Орта мектептегі оқу-тәрбие процесіндегі басқару үрдісі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
І Бөлім Орта мектептегі педагогикалық процесті басқарудың теориялық негіздері
1.1. Педагогикалық менеджмент түсінігінің мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2. Орта мектептегі педагогикалық процесті басқарудың мәні мен мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
ІІ Бөлім Қазіргі орта мектептің педагогикалық процесіне басқаруды ұйымдастыру
2.1. Орта мектептегі оқу.тәрбие процесіне басқарудың формалары, принциптері мен әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
2.2. Қазіргі орта мектептегі педагогикалық процесті басқарудағы
ұйымдастырудың тиімді жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .42
Зерттеудің өзектілігі. Қазіргі кездегі әлеуметтік-саяси және экономикалық жағдайда оқушылар тәрбиесіне, оқыту мен дамытуына жаңа талаптар қою білім беру жүйесіне реформа жасаудың маңызды міндеті болып табылады. Осы міндетті орындауда жалпы білім беретін мектептердің ролі ерекше. Алайда өткен ғасырдың соңғы онжылдығында қоғамда болған өзгерістер барысында мектепте білім беру жүйесі бұл мақсатты толық жүзеге асыра алмады. Ол жалпы білім беретін мектептерді басқарудың тиімділігі жеткіліксіз болуына да байланысты болып келді. Бұның себебі, әлеуметтік қарым-қатынастардың түбегейлі өзгеруінде. Мәселен, қазіргі Қазақстанның әлеуметтік-мәдени жағдайы көбіне миграциялық процестердің ұлғаюы, оның ішінде оралмандар санының көбеюі, тұрғылықты халықтың қарқынды түрде қалаға көшу ерекшеліктерімен сипатталады. Осы процестер жалпы білім беретін мектепті басқару жүйесін жаңашаландыруды қажет етті.
Жаңашылдықтардың бағыттары Қазақстан Республикасында 2005-2010 жылдары білімді дамытудың мемлекеттік бағдарламасында былай деп анықталған: «Қарқынды өзгерістер мен ақпарат легінің кең өріс алуы жағдайында негізгі пәндік білім берудің міндетті түрі болып табылғанмен, оның жеткілікті мақсаты емес. Оқушылар білім мен дағдылар жиынтығын тек меңгеріп қана қоймай, оларды өз бетімен іздеп, талдап, құрып, ақпаратты тиімді түрде қолдана отырып, қоғамда өзін-өзі жүзеге асыруға қабілетті болып шығуы керек».
Демек, қазіргі таңда қоғам алдына қойылып отырған басты міндеттердің ең бір өзектісі – бүкіл білім жүйесін жаңартып, дүниежүзілік деңгейге сәйкес келетін, жастарға сапалы білім беруге жағдай туғызатын және олардың үйлесімді дамуына, жеке тұлға ретінде қалыптасуына бағытталған жаңа үлгідегі мектеп құру болып отыр. Олай болса, бұл мақcатқа жету жалпы білім беретін мектептерді басқаруды жетілдірумен астасып жатыр.
Мектепті басқару мәселесі әрқашанда зерттеуші ғалымдар мен педагог практиктердің назарында болды. Мәселен, басқарудың әдіснамалық негіздері В.Г. Афанасьев, А.А. Аганбегян, И.В. Блауберг, М.Р. Захаров, В.П. Кузьмин, М.Н. Кондаков, В.Н. Садовский, Е.Г. Юдин, Д.М. Гвишиани, В.Ю. Кричевский, Г.Х. Попов, И.Т. Фролов және т.б. зерттеулерінде көрініс тапқан.
Соңғы уақытта білімді басқару жүйесінің тиімді үлгілерін әзірлеудің қажеттілігі жалпы педагогика теориясына белсенді түрде енгізіліп жатыр. Осы мәселеге байланысты ғылыми-педагогикалық әдебиетті талдау барысында аталмыш саланың бірнеше зерттеу бағыттарын айқындауға мүмкіндік береді.
Бұл бағыттардың ең күрделі және аса өзектісі болып табылатын ұлттық мектепті басқару мәселесі. Осы орайда қазақ халқының ағартушылары мен педагогтары Ы. Алтынсарин, А. Байтұрсынов, М. Дулатов, М. Жұмабаевтың көзқарастары біздің зерттеуімізге әдіснамалық негіз болады.
1 Қазақстан Республикасында жалпы орта білім беру тұжырымдамасы. – Алматы: ҚР Ғылым Академиясының философия институты, 1994ж.
2 Әбиев ж. Бабаев С., Құдиярова А. Педагогика: Оқу құралы, - Алматы:Дарын, 2004ж.
3 Педагогика. Дәріс курсы. / Құраст. Хмель Н.Д., Жампеисова К.Қ.- Алматы: Нұрлы әлем, 2003ж.
4 Сабыров Т.С. Оқушылардың оқу белсенділігін арттыру жолдары. – А., Мектеп, 1978ж.
5 Мектептегі тәрбие жұмысының теориясы мен әдістемесі. / Ред. басқар. Қалиев С., т.б. – А., 1999ж.
6 Қоянбаев Ж. Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика. – Алматы., 2000ж.
7 Құрманалина Ш.Х., Мұқанова Б.Ж., т.б. Педагогика.- А.,Фолиант, 2007ж.
8 Мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балалардың тәрбие тұжырымдамасы. – А., 1995ж.
9 Ұстаздық шеберлікке жету жолдары. / Методикалық нұсқау/ Құраст. Нұржанова Ж.Н. – А.,1991ж.
10 Әбенбаев С. Тәрбие теориясы мен әдістемесі.-Алматы: Дарын, 2004ж.
11 Мектептегі тәрбие жүйесінің даму үдерісі // КарМУ хабаршысы. – 2007. – № 1(45). – Б. 159-162.
12 Білім беру мазмұнын қалыптастыруда әлеуметтік-мәдени ерекшіліктерді ескеру // Қазіргі заманғы маңызды проблемалар. – 2007. – № 2 (15). – Б. 259-260.
13 Ұлттық мектепті басқару жолдарын жетілдіру // Білім туралы заң талаптарына сай кәсіби маман даярлау және біліктілігін жетілдіру проблемалары: Халықарал. ғылым.-практ. конф. материал. жинағы (13-15 желт. 2007 ж.). –Алматы, 2007. –
14 Мектептегі педагогикалық процесті басқарудың кейбір мәселелері // Казақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасының мазмұнын іске асырудың теориялық және практикалық мәселелері: Респуб.ғыл.-практ. конф. материалдары. – Қарағанды, 2007. –
        
        МАЗМҰНЫ:


КІРІСПЕ.....................................................................
............................................3


І Бөлім Орта мектептегі педагогикалық процесті басқарудың теориялық
негіздері




1.1. Педагогикалық менеджмент түсінігінің
мәні................................................6


1.2. Орта мектептегі педагогикалық процесті басқарудың мәні мен
мазмұны.....................................................................
.............................................12




ІІ ... ... орта ... ... ... ... Орта мектептегі оқу-тәрбие процесіне басқарудың формалары, принциптері
мен
әдістері....................................................................
.................19


2.2. Қазіргі орта ... ... ... ... ...                                   ...    ...   өзектілігі.   Қазіргі   кездегі    әлеуметтік-саяси    ...  ...  ...  тәрбиесіне,  оқыту  мен   дамытуына   жаңа
талаптар қою білім беру жүйесіне  реформа  жасаудың  ...  ...  ... Осы ...  ...  жалпы  білім  беретін  мектептердің  ролі
ерекше. Алайда өткен ғасырдың соңғы онжылдығында қоғамда  ...  ... ...  ...  беру  ...  бұл  мақсатты  толық  жүзеге  асыра
алмады.  Ол  жалпы   білім   ...   ...   ...   тиімділігі
жеткіліксіз болуына да байланысты  болып  ...  ...  ...  ...  ...  өзгеруінде.  Мәселен,  қазіргі  Қазақстанның
әлеуметтік-мәдени  жағдайы  көбіне  миграциялық  процестердің  ұлғаюы,  ... ... ... көбеюі, тұрғылықты халықтың қарқынды түрде  қалаға
көшу  ерекшеліктерімен  ...  Осы  ...  ...  ...   ... ... жүйесін жаңашаландыруды қажет етті.
    Жаңашылдықтардың бағыттары Қазақстан Республикасында  ...  ...  ...  ...  ...   былай   деп   анықталған:
«Қарқынды өзгерістер мен ... ... кең өріс  алуы  ...  ... білім  берудің  міндетті  түрі  ...  ...  оның  ... ... Оқушылар  білім  мен  дағдылар  жиынтығын  тек  меңгеріп  қана
қоймай, оларды өз бетімен  ...  ...  ...  ақпаратты  тиімді  түрде
қолдана отырып,  қоғамда  өзін-өзі  жүзеге  асыруға  қабілетті  ...  ...    ... ... таңда қоғам алдына қойылып отырған басты міндеттердің  ең
бір өзектісі – ... ... ... ...  ...  деңгейге  сәйкес
келетін,  жастарға  сапалы  білім  беруге  ...  ...  және   ...  ...  жеке  тұлға  ретінде  қалыптасуына   бағытталған   жаңа
үлгідегі мектеп құру болып отыр. Олай болса, бұл ... жету  ...  ... ... ... ... астасып жатыр.
    Мектепті басқару  мәселесі  әрқашанда  ...  ...  мен  ... ... ...  Мәселен,  басқарудың  әдіснамалық  негіздері
В.Г. ... А.А. ... И.В. ... М.Р. Захаров,  В.П.  Кузьмин,
М.Н. Кондаков, В.Н. Садовский, Е.Г. ... Д.М.  ...  В.Ю.  ... ... И.Т. ... және т.б. ... көрініс тапқан.
    Соңғы уақытта ...  ...  ...  тиімді  үлгілерін  әзірлеудің
қажеттілігі жалпы педагогика теориясына белсенді түрде енгізіліп жатыр.  ... ... ... әдебиетті талдау барысында  аталмыш
саланың бірнеше зерттеу бағыттарын айқындауға мүмкіндік береді.
    Бұл бағыттардың ең күрделі және  аса  ...  ...  ...  ... ...  ...  Осы  орайда  қазақ  халқының  ...  ... Ы.  ...  А.  ...  М.  Дулатов,  М.  Жұмабаевтың
көзқарастары біздің зерттеуімізге әдіснамалық негіз болады.
    Біз ... ... ... үшін А. ...  пен  Ш.  ...  ой-
пікірлерінің  маңызы  ерекше.  Сонымен  қатар  Т.И.  Абжанов,  А.  ... ... ... де ... ... ...    ... заманның жалпы білім  беретін  мектебін  басқару  ...  ... Т.М. ... Ж.О. ...  М.И.  ...  В.А.  ...  ... Ю.А. Конаржевкий, В.В. Краевский,  Н.Д.  Орлов,  С.М.  Сантурова,
В.П. Симонов, П.И. ... И.К. ... Т.И.  ...  С.Е.  ...  Е.А.
Ямбург және  т.б  еңбектерінде  қарастырылған.  Олар  мектепішілік  басқару,
педагогикалық   менеджмент   ...    ...    және    ... жүйе ... әрі ғылыми басқару  нысаны  ретінде  қарастырып,
осы жүйенің тиімді басқарылуы, сәтті қызмет етуі  пәрменді  басқарушы  ... ... ... деп пайымдаған.
    Жалпы білім беретін мектепте иновациялық ... ... ... ... С.М. ... А.А. Захаренко,  В.С.  Лазарев,  Н.А.  ...  ...  Г.Л.  ...  А.К.  ...  А.Н.   ...   ... Н.Р. Юсуфбекова және т.б. өз еңбектерінде қарастырған.
    ... ... ... ... ... ... ...  К.Я.
Вазина, Г.И. Горская, Л.Ф. Колесников, И.П. Радченко және т.б. үлес ...    ... ... ... ...  басқару  және  басқару  технологиясын
құру  мәселесіне  Т.И.  Березина,  Г.Г.  ...  Т.Н.   ...   ... Л.П. ... В.С.  ...  М.М.  ...  В.И.  Слободчиков,
Т.К. Чикмарева, В.Д. Шадриков, В.А. Якунин өз еңбектерін арнаған.
    Басқару және оны  ...  ...  ...  өзіндік  ерекшелігі  бар
өзекті мәселе ... ... ... жаңа  типтегі  мектептерді  (гимназия,
лицей және т.б.) басқаруда  педагогикалық  инноватика  орын  ...  ...  ...  ...  енгізілген.  Бұл  жайт  көбінесе   ...  шығу  тегі  ...  ...  және   ...   ... Басқаша айтқанда, инновациялық идеяларды  жүзеге  асыру  кезінде
мәденилік принципі көп  жағдайда  толығымен  сақталмайды.  Осы  ...  ... Ш.К. ... Р. ... К.Ж. ...  Ж.Ж.  ... т.б. білім беру жүйесін  басқаруға  педагогикалық  инноватиканы  ...  ...  ...  ...  мектебінің  даму  мәселелерімен  байланыстыра
зерделеген.
    Жаңа типті мектептерді ... ...  (Ж.О.  ...  Н.И.  Хван),
соның  ішінде  ұлттық  гимназиядағы  педагогикалық  инновацияларды   ... (Ш. ... Ә. ...  Л.С.  ...  және  т.б.)  ... ... арқауы.
      Курстық жұмыстың  мақсаты:  орта  мектептегі  оқу-тәрбие  ... ...      ... ... ... ... ... процесіндегі  басқаруды
ұйымдастыру
      Курстық жұмыстың зерттеу пәні: ...      ... ... ...      - ... менеджмент түсінігінің мәнін анықтау;
      - Орта мектептегі ... ... ... мәні мен  мазмұнын
сипаттау;
      -  Орта  ...   ...   ...   ...   ... мен әдістерін  көрсету;
      -  Қазіргі  орта   ...   ...   ...   ... ... жолдарын анықтау.






































     І Бөлім Орта мектептегі педагогикалық ... ... ...                                  ...               1.1. ... ... ... ...       Егемен Қазақстанның халық ағарту ісін  басқару,  халыққа  білім  беру
ісін ... ... да  ...  ...  ...  ...  анықтайтын
негізгі құжат 18 қаңтар 1992 жылы қабылданған “білім туралы”  заңының  ІV-ші
бөлімінде “Білім беру жүйесін  ...  ...  32  ...  ... ... ... ... қоғамдық сипатқа ие.
      Білім  беру  ...  ...  заң  ...  ...  ...  орындаушы
органның қолында /сенат, мәжіліс  –  парламент,  министрлер  советі,  -  оқу
министрлігі/. Орталық ... ... ... оқу ...  беріледі,
сонымен  бірге  шаруашылықтың  түріне  байланысты  оқу  орындары  басқа   да
министрліктерге бағынады,  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  беру”   Министрлігінің   жетекшілігімен   жұмыс   ... ... ... ... ісіне қоғамдық орындарда еңбек етеді.
      Мектепті басқару жан-жақты, әр жақты болып  ...  ...  үш  ... ... ... топқа - ұжымдық басқару жүргізетін – жалпы  мектептік
конференция   жатады.   Оған   мектеп    ...    ...    ... ...  ...  ...  кеңесі  кіреді.  Екінші  топқа
лауазымды мектеп қызметкерлері, барлық  мектеп  ісін  ...  ... ... ... директоры,  директордың  орынбасарлары  оқу-тәрбие
жұмысының меңгерушісі, ұйымдастырушы сыныптан тыс  жұмысы  т.б.  директордың
шаруашылық жөніндегі көмекшісі. ... ... - әр  ...  ...  ұйымдар,
мұғалімдерді, оқушыларды, ата-аналарды біріктіретін қоғамдық ұйымдар  немесе
жұртшылық өкілдері енеді.
      ... ... ...  ...  ...  әр  ...  іс-
әрекетін бірлестіріп, орталықтан, тиімді мақсатты еңбек  етуін,  әр  қайсысы
өз  ерекшелігіне  сай  ...  ...  ...  ...   ...   міндеті
туындайды.  Мұның  бәрі  әр   ...   ...   ...   ... ... принципке мыналар жатады:
      а)  ...  ...  ...  ...  ...  ... және ...  атқарылатын  істі  белгілеу,  жетекші  мақсатын
анықтау және тиімді шешім қабылдау;
      ә) ... істі ... ...  иесі  ...  және  ...  ісінде  пайдалануы,  мұғалімдердің,  ...  ...   ... ... ... сондай-ақ ата-аналардың пікірімен  санаса  білуі,  әр
қызмет орнына сайлап қойылуы қажет;
      б) әрбір ... ... жеке ... ... мұғалімдердің, сынып
жетекшілерінің, тәрбиешілердің өз ісіне жауап беруі;
      в)  басты  ...  ...  ...  ...  және  оқушылар
ұжымының күш-жігерін соны шешуге жұмылдыру;
      г) педагогикалық және оқушылар ұжымында ... ... ...  ...  ...  шығармашылық  белсенділікке,  әрбір
мүшесін, принципті, саналы жауапкершілікке, іскерлікке ...      д) ... ... ... ...  жұмысының  сапасын
арттыру, алдыңғы қатарлы педагогикалық тәжірибені қолдап отыру.
      ...  ...  ...  ...  -  ...   сөзі,
басқару деген мағынаны білдіреді.  Ол ағылшынның «манус», яғни «қол, күш»  ...  ...  ...  ... мал бағу саласында,  дәлірек  айтсақ,   ат
тізгінін ...  ... ...  ...  ...   бұл  атау   ...  саласына  ауысып,  адамдардың   белгілі   бір   ...    ...   ... ... ... мәнін  білдіретін болған.
       Менеджмент сөзі ағылшын ...  ... ... ... берілген:
      1. Адамдармен  қарым-қатынас жасау әдебі.
      2. ... және ... ...      3. ...  ерекше түрі және  әкімшілік дағды.
      4. ... ... ...  дағды.
      Менеджмент ұғымы басқару саласы бойынша да түрлі  ...  ......   сөзінің   аналогы   болғанымен,   оның    өзіндік
ерекшеліктері  бар.  Басқару  ...   аясы  кең,  ...  ...  ...   ...   яғни   акционерлік    компанияның   немесе    кәсіпкерлік
корпорациялардың, жеке  ...  ...  ...   жұмысын   әлеуметтік,
экономикалық процесс негізінде басқару.
      Менеджмент – нақты  ... ... асру үшін   ...   басқару   мен
ұйымдастыруға  байланысты  адамдар  қызметінің  түрі.
      Менеджмент  –  ...  ...  ...  жоспарлау,   мақсат-
мұратын  қою,  атқарылатын істің  ...   ...   ...  ... ... ... деңгейдегі  басқару мен  ұйымдастыруды бақылау.
      ...   ...  ...  ...  жаңа  ...    ...  ...  қанағаттандыру  жатады.  Сонымен,  менеджментті  екі
түрлі түсіну керек. Бірінші, бұл басқару,  ... ету ...  ...  ... ...  ...      Менеджмент теориясын алғашқы  ұстанушылардың  бірі ... ... ... дәл ғылымға, ережелер мен  принциптерге  негізделген  шынайы  ғылым
деп есептесе, П.Друкер жоғарыдағы аталған элементтері бола ...  ... ...  немесе кәсіптен гөрі,  тәжірибеге жуықтау деген.
       Менеджмент  ...  ...  ... ...  айтқанда,  тауар
өндіру  мен  алуан  түрлі   экономикалық  қызмет  көрсетуге  ...   ... ... ... ... ... ... мен Лючия  Лагн   менеджмент
-  өндірісті басқарудың әдістері мен  тәсілдері, өзін-өзі басқару,  ... ...  ... жетудің  ізгіленген,  пайдалы,  тиімді  амалы  десе,
орыс оқымыстысы А.В.Попов жұмысты бағдарлау,  мақсатқа  жетудің   ...      ... - ... ... мен  ...  ...   іске  асырудағы
стратегияның тиіміділігі,  өзін-өзі   ақтауы,  ...   ...  ...  Ал  ...   емес  ...  ...  ...  туралы
американдық менеджмент  теоретигі  П.Друкер  ...  ...  «Бұл  ...  ...   ...  түрі,  яғни,    адамдардың    өз   ... және ... ... істе  ... ...  жету үшін  күш  ... жақтарын  жеңуге бағытталады».
      П. Друкер менеджменттің  мақсатын ... ...      ... бір ... ... Онсыз  көпшілікті  бір ұжым  жасай
алмасың.
      ... ...  ... ... ... оны ...      3. Адамдардың өзін-өзі дамытудың естен ...      4. ... ...  ... кәсіби шеберлігі мен дағдысы, білімі  әр
түрлі және олардың  атқаратын  ... де әр  ...   ...  ... ... өзара  түсінушілікке құрылуы керек.
      5. Өндірісті  шығарған  өніміне  қарап бағалауға болмайды.
      П.  ...   ...  ...   кең    мағынада   түсінік    беруге
талпынбайы. Оны іскерлік  ... ... ...  ...  ...  ... ...  экономикалық  қызмет  көрсетуге  жатқызады. ...  ... мен  Э.  ...   ...   ...   ...  Олар  былай   деп
жазады: «Кең мағынада, әлеуметтік тұрғыдан ...  ...  ... ... тән ... ... қалыптастыру нәтижесінде  өрістің  техника
немесе тәсіл. Қандай ұжым  болмасын  оның   ...  жеке  ...  ... Осы ... ...  менеджмент  ұғымын  тәсілдер  ...  ... әрі сол ... ...  бір  ...  ...   мақсаттары  мен
міндеттері белгіленеді, айқындалады».
      Менеджмент ұғымы туралы классиктердің тұжырымдары көп  жағдайда  ... ...  ...  ... ... - ...  Оның  басты  мәні
басқару саласындағы ұйымдық ілім  негізін  ...   ...  ...  ... ... В.В. ... ... бойынша:  «Менеджмент  –  бұл
өнім,  технология,  өндірісті   ...  ...   ...   ...  ...   ...   инновациялау,   жаңалқ   енгізу   мақсатында
фирмаларды,  компанияларды  тиімді  басқару  принциптерінің,   ... ...      Осы ... ... ... ... қазіргі  педагогикалық  менеджмент,
мектепті  басқарудың  жалпы  мәселелеріне   ...   ...   ... талдау келесі тұжырымдарға көз жеткізді:
      – біріншіден, ... ... ... ... мен  ...        беруді басқару практикасын  дамыту  үшін  белгілі  бір  ...        ... олар біз ... ...  ...  тарихына  және
        қазақстандық   қоғамның   қалыптасуына   әсер   ...   ...        ... ... ...  ...  ...  анықтауды
        қажет етеді;
      – ... ... ... ...  ...  ...  жұмыс
        ... ... және  ...  дамуын  басқару»  ұғымдарының  ара-
        қатынасын  терминологиялық  ...  ...  ...  анықтауды
        қажет етеді;
      – ... ... ... мектебін  басқаруды  жетілдіру»  ұғымының
        мәнін  ашып  ...  үшін  ...  ...  ...        ... ... ... қажет.
    Сол  себепті  ...  ...  осы  ...   ...   ...  бастауды  жөн   көрдік.   Кез   келген   саланы   ...   ... ...  ...  ...  ...  және  материалдық
мәдениет  салаларында  ұйымдастырып,  ...  алу  ...  Бұл   ...   ...   ...   ...   жанашылдықтарды
қоғамдық-тарихи  тәжірибе  төңірегіне  ауыстыру   болып   ...   ... ... ... ...  асырылады:  мәселен,  а)  практикалық  ... ... ...  рухани  өндірістің  жаңа  өнімдерін  болжау;  ә)
пайда  болған  жанашылдықтарды  ...  ...  ...  б)  жаңа  ұрпақты
әлеуметтендіру процесінде мәдени үлгілерді жаңашаландыру.
    Бүгін қазақстандық қоғам өзінің әлеуметтік ... ... ... беру ... ... өзгеруіне куә болып отыр.  Бұл  арада  тағы  бір
мәселе   өз   ...   алға   ...    Ол    –    ... ...    ... ... жаңашылдық әлеуметтік  технологиялар  дағдарысты,  өтпелі
кезеңде жоғары деңгейде дамиды. Себебі,  өмірдің  ...  ...  ... ... ... ... ... етіп отырады. Бұл кезде  олардың  ... аса ... роль ... ... ...  ...  іс-әрекетті
басқару ғылыми білімнің түрлі салаларындағы технологияларды қолдануды  талап
етеді.  ...  ...  ...  ...   ...   ... ұлтаралық қақтығыстарды шешу технологиялары алдыңғы  қатардан  орын
алады. Керісінше,  ғылыми  жағынан  өте  ...  ...  ...  ...   ...   әкімшілік,   жарыс,   қоғамдық   тапсырыс   ... ... ... екінші қатардан көрініп жүр.
    Бұл орайда  мектеп  басқару  технологиясы  ...  ...  ...  іс-әрекетті  алға  тартып,  заман  талабына  сәйкестендіретін
процесс деп түсінеміз.
    Жоғарыда ... ...  ...  педагогикалық  жаңашаландыруды
талдауға байланысты, себебі осы талдау  барысында  «қазіргі  заман  ... ... ... ...  ...  «мектептің  жұмыс
жасауын басқару»  және  «мектеп  дамуын  ...  ...  ... ... ... ... ... мүмкіндік беріп  отыр,
яғни:
      – мектеп дамуы екі жолмен іске асады, яғни оны  ...  ...        ... ... ол ... ... өтуі мүмкін;
      – басқарылатын даму процесі мектептің  педагогикалық  жүйесіне  ...        тән ... ... енгізуге мүмкіндік береді;
      – ал ... өзі ... ... ... бір түрі ... ...    ... екі түрі болады: қызмет ету және даму. Біріншісінде ... ал ... ... ... ... ... ...  бұрын  болмаған
құбылыстарға әкеп соғады. Қазіргі кезде қызмет ету бір ғана  ...  ... ... ... ... оны ... ...  деп  атайды.  Мәселен
В.П. Алексеев пен Б.С. Барулиннің  айтуы  бойынша,  бір  ...  ... үшін ...  мүмкіндік  туғызбайды,  ескіні  жаңғырту  процесі  түрлі
кездейсоқ ... ... ... ... ... жүріп жатады.
    Сонымен, мектеп дамуын басқару  дегеніміз,  ол  мектептің  ... ... ...  ...  ...  нәтижелерін  жоғарылататын
жаңашылдықтарды меңгеруге және ендіруге  байланысты  қабылданған  ... ... ... ... ... ...  ...  басқару
нысанының даму тәртібінде болуына байланыстығымен  айқындалады.  Осы  жағдай
біздің зерттеу міндеттерімізге сай келіп,  оны  қазіргі  ...  ... ... ... ... жетілдіру  –  жаңашылдық  форма,
ол қалыпты қызмет тәртібінде және  даму  тәртібінде  мектептің  іс-әрекетіне
жәрдем береді деп ... ... ... ... ...  ...  ...  тиімділігіне   кепілдік   бере   ...   ... ... ... ... айту ... ... Мұнда тек  қарапайым
(қарапайым жергілікті)  өзгертулер  туралы  сөз  етуге  болады,  олар  ...   ...   ...   ...   ...   Егер
басқаруды  жаңарту  мектепті  даму  тәртібіне  ауыстырса,  онда   ... ... ... ... негіз бар.
    Сонымен, қазіргі мектепті басқаруды жетілдіру мектептің  даму  тәртібіне
өзгерістер ендірудің көрсеткіші және факторы да ...  ...  ... ... ... ... ұғымды  сол  басқаруды  жетілдіру  деп  түсінуге
әбден ...    ... ... ... ... бұрын болған тәжірибені процестен тыс
тастамай, жаңа заманның ... ... алу  ...  ...  ...  ... себепті зерттеуде тарихи-педагогикалық алғышарттарды анықтап  алған  жөн
болады.
    Мектеп басқарудың бүгінгі жүйесі өткен шақтан  ...  ...  ... сай ...  ол  ...  орта  ...  ...  бере  алмайды.
Мектепті басқару жүйесі кеңес өкіметіне  дейін  ...  ...  ... оның өмір ... ұзақ ... ... ХХ ғасырда бұл  дәстүр  жасанды
түрде екі рет бұзылды. Біріншісі жиырмасыншы жылдары, екіншісі – 1991  ... ...  ...  беру  ...  өз  бойына  сіңіре  бастады.  Жаңа
типтегі   лицей,   гимназия,   колледж,   ...   оқу   ... емес ... саны ... ... ... беру  мазмұны  қоғам
өміріне сай жаратылыстану,  экономика,  экология,  ...  тіл  ... ... ...    Бірақ  мектеп  басқару  жүйесі   барынша   ...   ...   ... ... ... жағдайы  төмендеуі,  өнегелік-этикалық
нормалардың бұзылуы, балалар қылмысының көбеюі, нашақорлық,  діни  жағдайлар
білім беру саласына ... ... әлі ... ...  ...  ...  мәселе  болып  отыр.  Бұл  көрсеткіштердің  барлығы  мектепті
басқару  ...  әлі  де  ...  ...  бар  ...   дәлелдейді.
Сондықтан басқару жұмысын жетілдіру өзекті де маңызды мәселе.
    ...  ...  ...  ...  ......   мектептің
педагогикалық жүйесінде  болмаған  және  педагогикалық  процестерді  сапалық
өзгерістерге жеткізетін, соның салдарынан мектеп оқыту мен ...  ... ... ... жету  қабілетіне  иеленетін,  жаңалықтарды  игеру
немесе енгізу туралы шешімдерді дайындау мен жүзеге  асыру ... ...    Оған осы ...  ...  және  әлеуметтік-мәдени  факторлардың  ықпалын
қарастырамыз.  Белсенді  даму   режиміне   жататын   ...   ...   ... ... ... аса үлкен  мәнге  ие.  Ортаның  бағдарланбаған
өзгерістеріне ... ...  ...  және  ...  процеске  олардың
кері ықпалын әлсірететін компоненттер, қорлар мен  технологиялар  ... ие ... осы ... ... ... ...  құруға  өтудің
дайындалған үлгісінің негізі қаланды.  Мектепті  басқару  ...  ... ... оның ... ... ... ... да көздейді.  Қазақстан
қоғамның радикалды  жаңару  қисыны  толығымен  алғанда  бір  мезгілде  қайта
ұйымдастырумен, ... ... ... ... ... таратумен  барынша
маңызды, жалпымемлекеттік денгейде көрсетілген  жүйенің  элементерін  құруды
көздейді. Осымен бірге басты ... ...  тек  ...  қана  ... бірге  заттай  алмасу  жүзеге  асатын  жүйенің  ...  ... ...    ... ... ... мен  ...  құру,  білім
беру  стандарттары  мен  ...  ...  ...  ...   ...  ...  жүйлерге  енгізуге  жұмсалатын  шығындарын   ...  Оның  ...  ...  ...  ...   қана   ...   1.2. Орта ... педагогикалық процесті басқарудың мәні мен мазмұны


      ...  жүйе  ...   ...  және ... ... бірнеше
компоненттерден құралады. Педагогикалық  жүйені  басқару  бір  жағынан  ... ... ...  ...  оның  жекелеген  компоненттеріне  ықпал
жасауға, өзгертуге мүмкіндік береді. ... ... ...  ...  ...  ...  шегінде  (9-11  жыл)  орындалуы   тиіс   ...  ...   ...   ...   ...   оның   мазмұнын
айқындайды, ол мазмұн көп түрлі және оны іске ... ... де  сан  ... ... ... педагогикалық жүйе де алынған  нәтижелердің  деңгейімен
сипатталады.
      ...  ...  ...  ...   ...   отырып,
педагогикалық жүйенің компоненттері,  оның  ...  ...  ...  ...  ...  болуы  тиіс.  Осы  негізде  алғанда  мектеп  жүйе  құраушы
факторлардың жиынтығы ... ... ... ... ... пен ... ... көрінеді;
Қызмет ету шарттары   –  әлеуметтік-педагогикалық  және  ...  ... ...... (педагогикалық  ұжым)  және  басқарылушы
(оқушылар ұжымы) жүйені, педагогикалық әрекеттің мазмұны, құралы,  формалары
мен әдістерімен түзіледі;
Қызметтік   ......   ...   мақсат   қою   және
жоспарластыру, ұйымдастыру, бақылау, қадағалау және түзетуді құрайды.
      ... ... жүйе ...  ...  ...  ...  білім
беруді  басқару   қызмет  басқаруды  ...  ...  мен  ...   ...   мақсат   қойып,   нәтижеге   қол   ...   ... және ... ... қалыптастыруға  қолайлы  жағдай  жасайды,
оқу-тәрбие жұмыстарының түрлі құралдары мен  әдістерін  ...  ... ... жағдай педагогикалық жүйенің мақсаттылығын  сақтауға  және
оны құрайтын компоненттерді жақсартуға оң ықпал ...      Жүйе  ...  ...  ...   ...   педагогикалық   жүйенің
қызметінің бастау көзі – ... ...  ...  ...  оның  ... ...  ...  мен  оқушылардың  бірлескен  әрекетінің
мақсаты болып  табылады.  Мектептің  мақсаты  –  ...  ...  ... еңбек, экологиялық, құқықтық және басқа да  ... ... ...  ...  ...  ...  ... бойынша нақтыланады. Басқарудың тиімділігін  арттырудың  ең  ... ... ...  ...  ...  ...  ... жекелеген мақсаттарды белгілей  алуы  және  белгілі  бір  ... оны ... ... ... ... отыру.
      Педагогикалық жүйенің қызмет етуінің ... ... оның ... мен ... тұрақты жағдайын айтамыз.  Мектепті  басқарудың
шарттары  ...  және  ...  деп  екі  ...  ...  ...   шарттарға
әлеуметтік, экономикалық, мәдени, ұлттық,  ...  ...  ... Ал ... ......  ...  құрамы;
мектептің  орналасқан  жері  (қалалық,  аудандық);   ...   ... ... ...  ...  мүмкіндігі  сияқты  компоненттерден
құралады.   Педагогикалық   процестің   тиімділігің    ...    ... және ... ... ...  ...  ... оқушылар ата-аналарының педагогикалық деңгейі болмақ.
      Педагогикалық ... ... ... ...  ... және жас ерекшеліктеріне сәйкес өзара  тығыз  байланысты  үш  кезеңнен
тұрады. Ол  ...  ...  он  бір  ...  ...  ...  ...  беретін
мектептің үш сатысын (бастауыш – І-ІҮ; негізгі орта – Ү-ІХ;  жоғары  –  Х-ХІ
сыныптар) құрайды. ... ... ... әр ... ... ...  ...  ол  бала  тұлғасын  дамыту  деп  аталатын  ...   ... ... бір  ...  ...  ...  өту  дербестігі  –
тұлғалық дамуда елеулі секіріс болып табылады.
      Жүйе ... ... ... және ... ...   ...   мен   функциялық    ...    ...      ... ... құрылымдық компоненттері:

      Кез келген әлеуметтік жүйеде басқарудың жеке немесе ұжымдық субъектісі
шешуші  рол   ...   ...   ...   ...   ... ...  негіз  педагогикалық  ұжым  және  оның  ... ... ... ... ...      ...  ...  талдау  және  арнайы  зерттеулер   педагогикалық
ұжымның алға қойған мақсатына өз  ...  ...  ...  ғана  ...  ...  ол  ...  ...  сарқа   пайдаланып,   ...  ...  ...  ...  ...  Осыдан  келіп   басқару
жүйесінің  деңгейі  ...  ...  ...  ...   ... ... ... төрт деңгейінен тұрады.
      Бірінші деңгей – ұжым ... ... ...  ...  тағайындаған
мектеп директоры;  мектеп  кеңесі,  оқушылар  комитеті,  қоғамдық  бірлестік
басшылары.
      ... ...... ... ... ...  психология,
әлеуметтік педагог, аға тәлімгер, мектеп  ...  ... ... ... ... бірге өзін-өзі басқарушы бірлестіктер  мен
органдар.
      Үшінші ......  мен  ...  балалар  бірлестіктері,
сабақтан тыс үйірмелерге  қатысты  басқару  қызметін  атқаратын  мұғалімдер,
тәрбиешілер, сынып ...      ... ...... және  ...  оқушылардың  өзін-өзі
басқару жүйесіне басшылық жасайтын оқушылар. Бұл деңгей  мұғалім  мен  оқушы
қарым-қатынасының сипатын айқындайды. Оқушы  ол  ...  ... ... өз дамуының субъектісі де болады.
      Бұл ... ... ... тізбегінен аңғаратынымыз, әрбір
төменгі деңгейдегі басқару объектісі бір мезгілде өзінен  жоғары  деңгейдегі
басқарудың объектісі болады.
      ...  ...  ...  ұжымы  негізгі  орын   алады,   оны   да
жалпымектептік  ұжым  және  ...  ұжым  деп  ...  екі   ...  ...  Ал  ...  ...  басқару   жүйесі   оқушылардың
қоғамдық ұйымдары, спорт секциялары,  шығармашылық  бірлестіктер,  үйірмелер
деп ... ... ... оқушылар қатысатын  іс-әрекеттің  көптүрлілігі
мен біртұтастығын (оқу,  ізденушілік,  спорт,  көркем-эстетикалық,  қоғамдық
пайдалы еңбек)  танытады.
      ... ... ...  ...  ...  ретінде  мазмұн
білім беретін  мекеменің  ...  ...  т.б.)  ...  ...  ... Ал педагогикалық  және  оқушылар  ұжымының  оқу-тәрбие  ... ...  ... ... ... ... ...      Қазіргі қоғамға тән білім  беру  процесін  ізгілендіру,  дербестендіру
және ... ...  ...  беру  ...  іске  ... мен жасөспірімдерді оқыту мен  тәрбиелеудің  әдістері  мен  түрлерін
пайдаланудың ... ...  Бұл  ...  ...  және  ... түрлерімен бірге дербес жұмыс түрлеріне де баса мән беріледі.
      Педагогикалық әрекеттегі ... ... ...  ...  ... де ... болуы тиіс. Оның  тиімділігі  –  қолданған  әдістің  нақты
педагогикалық ... ... ...      ... ... ... ұйымдастыру  әдістері  жүйенің  ұйымдық,
функционалдық және ақпараттық  бірлігін  тоқтатуы  тиіс.  ...  ...  ...  ...  және  ...  ...   ынталандыру   сияқты
тәсілдермен  ...  ...  ...   және   оны   ...   ...   ... жасау, түзету және т.б. сияқты әдістерді де игеруі тиіс.
      Сонымен,  аталған  жүйе  ...  ...   ...   ... ішкі құрылымының  өте  күрделі  екендігін  танытады.  Сонымен
бірге әрбір компонентті алға қойған  мақсатқа,  қалыптасқан  ...  ... дер ... реттеп отыруды қажет етеді.
      ... ... өз ... өмір сүрмейді, олар мұғалім әрекетімен
тығыз   байланысты   болады   да   ...    ...    ...  ...   ...   ...   негізіне   педагог
әрекетінің процесінде  туындаған  тұрақты  базалық  ...  ...  Ал  ...  ...  ...  ...  ... танытып, оның даму қисынын айқындайды.


      Мектепттің типтері:
      ...... және ...  жалпы  білім  беру  бағдарламаларын
іске  асыратын,  оқушыларды  ...  ...  мен   ...   ... салаға  бөліп,  саралап  оқытуды  көздейтін,  жалпы  орта  ... оқу ...      2. ...... және ... жалпы білім беру бағдарламаларын  іске
асыратын,  жоғары  сатыдағы  ...  ...  ...  ...   ... ... орта ... беретін оқу орны.
      3. Шағын жинақталған мектеп  –  сынып-жанақтамалары  аралас  және  ... ... ... ...  бар,  ...  саны  ...  жалпы
білім беретін мектеп.
      4. Жалпы білім беретін мектеп – негізгі және қосымша жалпы білім  ... іске  ...  ...  ...  ...  ...  алатын  үш
сатыдан: бастауыш, негізгі және жоғары сатылардан тұратын жалпы  орта  білім
беретін оқу ...      5. ... ...... ... ... ... білімнің білім  беру
бағдарламаларын іске асыратын және  біліктілігі  жоғары  деңгейдегі  жұмысшы
кадрларын даярлауды ... ... орта оқу ...      6. Мектеп-гимназия  (мектеп-лицей)  –  гимназияның  ...  ...  ......  ...  ...   жалпы   білім   ... ... ... іске асыратын жалпы  білім  беретін  ... ...      ... деп, ... ... ... ... объектісіне  шешім
шығаруға, ұйымдастыруға, бақылауға,  реттеуге,  дәйекті  ақпараттар  негізін
талдауға  және  ...  ...  ...  ...   Басқару
объектісі биологиялық, техникалық, әлеуметтік жүйе ... ...  ...  бірі  еліміздің,  облысымыздың,  қаламыздың   немесе   ауданымыздың
шеңберіндегі жұмыс жасап ... ... беру ... ... ... ...  беру
жүйесінің басқарудың субъектісі ҚР білім және  ғылым  ...  ... ... ... білім беру бөлімдері болуы мүмкін.
      Мектепте мектеп директоры ...  ...  ...  ұжым  ... Мектеп директоры оқу-тәрбие және әкімшілік-шаруашылық  жұмыстарының
көптеген мәселелері жөнінде өзі шешім қабылдай алатын  бірегей  басшы  ... ... ол ... оқу мен ...  ...  ...  ... жанындағы кеңесші  орган  болып  табылатын  ...  ... ...      Педкеңестің   құрамына   ...   мүше    ...    ...  сол  мектептің  барлық  мұғалімдері   (тәлімгерлер   болса),
кітапханашы, мектеп дәрігері, ... ... ...      ... ... директоры жарты жалға  жасаған  педкеңесте  бекітілген
жоспары бойынша жұмыс ... Оның ... ...  бір  рет  ... ... ... жай ... дауыспен шешіледі.
      Мектеп   директоры    мектептегі    бүкіл    ...    ... ... ... Ол ... оқу-тәрбие процесіне  жауап  беріп,
үш ұжым: педагогтар, оқушылар және ата-аналар ... ... ...  беріп
отырады.
      Мектеп директоры зор құрметке, зор  сенімге  ие  болған  адам  ... ... ... ...... дәрежесі  жоғары,  өмірге  көзқарасы
берік, өз ісіне адал берілген, мектептік алдында  тұрған  ...  ... оның даму ... болжай алатын адам.
      Ол ...  ...  кең,  ...  ...  ...  ...  мен  оның  тиімділігін  арттыру  мақсатымен  әдістемелік  жұмысты
ұйымдастыруға ... адам ... ...      ... - ұстамды, өз сөзінің иесі болуы қажет. Басқарудың  принципін
басшылыққа  ала  отырып,  педагогтар  ұжымының  ...  ...  әрі  ...  қоя   ...   ...   мұқтаждарына,   талап-
тілектеріне көңіл бөле ... ... де, ... талап қоя қарауға тиіс.
      Мектеп директоры - шебер ... ... ...  ...  ... ... ...      Мектеп  директоры  оқу-тәрбие  жұмысын   ...   ...   ... ...  ...  оқу  ...  ...  орындар  тағайындайды
немесе мектеп кеңесінің клнференциясында мектептегі  таңдаулы  мұғалімдердің
бірін сайлап қояды. Мектеп директорының ... ... үш ...  кем  ... ... еңбек стажы болуы керек.
      Директордың  атқаратын  қызметінің  функционалдық  міндетіне   ...... ... ... ...  ...  кадрын  дұрыс  іріктеп,
   орналастыру,   білімін,   іскерлігін   арттыру,   ...   ...   ... ... жетілдіруге мүмкіншілік жасау,
 ➢ Оқудың сапасын көтеру, оқушылардың тәртібін қадағалау,  білімнің  сапасын
   арттыру, ... ...  тыс  ...  ...  мен  ұйымдастырулық
   сапасын ...... ... беру ... ... ➢  Оқушылардың  өзін-өзі  басқару,  атамекен  бағдарламасының  дұрыс  жұмыс
   істеуіне ... ...... ... ... ... ішкі ...  ішкі  режимін,  әр
   қызметкердің міндеттерін белгілеп, ... ...... қоғамдық ұйымдармен,  базалық  кәсіп  орындармен,  акционерлік
   ... ... ...... ... жасау;
 ➢ мектептің материалдық базасын жақсарту;
 ➢ белгілі  дәрежеде  ...  ...  ...  ...   қадағалау,  еңбекті  қорғау,  ...   ...   ...   ету,
   ...    оқушылардың    ...    ...     ...   ... ... ...... қосалқы қызметіне алу, және шығару;
 ➢ мектеп  кеңесімен,  қоғамдық  ұйымдармен  ақылдаса  отырып,  мұғалімдерді
   ... ... ... ұсыну;
      Мектеп  директорының  оқу-тәрбие  жұмысын  басқаратын   орынбасарлары,
сыныптан, мектептен тыс ... ... ...  және  ...  ... ... жұмыс істейді.
      Директордың  оқу-тәрбие   ...   ...   ...   ...  ...  ...  ...   береді,   оқу   бағдарламаларының,
сабақтың сапасына, оқушы біліміне, ... ...  ...  ...  ...  берілуін  реттейді,  сабақ  кестесін  жасап,  оқу-тәрбие
жұмысы туралы мектептің есебін жасайды.
      ...  ...  тыс  ...  ...   жұмысын   ұйымдастырушы,
мектептен тыс жұмыстарды ұйымдастыруға, қоғамдық жұмыстың сапасына,  пайдалы
еңбекке, тәрбие жұмысының барысына, ... тыс ... іс ...  асыруға,
тиісті мекемелермен іскерлік байланыс жасайды.
      Атамекен  жұмысын  басқарушылар   оның   ...   ... ... жұмыс істейді. Творчестволық одақтар  мен  ... ... ... салт-сана,  дәстүрлерді  оның  негіздерін  үйренеді,
бақылайды. Онымен тәлімгер мұғалім айналысады.
      Сонымен, мектеп ...  әсер  ...  ...  ...   анықтау  мақсатында   біз   ...   ...   ... ... және ... ... және ішкі;  басқарылатын  және
басқарылмайтын.
    Олар төрт ... .........  ...  ...  ықпал  етуші
              ... және ... ...... – мемлекет пен оның институттарының  іс-әрекетімен
              ... ... ...  құқықтық  жүйе,  тәрбие,  білім
              беру және т.б.) ... ... олар ... ...              ... білім беру мен тәрбиелеуге ықпал етеді;
            –  ......  ...  ...  ...  ...              жүйелердің қызметі мен  ...  ...  ...  ...              ... ... ... заңнама,  мораль,  тәрбие  және
              ... ... ... ... олар ірі ... ...              ... ... ... мен ... ... ықпал етеді;
            – ......  ...  ...  және  жеке  ...              ... ... ... ... олар ... ... іс-
              ... нәтижесіне ықпал етеді.
    Мегадеңгейдегі факторлар қазіргі әлеуметтік-мәдени  жағдайлардың  келесі
ерекшеліктерін ......  ...  ...  ...   әлемдік   кеңістікке
         ...... ... ашықтығы;
       –      ...      ...      ...         ізгілендірілуі,  ал  білім  беру  ...  ...  ...  ...         мазмұнының ізгіліктендірілуі.
    Макродеңгейдегі факторлар ... ... ...       – қазақ тілінің мемлекеттік тіл мәртебесіне ие ......  ...  ...  ...  қазақ,  орыс  және
         ... ... ... ету ... ... ...    Мезодеңгейдегі    факторлар    әлеуметтік-мәдени    жағдайдың     ... ... ... ... ... ...  ... көшуі (урбанизация), оралмандар, этникалық шағын  топтар  өкілдерінің
шоғырлану  ...  ...   ...   ...   ...   ...   ... лауазымды сатысының қалыптасуы;  діни  экстремизммен  күрестің
нығайуы.
    Микродеңгейдегі факторлар  қазіргі  ...  ...  ... ... ... ... аздығы; толық  емес,  аралас
және  жалғыз  балалы  отбасының  көбеюі;  этникалық   және   ... ... ... ... төңірегінде кіріктірілуі.
    Қоғамның осы әлеуметтік-мәдени сипатымен қатар  білім  беру  саласындағы
жағдайлар (қазақ ... мен ... ... ... ара  ...  ... 12- ... оқудың ұлттық  моделі  орнықтырылуы;  ...  ... ... ... ... мектебі  халқымыздың  ана  тілін,
ата тарихын, төл мәдениетін, ұлттық ... ... ...  ... қарастырылады, оның  негізгі  қызметтері:  халқымыздың  философиясы,
мәдениеті  мен  әдебиетін  жас  ...  оқу  ...  ...   дәстүрлі
құндылықтарын арқау ете отырып, ұлттық сана-сезім, қазақи  мінез-құлық,  тіл
мен   рухты   ...   ...   ...   ...    ...    мақсатымен
ұйымдастырылған,  кешенді  әлі  жүйелі  жүретін   ...   ...   ... дидактикалық  және  тәрбиелік  қызметтерін  күшейте  ...  ...  ... оң ... ету; ... бен жеке ... ... өміріне оң ықпал  ету;  ұлтымыз  бен  жеке  тұлғаның  этностық-мәдени
сұраныстарына ... ... ...  ...  тұрғындардың  тілдік-
мәдени мүдделеріне қол  жеткізу,  т.б.)  ...  ...  ...  ... ерекшеліктерін шарттастырады.




















      ІІ Бөлім Қазіргі орта мектептің педагогикалық процесіне басқаруды
                                 ...       2.1. Орта ... ... ... ... ...                          ... мен ...    ...  ...   мектепті   басқару   қалпы   ...   ...  ...  ...  ...  ...   кездескенімен,
оның жетілдірілуіне бағытталған жағымды жақтары да аз ... ...  ... ...  ...  ...  тұжырымдамасында»  Қазақстанда  білім
беру саласына реформа жасаудың стратегиялық бағыттары  айқындалған.  Сонымен
бірге Қазақстандағы білім  ...  ...  ...  ...  ...  ... ... бағыт нұсқай алады: Қазақстан  Республикасының  ... ... ... ... этномәдени білім беру  тұжырымдамасы
(1996 ж); Қазақстан Республикасы білім беруді ...  ...  ... ...  ...  Қазақстан  Республикасының  2015  ... ... ... ... тұжырымдамасы.
      Бүгінгі мектептің ...  ...  ...  өсіп  келе  ...  ... ... ... жағдайы, кемшіліктері  мен  жетістіктерінің
даму   амалдары-осылардың   бәрі   ...   ...    ... және ... мәселердің шеңберін анықтайды.
      Мектепті ... ... оның ... ...  ...  ... маз мазмұны  қоғамның  әлеуметтік  тапсырысы,  мемлекеттің  (үкіметтің)
білім  беру  саясатымен  анықталаады.Әр  ...  ...  ...  ... басқару процесі мектепішілік әкімшіліктің  басқару  әрекеті  арқылы
ғана жүзеге асатын ... бір ... ...       ...    ...  ...  ...  мектепті  ғылыми  басқарудың
негізін қалайды, оның қатынастарының мәнін ашады,  ішкі  және  ...  ... мен   ...  ...  ...  ...  ... ғылыми негізде іс-әрекеттердің мақсатын анықтап алуға  және  нақты
шешімдерді дайындауға мүмкіндік береді,
      ... ... ... аса ... ... ... қажетті,
қайталанатын және обьективті байланыстар мен  қатынастардың  көрінісі.  ... ...  ...  пайда  болады  және  ...  Енді  ...  ...  біздің   көзқарасымызға   сай,   жалпы   заңдылықтарына
сипаттамалар бере кетейік.
      ... ...  ...  ...  ...  ...  тек  ... дәреже  сақталғанда  ғана  мүмкін  ...  ...  ... ... организм есебінде жан-жақты және  кешенді  зерттеу  қажет
екендігін Д.М.Гвишани және басқалар атап көрсетіп отыр.
      ... да бір ... ... ... үшін  оның  ...  ... әр уақыттар  бөлігінде  қалай  өзгеріп  тұратынын  білу  ...  ... тек қана ... ... дүниетанымдылық  іс-әрекеттің  тұрақты
жүргізіліп тұрған жағдайында алуға болады. Оның  мектеп  жағдайындағы  нақты
көрінісі-педагогикалық болмысты тану ... ... ...  ...      ... ... ... – білім беру  ісінің  басшы қызметкерлері
 өз  жұмысында   ұстануға  тиісті   ...  ...  ...  ... ...     Демократиялық   принцип   бойынша    білім   беру    ісі    ...  ...   ...  ісіне   халық,    мектептің    қызметкерлері
тартылады, олардың шығармашылық күштері қолданылады. Осы принцип   ... және ...  ...  ... т.б. ... беру   ...  ...  мәжілістері өткізіліп,  онда оқыту  және  тәрбиенің
маңызды мәселелері  ...  ...  ...   білім  беру
ұйымдарын басқару органдары қадағалап отырады.
     ... ... мен ...  ... ...  ...  ...  басшылары өз  жұмысында   ғылымның   жетістігін   қолданып,  еңбекті
ғылыми ... озат   ...   ...   ...  және   ...   ...    ...    табыстылығына    ұйымдастыру    ... Оның ... ......   ...  ...   ...  қызметіне  деген жауапкершілікке тәрбиелеу.
     Ақпараттардың  шындығы және жеткіліктілігі ...  ...  ... ... өз ...  оқу ... ...   қол  жеткен  жетістіктерін
асыра  бағаламайды,  кемшіліктері  түзетіп отырады.
     Басқару  ...  ...  ...  ...   ...  ...   ...   басқару   топтамасының   қатысы   бар.Басқару
принциптері басқару теориясының ... ... ... және  ...  ...  ...  қатарына  мектеп  ішілік  басқару  мен
менеджмент мамандары мынадай заңдылықтарды  қамтиды  оқу  –  ...  ... ... бір ... ... оның  ...  ...  пен  обьектіні
басқару мен құрылым әрекеттік  деңгейінің  байланысына,  оқу-тәрбие  ...   ...   мен    ...    ...     мектептегі
педагогикалық процесті ұйымдастыруының үйлесімділігі мен іс-әрекет  сипатына
бағынышты. Мектеп ішілік менеджменттің негізгі заңдылықтар қатарына  сондай-
ақ   ...   ...   ...   ...   ...   ... әртүрлі басқару әрекетінің түрлеріне дайындығын жатқызады.
             ... ... ... ... басқару, кез-келген басқа  саланы
басқару сияқты бір мезгілде ғылым және өнер бола  ...  ...  ... және ... заңды және шығармашылық,  жеке  және  жалпылама
болып қиюласады. Басшылық пен басқару тек  сонда  ғылыми  бола  ...  ... ... ... ... ... мен кәсіби сапасы  жоғары  адамдар
жұмыс істейтін болса.Білім беру  органдарының,  мектептің  ...  ...  ...   ...  жеке  ...  ерекшеліктеріне   өзінің   ықпалын
жасайды, өткені оларды елемеуге болмайды.
             ...   бәрі   ...   ...   ...   ... ... ... тек  қана  педагог-ұйымдастырушы
емес. Ол ең мықты ұстаз және бас менеджер.Бұл тікелей  жалпы  ...  ... ... ... ... құру ... сәйкес.
      Басқарудың қағидалары методологиялық қағидаларынан шығатын қорытынды,
мектепті басқару ... ... және  ...  ...  ...  ықпал
етіп, оларға жұмыс істеуі керек.  Ал  басшының  жұмысының  ...  ... оның  ...  ...  ...  жоюға  қатыспауы
жұмыстағы жалғандық пен бюрократизмнің (шенеуліктің) дамуына жол ашады.
      ... ...  ең  ...  ...  бірі  ...  ...  ...  ісіне  араластыру.  Педагогикалық  және  ... ... ... ... ... ... көп ...  соғұрлым
оның іс-әрекеті жақсы дамып, нәтижесі өте жоғары болады.
      Басқарудың теориясы (ілімі) мен методологиясы бұл  оқу  мен  ...  ...  ...   ...   ол   мемлекеттік   және   қоғамдық
ұйымдардың, ұжымның және жеке ... ... ... ...           Бұл білім саласының мәселері педагогикалық  басқаруды  ... ... және  ...   мәселерін  жасауға,  оны  жетілдірудің
ғылыми  нұсқауларын  дайындауға  негізделген.Сонымен  ...  ...  ... оның ... ...  ...  ...  ал  барлық  мектеп  жұмысын
анықтап, реттеуші болып қала ...     ... ...  педагогикалық  процесті  басқару  ...  ...  ...  ...  олар  бұл  ...   оның   ...   мен
принциптерін біліп үйренуі, яғни мектеп тәжірибесі талап  еткендей  білімді,
тәрбиені оқуды басқару  жүйесінің ... ... ...                  ...  ...  шығатын   басқару   принциптері
негізгі қағидалар ретінде көрінеді, директор мен ... ...  ... ...        ...   ...   жататындар:    мектепті    басқарудағы
демократизациялық пен гуманизациялық; басқарудағы  жүйелік  пен  бірегейлік;
централизация(бір ... ... мен ...  ...  ...  ...  ...  отырып   шешудің   бірлігі;   ақпараттың   мектеп
басқарудағы толықтылығы.
             ... ... ... ... ...  ...  ережелерді  ұйымдастырушы  мен  жетекші   барлық   ...   ...  ...  ...  Мектеп  ісін  жүргізудің  ең   бір   ... ... ... ... демократия  мен  ізгілік.  Мектеп
–идеологиялық және тәрбиелік мекеме.
          Ол ... ... ... тыс тұрған емес және  де  тұра  алмайды
да, ол саясат  мақсатын  жүзеге  ...  ...  жаңа  ...  ... ... бөлімі бола білді. Менеджерлер  мен  басшылардың  мектепте
өткізетін күнделікті тәрбие жұмысының  қорытындысы  жыл  бойына  ... ...  ...  ...  ...  ...  кеңесте
жұмыс нәтижелеріне баға береді,  мұндай  жұмыс  мұғалімдерді  ... ... ... ... тәрбиесі мен оқуына  көптеген
септігін тигізеді.
                 ... ...  ...  ...  ...  теоретикалық
және кәсіби дайындықты  талап  етіп,  оны  іс-шара  жүзінде  қолдана  ...            Бұл ... ... ұжым ... ... ұйымдасқан
түрде қатысуын, сонымен  қатар,  әрбір  педагогтың  өзінің  іс-әрекетіне  ... ... ... ... қарастырады.
             Демократизация мен ізгілік ұжымының кеңінен қатысуын  ... ... жету үшін  әр  ...  ...  мен  амалдардың  дамуына  толық
көлемде мүмкіншілігін ...              ...   ...   іске   ...   ең    күрделі
проблема(мәселе)-бұл  ...  ...  ...   ...   шамасын
анықтау, әртүрлі қоғамдық ұйымдардың құқықтары мен  міндеттеріне  байланысты
мәселелерді мұқият қарап шығу, ... мен ...  ...  ... ... ... бөлу, мектеп басшыларының абыройын көтереді,  ол
соңғы нәтижеде мектептегі психологиялық жағдайға жақсы әсер ...      ... ... ұйымшылдық пен тәртіптілікке нұқсан келтіріп,  бос
әңгіме,  сөз  думанына  айналып  кетеді.  Жалпы   ...   ...   ...  ...  ...  ...   мектептегі   барлық
мұғалімдер мен оқушылар ... ...  ...  деген.  Бұл  жағдайда  оқу-
тәрбие  жұмысының  негізгі  сұрақтары  ...  ...  шын  ... ... тәртіпті және  ұйымшылдықты,  мектептің  әрбір  оқытушының
бастамасын дамыту, педагогикалық  ...  ...  мен  жаңа  ... ... ... байланыстыру қажеттілігінен бастама алу керек.
           ... ... дара  ...  пен  ...  ...  ... принципі.
          ... ... ...  ...  ...  ...  ... өктемдікті жоюға бағытталған. Басқару  әрекетінде  әріптестердің
білімі мен  тәжірибесіне  сүйену,  шешімдері  талқылау  ...  ... ... ... өте ... отырып шешу, сонымен  бірге,
ұжымның әрбір мүшесінің  тапсырылған  іске  жауапкершілікпен  қарауды  жоққа
шығарылмайды.
              ...  дара   ...   ...   пен   ...  ...  ...  ...  сақтауды,  шектеуді
қамтамсыз етеді.Мектепішілік басқару әдістерін жөне  формаларын  іске  асыру
көптеген факторларға байланысты. Олар: ...  ...  ...  мақсаттары
мен  міндеттері,  кадрларды  іріктеп  алу,  оларды   тәрбиелеу,   оқу-тәрбие
жұмысының  ...  ...  ...  ...  оның   ... ... ... шеберлігі, жұмыс стилі т.б.
      Мектеп басқару әдістері — бүл барлық ұжым мүшелерінің  бірлесіп  ...  ...  ...  ...  және   ...   ... ... тәсілдерінің жүйесі.
      Басқару  әдістерінің  ...  ...  ...  ...  ...   ...   беру,   ұжымның   ...   ...   ...  және  ...  ұжымының,  ата-аналар  жұртшылығының   күшін,
олардың ьнтымақтастығын біріктіруге игі әсер ...      ... ... мектепті басқару әдістері негізінен екі  бағытта  ...  ...  ...  ...   ...   мектепті   басқару   ... үш ... ...      1. ... ... - бұл ұжым
мүшелерінің оқушылардың тапсырған іске жауапкершілік сезімін
арттыруға, өз борышын орындауға байланысты. Бүған сендіру,
түсіндіру, өнеге, кәсіби ... ... ... ... ... ...  :
      2. ... ... ... ... бөлісу, мектепте іс-әрекетінің түрлеріне сәйкес түрлі
ережелерді, іс-тәртібін анықтау жөне жасау, ұжым іс-әрекетін
іріктеу, оқу-тәрбие процесін жетілдіру ...  ...  ...  пікірі
бойынша бұл мәселелер түрлі ұйғарым,  ресми  ...  ...  және  ... арқылы орындалуы тиіс.
      3. ... ... ... ... ... міндеттер қою, жалпы тапсырмаларды орындау-
да мұғалімдердің ынтымақтастығьн ұйымдастыру, ... ... ... ... ... сақтау, дәстүр т.б.
кіреді. Бұл басқару әдістері мектеп ұжымындағы микроклимат-
тың қалыптасуына қолайлы әсер етеді. Сонымен бірге
мұғалімдердің шығармашылық еңбегі оқу-тәрбие ... ... ...      Бұл ... ... қолданылатын  басқару  әдістерінің  нәтижелеріне
оқу жылы аяғында талдау жасалынады. Олардың тиімділігі, ...  ... ... жаңа оқу ... ... ... ...      Басқару әдістерін жіктеудің және ...  ...  ...  жақтары
педагогикалық және психологиялық принциптер негізінде жазылган. Ал  мектепті
басқару  ісінде  педагогикалық-ұйымдастыру   әдістерін   ...   ...  ...  ...  ...  өктемдік   басшылық,   ұжым   ... ... ... ...  ресми  жарлық,  тікелей  бұйрық  арқылы
орындау орын  ...  ...  ...  және  ...  ... әкімшілік әдістерімен басқару барлық педагогикалық процесті  ұтымды
ұйымдастыруға  теріс  әсер  етеді,  ...  десе  ұжым  ...  ... ...      ... ... әдістерін демократиялық принцип негізінде пайдалану —
бұл екінші бағыт. Бүл  жерде  ...  ...  ...  екі  ... жөн. ... бірі –  ...  жұмысын  ұйымдастыру  жөне  басқара
білу әдістері- кадрларды тандау, орналастыру, тәрбиелеу, мектеп  жұмысындағы
бірыңғай күн ырғағы, ішкі ... ... ... ...  және  ... бірігіп істелетін  жүмыстарды  үйлестіру,  оқушылар  сарайы  және
басқа да мектептен  тыс  ...  ...  жөне  ...  беру  ... ... дамыту, жетілдіру.
      Бүл  ...  ...  ...  ...  ...   дәл
мерзімде орындалуын талап  етеді.  Мектеп  директоры  өз  ...  ... ...  ...  ...  ...  ... Жұмысты осылай басқарудың  нәтижесінде  ұйымдастыру  және  ... ... ... ... ... ...      Мектепті басқару жұмысы  халық  шаруашылығын  жөне  ...  ... қүру ...  экономикалық  әдістерді  екінші  топ  қолдануды  қажет
етеді. Бұл әдістерді қолдану халықтың тұрмыс-халінің,  ел-қуатының  ... игі әсер ... ... ... ... ...  ...  үйрету,
оларды шаруашылық іс-әрекеттерін игеруге ынталандыру  -  басты  міндеттердің
бірі.
      Экономикалық әдістерге оқушылардың ... ... алу, ... ... т.б. ... :
      Оқушылардың өндіріс бригадасы. Республикамыздың көптеген ...  ...  ...  өнімді  еңбектерге  байланысты   нәтижелі
жұмыстар істеп келеді. Бұған ... ... ...  146  ... ... ... дәлел бола алады. Олардың ішінде  40
өндірістік бригада мердігерлікке  көшті.  Әсіресе,  ...  ...  ...  ...  ...  ұйымдастырылған  «Рассвет»  атындағы  оқушылардың
өндірістік ... көп  ...  бойы  ...  ...  ...  тікелей
үйрету тәсілдерін дамыту, ауыл шаруашылық  еңбектеріне  байланысты  мамандық
алу бағытында татымды жұмыстарды іске ...      ... ... үш ... 75 ...  ...  істейді.  Бригаданың
негізгі кәсібі қызылша өсімдігІн  өсіру.  Оны  ...  үшін  ...  ... әр ... ... орындайды;
      а)трактормен жер жырту, оны ...      ә) ... ... оны себу ... ... егу;
      ... күту (отау, арамшөптен арылту, мезгілімен су және
тыңайтқыштар беру);
      в)    ... ... ... ... ... ...      г)    қызылшаны жинау, оның өнімін анықтау, есебін алу;
      д)    ... ... ... оның ... ... ... бақьшау мөлтектерінің өнімімен салыстырып,
қорытынды жасау.
      ... ...  ...  ...  ...  ...  келесі
жылда  істелінетін  шараларды  белгілейді,  бригада  мүшелерінің   кеңесінде
талқьшап, шешім қабылдайды.
      ... ... ... мақсаты — жас ұрпақты еңбекке, шаруашылық іс-
әрекеттерін  өз  бетінше  басқара  білуге  үйрету,  еңбек  ...  ... ...  ...  ...  ...  бизнес,  ақша  мен  пайда  сияқты
экономикалық  ...  ...  ...  оқушыларды   жалаң   сөзбен
түсіндіріп  қана  қоймай,   оларды   практикада   ...   ...   ...      ... жыл ... ... өнімдерін мемлекетке тапсырады, ал  өздерінің
еңбектеріне алған қаржыны бригада  мүшелерінің  жалпы  жиналысының  ... әр ... ... және ... ... ...  ... Сонымен  бірге  қаржы  мектеп  фондасын  толықтыруға  беріледі.
Мысалы, соңғы жылдары бірнеше бригада мүшелері  ...  ...  ...  ... ... ...      Айта кету ... жыл сайын мектепті бітірген оқушылардың ішінен  60-70
проценті өзінің туған совхозында қалып, ... ... ...  ... және мал ... ... істейді.
      Жалға алу. Бұл соңғы жылдары пайда болған өнімді  еңбектің  бір  ... ... ... жөне ... ... есіру  үшін  жерді  жалға  алуға
болады.  Мектеп  жағдайында  жерді  ...  ...  ...   ...  Жоғары   сынып   оқушылары   өз   бетінше   немесе   ... ... ... шаруашылықтармен келісім бойынша  жер  алып,
түрлі дақылдар өсіреді. Мысалы, Қызылорда ...  ...  ... жер ... онда ... ... ...  жеміс  ағаштарын  өсіреді.
Бекітілген жердің көлемінен алған өнімге  байланысты  шәкірттердің  ... ...      ... ... фермалар ұйымдастырып, оларды  жүзде-ген  ірі  ... құс, ... ... ... өсіруге болады.  Шәкірттерді  үйелмендік
мердігерлікке немесе үйелмендік сүт фермасына  қатыстырып,  еңбек  етуге  ... ... ... ... ... ... қатысу,  үйрену,  дағдылану  қазақ
балалары үшін ата кәсіпті меңгерудің сара жолдарының ...      ... ауыл ... ... осы ... ... өнімді
еңбектерін ұйымдастыру, дамыту еңбек тәрбиесінің негізгі көздерінің бірі.
      ... ... ... ... ...  шәкірттер
халық тұтынатын, адам қажетін қанағаттандыратын уй-іші тұрмысында  ұсталатын
түрлі бұйымдар мен заттар жасап, жұртқа  ақылы  қызмет  ...  ...  ...  ...  ...  ...  өсері  үлкен.  Шәкірттер
алаша, кілем тоқиды,  киіз  үй  ...  ...  уық,  ...  ... т.б. ...  Бұларды  жасау  арқылы  олар  халықтың  ...  ... ... ... олар жаңа ... де  меңгереді.  Мысалы,
суретке түсіру, шаш алу, тұрғындардың аяқ киімін жендеу т.б.
      ...  ...  ...  ...  ...   мектептер   үйымдастырған
кооперитивтер, кіші кәсіпорны, оқу-өндіріс комбинаттары, қосалқы  шаруашылық
арқылы іске асырылады.
      Бұл  ...  ...  ...  ...   келе   ...   ...  бірі  -  ...  облысы.  Ол  1992  жьлы  мектептердің   іс-
тәжірибесін Республикаға танытты. Балалардың жасаған  ...  ... және мал ... ... ...  сату  үшін  ...  орталығында
жәрмеңке ұйымдастырып, 9 миллион сомның заттарын жұртқа ұсынды.
      Біз ... ... ... ... ... сөз ...  Енді  мектеп
жүмысын басқару стилі дегеніміз не, оны ... ...  ...  ... басқару әдістерін, үйлесімді етіп шеберлікпен пайдалану  жұмысты
басқарудың СТИЛІН анықтайды.
      Басқару ... — бұл жеке ... жене ... әсер ... ... ... жиьштығы,
      Стиль объективтік  жөне  субъективті  факторлардың  әсер  етуі  ... ... ...... ...  іс  қабілеті,  басты
міндеттерді  шеше  білуі,  ұжым  мүшелерінің  сауаттылығын  және   ... ...  ...  ...  жеке  ...  ...  Мысалы,
іскерлік, мінез, бедел т.б. Демек,  педагогикалық  жөне  басқару  ісін  ...      ... ... және мектепті басқару теориясына сүйеніп, басқару
стилінің үш түрін атауға болады; өктемдік стиль,  демократиялық  стиль  және
ымырашылдық стиль.
      ... ... бұл ... ... ... ... ... ие болу, басшының ролін көтеру, ұжымының
мүмкіншіліктерін бағаламау. Мұндай басшы қарамағындағы
қызметкерлерімен құрғақ ресми сөйлеседі, сынды көтермейді, өз
пікірін зорлап міндеттейді. .
      ... ...  —  бұл  ...  өз  ...  ...  ...  басқару  міндеттерін  өзара   ...   ...   ... ... өсуіне жағдай жасайды, оқу-тәрбие  процесін  жетілдірудің
негізгі жолдарын іздестіруді,  жұмысты  нақты  ...  ...  ...  ...   ...   мәселелерді   шешу    үшін    дәлелді    шешімдер
қабылдайды.Директор өзінің іс-әрекетін ... ...  ғана  ... пайдаланады,  білімін,  іс-тәжірибесін  мектептің  басты  мөселелерін
зерттеуге, шешуге жүмсайды.
      ... ... ... ... ... ... ... оқу-
тәрбие процесінің мәніне жете  түсіне  бермейді,  сондықтан  ...  ...  ...  ...  ...  ...  бұзушы  адамдармен   өзінің
қатынасын  бұзбау  үшін  жұмыстағы  кемшіліктерді  байқамайды,  ...  ...  ...  іске  де  біле  ...  жол  ...   ...  ...  бағалауға  оның  қабілеті  жетпейді.  Мектеп  жұмысын
осындай стильмен басқару  ұжым  мүшелері  ...  ...  ...  ...  ...   ...   байымсыз   ісіне   сенбеушілік,
наразылық туады.
      Оқу-тәрбие жұмысының сапасын, тиімділігін  ...  ...  ... ... оның ... педагогикалық  ұжым  мүшелерінің
білім  деңгейіне,  кәсіби  шеберлігіне,  іс-тәжірибесіне,  ынтымақтастығына,
бірлігіне байланысты, Сондықтан мектеп ... ...  ...  ...  ...  ...  үшін  ...  және  психология   ғылымдарының
теориялық және практикалық мәселелерін,  жа-ңашыл  ...  ... оқып ... ...  тұтас  педагогикалық  процесте  шығармашылықпен
пайдаланудың тәсілдерін іздестірулері қажет. Сонымен бірге білім мен  тәрбие
беру  ісі  ...  ...  ...  үкіметінің  қаулы-қарарлары   мен
шешімдерінің жетекші бағыттарына сүйене отырып мектептің оқу,  тәлім-тәрбие,
ғылыми және ... ... ... ...  ...  ...  ...  Міне,  осы  түрғыдан  мектеп   ...   ...   ...  ...  ...  ...  ...  жұмысында   іргелі
өзгерістер жасау мақсатымен негізгі мәселелерді  зерттеу  елегінен  өткізіп,
нәтижесін  ...   ...   мен   ...   ...   ... ...      1. ... педагогикалық процесті демократияландыру,
ізгілендіру,   гуманитарландыру    идеяларын    басшылыққа    ...    ... ... жүргізуді қамтамасыз ету.
      2.    Мектепішілік бақылауды дұрыс жолға салу, ... ... ... ... нәтижесін оқу-тәрбие
процесіне енгізу.
      3. Озат мұғалімдердің тәжірибесімен танысу, оны мектеп
жұмысында кеңінен ...      4. ... ... ... ... ... тәсілдерін игеруді, жұмыс стилін заман талаптарына
сай жетілдіруді іздестіреді.
      5. ... ... ... ... ұйымдастырудың үдемелі
жолдарын қарастырьш, бірізділік жүйеге келтіру.
      6. Ұлт және ... ... ... ... ... оны
іске асыру процесінде ұлттардың, ұлыстардың достық және бірлік
тілектеріне сәйкес үйлестіре басқару.
      7. Үйелмен оқу мен ... ...  ...  ...  ... ... ... жөне құрылымын (толық, толық емес үйелмен,  бірұлттық,
көпұлттық үйелмен т.б.) еске алып ... жөн.
      8. ...  ... ... ... ... олармен ынтымақтасып жұмыс істеудің тиімді жолдарын қарастыру.
       2.2. ... орта ... ... ... ...                        ... ... жолдары


    Қазіргі әлеуметтік-мәдени жағдайда жалпы білім  беретін  қазақ  мектебін
басқарудың теориялық ... ... оның ... ... үшін:
      – өзгерістер туралы ... ... ... ... алу;
      – өзекті мәселелерді толық анықтау;
      – жалпы және жеке ... ... ...... біріктіру;
      – даму мақсатына жету үшін ... ... құра ......  ...  ...  ...  және  өз  қызметін
        ... ... ...  ...  үрдістерді  қадағалап  отыру
        сияқты негізгі белгілері қажет.
    ...   ...   ...   дегеніміз,   зияткерлік   және
материалдық шығын  мен  уақытты  ...  ...  ...  жоғары  деңгейдегі
жетістіктерге жету болып табылады.
    Басқару жүйесінің тиімділігі өз қызметіне жоғары  деңгейде  баға  ... Кез ...  ...  ...  ...  барысында  оның  орындалуы,
басқару  технологияларының  әлеуметтік  тапсырысқа  сай  болуы,  ... ... ... ...    Мектепті басқару жүйесінің  негізгі  қызметі:  тәрбиелеу,  педагогикалық
талдау,  мақсатты  болжау  және  ...  ...  ...  реттеу,
түзету дей отырып, басқарудың сапалық,  тиімділік  ...  ...  ... ... міндеттің немесе міндеттер тобының толық орындалуын алу  өте
қисынды.
    Жүйенің оңтайлы, тиімді өлшемі –  ...  ...  ...  осы  ... жүйенің, оның элементтерінің, қызметтерінің салыстырмалы  бағалауы
жүргізіледі.  Бағалану  нысанының  алынған  өлшемдерге  сәйкестігі   ... ...    ... ... ... ... бағалауда И.К.  Шалаев  ұсынған
әдіс қолданылады. Бұл әдіс жүйенің ... ... ...  ... оның жеке ... мен ... ...  мүмкіндік  береді  (1-
кесте).
    Мектепті басқару тиімділігін  анықтауда  қолданылатын  осындай  ...  ...  ...  ...  ...  білім  беретін  қазақ
мектебінің дамуын басқарудың теориялық  үлгісін  әзірлеудің  ...  ... ...    Бүгінгі таңда қоғам мен ... даму ... жаңа  ...  ... ... талап  ететін  жаңашылдық  үрдістер  тән  болады.
Атап  айқанда,  ...  беру  ...  ...  ...  ...  ... ... қатар,  өзінің  жаңа  басқару  қызметтерін  де  айқындап
алғаны жөн. Бұл жағдайда штаб мамандарының да ... ... ...  дұрыс
болар. Мектеп басқарудың  субъектілерінің  қарым-қатынас  ...  ... ... ... ... 1 – ... білім  беретін  мектептерді  нәтижелі  басқаруды  анықтайтын
көрсеткіштер жиынтығы


|           |                                                   ...      ...     ... ... ... )                     ... |
|           |                                                   ...    ... жүйе оңай ... әрі ...        |          ...     ... ... ... ...  ...         |          |
|(норма-үлгі|орындайды, пайда ... ... ...     |10-9      |
|)          ... ... ... ...            |          |
|           ... ... ... ... өте |          |
|           ...                                            |          |
|           |Бұл ...  басқару әбден мүмкін, пайда болған     |          |
|           ... мен ...  ... ...          |
|Мүмкін     ... ... ... процесін қалпына түсіру |8-6       |
|           ... ... ... Жүйедегі элементтердің|          |
|           ... және ... ... ... |          |
|           ... ... ...                         |          |
|           |Бұл жүйе ... ... ... ...   |          |
|           ... ... ... төмен нәтижелі әрі        |          |
|           ... ... Жүйе ...           |          |
|           ... ... ... сол ...    |          ... ... өз қызметтерін толық         |5-4       |
|           ... ... ... әдістері мен         |          |
|           ... ескі әрі ... ... Жүйе ...  |          |
|           ... ... ... ... ...         |          |
|           |Бұл жүйе ... ... процесінің қалпына |          |
|           ... ... жоқ ... ... Жүйе             |          |
|           ... ... ... ...  |          |
|           ... ... әлсіреген. Элементтердің бірталай |          |
|Жарамсыз   |бөлігі өз қызметтерін орындаудан ... ...   |3-0       |
|           ... мен ... ... Жүйе мектепті|          |
|           ... ... ... ...               |          |




    ... бәрі ... ... басқарудың құрылымдық және лауазымды сатылық
үлгісінде көрініс тапқан (1- сурет).
    Бұл үлгіні әзірлеу барысында біз  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...   енгізілген   лауазымды
бірліктермен  ұсынылсын  ...   ...   ...   ...   ... ішінен еңбекақысы төленетіндері ғана алынған.
    ... мен ... ...  ...  ...  ретінде
көрсетілген.  Үлгінің  тігінен  көрсетілген  бөлігінде  біз   қызметі   ... ...  ...  ...  түсінігімізді  ұсындық.  Мұнда
педагогикалық жүйенің оқу, әдістемелік, тәрбиелік  қызметтері  сөз  ... ...  ...  қаржыландыру  қосымша  қызметтер
қатарына жатқызылады. Олардың қызметі сыртқы  фақторлар  ...  ... ... (2- ...        ...  ...  іс-әрекет   мекеме   немесе   басқа   өндіріс
кәсіпорындарының басқарушылық жұмысынан  көп  ...  бар.  ... ... ... ... ...  әлемінде  нұсқаулар  мен  бұйрық
беріп әрекет етсе, ол ұйғарым оларға ұнай ма,  жоқ  па,  оны  кім  ... ... ал ...  тәрбие  әлемінде  мақсатты  жүзеге  асырудың
басқа амалы жоқ, оны ашық ... айту ... ...  ...  ...  Жеке  ...  басқару  бағытының  бірегейлі  түйіні  міне  осыдан
көрінеді.
      Мектептегі ... ... ... оның ...  ...  ...  ...  мұғалімдер,  оқушылар  мен  олардың  ата-аналары,
жұртшылықпен  мектептің  қарым-қатынасы  арасында  күрделі  ...   ... Осы ... және тұрақты байланыс мектептің ішінде  де,  мектеп  пен
қоғам арасында да  міндетті  түрде  ...  ...  ...  ... ... ... сол сияқты мектепті  жаңа  ғылыми  ...  ... ... ... мен әр саладағы басшылар басқару  ғылымының  теориясын
жақсы білу негізінде жүзеге ...      ... ... тек  қана  ...  ...  мәселерді  ғана  емес,
сонымен қатар, басқарумен байланысты  тікелей  ұйымдастырушылық  мәселелерді
де шешу қажет, ғылым күнделікті  ...  ...  ...  үшін  ... ... әрекет ету керек.
             Мемлекетті  басқару  мен  ...  ...  ... ... нәрсе, басқарудың табысты болуы мен  жетілуі  ол  ...  ...  ...  мүмкіншіліктерді  есепке  алып  отырумен
тығыз байланысты.
      Әрбір нақты істі шын ... ... оны ... ...  ...  мен  ...  мәселер  көзқарасында  бағалау  талабы  қолданылады.
Әлеуметтік-экономикалық процестердің күрделілігі мен оның ...  ... ... ... ... ... ... ішінен негізгі бағытты  анықтап,
қоғам мен қызметкерлердің ... ... ...  ...  ...  ... ... өнері, өзінің негізгі күші мен  назарын  қай  жерге  аудара
білуден тұрады.»
       Бұл  ...  ...  ...  ...  ...  қажетті  шарты
ретінде, білім жүйесіне байланысты.
       ... ... ... ... ... егеменді  мемлекетті  құру
мен нығайту-бұл  іскерлік  пен  ептілікті  ...  ...  ...  үшін  ... ... көп нәрсені білуге ұмтылу қажет.
      ... үшін көп ... ... ...  ...  адам  болуы
керек. Халықаралық  жұмысшылар  қозғалысының  көрнекті  қайраткері  К.Цеткин
айтқандай «революция мен  ...  ...  беру  ...  ...  ... «Халықтық  білімділігі  револоцияны  білдіреді,  ал  револоция-
халықтық білімі»-деген.
        ...  ...  ...  ...  барысында  білім  саласында
ұйымдастырушылық және іс-тәжірибелік жұмысқа  көп  мағына  беріледі.Жастарды
сауатты ету үшін, білім  жүйесін,  ...  оқу  ...  ... ... ... мен технологияларды  түбегейлі  жаңарту
қажет.Ерекше  назарды  мектептегі  ...  жаңа  ...  ...  іздену
қажеттілігіне , оның  жұмысының  маңызын  түбегейлі  өзгертуге,  ...  ... ... ... мен байланысына назар аудару қажет.
             Қоғамды  ...  ...  ...  адамдардың  қоғамдық
жүйеге жалпы немесе  оның  кейбір  бөлімдеріне  ...  ...  ...  ...  ...  тура  ...  ықпалы,  мемлекетке   тән
обьективті заңдылықтар  мен  тенденцияларды  білу  және  қолдану  ...  ...  жету  ...  оның  ...  ...  етуі  мен  ... ету мақсатында жүйелі түрде іске асырылуын қажет етеді.
      Мектеп ісін  ...  осы  ...  ...  ...  ... ... отырып іске асырылады,  ол  өзінің  көрінісін  басқарудың
обьектісінде,  қызметі  мен  ...  ...  ...  ...  да
салалар байланысынан табады.Әрине,  бұл  ереже  білім  жүйесіне  жалпы  және
мектепке ... ... ...      ... ... мектеп басшыларының жұмыс тәжірибесі  көрсеткендей,
басқарушылық нәтижелі болуы мүмкін, егер ол көптеген адамдардың  білімі  ... ... ... мен көпшіліктің белсенділігіне  сүйенетін
болса.
      Біздің мемлекетіміздің қарқынды дамуы,  ғылыми  әлеуметтік  ... ... пен ... ... ... ... әрі ... мәселелер қойды.
      Бұл мәселелердің  шешімі  ...  ...  алға  ...  ...  талап  етеді.Басқару   жүйесі   ...   ...   ... ... ... жастарды тәрбиелеуге тікелей қатысады.
       ...   ...   ...   ...   негізінде   ерекшелік
белгілерді, мектептің мақсаты мен мәселелерін, өзіндік жүйе  ретінде  онымен
байланысты кейбір ... ... өтіп ...  ...  ... ... шекарасынан  шығуға  және  мектепті  басқарудың  ғылыми-
педагогикалық ілімін жаңартуға жақынырақ келуге мүмкіншілік берді.
     ... ... ... жүйесінің дамуы мектеп ісін жүргізудің  алдына
жаңа мақсат пен мәселелерді қойды.
  ...  ...  ...  ...  мәселерінің  шешіміне  әсер   ететін
ұйымдастырушылық-педагогикалық жұмыстың тез күшейюі, мектеп ісін  ...    ...   мен   ...    ...    ... ... ... барысында көптеген әсер ететін комплекстік  сипаттар  оның
жұмысының  маңызын білуді, оқу-тәрбие  процесінің  алға  қарай  ... мен ... ... ... ...     ... білім беретін –тәрбиелік мекеме. Оның директорының басты  міндеті
өсіп келе жатқан ... ... ... ... ... талабына  сай
жеке адамды қалыптастыру,  заман  талабына  сай   жеке  адамды  қалыптастыру
процесіне тікелей ... ... ...  ...  оларды  іске
асыру, бақылау, педагогикалық процесс жағдайында ... ...      ...  ісін  ...  негізінде  ғылыми  қағида  ...   ... ... мемлекеттік және қоғамдық ұйымдар  мен  ...  ... ... ...  іске  ...  ...  ол  әлеуметтік  өмірдің
барлық  ...  ...  ...  ...  ...  бөлімдерінің   өзара
қатынасын басқарудағы мемлекеттік және  қоғамдық  ...  ... ... етеді.
      Жалпы білім беретін мектепті ... ... ...  ...  ...  ...  ...  –педагогикалық  жүйенің  көрінісін  бейнелейді,  ол
әлеуметтік және  ...  ...  ...  ...  оқу  ... ... ... қамтамасыз етеді.
  Мектеп  ісін  басқару  жүйесінің  кейінгі  дамуы  жалпы  ...   ...  ...  ...  ...  ...  бағытталғандай,
мектептің  мақсаты  мен  мәселелерін,  жеке  ерекшелік   белгілерін   ... ... ...      ... ... ... іс ... жақсы  нәтиже  беретін  басқару
жұмысының әдістерінің артуына әрбір ... ... ...  ...  дұрыс
қолдана білуіне тікелей байланысты.Басқару ілімі (теориясы),  ...  ... ... мен ... ... ... білім мектеп ісін  жүргізудегі
теореткалық зерттеулердің тиімділігін арттыру үшін маңызды  түпнұсқа  қайнар
көзі болады.
        ...  ...  ...  ...  ...  ...  мен  ...   даму
заңдылықтарына сүйеніп, бар деңгейді, мүмкіншілікті, талаптар  мен  нарықтық
экономиканың даму  ...  ...  ...  олай  ...  ...  ... қолында маңызды ғылыми құрал болмауы мүмкін, тек қана  жансыз  ... ... ... мен ... ... болып қалады.
    Аталмыш үлгі өзі көрсетіп отырған нысанның  ...  ...  ...  ... Жеке ... қара және жартылай қара бояумен берілуі

























































құрылымдық бірліктердің қазіргі заман талаптарына сай не сәйкес  ... ... ... оқу  ісі  ...  орынбасарының  дәстүрлі
лауазымы ешбір тиісті басқару органымен бекітілмеген. Ондай басқару  ... және іс ... ... енгізетін оқу штабы жатқызылу  керек.
Себебі  ол  оқу-ісі  меңгерушісінің  ...  ...  ...  ... ... не қатыспауын  қадағалау,  сабақтың  уақытында  басталуын
бақылау, мұғалімдердің еңбек тәртібіне көңіл бөлу сияқты  ...  ... ... Қазіргі  таңда  мемлекеттік  тіл  ...  ... ... іс ... ... да ... Олардың  қызметі
директор  хатшысының  жұмысына  ұқсас  болып  келеді.  Бұл  жайттардың  ... қою қара ... ...    ... ... тағы бір кемшілік – мектепте ғылыми кеңестің жоқтығы.
Бұл органның өзектілігі замана талабы десе де ... ...  ...  ... ... қоса ... жоба ... сияқты  мәселелер  пайда  болды.
Бұл жұмысты басқару үшін директордың  ...  ...  ...  ... ... Мектептегі дәрігерлік-санитарлық қызмет төменгі деңгейде  деуге
болады.  Оған  дәлел  ретінде  мектеп  оқушылары  арасында   ...   ...  ...  ...   тартамыз.   Өкінішке   орай,   педагогикалық
қауымдастықтың  назарынан  ...  ...   өмір   ...   ... үстүртін қарастырылады. Мектепті  жүйелі  түрде  басқару  қаржылай
қамтамасыз етуді және материалдық-техникалық  базаның  болуын  ...  ... ... жоспарлау-экономикалық  бөлімінің  ашылуы  да  ...  ... ...  бұл  ...  ...  ...  бір  ғана  есепші  атқарып
келеді.
    Сонымен,  мектепті  басқару  ...   ...   ...   ...  ...   ...   ...   сәйкес   төменгі   деңгейлі
көрсеткіштерімен сипатталады.
    ... ...  ...  ...  ...  осы  күйі  ...  ... ішкі және  сыртқы  факторларына  тәуелді.  ...  ...  ...  оның  өзектілігі,  маңыздылығы  артқан  ...  ... ... ... болады деп, біз  қазіргі  мектептерді  басқару
жүйесін  жетілдіру  жолдарын  жан-жақты  қарастырдық.   Нәтижесінде   ...   ...   ...   ...    ...    ...  жаңашылдықтарды  қабылдау  бейімділігі   анықталды.   Өзгерту
нысаны  ...  ...  мен  ...  ...  ...   мектепті
басқару мақсатының анықтамасын жасадық (3- сурет).
    Мақсатты таңдаудағы ойымыз, жаңа енгізулердің  тиімділігі,  ең  ... ... және  ...  деңгейлеріне  тигізетін  әсерімен  анықталуы
қажет.  Сондықтан,   оқушылардың   іс-әрекетін   психологиялық-педагогикалық
диагностика әдістері ...  ...  ...  ал  ...  іс-
әрекетін ғылыми-әдістемелік базаны нығайту мәселесімен қатар жүргізіп  отыру
керек.
    Бұл жерде ең ... шарт ... ... ...... оқу  ... мұғалімдер білімдерін  жетілдіру  институтымен  ...  ...  ... жүйелілік сипаттамасы жаңа басқару орындарының


















































құрылуымен беріледі (кафедра,  ...  ...  ...  ... ...    Мектептің  негізгі  миссиясына  сай:  педагогикалық   мониторинг,   ...  ...   ...   семинарлар   бағдарламасы,   психологиялық
тренингтер, мастер-класстар және т.б. ізденіс, талдау нәтижесінде жасалады.
    ... ... ... ... үлгі жеке ...  ... ... сатылық, сонымен қоса  қызметтік-құрылымдық  үлгілері)  ... ... ... мектебін қазіргі  әлеуметтік-мәдени  жағдайда  басқаруды
жетілдірудің бағдарламасының негізіне салынды (кесте2).

Кесте 2 – Қазіргі  ...  ...  ...  ...  ...  ... ... жетілдіру бағдарламасы

|Кезең  |Міндет      |Іс-шаралар                                            ...     ... ... ... мәліметтерді іздестіру және  |
|ру-теор|теориясын   |жинақтау;                                             ...  ...     ... теориялық негізін және тексерілу жағдайын   |
|       |            ...                                               ...    ...                                       ...  ... ...                                 |
|       ...      |педагогтар іс-әрекетін;                               |
|       ...     ... ... (оқушыларды, педагогтарды және        |
|       |            ... ... ... ... ...   |
|       |            ...                                              |
|       |            ... ... ... ... ... ... |
|Ұйымдас|            |«Оқу ... ... ... ... органдарын       |
|тыру   |Басқарудың  |ұйымдастыру;                                          ...   ...        ... ... өзгертулер енгізу;                    ...  ... ... штаб ... және орындаушылар|
|қ      |ұйымдастыру |міндеттерін ...                                     |
|       |            ... ... ...                           |
|       |            ... ... ... жұмысын ұйымдастыру               |
|Негізгі|Мектепті    ... ...         ... тыс өткізілетін  |
|       |басқару     |                           ...                    |
|       ...   |                           |                           |
|       ...     |                           |                           |
|       |            ... ...          |ҚР БҒМ  және БД ...    |
|       |            ... құжаттарын     |бойынша шаралар;           |
|       |            ... ... Кіші      ... оқу ...     |
|       |            ... ... ... жасалған     |
|       |            ... оқу ... жаңа ... ...           |
|       |            ...                  ... жұмысы;             |
|       |            ... оқу ...        ... ...    |
|       |            ... ...     ...  жұмыс істеу;        |
|       |            ... ...   ... ...         |
|       |            ... ...      |республикалық білім беру   |
|       |            ... ... ... ...        |
|       |            ...              ... ...           |
|       |            ... және         ... ...     |
|       |            ... ... ... |                           |

    ...  басқару   жүйесі   эксперттердің   жүргізген   интервьюлерінің
қорытындысы – мұғалімдердің, оқушылардың және ...  ...  ... ... ие болды.
    Оқушылар  ұжымының   басқарылушы   жүйе   ...   ...   ... ... спортта, мәдени іс-шаралар әрекетінде  және  т.б.  білім
беру үрдісінің сапасына қанағаттануымен  және  ұйымдастыру,  ...  ... ...  Мектеп  басқару  жүйесінің  бағдарламасы  қызмет
еткен  ...  ...  ...  ...  ...   өсуіп,   оқуы
жақсарды, көшбасшылыққа ұмтылысы күшейіп, мектептегі  ...  ... ... ... ... бағдарлау  жұмысының  сапасы  артты.
Жоғарғы оқу  орындарына  грантқа  қабылданған  түлектер  саны  күннен  ...    ...  ...   ...   нәтижелерін   талдау
қазіргі  әлеуметтік-мәдени  жағдайда  ...  ...  ...  ...  ... жетілдіру  бағдарламасының  тиімділігін  көрсетіп,  зерттеуіміздің
ғылыми болжамы дұрыстығын дәлелдеп ...                                  ...              ... мектептегі басқару теориясының обьектісі -ол оқытудың,
тәрбиенің, дамудың басқару процесі болып табылады.
             ... ... ... беру жүйесінің органдары жағынан  іс
жүзіндегі негізгі басқару  обьектісі  ...  ...  ...  Кез-келген
қоғамды, әлеуметтік құбылыстар мен процестерді басқару-әділ заңдылықты  және
оның даму мүмкіншілігін ашуға қажетті жағдайлар туғызады.
            Оның ... ...  ...  ...  бағындыру,
белгілі мақсаттарға жету үшін қажетті жағдайлар жасау.Бірақ  алға,  қойылған
мақсаттардың  қол  ...  ...  ...  ең  ...  ... ... түсіну тереңдігіне байланысты.
      Мектепті басқару жұмысын  жетілдірудің  бірден-бір  жолы  бұл  ...  ...  ...   пайдасына   орай   тепе-теңдіктердің
өзгеріп отыруы қажет.
         ...  ...  ...  ...   ...   ...   ... сипаты басқарудың  бірлесе  отырылып  шешу  принципі,  оқу-тәрбие
жұмысының күрделі мәселерінің ұжымдық талқылауы мектепті басқарудағы  ... ... ... ... ...            ...  ...  басқару  мен   дара   басшылық   принциптерінің
методологиялық  ...  ...  ісін  ...  ...  ...  үшінде,  жалпы  білім  беретін  мектепте  ...   да  ... ... үшін де өте ...           ... ... мен мектеп ісін алға қарай дамыту  жағдайында  ең
тәжірибелі  басшының  өзі  барлық  ақпарат  ...  ...  соны   ... ... нәтижелерге жетуге,  оған  жетудің  ...  мен  ... ... ... ... ...  ...  маңызды  қасиетінің  бірі  шешімдерді  талдауда  ұжымның  жұмысын  дұрыс
ұйымдастыруы, әртүрлі  пікірлерді,  ...  ...  ...  ... ... ...  ...  сол  негізде  шешім  қабылдау  болып
табылады.
           Жеке   ...   ...   ...   ...   деген
жауапкершілігі артады,  басшылықтағы  ...  ...  ...  мен  ...  ...  ...   ...   және   перспективалық,
аналитикалық  шығармашылық   ...   ...   ...   әртүрлі
формаларының арасына (жиналыстар, жеке құжаттарды тексеру,  жеке  ...  кіру  және  ...  тыс  ...  т.б.),  ...  жұмыстарға
жіберілген уақыттар арасындағы тепе-теңдіктерді орнату қажет.
      ... ... ... қол  жеткен  нәтижелер  мынадай  тұжырымдар
жасауға ... ...... дамуын басқару – жаңашылдықты меңгеру  және  үрдіске  енгізу
      бойынша  іздену,  ...  ...  ...  өзі  ...   асыру,
      жаңашылдық педагогикалық ... ... ... жеткізуі керек,
      нәтижесінде мектеп оқыту  мен  тәрбиелеу  қызметінде  ...  ...      ... ... ие ...    – қазіргі мектепті басқаруды жетілдіру мектептің  даму  жағдайында  ...      ... ... көрсеткіші  Һәм  факторы  болып  табылады,  бұл
      ... ...  ...  ...  ...  ғана  ...      мүмкіндік туады, сондықтан, мектеп дамуын  басқару  деген  ұғымды  сол
      ... ... деп ... ...... ... ... қазақ мектебін басқаруды  жетілдіру
      бағдарламасының жасалуы келесі  жағдайларда  мүмкін  болады:  ...      ... және ... ...  оның
      даму процесі мен  динамикасы,  білімділік  ...  ...      ... ... ... ... ... оқыту бағдарламасының
      жан-жақтылығын, әртүрлілігін, педагогикалық басқару технологиялары мен
      жүйе ... ... мен ... ... ......  ...  мектеп  басқаруды  қамтамасыздандыруды
      қазіргі басқару құрылымының аясында іске ... жөн;
    – ... ... басқару  жүйесін  оңтайландыру  тек  ол  ...  ...      ... ... ғана мүмкіндік береді, бұл жағдай  жүйенің  негізгі
      компоненттерінің қоршаған ортаның қажеттілігіне сай ... ...      ... ... ... және негізгі компоненттердің  жаңаруына  жол
      ...                      ... ... ...      1. ... ... ... орта білім беру  тұжырымдамасы.  –
         ... ҚР ... ... ... ... 1994ж.
      2. Әбиев ж.  Бабаев  С.,  ...  А.  ...  Оқу  ...  -
         ... 2004ж.
      3. Педагогика. Дәріс курсы. / Құраст. Хмель  Н.Д.,  Жампеисова  К.Қ.-
         ... ... ... 2003ж.
      4. ... Т.С. ... оқу белсенділігін арттыру жолдары. –  А.,
         ... 1978ж.
      5. ...  ...  жұмысының  теориясы  мен  әдістемесі.  /  Ред.
         ... ... С., т.б. – А., 1999ж.
      6. ... Ж. Б., ... Р.М. ...... 2000ж.
      7. Құрманалина Ш.Х., Мұқанова  Б.Ж.,  т.б.  Педагогика.-  ...         2007ж.
      8.  ...  ...  және  ...   ...   ...   ...         тұжырымдамасы. – А., 1995ж.
      9. Ұстаздық шеберлікке жету ... /  ...  ...  ...         ... Ж.Н. – ...     10. Әбенбаев С. Тәрбие теориясы мен ... ... 2004ж.
     11. ... ... жүйесінің даму үдерісі  //  КарМУ  хабаршысы.  –
         2007. – № 1(45). – Б. ...     12.   ...    беру    ...    ...    әлеуметтік-мәдени
         ... ... // ... ...  маңызды  проблемалар.  –
         2007. – № 2 (15). – Б. ...     13. ... ... ... жолдарын жетілдіру  //  Білім  туралы  заң
         ... сай ... ... ... және  ...  ...         проблемалары: Халықарал. ғылым.-практ. ... ... ... (13-
         15 желт. 2007 ж.). ... 2007. –
     14. ... ... ... басқарудың кейбір мәселелері  //
         Казақстан  Республикасында  білім   ...   ...   ...         ...  ...  мемлекеттік  бағдарламасының   мазмұнын   іске
         ... ... және ... мәселелері: Респуб.ғыл.-практ.
         ... ...... 2007. ...                           ... ...     ... педагогикалық талдау, мақсат қою және мақсатты орындау,
               ... ... ... және ...                              ... ...                               Штаб ...                                ...                            ... ...                              ... ...              ... директорының оқу ісі жөніндегі орынбасары

                           ... іс ...                                 ...                                  Оқу ...                       ...  ұйымдас-тыру іс-әрекеті

            ... ... ... ісі  жөніндегі орынбасары


             ... ... ... аға психолог, социолог

                       ... ... ...                    ... ...                    ... ...         ... ... әдістемелік жұмыс жөніндегі орынбасары


                       ... ... ...                           ... ...                              ... ...                            ... іс-әрекет

          Мектеп директорының ғылыми жұмыстар жөніндегі орынбасары


                   ... және ... ... ...                                 ...                               ... ...                          ... ...             ... директорының экономика жөніндегі орынбасары

                              ... ...                       ... және ... ...                     ... және ... іс-әрекет

                               ... ...                                  ...                                  ...                             ... ...                             ... комитеті

                        ... ...          ... ... ... жұмыс жөніндегі орынбасары


                                Кіші ...                                 ... ...                              ... ...                              ... ...                              ... ...                             ... ...                             ... ...                             ... ...  ... 1 – ... мектепті басқарудың құрылымдық-лауазымды сатылық үлгісі
                           ... ...       ... ... олардың қызметі және қызметтік міндеттері

                              ... ...                               Штаб ...                                ...                              ... нысаны

              Мектеп директорының оқу ісі ... ...... іс ... мен ... ... ...    • оқушылардың білімділік мониторингісін жүргізу;
    • қатан еспетегі ... ...                                 ...    • оқу ... ...    • оқушылардың сабаққа қатысуын және ... ... ... ...                                Іс ...... ... жүргізу

                                 ...                        ... ... ...                                  Оқу ... жүктемесін жоспарлау, оқу жұмысын ұйымдастыру, БҰТ кеңесінің ... ... ... ...            ... ... ... ісі  жөніндегі орынбасары
         • аға психолог, шығармашылық топтар жетекшілер ... ...... тәрбиелік мониторингісін жүргізу;
    • сынып жетекшілер мен психологтарға ғылыми-әдістемелік кеңес беру;
    • бас ... ... ...      ... ... жетекшілері, аға психолог, социолог, бас редактор:
    • клубтар, үйірмелер, ... ... және ... тыс ...      ...                                Аға ...... мониторингісін жүргізу.
         • Социолог ... ...         • Бас ... мектеп газетін шығару
жұмысын ұйымдастыру

                       ... ... ...... ... ... ...    • сынып ұжымының қызметін қамтамасыз ету
    • ... ... мен ... жүргізу;
    • «Ата – аналар университеті» ... ...                    ... ... ұйымдармен мектептен тыс жұмыстарды ұйымдастыру, мектептің
психологиялық ахуалын бақылау

          ... ... ... жұмыстар жөніндегі орынбасары
    • ... және ... ... ... жұмысына басшылық;
    • оқушылар мен педагогтардың  шығармашылық белсенділігінің
      ... ...... мен ... ғылыми-зерттеу іс-әрекетін ғылыми-
      әдістемелік қамтамасыз ету


    Кафедра және ғылыми жобалар ... ... және ...        ... ... ... ... қоғамның басшысы
    • оқушылардың ғылыми-зерттеу жобаларын жасау, кеңес беру;
    • ... ... ... ...    • мұғалімдердің инновациялық жобаларының ... және ... ...      ...                                 ...    • инновациялық педагогикалық технологиялардың жетілдірілуі мен
      ...    • жаңа ... ... ... ... ... әр пән ... оқу-
      әдістемелік кешен, оқулықтар дайындау

                               ... ... мен ... ... ... ... пед.технологияларды зерттеуді ұйымдастыру, оларды енгізуді
бақылау

      Сурет 2 – Қазіргі мектепті басқарудың құрылымдық-қызметтік үлгісі
                            ... ...               ... шарттары, факторлары, мақсат, нәтиже

Басқарудың нысаны


                                  Оқу ...                    ... ...                               ... ...  ... 3 – Қазіргі әлеуметтік-мәдени жағдайында қазақ мектебін ...                              ... ...                                   ...                                   ...                              ... ...                            ... іс-әрекеті

                             ... ...                  ... ... ...                               ... ету

                     ... ... нәтижелерін
                     ... ...   ... оқү ... арнайы курстар, оқулықтар, оқу-әдістемелік
                               ... ... ... пәні ... ұл және қыз ... ... ... және шығыс халықтары қолданбалы өнері);
- «Бейнелеу өнері» пәніне Шығыстану бағыты бойынша қосымша;
- «Құқық негіздері» пәніне қосымша Шығыс құқық тарихы;
- ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасы (1-4 сыныптарға арналған)
- «География» пәніне қосымша (9-10 сыныптар);
- «Қазақ рухының философиясы» - 8-10 ... ...  -  6-7 ... ... ... ...         ... ... ... ... ...      ... ғылыми жобаларын жасау, оларды қорғауға дайындау, пән
                     ... ... және ...  ... ...                     ... ... кеңестер

      Мұғалімдердің мониторинг портфельдерінің жасау және жетілдірілуі

             ... ... ... ...   ... пәндер, шет тілі, жаратылыстану пәндері, математика және
                            ... ...  ... сыныптар, қазақ тілі және әдебиеті, эст.цикл пәндері және ...                                 ...                                     ...                   ... мақсатты басқару технологиясы

                              ... ... оқу ... ... ... ... ... ҚарМУ жанындағы БЖФ
Білімді жетілдіру институты  
        
      

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектептегі мұғалім жұмысының ерекшеліктері21 бет
Мектептегі тарих кабинетінің оқыту процесіндегі рөлі16 бет
Access бағдарламасында мектептің оқу үрдісін автоматтандыру арқылы жұмыс жүйесін жеңілдету17 бет
«Информатиканың теориялық негіздері» пәнін оқыту үрдісінде электронды оқу құралын қолдану75 бет
«Оңтүстік Қазақстандағы татарлардың арасындағы этнотілдік үрдістер»26 бет
«Әлемдік интеграция үрдісі» пәнінің саяси жөне ғылыми өзектілігі30 бет
А.Құнанбаев, Ш.Құдайбердиев, М.Әуезов шығармаларындағы педагогикалық идеялардың сабақтастығы және оны оқу-тәрбие үрдісіне ендіру 21 бет
Абай және аударма өнеріндегі рухани үрдіс 13 бет
Абсорбция және масса үрдісі7 бет
Аймақтық интеграциялық үрдістері мен Қазақстан33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь