеттік, халықтық немесе ұлттық банк деп аталуына ... ... ... ... ... ... банк – бұл
“банктердің банкі”. Ол заңды және жеке тұлғалармен операциялар ... ...... ... және ... ... ... ұйымдары жатады.
Банктік мекемелерге қатысты Орталық банк тікелей әрекет ету және
реттеу, бақылау мен қадағалау ... ... ... ... ... ... банк несиелік және ақшалай операциялар, рыноктың әр түрлі
секторлары, несие-қаржы қызметтерінің ... ... ... ... ... ... қарыз капиталы нарығының әр түрлі секторларында
қызмет ететін көп қызметті мекемелер ... ... Олар ... ... бір ... ... ... орындайды.
Коммерциялық банктер кез келген елдің несие жүйесінде әдеттегідей ... буын ... ... ... ... мен ... жеке тұлғалардың салымдарын
шоғырландыра отырып, қаржы ... ... ... қала береді.
Коммерциялық банктер қарыздық және инвестициялық ... ... әр ... қорларына қарыз алушылардың қол ... ... ... ... ... ... деп атайды) нарық
экономикасындағы несие жүйесіне қажетті маңызды буын ... ... ... ... әр ... ... және тұрғындарға
көрсетілетін несие жүйесінің қызметтері толық болмас еді.
Парабанктік мекемелер көбінесе белгілі бір ... ... ... ... қызмет түрлерін көрсетуге бағытталады. Олардың ... ... ... ғана ... ... жұмылдырады.
Мұндай мекемелер екі жақты бағыныштылықта болады: бір жағынан, олар
несиелік және есеп ... ... ... ... ... да ... ... соған сәйкес талаптарын басшылыққа алады.
Екінші жағынан олар, қандай да бір қаржы, сақтандыру, инвестициялық ... да ... ... ... ... ведомстволардың реттеу
әрекеттеріне ұшырайды.
1.2. Ақша несие саясатының құралдары
Ақша жүйесі-бұл тарихи түрде қалыптасқан және ... ... ақша ... ... ... жүйесінің өзіне тән типтері және элементтері болады. Ақша
жүйесінің типі бұл ... ... ... ... ... Осыған
байланысты ақша жүйесінің мынадай типтерін бөліп қарайды:
• метал ақша айналысы, яғни мұндай ақша тауары тікелей
АЙНАЛЫСТА БОЛЫП ... ... ... ҚЫЗМЕТТЕРІН атқарады, ал несиелік
ақшалар ... ... ... және ... ақшалар жүйесі, яғни алтын айналыстан
алынып тасталып, оның орнына несиелік және қағаз ақшалар айналысқа түседі.
Метал ақша айналысы ... ... ... ... рөлі екі ... металға (алтын мен
күміске) негізделген ақша жүйесі.
Биметаллизмнің үш түрі ... қос ... ... яғни ... ... мен күмістің арасындағы
шекті қатынас, металдардың нарықтық құндарына байланысты белгіленген;
- Қатар жүретін валюталар жүйесі, яғни мұнда бұл қатынас
мемлекет тарапынан белгіленген;
- Ақсақ ... ... яғни ... ... және күміс монеталары
заңды төлем құралы қызметін атқарады, ... ... ... ... себебі
күміс монеталарды жасау жабық түрде ... ... ... ... ерік ... ғғ. ... тарап, ал Европа елдерінде
ғ. дами бастады. Бірақ та биметалдық ақша ... ... ... ... ... келмеді, себебі екі металды құн өлшемі ретінде
қатар пайдалану ... бұл ... ...... тудырады.
Нәтижесінде, жалпы құн өлшемі ретінде қызмет ететін бір ғана металдың болуы
талап етеді. ... ... ақша ... орнына монетализм ақша
жүйесі келеді.
2. Монометаллизм – бұл барлығына бірдей балама және ... ... ... бірғана метал (алтын немесе күміс) қызмет
ететін ақша ... ... ... ... ... ... монометаллизмі (стандарт) алғаш рет ақша жүйесінің типі ретінде
ғ. ... ... 1816ж ... ... ... ... ол ғ. аяғына қарай енгізілді, ... ... ... ... және ... -1873ж. ... ... Ресейде және Жапонияда -1897ж. АҚШ-та -1900ж.
Алтынға ауыстырылатын құн белгілерінің сипатына ... ... ... түрлерге бөлінеді:алтын монета стандарты, алтын
құйма стандарты және ... ... ... алтын құйма стандартты және
алтын девиздік (алтын валюта) стандарты.
Алтын монета стандарты ... ... ... ... ... біршама сәйкес келе отырып, өндірістің, несие ... ... мен ... ... ... ... қолдады. Бұл
стандарт мынадай өзіне тән негізгі белгілерімен сипатталады:
- ... ... ішкі ақша ... болып, ақшаның барлық
қызметтерін бірдей атқарады;
- алтын монеталарды қоюға рұқсат етеді (әдетте елдің монета
сарайында );
- толық құнды емес ... ... жүре ... ... және
шектеусіз мөлшерде алтын монетаға ауыстырылды:
- алтынды жіне шетел валюталарын еркін түрде сыртқа шығаруға
және ішке алып келуге болатын ... ... ... ... ... ... ... оны
зайымдар және ақша шығару есебінен жабу ... ... ... көп ... ... ақша ... ... әкеліп,
нәтижесінде қағаз ақшаларды алтын монеталарға ... ... ... Бұл ... ... монета стандарты соғысушы елдердің өзінің
қызметін тоқтатса, кейінен көптеген елдерде де (АҚШ-тан ... ... ... алтынға ауыстыру тоқтатылады және оны сыртқа шығаруға
тойым ... ... ақ ... ... қазынаға сақталуға жіберіледі.
Бірінші дүниежүзілік соғыстпн соң жайлаған капитализм дағдарысы ... ... ... ... ... ... монета стандарты
негізінде қалпына келтіре алмады .1924-29жж. ақша реформасының ... ... ... ... оралып, яғни оның мынадай ... ... ... алтын құйма стандарты және ... ... ... стандартының алтын монетадан айырмашылығы, мұнда айналыста
алтын монета ... және ... ... ... түрде жасауға тыйым
салынады. Мұнда банкноталар, басқа толық бағалы емес ... ... ... тек ... сомалары көрсетілген жағдайлар да ғана айырбасталды.
Англияда 12,4 кг алтын құймасының бағасы 1700 фунт ... ... ... ... алтын құйма бағасы 215 мың франке теңболды.
Австрия,Германия, Дания, Норвегия және ... да ... ... девиз
(алтын валюта) стандарты бекітіліп, мұнда да айналыста алтын монета және
алтын монетаны еркін түрде ... ... ... ... ... ... валюталарына ауыстыру жүргізілді. Осындай жолмен алтын
девиз стандартын қолданатын елдердің ақша ... ... ... жанама байланыс сақталды.
Сонымен, 1929-1933 жж. дүниежүзілік экономикалық дағдарыс нәтижесінде
алтын монета стандарты барлық елдерде бірдей ... ... ... ... орнына
алтынға ауыстырылмайтын банкнот жүйесі бекітілді.
Қазіргі ақша жүйесі мынадай элементтерден тұрады: ақша ... ... және ... ... ... ... бағаларын бейнелеуге қызмет ететін, заңды
түрде бекітілген ақша белгісі.
Ақша бірлігі ұсақ бөлшектерге ... ... ... ... ... бөлу ... бекітілген. Мысалға, АҚШ-тың 1 доллары 100 ... ... 1 функ ... ... ... 1 ... ... 1 теңгесі-100 тиынға және т. с.с.
Қазақстанның ақша бірлігінің-«теңге» деп атаулуы, ... ... ... ... ... ... тиіс. Айталық, таяауда жарық көрген
Қазақстан ұлттық энцклапедиясында теңгенің тарихы былай баяндалады: ... ... б.з. 1 ... бір беті ... ... ... ... (түркі-
руни) жазуы бар теңгелер (б.з. 5-6 ғасырлар.) жасап, сауда айналымына
кіргізген. ... елі ... ... ... ... ... баба түркілер
ұлы жібек жолына орналасқандықтан ақша жасау, оны ... ... ... деп тім ерте қолға алған. 6-8 ғасырларда ... ... ... ру ... ... ... құйя бастаған. Сырдарияның
орта алабында өмір ... ... қола ... 6-7 ... ... ... ... қолданылған. Бұл теңгелерде ашиде әулетінің
рәмізі болған арыстан бейнелеген. Мұндай ... ... ... ... ... құйған. Сонымен қатар Отырар маңындағы қалаларда да
түрлі теңгелер жасалған. Біріншісі-сәл ұмтылып, ... ... ... мыс ... ... ... және ... түрінде түркілердің
тайпалық таңбасы (дүниенің төрт ... ... ... ... ... ... (түркінің ана әулетінің таңбасы) теңгелер. Б.з.
704-766 жж. ... ... ... ... қағанаты теңгесі» немесе
«Түркінің көк ханының теңгелері» деген жазулар ... Бұл ... ... емес, бүкіл мемлекет дәулетін, мүлкін, ел ырысын
куәландыратын кепілдеме. 1271 ... ... ... ақша ... кезең ашты. Бұл реформа бойынша алтынды ақша ... ... ... ... 2 ... тазалығы 78-81% күміс ... ... 1321 ж. ... ... хан реформасының да үлкен маңызы болды.
Ол бүкіл мемлекет атынан «Кебек хан теңгесін» ... ... ... ... ... ... ... «Кебек хан теңгесі» Қазақстанның
Испиджаб, Тараз, Отырар, Сығанақ қалаларында әзірленді. Өзбек хан, Жәнібек
хан, ... хан, ... ... ... атынан шығарылған Алтын Орда
теңгелері Түркістан, Жетісу, Еділ жағалауларына дейін ... ... ... 1428 ж. Енгізген Ұлықбектің ақша реформасы Орта Азия және
Қазақстан жеріндегі ... ... ... ... 16 ғ. ... ... ... айналымында өз міндетін атқарып келді. 16 ғасырдың
соңы мен 17 ғасырдың Қазақ хандығының атымен өндірілген мыс ақшалар ... ... ... ... ... ... ... Қазақ
хандығында сауда ісін бір жолға қоюда, халықтың ... ... ... ... ... содан бері үш ғасырды артқа ... ... ... ... 1993 жылы 15 ... ... жаңа ... қайта
айналымға шығып отыр. Сол теңгенің шыққанына быйыл 10 жыл толды. Соңғы
уақыттары ... ТМД ... ... ... ... валютаға айналып
отыр.
Ақша түрлеріне заңды төлем құралы болып табылатын: несиелік және ... ... ... ... ... ... ... және 1 долларлық банк билеттері; 100 ... ... 1 ... ... ... –мыс және мыс-никелдік
монеталар жүреді. Ұлыбританияда айналыста: ... және 1 фунт ... 1 және ½ ... сондай-ақ жаңа 10 және 5 пенсалардың құнына
тең келетін 2 және1 шиллингтер де бар. Ал ... ... ... ... және 1 ... ... 20,10,5,3 және 1 теңгелік метал монеталармен бірге 500
теңгелік алтыннан мерейтойға арнап, дайындалған монеталар, алғашқыда ... мм су ... ... ... ... және 1 тиындар кейінен
олардың орнына осы номиналдарда металл тиындар шығарылды. Бірақ ... 1 ... ... тиін монеталар айналыстан алынған, сондай-ақ 100
теңгеге дейінгі номиналдағы банкноталар (қағаз түрінде) айналыста жүрмейді,
олардың ... ... ... ... ... жүр. ... айналымда жоқ.
Эмиссиондық жүйе-бұл әр елдің орталық банктерінің айналысқа ақша шығаруын
білдіреді. Мысалға, АҚШ-та банкноттарды айналысқа шығарумен ... ... ... ... ... ал Қазақстанда ҚР ... ... ... ... ... ... ... жасайтын
–Банкнота фабрикасы (Алматыда ) мен монета жасайтын ... ... ... тарау. Валютлық қаржыларды реттеу
2.1 Валюталық жүйе және оның түрлерi
Халықаралық валюталық қатынастар – ... ... ... ... ... ... және әлемдiк шаруашылықтағы
валюталардың қызмет ету ... ... ... ... ... жекелеген элементтерi ерте Грецияда және
ертедегi Римде вексель түрiнде пайда болған. Келесi даму кезеңiне ... ... ... ... ... да сауда орталықтарында ортағасырлық
вексель жәрмеңкелерi жатады. Мұнда аудармалы вексель (тратта) бойынша ... ... ... ... және ... капиталистiк
тәсiлiнiң құрылуымен байланысты банктер арқылы халықаралық есеп айырысулар
жүйелерi дами түстi.
Халықаралық валюталық ... ... ... ... Валюталық қатынастардың жағдайы ұлтық және ... ... ... ... ... ... ... шектiк
қатынасына тәуелдi болып келедi. Сыртқы экономикалық байланыстарды оның
iшiнде валюталық ... ... пен ... ... ... өнеркәсiптiк өндiрiспен сауда бiр ... ... ... ... ... ұлттық және әлемдiк шаруашылықтағы орны
ерекшелiгiн көрсетедi.
Капиталды шеңбер айналысы процесiнде ұлттық нарықта ... ... ... ... ақшалардың iшiндегi ақшалай капиталының бiр
бөлiгi шетел валютасына айналады немесе керiсiнше. ОЛ ... ... ... ... ... және қаржылық операциялардың
барысында байқауға болады.
Шаруашылықтың интернационализациялануы ... ... ... факторларға: әлемдiк өндiрiс динамикасы, шетелдiк ғылым мен техника
деңгейiне, халықаралық сауданың ... ... ... ... ... Сондықтан да, бұл валюталық қатынастар мен ... ... ... және керi ... ... ... Халықаралық
валюталық қатынастар тұрақсыздығы мен валюталық дағдарыс ұдайы өндiрiс
процесiне керi әсерiн тигiзедi.
Шаруашылық ... ... ... валюталық қатынастар бiртiндеп бiр формаларға ие болады.
Валюталық жүйе – ұлттық ... ... ... ... бекiтiлетiн валюталық қатынастарды ұйымдастыру және
реттеу формасы.
Валюталық жүйелер үш ... ... ... ... ... ... ... жүйе.
* Аймақтық немесе мемлекет аралық валюталық жүйе.
Тарихта ұлттық валюталық жүйе ең бiрiншi қалыптасқан.
Ұлттық валюталық жүйе – ... ... ... ... ... ... процесiне қажеттi валюталық ресурстарды құрайтын және ... ... ... қатынастар жиынтығын бiлдiредi.
Ұлттық валюталық жүйе – ... ақша ... бiр ... Оның ... ... ... және ... экономикалық байланыстардың даму
дәрежесi мен жағдайына ... ... ... жүйе дүнижүзiлiк валюталық жүйемен тығыз байланысты.
Дүниежүзiлiк валюталық жүйе XIX ... ... ... ... ... жүйе – бұл халықаралық несие-қаржы институттары
мен валюталық құралдардың қызмет етуiн қамтамасыз ететiн ... ... мен ... ... нормалар кешенiн қамтиды.
Дүниежүзiлiк валюталық жүйелерiдiң қызмет ету сипаты мен тұрақтылығы
дүниежүзiлiк шаруашылықтың ... ... ... ... және ... ... елдiң мүдделерiне байланысты болып келедi.
Ұлттық және дүнижүзiлiк валюталық жүйелер арасындағы байланыс пен
айырмашылықтары олардың ... ... ... және дүнижүзiлiк валюталық жүйенiң элементтерi.
|Ұлттық валюталық жүйе ... ... жүйе ... ... ... |1) ... ... ... ... ... алмастыру шарты|2) Валюталардың өзара алмастырылу |
| ... ... ... ... паритетi |3) Валюталық паритеттiң ортақ |
| ... ... ... ... ... режимi |4) Валюталық бағамдар режимiнiң |
| ... ... ... ... ... |5) ... шектеудi |
|бақылаудың болуы немесе ... ... ... ... ... халықаралық валюталық |6) Халықаралық валюталық ... ... ... |өтiмдiлiктi мемлекетаралық реттеу |
|7) Халықаралық несиелiк айналыс |7) ... ... ... ... ... ... ... пайдаланудың |
| ... ... ... ... ... есеп |8) ... есеп ... |
|айырысуларын регламентттеу ... ... ... ... Ұлттық валюталық нарық пен алтын |9) Дүниежүзiлiк валюталық нарықтар|
|нарығының режимi |мен ... ... ... |
|10) Елдiң валюталық қатынастарын |10) Мемлекетаралық валюталық |
|басқаратын және ... ... ... ... ... |
|ұйымдары ... ... ... ... жүйе өнеркәсiбi дамыған елдердегi әлемдiк валюталық
жүйе төңiрегiнде құралады. Мысалы, Европалық валюталық жүйе (ЕВЖ) – ... ... мүше ... ... ... ... ... формасындағы қатынастарды бiлдiредi.
Мұндағы, валюталық паритет – валюталық ... ... ... ... ... ... екi ... арасындағы шектi қатынасы.
ХВҚ жарғысы бойынша валюталық паритет СДР негiзiнде (арнайы қарыз алу
құқығы) белгiленедi.
Егер де ұлттық валюталық жүйе ... ... яғни ... ... ... ал дүнижүзiлiк валюталық жүйе – бiр немесе бiрнеше
резервтiк валюталарға ... ... ... бiрлiктерiне негiзделедi.
Резервтiк валюта – бұл басқа елдер үшiн ... ... ... ... анықтауда негiз ретiнде қызмет ететiн және ... ... ... ... интервенция жүргiзуде пайдаланылатын
халықаралық төлем және резерв құралы қызметiн атқаратын, әлемнiң алдыңғы
қатарлы елдердiң еркiн ... ... ... – бұл ... сол елдiң ақша бiрлiгi; екiншiден, шетел
мемлекеттерiнiң ақша белгiлерi; үшiншiден, халықаралық есептесу ... ... ... (СДР, еуро).
Валюталық бағам – бiр елдiң ақша бiрлiгiнiң екiншi бiр ... ... ... бейнелейтiн бағасы.
Ваюталық бағамның қажеттiгi:
1) тараулар мен қызметтер мен бiрге сауда-саттықта, ... мен ... ... ... ... айырбастайды. Импортер ұлттық
валютасын шетелден тауар алғаны үшiн ... ... ... ... және ... нарықтағы бағаларды, сол сияқты әр елдiң құндық
көрсеткiштерiқн салыстыруға;
3) фирмалардың және банктердiң шетел валютасындағы шоттарын үздiксiз ... ... ... әсер ... факторлар ықпал етедi:
* Инфляция қарқыны. Инфляция қаншалықты жоғары болса, ол ... ... ... ... ... ... ... ол ел
валютасының төлем қабiлеттiгiн және басқа елдiң валютасына ... ... ... ... ... Егер де төлем балансының жағдайы акивтi
болса, онда шетелдiк борышқорлар жақтан ... ... ... ... валютаның курсын жоғарлатуға мүмкiндiк бередi, ал пассивтi ... ... ... ... ... өтеу үшiн ... сатып, ұлттық валюта бағамын төмендетедi.
* Әр елдегi пайыз мөлшерлемесiндегi айырма. Бұл фактордлың валюталық
бағамға әсерi екi ... ... а) ... ... ... ... халықаралық қозғалысына, ең алдымен, қысқа
мерзiмдi қозғалысына әсер ... Шын ... ... ... ... ... iшкi ... ынталандырып, ал оның төмендеуi ... ... ... жол ... ә) ... ... валютплық
нарықтағы операцияларға және ссуданың капидалдар нарығына әсер етедi,
яғни шетелден арзан несие, оны iшкi нарыққа ... ... ... ... мен ... ... Егер ... да бiр валюта бағамы түсетiн болса, оны банкте
тез арада тұрақты валютаға ... ... ... бiр ... Еуро ... және ... есеп айырысуда
пайдалану дәрежесi. Мысалға: Еуро банктер 60-70 операциялар АҚШ (доллар)
долларымен жасағандықтан, оған ... ... пен ... ... Халықаралық төлемдердiң жеделдетуi немесе кешiктiрiлуi де
валюталар бағамына әсер етедi.
* ... ... ... және халықаралық нарықтағы сенiмдiлiк
дәрежесi.
• Валюталық саясат. Нарықтың және мемлекеттiк реттеудiң шектi қатынасы
оның динамикасына әсер ... ... ... реттеуi, валюталық саясат
Әлемдiк тәжiрибе көрсеткендей нарықтық экономика ... ... ... ... екi түрде жүзеге асырылады:
* Нарықтық реттеу;
* Мемлекеттiк тарапынан реттеу;
Валюталық нарықта қатынастарға деген сұраныс және ұсыныс, сондай-ақ
олардың ... ... ... ... ... ... ... Мұндай заңдардың валюталық нарықтағы бәсекелестiк жағдайында
жұмыс ... ... ... қатысты баламалылығын тауарлар,
көрсетiлетiн қызметтер, ... ... ... ... әлемдiк
шаруашылықтың қажеттiлiгiне валюталардың халықаралық ағымның сәйкес келуiн
қамтамасыз етедi. Баға ... және ... ... ... ... ... экономикалық агенттер валюталарды сатып
алушылардың сұрынысы мен олардың ұсыну ... ... бiле ... ... ... ... операциялардың жағдайы туралы ақпараттар
көздерi болып табылады.
Бiрақта мемлекет ... берi ... ... ... келген,
бастапқысында ол жанама түрде кейiннен оның әлемдiк ... ... ... ... ... бастады. 30-жылдардағы ХХ ғ.
алтын стандарты алынып тасталуына байланысты ... ... ... ... ... ... тоқтатты. Бағамдық шектi қатынастардың
аяқ асты ауытқуы мен ... ... ... және ... ... әсерi ете отырып, ауыр әлеуметтiк-экономикалық зардапқа ұшыратты.
Нарықтық және мемлекеттiк валюталық ... ... ... бәсекеге негiзделген, яғни дамуды ынталандыра түссе, ал екiншiсi
валюталық қатынастарды терiс салдарларды ... ... Екi ... ... ... ... тиiмдiлiк және шектеуге байланысты
анықталады, сондықтанда олардың арасындағы шектiк қатынас жиi ... ... ... және тағы ... қиын ... ... мемлекеттiк
реттеудiң маңыздылығы артады. Сондай-ақ валюталық экономикалық жақсарудың
барысында валюталалық ... ... бұл ... нарықтық
бәсеке орын алады. Бiрақ та ... бұл ... да ... ... ... және ... ... валюталық бақылау
жасайды.
Нарық экономикасын реттеу жүйесiнде валюталық саясат маңызды орын
алады.
Валюталық саясат – бұл ... ... және ... ... халықаралық валюталық басқа экономикалық қатынастар аумағында жүзеге
асырылатын шаралар жиынтығы.
Валюталық саясат экономикалық ... ең ... ... ... ... ... етуге, жұмыссыздық пен инфляцияның өсуiн
тоқтатуға, төлем балансындағы тепе-теңдiктегi ... ... ... ... ... бағыттары мен формалары елдердiң ... ... ... ... ... ... күштердiң орналасуына байланысты анықталады.
Заңды түрде валюталық саясат валюталық заңдылықтар яғни ... ... ... ... валюталық бағалармен байланысты операциялардың
жасалу тәртiбiн ... ... ... ... ... ... көп жақты валюталық проблемалар бойынша мемлекет арасында жасалатын
келiсiм шарттарға сүйенедi.
Валюталық саясатты әске асырудың ... бiр ... ... реттеу
болып табылады.
Тiкелей валюталық реттеу – заңды ... және ... ... ету жолымен iске асса, ал жанама валюталық реттеу – нарықтық
экономикалық агенттерiнiң мiнез ... ... және ... ... ... әсер ... ... валюталық реттеу ұйымы – Халықаралық Валюталық ... ... ... саясат өзiнiң мақсаттарына және формаларына байланысты екiге
бөлiнедi:
1) құрылымдық валюталық саясат;
2) ағымдық валюталық саясат.
Құрылымдық валюталық саясат – ... ... ... ... ... асыруға бағытталатын ұзақ мерзiмдi шаралар
жиынтығы.
Ол валюталық саясат ... iске ... ... ... ... ... ... әсер етедi. Ағымдық валюталық
саясат – валюталық бағамды, валюталық операцияларды, ... ... ... ... ... ... ... бағытталған
қысқа мерзiмдi шаралар.
Валюталық саясаттың мынандай формалары қолданады:
1. Дисконттық валюталық саясат.
2. Девиздiк валюталық саясат.
Сонымен ... ... ... мынадай жүзеге асырылу
формалары болады:
а) валюталық интервенция;
ә) валюталық резервтердi ... ... ... ... алмастыру дәрежесiн реттеу;
г) валюталық бағамын режимі;
д) девальвация;
э) ревальвация.
Дисконттық (есепке алу) саясаты-бір ... ... ... ... ... ... ... ішкі несиелер динамикасын,
ақша массасын, бағаны, жиентық сұранысты реттеуге бағытталатын орталық
банктің есепке алу мөлшерін ... ... ... ... ... капиталдың еркін орын
ауыстыруы жағдайында есепке алу мөлшерінің көтерілуі, ең төменгі пайыз
мөлшерлемесі бар елдерден, капиталдың ... ... ... ... ... және ... ... арттыра түседі.
Ал егер орталық банк есепке алу есепке мөлшерін ... ... және ... ... ... ағылып, төлем балансының активтік
қалдығы азаяды және валютаның бағамы төмендейді.
Қазіргі жағдайда ... ... ... төмендеген.
Себебі, егер де төлем балансын жақсарту мақсатында есепке алу мөлшерін
артыратын ... оның ... үшін ... ... ... Ал ... ... балансына кері әсер етіп, яғни капиталдың сыртқа
ағылуына жол береді.
Девиздік саясат-мемлекетік ұйымдардың немесе ... ... ... сату және ... алу ... ұлттық валюта бағамына
әсер ету ... ... ... ... ... ... банк шетел
валютасын сатады, ал бағамын ... ... ... ... ... ... ... сатып алады.
Девиздік саясат көбіне валюталық интервенция формасында жүзеге
асырылады. Валюталық интервенция ХІХ ... ... ... Алтын монометаллизмі алынып тасталғаннан кейін валюталық
интервенция кеңінен ... ... ... соғыстан кейін, жаңа құбылыс ретінде
мемлекетаралық ... ... ... ... ... ... ... құрылды (1994ж).
Валюталық резервтерді диверсификациялау-бұл халықаралық ... ... ету, ... интервенция жүргізу және
валюталық шығындардан сақтау ... әр ... ... ... ... ... құрлымын реттеуге ... және ... ... ... ... түрде тұрақсыз валюталарды сату және
халықаралық есеп айырсулар үшін ... ... ... ... ... ... асырылады.
Валюталық паритет және валюталық бағам ... ... ... реттеу объектісі болып табылады.
Девальивация мен ревальвация- валюталық саясаттың ... ... - ... ... ... ... ... бойынша төмендету.
Ревальвация – ұлттық валюта бағамын шетел валюталарына қатынасы
бойынша жоғарлату.
Девальвация пайызын есептеу формуласы мынадай:
Бе- Бж
Д=--------- х ... ескі ... ... ... ... формуласы:
Бж - Бе
Р=--------- х 100,
Бе
Мысалға: фунт стерлинг бағамы арнайы түрде 2.8 ден 2.4 ... ... ... ... ... ... х 100= ... сияқты, фүнт стерлингтегі 1 доллардың бағамын анықтайық, 1 фунт ст. =
2.8 доллар.
Х= 1 доллар ... = ... ... ... фунт ... ... 1 доллар = 0.35 фунт
стерлинг тұрса, ал девальвациялаудан ... ол 0.41 фунт ... ... ревальвациялану мөлшері мынадай жағдайда анықталады:
0.41-0.35
Р=--------------- х100 = 16.7%77
0.35
Валюталық саясатының келесі бір формасы ретінде ... ... ... ... ... мен ... ... және басқа
валюталық құндылықтармен жасаланатын операцияларына заңды ... ... ... ... ... ... шектеуі.
Валюталық шектеу валюталық бақылаудың құрамдас ... ... ... ... ... ... мен ... шектеудің мақсаттары мынадай:
- төлем балансын теңестіру;
- валюталық бағамды қолдау;
- ағымдағы және стратегиялық міндеттерді шешу үшін мемлекеттің ... ... ... шектеу мынадай қағидаларға сүйенеді:
-Валюталық операциялардың орталық және ... ... ... ... ... үшін ... ... (лицензия) берілуі;
-Валюталық шоттарды толық немесе жартылай жабу;
-Валюталардың қайтарымдылығын шектеу.
2.3. Валюталық ... ... бұл ... ... мен ... ... ... сату және сатып алу операциялары жүзеге асырылатын арнайы
орталық.
Валюталық операциялардың көлеміне, сипатына және пайдаланатын ... ... ... үшке ... ... аумақтық және ұлттық
(жергілікті).
Халықаралық валюталық нарықтар ірі дүниежүзілік қаржы орталықтарында
орналасқан. Оның ішінде, ... ... ... ... ... ... Сингапурдағы, Гонкконгтегі
ірі валюталық нарықтар да халықаралық ... ... ... ... ... ... нарықтарда белгілі бір еркін
аумастырылад, мысалы: Сингапур – доллары, Сауд – риалы, Кувейт –динары
т.б. ... ... өз ... валюталық қызметін түсіндіреді.
Валюталық нарықтағы операцияларға банктік функциональдық көзқараспен
қарасақ, валюталық нарық – ... есеп ... ... пайда табуды қамтамасыз ететін валюталық ... ... ... ... нарық
- Үкіметтің, банктердің, инвестициялық компаниялардың, биржалардың,
брокерлік контораларының және шетелдік банктердің жиынтығы.
Ұйымдастырылу техникалық жағынан ... ... ...... есеп ... және валюталық операцияларды жүзеге ... ... ... ... ... жиынтығын
білдіреді.
Валюталық нарық белгілеріне қараймынадай түрде жүктеледі:
4) Орналасу аумағына қарай:
* халықаралық;
* ішкі;
* аумақтық.
2) ... ... ... ... ... ... ... шектеу қойылған валюталық нарықты – еркін емес нарық ... ... ... ... жағдайда оларды еркін валюталық нарық
деп атауға болады.
5) Валюталық бағамның ... ... ... бір ғана ... қос режимді.
Бір ғана режимді валюталық нарық – бұл ... ... ... яғни валюталардың өзгермелі бағамы ... ... ... ... ... ... ... 1999 жыл
5 сәуірден бастап, өзгермелі бағам режиміне өтті. Ал оған дейін тіркелмелі
бағам қолданылып келеді.
Тіркелмелі бағам – ... ... ... ... ... ... ... анықтау да валюталық нарықтағы сұраныс пен ұсынысқа араласу
нәтижесінде ... ... ... ... – бұл ... нарықтағы сұраныс пен ұсыныс
негізінде белгіленетін нарықтық бағамды білдіреді.
Еркін ... ... ... ... қор ... ... ... қатысты бағам анықталыды. Осы биржада Рейтер (Reuter)
агенттігінің кросс-бағамдары ... ... ... ... ... ... – бұл ... валютаға байланысты анықталатын екі валютаның
шекті қатынасы.
Кросс-бағамның (Кб) есебін мынадай формаламен беруге болады. Мысалға,
теңгенің кросс- ... ... ... ... ... бағамы
Кб (теңге)= -------------------------------------------------------------
Теңгенің долларға қатысты бағамы
Валюталық бағамның бағалануына қарай: тікелей бағам және ... ... ... ... ... бағам-шетел валютасына ұлттық валютаға қатысты
бағам. Мысалы, 1 АҚШ ... = 147,50 ... Ал ... ... – бұл ... ... ... қатысты бағам. Бірақ мұндай бағам түрі біз
сияқты мемлекеттерде қолданылмайды.
2.4. 2003 – 2005 жылдарға ... ... ... ... болжамы
Кестеден көріп отырғандай, 2003-2005 жылға арналған ақша-несие
саясатының басты ... ... ... орта ... инфляцияны 4-6%
және 2005 жылы 3-5% шегінде ұстау.
Инфляциялық таргеттеу тұсындағы ақша-несие саясатының ... ... ... ... ... оның ішінде РЕПО операциясы және
вексельдерді қайта есепке алу ... ... 2003 жылы ... ... ... мөлшерлемелерінің (оның ішінде, РЕПО және вексельді есепке алу
мөлшерлемелері бойынша) рөлін нығайту үшін шаралар ... Бұл ... ... ... ... саясатының инфляциялық таргеттеуге
өтуіне дайындық үшін қызмет етеді.
2003 жылы Қазақстан ... ... ... ... кезекте капиталдың сыртқа шығуы мен ішке келуіне ... ... мен ... ... ... яғни киебір капитал
қозғаласымен байланысты операциялар үшін лицензиялауды алып ... ... ... жалғасын табуда. Жалпы алғанда, валюталық режимді
либерализациялау үш ... ... 2 ... бағдарламасын 2005 жылы бастау
көзделуде. Либерализациялау ... ... ... жылы
аяқталады деп күтілуде.
| |Көрсеткіштер |2002 |2003 |2004 |2005 |
| | ... | | | ... ... | | | | |
| ... ... % |6 |4-6 |4-6 |3-5 ... ... қаржыландыру | | | | |
| ... ... |7.5 |6-5 |5-5,6 |4,5-6 ... ... резерві | | | | |
| |Млд АҚШ ... |3008 |3355 |3541 |3673 |
| ... |16 |11,5 |5,5 |3,7 ... |Ақша базасы | | | | |
| |млд ... |207 |237 |268 |304 |
| ... |18,1 |14,8 |12,9 |13,9 ... ... ... | | | | |
| |млд ... |707 |865 |1008 |1168 |
| ... |22,7 |22,4 |16,6 |15,9 ... ... ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| |млд ... | | | | |
| ... |544 |671 |788 |910 |
| ... ... ... |22,3 |23,3 |17,4 |15,5 ... ... | | | | |
| |млд ... | | | | |
| ... |439 |571 |718 |866 |
| ... ... |58,8 |30,1 |25,7 |20,8 ... |мерзімді депозиттерінің | | | | |
| ... ... ... | | | | |
| |% | | | | |
| ... ... ... |13 |11,0 |9,0 |7,5 ... |теңгедегі несиенің орташа | | | | |
| ... ... | | | | |
| | |17,5 |16 |15 |13,5 |
| | | | | | ... жылы ... банк Процессингтік орталық базасында «Ұлттық
банкаралық төлем карточкалары жүйесін» енгізу жұмыстарын ... ... ... ... ... банк ... басқару жүйесін ендіру және
ағымдағы қадағалау қызметін, оның ішінде жиынтық қадағалауды жетілдіру
жұмыстарын ... ... ... жеке ... ... ... ұжымдық кепілдендіру (сақтандыру) жүйесін жетілдіруде. ... 1 ... ... тек осы ... мүше ... ғана ... және ... зейнетақы қорларының активтерін ... ... банк 2004 жылы ... ... ... ... ... құруды
жоспарлап отыр. Сонымен қатар, ипотекалық несиелер тәуекелін ... құру да ... ... – 2005 ... Ұлттық банк қаржы есебінің халықаралық
стандартына ... ... ... ... ... ... ... Ѓ. Сейтќасымов. Алматы.: Экономика, 2001
жыл.
2. Баканов М.И. , Шеремет А.Д. ... ... ... - М.: Финансы и статистика, 1996г.- 288с.
3. Балабанов И.Т. "Основы финансового ... Как ... - М.: ... и Статистика, 1994.
4. Гражданский кодекс РК от 27.12.94 г.
5. Ковалев В.В. «Финансовый анализ: Управление капиталом. ... ... ... ... - М.: Финансы и статистика, 1996г. -
432с.
6. Крейнина М.Н. «Финансовое состояние предприятия. Методы оценки».- М.
.: ИКЦ ... 1997г- ... ... Д.С. ... ... отраслей народного хозяйства". -
М.: ФиС , 1996.
8. Макконелл К.Р., Брю С.Л. - Экономикс 2 т. М.: ... 1992 ... ... ... и ... – кредитные отношения. М. Анкин. 1993г.
10. Эдвин Дж. Долан – Деньги, банковское дело и кредитно-денежная
политика ... : ... 1993 ... ... теория. Н.И Базылова. /Финансовая система/
12. Роль функции и ... ... ... при ... ... ... Н.Т Ташкент 1994 г.
13. Постановление правления Национального банка РК №17 от 31.07.1996г.
Об утверждении положения о минимальных резервных ... ... ... нормативах №53 от 29.02.1992г.
15. Закон «О валютном регулировании » в РК от ... с ... и ... ... ... К.Р., Брю С.Л. - ... 2 т. М.: Республика, 1992 год
18. Эдвин Дж. Долан – Деньги, банковское дело и кредитно-денежная
политика Санкт-Петербург : ... 1993 ... ... ... Н.И ... /Финансовая система/
-----------------------
Несие жүйесі
1 Банктік жүйе
Парабанктік жүйе
Эмиссиялық банктер
Эмиссиялық емес банктер
Мамандандырылған қаржы-несие ... ... ... эмиссиялық банк
Аймақтық эмиссиялық банктер
Мамандандырылған банктер: инвестициялық, инновациялық, ипотекалық, тұтыну
несиелік.
Лизингтік фирмалар, Факторингтік ... ... ... ... ... ... жинақ бірлестіктері
Почталық мекемелер
Почталық жинақтау мекемелері

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Валюта нарығы және валюталық реттеу туралы жалпы түсінік43 бет
Валюта қатынастырын рыноктық және мемлекеттік реттеу8 бет
Валюталы саясат және валюталы реттеудің түсінігі13 бет
Валюталық бағамның экономикадағы орны және оны экономикалық реттеу34 бет
Валюталық операция түрлерін жүргізетін және реттеу органдары мен ұйымдары30 бет
Валюталық реттеу және валюталық бақылау10 бет
Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы Қазақстан Республикасының заңы4 бет
Валюталық реттеу және оның тәртібі9 бет
Валюталық реттеу механизмі және оны жетілдіру53 бет
Валюталық реттеу қызметі47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь