Түсті металдар металлургиясы

Мазмұны

І Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

ІІ Негізгі бөлім
1. Қазақстан Республикасында түсті металдардың маңызды түрлерін
өндіретін аудандар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
2. Ауыр түсті металдар металлургиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
3. Ауыр металдар өндірісінің географиясы: шикізат көздеріне
бейімделу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
4. Жеңіл түсті металдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14

ІІІ Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
Кіріспе
Түсті металдар Казакстаннын, басты бағалы байлықтары болып саналады. Республика аумағында түсті металдар кен орындары үш металлогенді ауданда орналасқан, олардың ең ірілері - Орталық Қазақстан (бұрынға Жезказған мен Қарағанды облыстары) және Шығыс Қазақстан (бұрынғы Семей мен Шығыс Қазақстан облыстары). Оңтүстік Қазакстанда түсті металл кен орнындары Жоңғар Алатауы (Текеді) мен Қаратау жотасында жайғасқан. Қостанай мен бұрынгы Торгай облыстарындағы алюминий кен орындары пайдаланылуда.
Едәуір мөлшердегі алтын кен орындары Солтүстік және Шығыс Қазақстан экономикалық аудандарында орналасқан. Сирек кездееетін металдар кен орындары Орталық және Шығыс Қазақстанда шоғырланған.
Түсті металлургия металдар мен олардың қорытпаларын кеннен өндіру, байыту және қорытыу жұмыстарын іске асырады. Қазақстаннын түсті металлургия кәсіпорындарында Менделеев кестесіндегі 74 элементі өндіріледі, олардын 50-І таза және химиялық қосылыстар түрінде тауарлы өнім құрамына енеді.
Түсті металдар мынадай топтарга бөлінеді: Жеңіл металдар (алюминий, титан, магний); Ауыр металдар (мыс, қорғасын, мырыш, никель, қалайы); Асы л металдар (алтын, күміс, платина);
Сирек және шашыранды металдар (вольфрам, молибден, бериллий, ванадий). Түсті металдардың бірінші ерекшелігі - кенде пайдалы құрам бөліктерінің өте аз мөлшерде кездесуі, негізгі металл бірнеше пайыздан оның жүздік, тіпті мындык үлестеріне дейін ғана болады.
Түсті металдардың екінші ерекшелігі — олардың кешенділігі, ягни кенде бірнеше пайдалы құрам бөліктердің қатар кездесуі. Сондықтан түсті металлургияда шикізатты кешенді өндейтін комбинаттар құрылып, әрбір элемент (металл) кеннен жеке цехта бөлініп алынады.
Түсті металдар алу көп энергия шығынын керек етеді. Олар энергияны көп қажет ететін өндірістер деп аталады, оның үстіне олар материалды, суды көп қажет етеді. Сондықтан түсті металлургия кәсінорындары арзан электр энергиясы көздеріне жақын жерге салынады.
Түсті металл кендерінің кешенді сипаты негізгі металдармен қоса 10-15 өнім түрін алуға мүмкіндік береді. Түсті металдардың бағалы қасиеттері: тотығуға төзімді, элекгр өткізгіш, берік, қиын балқиды. Осындай бағалы қасиеттерінің арқасында түсті металдар Қазақстан шаруашылығында кеңінен қолданылады. Шаруашылықтың түсті металдарды пайдаланбайтын бірде-бір саласы жоқ: мыс пен алюминий — электр техникасы мен кабель өнеркәсібінің негізгі металдары; мырыш, никель, вольврам, молибден - қара металлургияда саналы болат өндірудің негізі; титан, кремний, германий және басқа сирек металдар - ғарыш техникасында, прибор жасауда, есептегіш машина, теледидар жасауда; алюминий — авиация, автомобиль және машина жасау өнеркәсібінің басқа да салаларында; күміс, сурьма, қалайы — аккумулятор, кабель өндірісінде, атом өнеркәсібінде қолданылады.
Түсті металлургияның жаңа салаларынан I960 жылдың ортасынан бастап республикада алюминий, титан, магний андірісі дамып келеді. Бұл салалар энергияны көп қажет ететіндіктен, зауыттар ірі электр энергиясы көздеріне жакын салынады.
Қорғасын- мырыш кендері нолиметалл кеніне жатады. Өзінің полиметалл немесе көп металды деген атауын толық актайды, өйткені оның құрамында негізгі металдар - қорғасын және мырышпен қоса алтын, күміс, мыс, сурьма мышьяк, висмут, кадмий, индий, германий және т.б. кездеседі. Қазақстан - мырыш пен қорғасын өндіретін ірі аудан. Ол бұрынғы Кеңес Одағында қорғасынның 70 %-ын, мырыштың 50 %-ын өндірді. Бұл кендердің негізгі қоры Шығыс Қазақстанда орналасқан. Әсіресе қазба байлықтары мол Кенді Алтай дүние жүзіне белгілі. Ондағы негізгі нолиметалл белдеуішін, ені шамамен 50 км-ге созылады. Бұл жерде өнеркәсіптік маңызы бар 70-ке жуық пайдалы элементтер анықталған.
Кенді Алтай полиметалл кендері базасында толық аяқталған өндіріс циклі бар аса ірі кәсіпорын - Өскемен қорғасын-мырыш комбинаты жұмыс істейді. Ол шығаратын өнім көлемі, технология денгейі, білікті кадрлары жағынан түсті металлургия саласындағы ең озық кәсіпорын болып табылады.
Леншюгорда (бұрынғы Риддер) ірі полиметалл комбинаты жұмыс істейді. Шығарылған кеннен байыту фабрикасында қорғасын, мырыш, мыс концентраттары өндіріледі. Полиметам кендерінде едәуір мөлшерде таза күміс пен алтын кесектері кездеседі.
Қазақстанның оңтүстігіндегі ірі қорғасын-мырыш кен орындарына Қаратау тауларындағы Мырғалымсай жатады. Кенсай және Ашысай кеніштері негізінде Шымкент қорғасын зауыты жұмыс істейді.
Жонғар Алатауы тауларыныц қорғасын кен орындарынын Текелі тобы жұмыс істеуде. Балқыту кезінде қорғасын-мырыш және мыс концентраттарынан қосымша өнім ретінде күміс, барий және басқа элементтер бөлініп алынады.
Пайдаланылған әдебиеттер

1.Ф.Будак. Казақстан: Өткені, бүгіні мен ертеңі. Айкара, 2000 ж.
2.Латикан Н.К. Председатель АО "Целинстрой" - диалог. Фурсина Г.А., Тлеуберген М.А., Дүйсебаева К.Ж.. Тоқбергенова A.A., Ақашева A.C., "Қазақстанның экономикалық және әлеуметтік' географиясы" әдістемелік күрал. Алматы, 2000 ж.
3.Егеменді Қазакстан, 2005 ж.: 17,21,40.
4. География және табиғи гылыми методикалык журнал, 2004 ж.: 1; 2005ж.: 3,5.
5. Егеменді Қазақстан: 15 желтоқсан 2005 ж. Н.Назарбаев: "Азия Асқарлары".
6. Егеменді Казақстан: 13 қыркүйек 2005 ж. "Қазакстанның дамуы кдй деңгейде?"-мақала авт:Қ.Арыстанбеков М.Р.Насырова. Орысша-қазакща тусіндірме сөздік-анықтама: Нарыктык экономика. Алматы, Білім 1995 ж.
7. Ярмухамедов М.Ш. Казақстанның экономикалык жэне өлеуметтік географиясы. Алматы: Мектеп, 2001.
8. К. Ахметова. Қазақстанның экономикатық және елеуметтік географиясы. Атматы: Мектеп, 2001
9. Г.А.Фурсина, КД.Дүйсебаева, А.Ж.Еспембетова. Учебное пособие по курсу "Экономическая и социальная география Казахстана". Алматы, 2003.
10. Шакенова Т.К., Г.А.Фурсина. Республика Казахстан современный экономико географический обзор. Учебное пособие. Алматы. Казак университеті, 2003.
11. Ярмухамедов М.И. "Казақстанның экономикалық және әлеуметтік географиясы". Алматы: Мектеп, 2001.
12. Голиков Н.Ф. и др. Проблемы расселения населения Казахстана. Алма-Ата, "Наука" 1989.
        
        Мазмұны
І Кіріспе------------------------------------------------------------------
--------------------3
ІІ Негізгі бөлім
1. Қазақстан Республикасында түсті металдардың маңызды түрлерін
өндіретін аудандар-------------------------------------------------
--------------6
2. Ауыр түсті металдар ... Ауыр ... ... ... ... ... Жеңіл түсті металдар-----------------------------------------------
------------14
ІІІ Қорытынды--------------------------------------------------------------
-------------20
Пайдаланылған әдебиеттер ---------------------------------------------------
--------21
Кіріспе
Түсті металдар Казакстаннын, басты бағалы байлықтары болып саналады.
Республика аумағында түсті металдар кен ... үш ... ... ... ең ... - Орталық Қазақстан (бұрынға Жезказған мен
Қарағанды облыстары) және Шығыс ... ... ... мен Шығыс
Қазақстан облыстары). Оңтүстік Қазакстанда түсті металл кен ... ... ... мен ... ... ... ... мен
бұрынгы Торгай ... ... кен ... ... ... кен орындары Солтүстік және Шығыс Қазақстан
экономикалық аудандарында орналасқан. ... ... ... кен
орындары Орталық және Шығыс Қазақстанда шоғырланған.
Түсті металлургия металдар мен олардың ... ... ... және ... ... іске асырады. Қазақстаннын түсті металлургия
кәсіпорындарында Менделеев кестесіндегі 74 элементі өндіріледі, олардын 50-
І таза және химиялық ... ... ... өнім ... ... металдар мынадай топтарга бөлінеді: Жеңіл металдар (алюминий,
титан, магний); Ауыр металдар (мыс, қорғасын, мырыш, никель, ... Асы ... ... ... платина);
Сирек және шашыранды металдар (вольфрам, молибден, бериллий,
ванадий). Түсті ... ... ... - ... ... ... өте аз ... кездесуі, негізгі металл ... оның ... ... ... үлестеріне дейін ғана болады.
Түсті металдардың екінші ерекшелігі — олардың кешенділігі, ягни кенде
бірнеше пайдалы құрам бөліктердің ... ... ... ... ... ... өндейтін комбинаттар құрылып, әрбір элемент
(металл) кеннен жеке цехта бөлініп алынады.
Түсті металдар алу көп энергия шығынын керек ... Олар ... ... ... ... деп аталады, оның үстіне олар материалды, суды
көп қажет етеді. Сондықтан түсті металлургия кәсінорындары арзан ... ... ... жерге салынады.
Түсті металл кендерінің кешенді сипаты негізгі металдармен қоса ... ... ... ... береді. Түсті металдардың бағалы қасиеттері:
тотығуға ... ... ... ... қиын ... Осындай
бағалы қасиеттерінің ... ... ... ... кеңінен қолданылады. Шаруашылықтың түсті металдарды
пайдаланбайтын ... ... жоқ: мыс пен ... — электр техникасы
мен кабель ... ... ... ... ... молибден - қара металлургияда саналы болат өндірудің негізі;
титан, кремний, германий және ... ... ... - ... ... ... ... машина, теледидар жасауда; алюминий
... ... және ... ... ... басқа да
салаларында; күміс, сурьма, қалайы — ... ... атом ... ... ... жаңа ... I960 ... ортасынан бастап
республикада алюминий, титан, магний андірісі дамып келеді. Бұл салалар
энергияны көп ... ... ... ірі ... ... ... ... мырыш кендері нолиметалл кеніне жатады. Өзінің полиметалл
немесе көп металды ... ... ... ... ... оның ... металдар - қорғасын және мырышпен қоса алтын, күміс, мыс, сурьма
мышьяк, висмут, кадмий, индий, ... және т.б. ... ... ... пен ... ... ірі аудан. Ол бұрынғы Кеңес Одағында
қорғасынның 70 %-ын, ... 50 %-ын ... Бұл ... ... ... ... орналасқан. Әсіресе қазба байлықтары мол Кенді Алтай
дүние жүзіне белгілі. Ондағы негізгі нолиметалл белдеуішін, ені ... ... ... Бұл ... ... маңызы бар 70-ке жуық ... ... ... полиметалл кендері базасында толық аяқталған өндіріс
циклі бар аса ірі ... - ... ... ... ... Ол шығаратын өнім көлемі, технология денгейі, білікті кадрлары
жағынан түсті металлургия саласындағы ең озық ... ... ... ... ... ірі ... комбинаты жұмыс істейді.
Шығарылған кеннен байыту фабрикасында қорғасын, мырыш, мыс ... ... ... ... мөлшерде таза күміс пен алтын
кесектері кездеседі.
Қазақстанның оңтүстігіндегі ірі қорғасын-мырыш кен ... ... ... ... ... және ... ... негізінде
Шымкент қорғасын зауыты жұмыс істейді.
Жонғар Алатауы тауларыныц қорғасын кен ... ... тобы ... Балқыту кезінде қорғасын-мырыш және мыс концентраттарынан қосымша
өнім ретінде күміс, барий және басқа ... ... ... Қазақстан Республикасында түсті металдардың маңызды түрлерін өндіретін
аудандар
|Өнім ... ... ... ... ... ... ... мыс ... және ... ... ... ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... мет. ... және ... ... |
|Глинозем ... ... ... ... ... ... конц. Барит конц. |Ақмола және Карағанды облысы |
| ... және ... ... ... ... ... ... рений, сурьма, германий, висмут, сынап
және т.б. Қазақстанда ... ... ... жеке кен ... ... ... рудасы кен орнында, висмут барлық полиметал және мыс,
сирек металдар кен орындарында болады.
Германий-темір рудасының құрамъша ... ... ... ... ... ... (Агдысай тобы). Торғай бассейніндегі
көмір қабаты.
Галий-жезді марганец кені.
Скандий-вольфрам кенінде (Орталық Қазақстан) рениймыс, мыс-молибден
кенінде (Жезқазған Доңырат) ... ... кен ... ... Салқынтөбе, Жәйрем полиметал кен
орнында. Қраснооктябрь кен орнында, ... тобы ... кен ... Ертіс, Текелі, Сокольный, Белоусов полиметалл ... көп қоры ... мен газ кен ... ... ... жерінде кездесетін
көмір сияқты емес Маңғыстау, Атырау, Батыс Қазакстан, Актөбе облыстарында
шоғырланған. ... кен ... екі ... жөне ... ... ... ... мұнайын өндіру экономикалық жағынан тиімді. Мұнайында
күкірт жоқ қарамай аз, ... ... көп. ... ... ... үшін
қажетті шикізат болып табылады. Маңғыстау мұнайын өндеу үшін Орал, Еділ
бойы, Солтүстік Кавказ зауыттарына да ... кен ... ... ... ... ... Байшүнас, Ескене, Қосшағыл,
Құлсары, Кенбай, ... ... ... ... ... Теңіз,
Королевское).
Маңғыстау мұнай-газ бассейні (Жаңа жол, Өзен, Жетібай, ... ... ... ... (Қаражамбас, Қаламқас)
3. Қарашығанақ мұнай-газ конденсат кен орны ... ... ... ... ... мұнай-газ кен бассейні: Жақсымай, Шұбарқұдық, Кеңқияқ,
Жаңажол.
5. Қызылорда ... газ кен ... ... ... 202 км). ... ... ... Нұралы, Акдіабұлақ, Ақсай.
|Ақтөбе облысы |2640,8 |2326,7 |2701,1 |3405,3 ... ... |11135,1 |12359,3 |13422,0 |15589,5 ... ... |2082,9 |3356,3 |4642,1 |4044,6 ... ... |3007,8 |3928,1 |5338,8 |6172,8 ... ... |7078,5 |8160,0 |9212,8 |10878,4 ... ... мың тонна |23818,7 |26735,8 |30647,9 |36060,0 ... ... |2640,8 |2326,7 |2701,1 |3405,3 ... ... |11135,1 |12359,3 |13422,0 |15589,5 ... Қазақстан |- |- |13,5 |49,4 ... ... |3007,8 |3928,1 |5338,8 |6172,8 ... ... |7035,0 |8121,7 |9172,5 |10843,0 ... ... |2126,4 |3394,6 |4668,9 |4030,6 ... Казакстан |2082,9 |3356,3 |4628,6 |3995,2 ... ... |43,5 |38,3 |40,3 |35,4 |
2. Ауыр ... ... ... Түсті металлургия: кешен ішіндегі кешен. Дүние жүзінде ... ... ... ... Оларды 14 сала өндіреді. Олардың барлығы
қосылып түсті металлургияны құрайды.
Түсті металдардың көп бөлігі аз ... бері ғана ... ... ... ... олар ... қолданысқа
түсті. Реактивті ұшақтар, ғарыш кемелерін, атом реакторларын жасау ... ... бар, ... жаңа ... ... ... етті.
Ондай қасиеттер тек түсті металдарда ғана бар.
Бұл «түсті біртектілерде» өндірістің сан алуан қажеттіліктеріне
жарайтын ... ... ... және қалайы жемірілуге (коррозия), титан ыстыққа
төзімді келеді, ал күміс, мыс және алюминий жоғары электр ... ... ... ... аясы өте ... медициналық
аспаптар мен материалдардан бастап күрделі электроника мен ядролык техника
осы металдардан жасалады және әр ... «өз ... ... Мысалы,
алюминий «қанатты» металл болса, қалайы «консерві құтыларының металы» болып
саналады. Көптеген ... ... ... ... бастапқы мате-
риалдардан да асып түсетін корытпалар жасалады. ... ... ... ... ... (мельхиор), алюминиймен (дюралюминий) қорытпалары
бұрыннан қолданылып келсе, ал берилий қоласы FTP дәуірінде пайда болды.
Түсті металдар ... ... ... бойынша да ерекшеленеді.
Мысалы, родий мен ... ... ... ... ... ... мыс пен алюминий миллиондаған тоннамен шығарылады.
Біздің еліміздің аумағында адамдар металл балқытуды қола ... ... ... ... ... ... ... Кенді
Алтайда полиметалл кендерін XVIII ғ өндіре бастаған кезге сәйкес ... ... ... өнеркөсіп саласы ретінде кеңес уакытында күрылды.
Өсіресе, мыс, қорғасын - мырыш, алюминий жөне титан-магний өнеркәсіптері
жылдам ... ... ... Одағының түсті металлургиясының ірі
базасына айналды.
Егемендік алған жылдарда жаңа өндірістер мен ... ... тар ... ... ... ... зауыты. Қазақстаннын түсті металлургиясы біздің
еліміздің өнеркәсібі мен әлемдік түсті металлургиядағы алдыңғы ... ... ... және ... ... ... орналастырудың үлкен
айырмашылықтары бар. Бұл олардың кендері мен алу технологияларының
ерекшеліктеріне ... Ауыр ... ... географиясы: шикізат көздеріне бейімделу.
Ауыр металды кендердің құрамы өте көп болып келеді. Оларды тиімді
пайдалану үшін ... ... ... ... ... Шымкентте
қорғасыннан басқа тағы да 14 түрлі өнім алынады.
Ауыр металдарға күкірт ілесіп жүреді. Оның ... ... ... ... (Шығыс Қазақстандағы Николаев кенорны). Балқыту кезінде улы
күкірті газ пайда болады. Газды бөліп ... оны ... ... ... қоршаған ортаға тигізер зияндық әсері мол.
Ауыр металдардың тағы бір ... - ... ... аз ... . ... ... ... шикізат көзіне таяу
орналасады. Бұл - оларды орналастырудағы негізгі принцип.
Ондай кендерді байыту үшін, әр ... ... ала ... ... ... ... Концентратты арнаулы пештерде балқытып,
тазартылмаған металл алады. Оны рафинадтап (зиянды қоспалардан тазартып),
прокат ... ... ... ... елімізде ауыр түсті металдарды 2 сала - мыс және ... ... ... ... ... ... аз ... (20-30%) мен энергияны аз қажет
етуіне байланысты, мыс өндірісінің зауыттары ... таяу ... ... қоры ... ... ... бар, бірақ ең
үлкендері Орталық пен Шығыста.
Қазіргі кезде мыс өндірісі саласын 2 ... ... - ... жөне Балкаш айқындайды.
Саланың басты орталығын Қ. И. Сәтбаев «Қазақстан маржаны» деп атаған
Жезқазған кенді ауданы Жезцазған КБК-ның шикізат ... ... ... ... - қоры ... ... ірілердің бірі болып табылатын -
Жезказған кен орны. Бірақ оның кені бай емес ... ... ... ... ... мыс, ... үшін мыс сымын («каттама»), қымбат және
сирек металдар, күкірт кышқылын шығарады.
Сонымен қатар оның ... ... мен ... 3 ... кіреді. Комбинат кеннен барлық пайдалы заттардың 95%-ын шығара
отырып, 12 компонент ала ... 0КБ ... ... пен Саяк кенорындарының концентраты
камтамасыз етті. Олардың қоры әлі де мол. ... қоры мол ... ... Ал қоры аз ... ... металл мөлшерін бере алмайды.
Комбинатты жұмыс істету үшін, жаңа кенорындары ашылуда (Нұрқазған ... ... ... басқа аймақтарынан тасымалданады.
Балқашта да Жезказғандағы сияқты негізгі өнімдер - рафинадталған мыс.
Бірақ мұнда Лүсті» прокат қорытпаларының (жез, кола), ... ... ... ... бар.
Мыс рудасын Қазакстанның Шығысында көп өндіреді. Кенді Алтайдағы
кенорындары (Николаев, Белоусовка, Березов, Ертіс) ... ... ... үшін 2002 жылы жабылған Глубокое мыс балқыту ... ... ... ... (2-тапсырма.)
Қорғасын - мырыш өнеркәсібінде концентраттың құрамында металл көбірек
болады (45-65%). Олар ... ... ... ... ... - ... және ... кенорындарынан алыста болса да Балкашта
мырыш зауыты салынды.
Қорғасын және ... ... ... ... ... - ... Ұзақ уақыт бойы олардың қоры жөнінен Шығыс пен Оңтүстік алда
болды. Шығыстың ... ... ... ... көп. ... кенінде мырышқа Қарағанда, қорғасын көп. Мұнда тек ... ... ... ... ... ... - ... Алтай.
Мұнда 3 ірі орталық бар - Зырян, ... және ... ... ... ... белінісі» қалыптаскан. Концентраттар ... ... ... көп ... ... Өскеменде өңделеді. Оны Өскемен СЭС-
ның арзан энергиясына ... ... ... ол ... ... Бұл ... ... пайдалануға мүмкіндік
береді. Одан 30 түрлідей өнім алынады. Оның көлемі, әртүрлілігі мен ... ... ... -мырыш комбинаты (қазіргі «Қазмырыш» АҚ
металлургиялык кешені) ... ... ... ... табылады. Оның
мамандануы — «өндірістің жоғарғы қабаттары» яғни металл, қорытпа күю және
прокат шығару.
Комбинатта таза ... ... ... дейін) 10 металл
алынады (мырыш, ... ... ... ... ... селен, теллур,
алтын, күміс). Сонымен бірге қорғасын мен мырыш негізіндегі ... ... мен ... ал ... ... - ... ... қорғасын мен мырыш енеркәсібінің барлық кезеңде кенді
өндіруден бастап, ... және ... ... ... кезеңдер түгел бар. Бұл
орталықтың тағы бір «мамандығы» - алтын өндіру. Шығыс Қазақстанда алынатын
алтынның 1/2-ін Риддер береді. (3-тапсырма.)
Еліміздің ... ... ... ірі ... ... да ... ... «өндірістің жоғарғы қабаттары» жолға
қойылған. Шымкент қорғасын зауыты ... ... ... ... ... ол ... мен мырыш прокатын шығаруға маманданған.
Сонымен, түсті металлургия - Қазақстан ... ... ... ... ... циклі ауыр металдар металлургиясында
қалыптасқан. Ол шикізат ... таяу ... Мыс ... ... ... ал ... мен ... - Шығыс Қазақстан болып
саналады.
4. Жеңіл ... ... ... ... ... энергия көздеріне бағытталу. Ауыр
металдарға қарағанда жеңіл металдар кендерінде пайдалы компоненттер көп
болады. Бұл - ... ... ... оны ... ... көп ... ... энергиясы қажет. Мысалы,
1 т алюминий мен магнийге 15 мың кВт. сағ ... ... ... - 40 мың кВт. car ... ... Сондықтан, жеңіл металдар
шығаратын зауыттар арзан энергия көздеріне жақын ... (СЭС ... ... ... ЖЭС). Бүл - ... ... ... принциптері.
Біздің елімізде жеңіл ... ... мен ... ... ... ... деп атайды. Жеңілдігі мен жоғары электр
өткізгіштігіне ... ол ... ... ... ... ... әсіресе, авиация, электроника және
кеме жасауда, ал улы болмауы - тамақ өнеркәсібі үшін ... ... ... ... төзімді болуы - көлік пен ... үшін ... өнім ... ... ... шикізат құрамында алюминий тотығы (глинозем) бар ... ... ... ... ... 50 жылдан астам уакытка қамтамасыз
етілген.
Ұзақ уақыт бойы ... кені ... ... ... ... ... жаңа Жоғарғы Тобыл ауданына көбірек орын ауыстырып келеді.
Алюминий өндіру 2 кезеңнен тұрады.
Бірінші кезең - бокситтен ... ... алу - ... көп ... (1 т дайын өнімге 5 т кен), әдетте, шикізат көзіне таяу
орналасады. Ол көп ... су мен жылу ... ... етеді. Сондықтан,
алюминий оксиді зауыты Аркальщта емес, Павлодарда ... ... ... (ПАЗ) ... ірі ... бірі. Ол жылына 1,5 млн т
алюминий оксидін ... ... ... өнім ... шығарылады.
Екінші энергияны кеп қажет ететін кезең - алюминий оксидінен алюминий алу -
Павлодарда АҚСУ МАЭС-інің арзан электр энергиясына бағытталып салынуда. ... ... ... ... ... ... береді.
Титан жеңіл, ете берік, жемірілімге төзімді металл. 10 жыл бойы теңіз
суында жатқан титан табакшасының ешбір өзгеріссіз қалғандыгы ... ... ... ... ... ... ... мен сүңгуір
қайықтардың қораптары мен химиялык құрал-жабдықтар шығарады.
Металды титан кендерінен (құмнан) алады. Біздің елімізде оның мол қоры ... ... ... ... ... Батыс пен Шығыста көп
кездеседі. Осыған қарамастан, көп уақыт бойы ... ... ... ... Қазір өзіндік шикізат базасы жасалуда. Үні
кенорны игеріліп, Сәтбаев байыту фабрикасының ... ... ... ... бір ... ... титан-магний
өнеркөсібінде өндірістің барлық сатылары қалыптаскан. Титанды магниймен
тотықсыздандырады. Сондықтан, осы металдар ... бір ... ... біріктіреді. Титан-магний комбинаты Өскемен қаласында жұмыс
істейді. Ол көлемдегі өзі ... ... ... қуаты жағынан ең
ірісі. Комбинаттың ең негізгісіне - титан өндіру жатады.
Магний ... ... ... өнім ... ... ... ол ... - магнийді де шығарады. (3-тапсырма.)
Магниймен басқа металдарды да (мысалы, хром, берилий) тотықсыз-
дандырады. Оның ... өрі ... ... ... ұшақ және аспап
жасауда қолданады. Магнийді күшті ... ... кезі ... ... мен
пиротехникада (фейерверктер мен «бенгал шамдарына» жене т.б.) пайдаланады.
2. ... және ... ... ... ... маңызды салалары - бағалы және сирек кездесетін ... ... ... ... ... бөлігінде өндіреді. Оны жеке
кендер мен ауыр ... ... ... ... ... мен ... Барлық күмісті серіктес күйінде ... Оның 2/3 ... ... ... кәсіпорындары сирек кездесетін металдардан ванадий, галлий,
гафний, германий, индий, ниобий, рений, таллий және т.б. өндіреді. Бұлардың
барлығын да ... ... ... Сонымен қатар Өскемендегі Үлбі
металлургия зауыты сияқты арнаулы маманданган кәсіпорындар да бар. ... ... ол ... ... ... қорытпаларын (мысалы, бериллий
қоласын, феррониобий) шығарады.
3. ... ... ... ... ... ... топталып орналаскан. Ортақ шикізат немесе отын
қорларын пайдаланатын зауыттар тобын металлургиялық база деп атайды.
Қазақстанда үш ... ... бар. Олар ... болған уакыты,
өндіріс куаты, шикізатпен, отын және электр энергиясымен қамтамасыз етілуі
жөнінен ерекшеленеді.
Ең «кәрі», ... - ... ... Ол үшін кәсіпорындарды
шикізатпен қамтамасыз етіп, «өндірістің жоғарғы қабаттарын» ... ... ету, яғни ... ... ... ... ... шығару. Қалыптасқан екінші Орталыц базасының мамандануы
кеңейіп келеді. Бұл жерде мырыш өндірісі де пайда болды. Жаңа ... ... ... және ... ... зауыттарының құрылыс жобалары
зерттелуде. Жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың шикізат мөселелерін ... ... ... ... ... ... ... қалыптасқан.
Ең жас, жаңадан қалыптасып келе жатқан Солтүстік металлургия
базасының болашағы зор. ... тек кана ... ... болу дан ... Қазірдің өзінде Павлодарда алюминий зауыты мен Актөбе облысында
жаңа мыс КБК салынуда. ... ... ... ... ... ... құруды қолға алуда.
4. Металлургия және қоршаған орта.Металлургия кешені -жүздеген мың
қазакстандықтардың күн ... кезі ... ... Бірақ ол қоршаған ортаны
ластаушылар мен бүзушылардың негізгілерінің бірі болып табылады. Олармен
адамдардың денсаулығы, ... ірі ... ... ... ... ... ... кешендерінің барлыкқ құрамдас бөліктеріне әсерін
тигізеді. Tay кен өнеркөсібі топырақ қабатын бұзып, түтас ландшафттарды
«жалмап қояды». Жер ... алып ... мен жер ... ірі ... ... Олар басып калу мен антропогендік жер сілкінісі ... Көп ... ... бос ... мен ... ... ... (шлактар) алып жатыр.
Біздің елімізде олар 20 млрд т ... ... ... Бұл қалдықтар
«тауы» жыл сайын бірнеше миллион тоннаға есіп отыр. Егер осы қалдықтарды
тегістеп жайса, еліміздің ... ... 2 мм ... ... ... еді.
Бұзылған жерлерге көп гдығынды қажет ететін қалпына ... ... ... беті ... негізгі ластаушы көздері - ... ... - ... ... хром ... ... улы ... Оларды өзен
суларына тастау - «өлі» ... ... ... ... ... Металлургия
зиянды заттардың көп мөлшерін атмосфераға шығарады. Әсіресе, қалдық газдар
(күкіртті және т.б.) құрамында металы бар ... жөне ... ... ... барлығы қоршаған ортада темірдің, қорғасынның, мырыштың,
мыстың, сынаптың, мыгдьяктың мөлшерінің кебеюіне алып ... ... ... мен ... ... жиналып, адам ағзасына
откеннен кейін, ... ... ... Ауыр ... адам ... сыркат деңгейінің жоғарылауына әсер етеді. Қауіпті
металлургиялық ... ... ... жағдайлар халық пен табиғат
үшін үлкен қатер ... жылы Үлбі ... ... ... ... ... улы қосылыстардан тұратын жеңіл бериллий металынын, бірнеше
килограмы ... ... ... қала ... ... ... өлі анықталған жок.
Қорытынды
Сонымен, біздің еліміздің жеңіл түсті ... ... ... ... ... Ол ... энергия көздеріне таяу
орналасады. Алюминий өнеркәсібі Солтүстік ... ал ... ... ... шогырланган.
Жеңіл металдарга тығыздығы темірдің тыгыздығьгаан ... ... ... ... алюминий зауыты (ПАЗ) алгашкы алюминий оксидін 1964 жылы
шыгарды. Екі ... ... ... кейін, оның өндірісі -алгашында 1 ... ... одан соң 1,5 млн ... жетті. ПАЗ, сонымен бірге галлий
жене алюминий сульфатын да шығарады (мата бояуға, тері ... ... ... Галлийдің өлемдік түтынылуы - 200 т. Оның 1/10-ін
Қазакстан камтамасыз етеді. Галлий - бағалы, металдардың бірі (1 т. - 2 ... мың ... Оның ... тез осіп келе ... ... - қазіргі
(оптикалық - талшықты) жаңаша байланыс. Көдімгі ... ... 100 ... ал оптикалык - талшыкты - 10 000 жүп ... ... ... жылы ... ... 6 ел, II дүниежүзілік соғыс алдында - 17, XXI
г. қарсаңында 44 ел ... 2007 жылы бүл ... ... ... жылы ... ... компаниясы алюминий ме-талын өндіретін
зауыт салуды бастады. Өнеркөсіп алаңы (2 км2) ... 13 км ... Онда ... ... цех-пен қосымша цехтардың 2 корпусы
орналасады. Қуаты жылына 60 мың т. алюминий шыгаратын бірінші корпус ... ал ... (65 мың т.) - 2008 жылы іске ... 1949 жылы ... ... 23 т., ал 1990 жылы - 100 мың т. ... өндірілді. Өскемен
титан-магний зауыты 1965 жылдан 2000 жылға ... 800 мың т ... 2 млн ... жене 6 мың т. ... ... ... ... Казақстан: Өткені, бүгіні мен ертеңі. Айкара, 2000 ж.
2.Латикан Н.К. ... АО ... - ... ... ... М.А., Дүйсебаева К.Ж.. Тоқбергенова A.A., Ақашева ... ... және ... ... ... ... 2000 ж.
3.Егеменді Қазакстан, 2005 ж.: 17,21,40.
4. География және ... ... ... ... 2004 ж.: 1; 2005ж.:
3,5.
5. Егеменді Қазақстан: 15 желтоқсан 2005 ж. ... ... ... Егеменді Казақстан: 13 қыркүйек 2005 ж. "Қазакстанның дамуы кдй
деңгейде?"-мақала ... ... ... ... ... экономика. Алматы, Білім 1995 ж.
7. Ярмухамедов М.Ш. Казақстанның экономикалык жэне өлеуметтік географиясы.
Алматы: Мектеп, 2001.
8. К. Ахметова. ... ... және ... ... Мектеп, 2001
9. Г.А.Фурсина, КД.Дүйсебаева, А.Ж.Еспембетова. Учебное пособие по ... и ... ... ... ... 2003.
10. Шакенова Т.К., Г.А.Фурсина. Республика Казахстан современный экономико
географический ... ... ... ... Казак университеті, 2003.
11. Ярмухамедов М.И. "Казақстанның экономикалық және ... ... ... ... ... Н.Ф. и др. ... ... населения Казахстана. Алма-Ата,
"Наука" 1989.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ахуалдық жоспар және көлік85 бет
Қазақстан Республикасының металлургия комплексінің иновациялық дамуы9 бет
Қазақстанның түсті металлургиясының картасын құрастыру (қара және түсті)53 бет
Түсті металдарды және темірді өндірістік айнымалы токпен поляризациялау арқылы олардың бейорганикалық қосылыстарын синтездеу109 бет
Түсті металдардың сынықтары мен қалдықтарын дайындау жəне алдын-ала өңдеу6 бет
Түсті металлургияда ағызынды суды тазарту әдістері15 бет
Химиялық энергия және шикізат. Қазақстандағы уран кен орындары, түсті металлургия және пайдалы қазба кен орындары12 бет
Қазақстан Республикасында түсті металдардың маңызды түрлерін өндіретін аудандар18 бет
Қазақстан өнеркәсібі. түсті металдар қоймасы12 бет
1970—1985 жылдары Қазақстанда өнеркәсіптің жоспарларын орындаудың барысы және оның дағдарысқа ұшырауы16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь