ҚХР (тарихы және қазіргі заман)

1 Ежелгі Қытайдың мемлекеті мен құқыгы тарихының кезеңдері:
1.1 Мин империясы
1.2 Цинь империясы
2 Дереккөздер
Қытай Халық Республикасы (төте жазу: جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسى‎ — Жұңxуа Халық Республикасы; жеңіл. қытайша: 中华人民共和国; дәст. қытайша: 中華人民共和國; пинйін: Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó) — Азия құрылығында орналасқан мемлекет.
Халық саны бойынша, әлемдегі 1-ші мемлекет (1,3 млрд санынан астам, халық көпшілігі — этникалық қытайлықтар, өз атауы — хән); жер аумағы бойынша Ресей және Канададан кейінгі 3-ші орында. 1949 жылы Қытай Халық Республикасы жарияланғаннан бері елді Қытай Коммунистік партиясы билеуде. Ресми түрде сегіз партия болса да, ҚХР-сын бір партиялы, авторитарлық елдер қатарына жатқызады.
14 мемлекетпен шектеседі: Ауғанстан, Бутан, Мианма,Үндістан, Қазақстан, Қырғызстан, Лаос, Моңғолия, Непал,ҚХДР, Пәкістан, Ресей, Тәжікстан және Вьетнам Социалистік Республикасы.
Қытай тарихы археологиялық мәліметтермен қатар, ерте заманнан бергі саяси өмір мен әлеуметтік қозғалыстарды зерттеуге мүмкіндік беретін, жазба көздерінің көпшілігі және түрлігімен ерекшеленеді. Діни-философиялық және тарихи мазмұны бар канондалған ежелгі қытай мәтіндері, әсіресе Конфуцийдің оқуы жазылғаны — өз кезегінде, қытай өркениетінің дамуына, қытай халықтарының көзқарасына әсер етті.
Толық мақаласы: Орта ғасырлардағы Қытай мемлекеті
Қытай өркениетіне Конфуций заманынан бері әрбір адамның жердегі өміріндегі бақыт пен аман-саулығына бағытталған жоғары әлеуметтік-саяси белсенділік тән болды — адамның тағдыры құдайдың салғаны емес, өз еңбегінің арқасы. Қытай тарихындағы үлкен халық қозғалыстары менен Қытайға тән жоғары әлеуметтік көшпенділіктің мәнісі осында жатыр. Қытай өркениеті — әлемдегі ең ежелгілердің бірі. Қытай ғалымдарының айтуы бойынша, оның жасы бес мың жылға жуық, оның үстіне жазба көздері 3500 жылғы мерзімді қамтиды. Династиялар ауысқан сайын түрлі даму кезеңдерінен өткен ежелгі әкімшілік басқарудың баршылығы, өзге өркениеттен кейін қалып қойған көшпенді көршілер мен тау халықтарына қарағанда, жер өңдеу саласы дамыған экономикасының баршылығы анық артықшылық болды. Қытай өркениетін одан әрі конфуцийлік (б.з.д. 1 ғ.) және бірегей жазу жүйесінің енгізілуі күшейтті.
Саяси көзқарас бойынша, Қытай бірнеше мыңдаған жылдар бойы, цикликалық түрде қайталанатын саяси бірлік пен шашыраңқылық мерзімдерінен өткен. Қытай аумағы басқыншылардың шабуылына жиі ұшырады, бірақ басқыншылардың көбі ертелі-кешті қытайланып, қытай этносымен араласып кетті. Қазіргі қытай мемлекеті мен қоғамы көптеген ғасыр бойы қоршаған азия халықтарымен мәдени және саяси араласуы менен енгізілуінің нәтижесі. Қытай этносының аса ірі демографиялық потенциалының көрші халықтарға тигізетін әсерін жоққа шығаруға болмайды.
        
        Қытай Халық Республикасы (төте жазу: جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسى‎ — Жұңxуа
Халық Республикасы; жеңіл. қытайша: 中华人民共和国; дәст.
қытайша: 中華人民共和國; пинйін: Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó)
— Азия құрылығында орналасқан мемлекет.


Халық саны ... ... 1-ші ... (1,3 млрд ... ... ... — этникалық қытайлықтар, өз атауы — хән); жер аумағы бойынша
Ресей және Канададан кейінгі 3-ші ... 1949 жылы ... ... ... бері елді ... ... ... билеуде.
Ресми түрде сегіз партия болса да, ҚХР-сын бір партиялы, авторитарлық елдер
қатарына ... ... ... тарихы археологиялық мәліметтермен қатар, ерте заманнан бергі саяси
өмір мен әлеуметтік қозғалыстарды зерттеуге мүмкіндік беретін, жазба
көздерінің көпшілігі және түрлігімен ерекшеленеді. ... ... ... бар ... ... ... ... әсіресе Конфуцийдің
оқуы жазылғаны — өз кезегінде, қытай өркениетінің дамуына, қытай
халықтарының көзқарасына әсер етті.

 Толық мақаласы: Орта ғасырлардағы Қытай мемлекеті

Қытай өркениетіне Конфуций ... бері ... ... ... ... пен аман-саулығына бағытталған жоғары әлеуметтік-саяси белсенділік
тән болды — адамның тағдыры құдайдың салғаны емес, өз ... ... ... ... ... қозғалыстары менен Қытайға тән жоғары
әлеуметтік көшпенділіктің мәнісі осында жатыр. Қытай өркениеті — әлемдегі
ең ежелгілердің бірі. Қытай ғалымдарының айтуы бойынша, оның жасы бес ... ... оның ... ... ... 3500 ... ... қамтиды.
Династиялар ауысқан сайын түрлі даму кезеңдерінен өткен ежелгі әкімшілік
басқарудың баршылығы, өзге өркениеттен кейін ... ... ... ... тау ... қарағанда, жер өңдеу саласы дамыған экономикасының
баршылығы анық артықшылық болды. Қытай өркениетін одан әрі конфуцийлік
(б.з.д. 1 ғ.) және ... жазу ... ... ... ... бойынша, Қытай бірнеше мыңдаған жылдар бойы, цикликалық
түрде қайталанатын саяси бірлік пен шашыраңқылық мерзімдерінен өткен. Қытай
аумағы басқыншылардың шабуылына жиі ұшырады, ... ... ... ... ... ... ... кетті. Қазіргі қытай
мемлекеті мен қоғамы көптеген ғасыр бойы қоршаған азия халықтарымен мәдени
және саяси ... ... ... ... Қытай этносының аса ірі
демографиялық потенциалының көрші халықтарға тигізетін әсерін ... ... ... мерзімдеу

Қытай тарих ғылымында қабылданған қысқа реттік кесте

|Жылдар         ... ...                                         ...         |                                                         ...    |                                                         ...          |                                                         ... 2357. — |Аты аңызға айналған Яо билеуші                           ... 2255    |                                                         ... 2255 —  |Аты ... ... Шунь ...                         ... 2205    |                                                         ... 2205 —  |Аты ... ... Ся ...                            ... 1766    |                                                         ... 1766 —  |Аты ... ... Шан-Инь әулеті                       ... 1122    |                                                         ... 1122 —  ... әулетінің дәстүрлі мерзімдері                       ... 247     |                                                         ... 246 —   ... ... ... ...                       ... 207     |                                                         ... 206 —   ... ... ... ... (в том числе Западная |
|б.з.д. 220     |Хань — с 206 до н. э. по 25 н. э., ... Хань — 25 — |
|               |220 н. э.)                                               ...         |                                                         ...      |                                                         |
|220 — 264      |Вэй ...                                               |
|265 — 420      ... ... (Батыс Цзинь: 265 — 316, Шығыс Цзинь: 317 — |
|               |420)                                                     |
|420 — 479      |Сун ...                                               |
|479 — 501      |Ци ...                                                |
|502 — 556      |Лян ...                                               |
|557 — 588      ... ...                                              |
|589 — 618      |Суй ...                                               |
|618 — 907      |Тан ...                                               |
|907 — 959      |Бес ... ...                                      ... 1279      |Сун ...                                               |
|1280 — 1368    ... ... ...                                     |
|1368 — 1644    |Мин ...                                               |
|1644 — 1911    |Цин ... ...                                     |
|1912 — 1949    ... мемлекеті                                          |
|1949 ж. 30     ... ... ...                                 ...      |                                                         ... ... және ... заман)

1949-1956 КСРО көмегімен өндірістің негізгі салалары салынды, ... және ауыл ... ... жүргізілді, жаппай
социалистік құрылыс басталды.


1956 жылы ҚКП 8 съезінде Мао Джетуң идеяларының жеңісімен, «үлкен адым»
саясатымен, «коммунизацияландырумен» аяқталған жаңа ... ... ... ... ... ... социализм құру кезіндегі класстық күресті
күшейту және Қытайдың мемлекет пен қоғам ... ... ... екі ... «мәдени революция» жарияланды (тауарлық-ақшалай қатынастарды
мойындамау, мемлекеттік емес жекешелендірудің болмауы, сыртқы экономикалық
қатынастарды болдырмау, адалсыз саясаткерлерді жұрт алдында соттау,
хунбэйбиндер және т.б.)


Бұл саясат ... ... ... ... соң, ... ... ... келген
Дэн Сяопинмен әшкереленді. Қытай Коммунистік Партиясының Орталық
Комитетінің 11 шақырылымымен өткен ІІІ Пленум (1978 жылдың желтоқсаны):
жоспарлы-тарату және ... ... ... ... ... ... қарекет етуіне рұқсат беру, ауылдарда жанұялық тәртіпті енгізу,
экономикадағы мемлекеттік сектордың пайызын кеміту, ашық экономикалық
аумақты ашу, кедейшілікпен күресу, ... мен ... ... ... ... екі жүйенің біріктіруі арқылы социалистік нарықтық
экономикаға курс жарияланды.


Қытайды хаостан, ... ... және ... алып қалып, қалыпты
әлеуметтік-экономикалық даму жолына салға Дэн Сяопин болатын. 1980 жылдың
аяғы мен1990 жылдың бастарында Қытай ... ... ... ЖІӨ (Жалпы ішкі өнім) және өндірісті жылдам түрде ұлғайтуын
дамуын, халықтың өмір ... ... ... ... ... жаңартулар одан кейінгі келген Цзян Цземинмен және Ху
Джинтаомен жалғастырылды.


2002-2005 жылдары Ху Цзинтао(қыт. 胡锦涛) өзінің қолына ... ... және ... ... алды (ҚКП ОК ... ... ... ҚХБА бас қолбасшысы).


ЖІӨ-нің орташа өсуі 1990-1999 жылдары — 10,3%, ... ...... ... — 9% ... ... бойынша, Қытай АҚШ-тан кейінгі екінші орынды иеленіп жатыр[4].
Валюталық резервтері жылдам өсті. Сыртқы сауда көлемі 2004 жылға қарай ... ... асып ... та Қытайдың орасан зор экономикалық өсуі өсіп келе жатқан ... ... ... ... Жасалған реформалар елдің тек
жағажайдағы шығыс провинцияларға септігін тигізсе, өзге ... ... өте ... ... ... ... ... әр аймақтың экономикалық
жағдайының айырмашылығы ұлғаюда.


Қытай басшылығы бұрынғы КСРО ... ... ... ... ... қарады, әлеуметтік ашынудың Қытайға келуінен
сақтау үшін мемлекеттік бақылауды күшейту жолында үлкен жұмыстарға кірісіп,
шетелдік ... ... ... КСРО ... ... ... ... күдікпен қарады , әлеуметтік ашынудың Қытайға келуінен
сақтау үшін мемлекеттік бақылауды күшейту жолында үлкен жұмыстарға кірісіп
, ... ... ... жылдың қазан айында ең ірі ұялы байланыс операторларының қызметін
мемлекеттік ... алу ... ... ... ... үшін ... Гуандун провинциясында партиялық және мемлекеттік басшылығын
соттау басталды.


ҚКП ОК ... 2005 ... ... ... ... ... ... мақсат ететін» 11-інші бесжылдық жоспар қабылдады.


2006 жылдың 5 наурызында ВСНП кезекті отырысында бағдарламалық баяндамамен
Вэнь Цзябао шығып, елдің экономикалық өсуінің ... ал ... ... өмір ... ... қатар әскері шығындарды өсіруді ұсынды.


Үкімет Қытайдың ЖІӨ-ін қазіргі ... ... ... ... ... ... қаланың тұрғындары мен шаруалардың арасындағы өмір
деңгейінің айырмасын жабуға жұмсалады (елдегі шаруалар саны ... ... ... ... 75%-ы). ҚХР-да «түрлі-түсті революцияның» алдын алу
мақсатында 2006 жылы ... ... ... 340 млрд юань ... отыр (2005 ... 14 ... ... шығындар да көбейеді. Ресми әскери қаражат 2006 жылы 14,7%-ға
көбейіп, 284 млрд юаньды құрайды (35,5 млрд доллар). Жоспарланып отырған
ауыл ... және ... ... ... ... жағажайдағы бай
провинцияларды пайдаланады.


Сондықтан, бұл саясаттың өткізілуі бұрынғы басқарушы Цзян Цзэмин шыққан
Шанхай тайпасының қарсы әрекетіне кезігуі мүмкін.

Қытайдағы ... ... ... ... ... ... ... желтоқсанында ҚХР құрылғалы елде төрт Конституция
қабылданды(1954, 1975, 1978 и 1982). Қытай Халық ... ... (1982 ... ... ҚХР — ... ... бар социалистік мемлекет.


Мемлекеттік биліктің жоғарғы органы — жергілікті жиналыста 5 жылға
сайланатын халық қалаулыларынан тұратын 2979 ... ... ... ... ... ... ... жиналысы (БҚХҚЖ). БҚХҚЖ сессиясы
жыл сайынғы тәртіппен шақырылады.


Депутаттардың санының көптігінен БҚХҚЖ функцияларын сессия мерзімдерінің
арасында делегаттардан сайланған ... ... ... (шамамен 150
адам).


Сайлауға тек қана Қытай Коммунистік партиясы мен Халықтың саяси кеңес
Советіне кіретін сегіз демократиялық партия қатысады.


Шәңғаңда және Макаода өз заң ... ... ... барлық депутаттары коммунистер және демократтар блогінен тұрады.

Қытай мен Қазақстанның байланысы
 Толық мақаласы: Қытай мен Қазақстанның байланысы
Экономикасы


Қытай мен Азия, Африка, Латын Америкасы мемлекеттері ... ... ... ... және ... ... байланысты жүзеге асады.
Экономикалық қатынастарда қытайлық ықпалды азшылықтары бар бұл ... ... ... ... ... Азия ... пекин, осы азшылықтардың
экспедициялық элементтеріне саяси тұрғыдан қолдау көрсетуге және олардың
кәсіпкерлік мүмкіншіліктерін Қытайдың көрсетілген елдерде экономикалық және
саяси қатысуын және өзінің эксплуаттарылық ... ... ... ... және ... ... буржуазиясы бөлігі арасындағы ерекше қатынастар
нәтижесінің бірі Қытай экономикалық ... жоқ және ... ... үшін ... ... ... және қаржылы аударылымдар болды.
Қытай дамушы елдермен экономикалық байланыс ... ... ... құрылуы.


Қытай басшылығы өзінің сыртқы саяси жаспарларында дамушы елдердің
экономикалық бағынуына маңызды орын бөледі. Осы мақсаттарда Пекин ... ... және ... ... ... ... ... Осылай бола тұра «өз көршіне сүйену» деген
модификацияланған концепциясы насихатына қытайдың дамушысоциалисттік ел
рольіне әрекеттенуіне және бұл ... ... ... оның ... ... баланысына басты орын беріледі.


Маоизмтар ұлттық көзқарастардан және Қытай экономикасы үшін социалисттік
елдердің ... ... ... ... «өз ... сүйену»
концепциясында бейнеленген халықаралық еңбектің бөлінуінде қатысуының
мақсаттың сәйкестілігін жоққа шығарады. Бұл концепция Қытайдың экономикалық
дамуына үлкен зиян тигізеді. ... ... ... ... –
техникалық революцияда. Социалисттік экономикалық потенциялының өсуінде
және социалисттік носондар бойынша Қытай дүниежүзілік сүйену 3
шаруашылықпен айналасу.


Халықаралық күш салу бәсеңділіктері дамуына елдер үшін, ... ... ... ... ... ... бар және ... қажеттіліктері үшін сыртқы ресурстарды бірқалыпты жұмылдыруға мұқият
елдер, ең бірінші социалисттік елдермен және ... ... ... ... ... экономикалық деңгейді қазіргі уақыттағы
талаптарға сай көтере алады. Маонистік доктринаның ауқатсыздығы «өз күшіне
сүйену» теориясы дамушы елдерге байланыстыра ... ... және ... ... ... экономикалық қатынастары практикасында оның
ережелерінен аймақтады. Қытай «тор» ... ... ... ... «Батыс монополиясы үшін экономикалық есігін біртіндеп
ашады.


Қазір Пекин «өз күшіне сүйену» маонисттік доктринасының банкротқа
ұшырауынынң куәчі болатын, Қытай территориясында аралас кәсіпкерлікер
шығаруды ұсынады. ... өкіл 1974 жылы 1 ... ҮІ ... сессиясында «өз күшіне сүйену» біраз түзетілген
баяндамасын берді. Ол сонымен қатар «өз күшіне сүйену» ... ... ... ... ... дегенді білдірмейді деді. Біз бір – бірінің
орнан ... бір – ... ... және ... ... негізіндегі экономикалық және технолгиялық алмасуды, әртүрлі
елдердің ұлтты экономикасының дамуына пайдалы және ажет деп ойлаймын.


Пекин халықаралық экономикалық қатынас практикасында ешқандай ... ... жоқ ... ... ... ... ... байланысын
қатынастардағы жаңа үлгі ретінде көрсетуге тырысады. Соңғы 20 – 25 ... ... ... ... ... ... сауда ел экономикасының
45%-дан астамын құрайды. Негізгі сауда серіктесі – Жапония, онан кейін АҚШ
пен Оңтүстік Корея.


Шетел инвестициясын тартудан Қытай ... ... ... 1997 жылы ... ... бұрын Ұлыбритания отары болып келген Сянган (Гонконг) аралы
қайтарылды. Оған арнайы әкімшілік аудан мәртебесі берілді. Сянганның
қосылуы Қытай экономикасының дамуын жеделдетті. Бұл ... ... ... ірі ... және ... ... болып табылады. Онда әлемдегі аса ірі 100
банктің 85-інің бөлімдері орналасқан.

Әкімшілік ... ...  ...       |ь)     |.)  ... |Beijing|北京|
|Чунцин |Chongqi|重庆|
|       |ng     |    ... ...       |i      |    ...     |       |    ... ... ...      |(пиньинь)      ...           |               |.)  ...    |Hong Kong      ...   ...    |    ...      |Macau (Àomén)  |澳门|
|(Аомынь)   |               |    ... ... және ...                          Тағы ... ...                                    
                           
                          ... картасы


                        ...... ... ... ... Жер ...                        35961 ... километр. Халқы – 22 миллион (1998).
                        ... ... ... миллионнан астам).
                        ... 97%-ы ... ... ...                        ... деген сияқты, ал ондай ұлт өмірде жоқ,
                        ... ... ...                        1949 жылы ... ... ... ... Тайвань
                        ... ... 1950 жылы ... ... арқылы аралға
                        ... ... ... ... шарт ...                        ... ... аралын өзінің бір бөлшегі деп санайды
                        әрі ... «бір ... екі ... ... ...                        ... ұсынып отыр. Ал Тайвань «бір ел, екі
                        ... ... ... ... ... ...                        ... ... ... ... ... ...                        ... жеке ... ... Қытайдың бір бөлшегі
                        деп ... Әрі ... ... ...                        ...                        ... жеке мемлекет ретінде АҚШ-тың әскери көмегі
                        ... ғана өмір ... ... ... одағын
                        ... ... ... ... соғыстан
                        ... өте ... ... ... Шығыс Азиядағы
                        ... ... ... сияқты аса дамыған елдердің
                        ... ... 1997 жылы есеп ... ... ішкі
                        ... – 290 ... ... ... кісі ...                        ... – 13,3 мың ... ... Импортқа аса
                        ірі ... ... ... ...                        ... ... ... ... шығарады.[5]

                        ...                        ...                        ... мақаласы: Қытайлар
                        Тілі мен ...                        ... ... ... ...                                    
                           
                          ... ...                        ... ... ... жазу ... ...                        ... ... ... бір ... яғни бір
                        ... ... көп ......                        ... ... саны ұлғайып, бір буынды сөздер
                        көп ... ... ... ... ...                        ... ... табылған алғашқы
                        ... (қыш ... ... ... бес ...                        ... бар. ... зерттеулер жазудың
                        ... ... ... (б.з.б. 2140 – 1711)
                        ... ... ... Хань ... ...                        ... ... жүрген иероглифтер бірізділікке
                        ... ... ... дамудың үш түрлі кезеңін бастан
                        ...                           1. ... ... қола, Дачуан, Шиау жуан
                              ... ... ...                           2. Шиау ... Линшу үлгісіне дейін;
                           3. ... ... Жие шу, Сау шу, Шиң шу ...                              және ... ... ...                        ... ... ... басталды, бірақ қазірге
                        ... ... ... ... ... бар екені нақты
                        ... Б.з. 100 – 121 жылы ... ...                        «Шуо вын жие зы» ... 9353 иероглиф қамтылған,
                        Цинь ... ... (1644 – 1911) Жаң Шу
                        ... «Каң ши» ... 47035 ... бар.
                        ... – жапон сөздігінде 48902 иероглиф, «Қытай
                        ... ... ... 49905 иероглиф қамтылған
                        ... 1968). ... ... ... саны 60
                        мың ... деп ...                        ...                        ... 6 – 3 ...                        ...                        ... ... ... ... пайда
                        ... ... ... ... және техникалық
                        ... ... ... үлес қосты. Көптеген
                        ... ... ... ... Қытайда басқа
                        ... ... ... ... ... де) ...                        жүз жыл ... ... ... ... сейсмоскоп,
                        ... ... ... ... ... ... ...                        ... ... ... Хань ... тұсында-ақ
                        дами ...                        Ең көне ... ... (807 ... б.з.б. 4
                        ... ... ... Күннің тұтылуы туралы ең
                        ... ... ... ... 720 жылы жазылған.
                        ... 138 – 126 жылы Чжан ... Орта ...                        ... ... қытайлықтардың елдің батыс жағындағы
                        ... ... ... ... және «Ұлы
                        ... ... ... жүргізіп, сауда жасауына
                        жол ...                        Сун ... (960 – 1279) ... араб ...                        ... ... және ... ...                        ... арқылы сауда жасауды күшейтті. Осыған
                        ... ... кеме ... ... ...                        ... бастады. Медицина тарихы Қытайда 3000 жылға
                        ... ... ең көне ...... ... ... рөл
                        ... ... ... Қытайда
                        ...                        ... ... ... ...                        ... деректерінде кездеседі. Қытай
                        ... ... ... ... ... ...                        ... пайдаланды. 16 ғасырда Қытайда оқ-
                        ... ... 3 – 5 ... ...                        ... ... ... 6 ғасырда дүние жүзіндегі ең
                        ... ... салу ... ... ол 13 ғасырда
                        ... мен ... су ... ... ...                        бір ... құрылыс – Қытай қорғаны. Қытай халқының
                        ... ... ... аса зор ......                        ... (2 ғ.).


                        ... шығару тарихы Қытайда 5 – 6 ғасырларға саяды.
                        ... ... 2 ... ... басу 1340 ...                        ... асырылды. 20 ғасырдың басына дейін Қытайда
                        оқу ... ... ... ... ...                        ... оқытуға негізделіп келді. 1902 – 03 жылы
                        оқу ... ... ... ... ...                        ... ... жүйесі қалыптасты. 1953 жылдан
                        ... ... ... бірі ... ... мен
                        ... ... ... ... 1964 ...                        ... Қытайда тұңғыш рет ядролық құрылғы сыналды
                        (жер ... Ал 1967 жылы ... ... рет
                        ... ... сыналды.


                        1966 жылы ... ... ... ... басқару
                        ... бар ... ... ол бірнеше жүз
                        ... ... ... 1970 жылы ... бірінші
                        рет ... ... ... ... ал 1971 жылы ...                        н ...                        ...                        3 мың ... ... бар ... ... алғашқы
                        ... ірі ...... ...                        ... 11 – 6 ... ... ... ...                        ... ... ... («Патшалықтар тарихы»),
                        ... ... ...                        ... ... тағы ... ...                        ... ... Тан ... ... мен новелла
                        ...                        Юань ... (1289 – 1368) ... ... драмасы
                        ... ... Жаңа ... ... ... ...                        Лу Синь (1881 – 1936) ... 1921 – 22 жылы
                        ... және ... ... ... ...                        ... Қазақ тіліне бірқатар шығармалары
                        ... жеке ... ... ... (Лу ...                        ... 1951, ... ... 1958;
                        Лао Шэн ... 1960; ... ... 1972, тағы
                        ...                        ...                        ... ... ... ескерткіштері б.з.б. 3-
                        ... ... ... ...                        ... бұйымдар сақталған. Инь мемлекеті
                        ... ... ... ... ... ...                        ... Цинь ... ... 221 – 207) кезінде
                        ... ұлы ... ... ... ...                        ... Тан (618 – 907) және Сун (960 – 1279)
                        ... дәуірлеп тұрған кезде қытай мәдениеті жан-
                        ... ... ... Қытай музыкасы дүние жүзіндегі ең
                        көне ... ... ... ... ... 11 –
                        6 ... жазбаларда кездесетін «юэ» (музыка)
                        сөзі ... би, ... ... деген ұғымдарды да
                        ...                        ... ... ... музыканың
                        ... ... игі ... ... ...                        ... құрылымдық сипаты болу керек деп
                        ... ... ... ... 100-ге
                        ... ... ... қолданылады. Олардың
                        ... ... – сэ, ... ... ху ... сыху,
                        ... ... – сяо, ... шэн; ...... ... қоңыраулар, тағы басқа Қытайдың
                        ... ... ... ... ... ойын ...                        ... болған. Б.з.б. 2 – 1-мыңжылдықтың жазба
                        ... ... ... ... «пай-ю»
                        ... ... ... ... кездеседі. Тан
                        ... (7 – 10 ... ән мен ... ...                        жаңа түрі – ... ... болды. 8 ғасырдың орта
                        ... Тан ... ... ... жанынан
                        ... мен ... ... ... ...                        ... ... атты ... мектебі құрылды. 17 – 19
                        ... ... ... театрлар: банцзы,
                        ... ... тағы ... ...                        19 ... орта ... осы ... негізінде
                        ... муз. ... ... театры дүниеге келді.
                        ... ... ... ... осы ... толық
                        ...                        ... ...                                    
                           
                          Ұлы ... ...                         • Ұлы ... ...... мұражайы
                        ...                        ... ... медицинасы
                        Тағы ......... ...... ...... философиясы
                        ...                           1. ... ... ... ...                              ... ...                           2. ... көтеріліңіз↑ Бесінші басшы
                           3. ... ... ... - КХР ...                           4. ... ... ... қоры
                           5. ... ... ...                              ... / Бас ... Ә. ...... ... ... ... / Бас
                              ... Ә. ... – Алматы «Қазақ
                              ... ... 1998ISBN 5-
                              ... ... 1998 ISBN 5-89800-
                              ... 140 – 87 жылы ... ... ... айналды. Хань әулеті
тұсында бірыңғай қытай халқы қалыптасты. Халық өзін ханьдықтармыз деп атай
бастады. Бірақ 184 жылы 20 жылдан астам уақытқа созылған ... ... ... үш патшалық құрылды. Хань әулетімен бірге Қытайда құл
иеленушілік ... да ... жаңа ... қатынастар (феодализм)
орнады. Солтүстік Қытайды көшпелі тайпалар басып алды. Елде түрлі
кезеңдерде ... емес 16 ... ... 589 жылы ел Суй ... ... ... 618 жылы оның орнына Тан әулеті келді. Қытай елі
қайта гүлденді. Империя түрлі бағытта басқыншылық ... ... ... ... ... ... ... 8 ғасырдың бас кезінде Жетісуға басып
кіріп, 751 – 52 жылы ... ... ... мен ... ... ... ... жеңілді. 10 ғасырдың басына қарай Тан
империясы ыдырап, 960 – 1279 жылы ... ... Сун ... ... солтүстік-шығыста, солтүстік-батыста көшпелі тайпалар билеген
мемлекеттер өмір сүрді. Олар бір-бірімен және Сун ... ... ... 13 ... бас кезінен Қытайды Шыңғыс хан билеген түркі-
моңғол тайпалары жаулап ала бастады. 1271 жылға қарай Шыңғыс ханның
немересі Құбылай бүкіл Қытайды ... ... Юань ... ... 14 ... 2-жартысында Юань әулеті биліктен кетіп, орнына
қытайлық Мин әулеті келді. 16 ғасырда Қытайға еуропалықтар келе бастады.
1551 жылы ... ... ... ... Миссионер-иезуиттер
келіп, христиан дінін уағыздай бастады. 17 ғасырда ... ... ... күшейді, аса ірі шаруалар көтерілістері
басталды. Мин әулеті биліктен кетіп, өкімет көтерілістерді басу үшін
көшпелі маньчжур билеушілерінен көмек ... ... ... Билікке
маньчжурлік Цинь әулеті (1644 – 1911) келді. Жаңа әулет Қытайды қайта
біріктірді. 17 ғасырдың аяғына қарай олар Халханы (қазіргі Моңғолияны)
жаулап ... 1757 жылы ... ... ... Шығыс Түркістан Шыңжаң (жаңа
шекара) деп аталды. 18 ғасырдың аяғына қарай Тибет алынды. Осы кезден Цинь
әулеті дағдарысқа ұшырай ... 19 ... ... ... ағылшындардың экспансиясы күшейді. 1840 – 42, 1856 – 60 жылы
еуропалықтармен арада ... ... ... Жеңіске жеткен Англия,
Франция, АҚШ өкіметтері елдің кейбір аралдарын алды. Солтүстікте пайда
болған қуатты көрші Ресеймен шекара белгілене ... ... ... ... 1850 – 64 жылы елде аса ірі ... ... ... көмегімен зорға басылды. Шеткі аймақтарда да халық
көтерілістері болып жатты. Оның ішіндегі ең ірілері 1862 – 77 жылы ... мен ... ... еді. 1860 – 70 жылы ... ... дами ... Жаңа экономикалық орталықтар
(Шанхай, Ухань, тағы басқа) құрылды. Цинь империясы дағдарысқа ... ... ... ... ... АҚШ, тағы ... елдер Қытайды
өзара бөліске сала бастады. Халық тұрмысының нашарлығымен шетелдіктердің
үстемдігі төңкерісшіл қозғалыстардың күрт ... алып ... 1898 ... ... ... ... ... басылып, Қытайдың
ішкі-сыртқы саясатына толық бақылау орнатылды. 1911 – 13 жылы елде ... ... ... Цинь ... биліктен кетіп (1912 жылы 12 ақпан),
оңшыл күштер билікке келді. Бірақ Қытай ... отар ел ... ... 1-дүниежүзілік соғыс жылдарында (1914 – 18) Жапония еуропа елдердің
өзара соғысып жатқанын ... ... жаңа ... ... Жаңа ... талапты мойындап, Жапонияға тәуелді елге айнала бастады. 1917 жылы
Ресейдегі Ақпан ... ... елде Сунь ... ... ... ... ... Оңтүстік Қытайда жеңіске жетіп, Сунь Ятсен
Кеңес өкіметіне хат жазып, «империалистерге» қарсы бірлесіп күресуді
ұсынды. 1923 жылы ақпанда, ... ... Сунь ... басқарған Гоминьдан
партиясының өтініші бойынша Қытайға саяси, әскери ... ... ... ... ... ... 1927 жылы 18 ... Гоминьдан партиясының
оңшыл қанаты әскери төңкеріс жасап, билікті өз қолдарына алды. Оған қарсы
1921 жылы іргесі ... ... ... ... (ҚКП) бірқатар
көтерілістер ұйымдастырды. Сөйтіп, солтүстік. Аудандарда ҚКП-ның
басшылығымен Қытай ... ... мен ... деп аталатын өкіметтік
органдар құрылды. 1930 – 36 жылы Гоминьдан өкіметі солтүстікке үздіксіз
жорықтар жасап, ҚКП -ның ... ... ... ... 1931 ... ... ... жаулап алуға кірісті. Солтүстік-шығыс Қытайды басып алған
жапондар орталық аудандарға ұмтылды. 1937 жылы шілдеде Жапония Қытайды
толық жаулап алу үшін ... ... Олар ... ... ... ... және ... Қытайдағы теңіз порттарын басып алды. 1945
жылы 8 тамызда ... ... ... ... ... ... және Ішкі Моңғолияны азат етті. КСРО жапондардан қолға түскен қару-
жарақтар мен әскери техниканы ҚКП-на беріп, оны күшейтіп жіберді. 1946 ... ҚКП мен ... ... ... ... соғысы, 1949
гоминьдан әскерлерінің талқандалып, Тайвань аралына қашуымен аяқталды. 1949
жылы 1 қазанда Қытай Халық ... ... 1950 жылы 14 ... ... ... ол бойынша КСРО ҚХР-ға 300 миллион доллар
көлемінде көмек көрсетті. 1953 – 57 жылы тағы да ... ... ... КСРО Қытайға 125 ірі өнеркәсіп орындарын салуға көмектесті. 50
жылдардың 2-жартысынан бастап Мао ... ... ҚКП ... ұлтшылдық
бағыттағы саясатты күшейтті. «Үлкен секіріс» саясатын жүргізді. Аз ұлттарға
қысым күшейді. 1960 жылдан бастап кеңес-қытай шекарасы жиі бұзыла бастады.
1966 – 76 жылы ... ... ... ... ... секіріс» және
«мәдени революция» жылдарында мыңдаған адамдар репрессияға ұшырады. Мао
Цзедун қайтыс ... (1976) ... 1978 жылы ... ... бастап ҚКП
ОК елде Дэн Сяопиннің басшылығымен экономикалық реформалар ... ... ... ... ҚХР ... тез дамып, халықтың тұрмысы күрт
жақсарды. Қытай әлемдегі жетекші елдермен бәсекеге түсе бастады. 2003 жылы
күзде ҚКП ОК басшылығы ауысып, ... жаңа буын ... ... ... Цзян ... ... Ху ... тағайындалды).


Б.з.б. 6-3 ғ-да Қытайда философиялық ой-өріс едәуір дамыды; әр түрлі
философиялық. ...... ... ... ... ... ... т.б. саяси-таптық күрестің күшеюін бейнелей отырып, қатты
өрге басты және өзара күрес жүргізді. ... ... ... ... цинь ... ... және Қытайдағы тұңғыш бір
орталыққа бағынған цинь империясының (б.з.б 221-207) кұрылуымен аяқталды.
Империяның негізін ... және ... ... Цинь Ши- ... елді
біріктіріп, нығайту жөнініде бір қатар реформалар жасады. Оның тұсында Ұлы
Қытай қорғанның едәуір бөлігі салынды. Аса қатты саяси езгі мен шаруаларды
канау ... ... ... 209 жылы ... ... ... әкеліп
соқты. Бір орталыққа бағынған мемлекет құруылуына байланысты өздерінің
кейбір ... ... ... ескі ... да Цин ... шықты. Бұл күресте көтеріліс басшыларының бірі Лю Бан жеңіске жетіп
Хань ... ... ... заманымызға дейін 206- біздің заманымыздың 25
жж.) Хань империясында құл иеленушілік құрылыспен катар, феодалдық
катынастар ... ... ... бұрын 4 ғасырда осы күнгі Шыңжаңды
басып Орта Азиямен Таяу Шығыс елдеріне өтетін ... ... ... Ұлы ... ... ... У-Ди ... (біздің заманымыздан
бұрын 140-87 жылдары) конфуцийшілдік үстемдік етуші ресми идеология болып
табылды. Біздің заманымыздың 1 ... ... аса ірі ... ... бұған қатысушылар «қызыл қастылар» және «жасыл орман
тұрғындары» деп аталды (Қытайдағы Қызыл қастылар көтерілісі). Он жылға
созылған бұл көтерілістер 27 жылы ... ... ... ... ... ... ... беруге мәжбүр болды. Хань дәуірінде
біріңғай көне Қытай халқы қалыптасып, кейіннен ол Хандықтар атағын алды
(Хань империясының ... жылы ... 20 ... астам уақытқа
созылған аса қуатты халық көтерілісі (Қытайдағы «сары орамалдылар»
көтерілісі). Бір орталыққа ... Хань ... ... ... ... үш ... бүліп, бұлардың өмір сүрген кезеңі «саньго»
деген атақ алды (Үш ... 220-280 ... Хань ... ... кұл ... ... ... өту жүзеге асты. Әр түрлі
кезеңдерде қытайлық емес 16 ... ... ... ... 316 ... ... ... алды. 589 жылы Қытайда Суй әулетінің билігі қайта
бірікті, 618 жылы оның ... тан ... ... Тан ... ... ... ауыл ... қолөнер кәсібі мен сауда едәүір өркендеді. Тан
кезеңі Қытай поэзиясының «алтын ... деп ... ... ... ... ... ... соғыстар жүргізді. 630 жылы ол Шығыс
Түрік қағандығын жойды. Б.э.д. III ... ... ... ... ... орта және ... ағысында тұстарын, Бохай шығанағының
жанындағы жазықтықты, және Қытайдың басқа аумақтарының кең жазықтарын
мекендеген. Бүл аумақтарда өмір сүрген тайпалар түрліше аталған:
солтүстікте — ... ... — «и», ... — «цзян» немесе «жун»,
оңтүстікте — «мань». Ежелгі халықтар тайпаларға біріккен рулық қауымдармен
өмір сүрген және ортақ ... ... ... III мыңжылдықтың
соңында өндірістік күштердің одан әрі дамуы, жеке меншіктің пайда ... ... ... бөлінуі рулық құрылымның ыдырауына және оның орнына
мемлекеттің пайда болуына алып келді. Шамамен б.э.д. 1600 ж. шығыс «и»
тайпалары Солтүстік Қытайдың ... ... ... алып, өз қарсыластарын
жеңді де, Шан (инь) мемлекетін кұрды.

                                   ...                                 ...... ... ... мен ... ... кезеңдері:
  o 1.1 Мин империясы
  o 1.2 Цинь империясы
    • ... ... ... мен ... ... ...   1. 1 ... — Шан «Инь» кезеңі (б.э.д. ХҮІІІ-ХІ г.г.) — құлиеленушілік
      ... ... ... ... Бұл кезеңде, сонымен катар, екі
      ... ... ... а) ерте Шан (б.э.д. ХҮІІІ — ХҮ ғ.ғ.) —
      ... ... ... ... ... ғана тән; э) кейінгі Шан
      (б.э.д. ХІҮ— XI г.ғ.) — ... ... ... қалыптасып бітеді.
   2. 2 кезең — Чжау кезеңі ... XI — III ғ.г.) — ... ...      жүйе ... болады;
   3. 3 кезең — Цинь кезеңі (б.э.д. 221-201 ж.ж.) және Хань кезеңі (б.э.д.
      III ғ.— б.э. III г.) — ... ... ... ... ...      болады.

Қоғамдық құрылым. Кейінгі Шан кезінде халықтың жалпы санынан артықшылықты
топ бөлініп шығады, оның құрамына ... — ван жэне оның ... ... ... ... ... және ... тайпалардың
ақсүйектері кірген. Чжоулық Қытайда бірнеше разряд — әлеуметтік ранглер
пайда болды. Ранг тұрғын үй мен жердің мөлшерін, құлдардың саны мен
жалақының мөлшерін ... Цинь ... Шан ... жүргізген
өзгертулері негізінде ақсүйектіліктің ранглері туралы жаңа ереже енгізілді,
оған сәйкес ранглер ақсүйектік тегіне емес, ... ... ... ... ... 20 ранг енгізілді, ал б.э.д. III ғасырдан бастап
оларды сатып алуға рұқсат етілген. Сонымен, жаңа ақсүйектер пайда болды:
мүліктік, әскери, ... және ... ... ... – 1368 – 1644 жылы ... ... ... мемлекет. Моңғолдар
билеген Юань әулетінің орнына құрылды. Қытайлардың ... ... ... ... (1350 – 56) ... ... ... Астанасы алғашқыда –
Нанкин, 1421 жылдан Пекин қаласында болды. Әулеттің негізін салған Чжу
Юаньчжан (Тай-цзу) (1368 – 98 ... Ол ... ... ... ... ... ... қойып, мемлекеттік қызметке орналасудың
үш сатылы жүйесін енгізді (1382 жылы). Мин империясының билеушісі Хуэй – ... – 1402 ... ... ... тежеуге тырысты. Чжу-Ди (1402 –
24 жылдары) 1421 жылы мемлекет астанасын Нанкиннен ... ... ... ... ... ... жасады. 15 ғасырдың басында басталған
Қытай мен Моңғолия арасындағы шиеленіс ұзаққа ... 1449 ... ... Эсен хан ... ... ... ... басып кірді. Ол Қытай императорын қолға түсіріп, Пекинді қоршауға
алды. Тек 1488 жылы екі ел арасында бейбіт ... қол ... 15 ... ... Әмір Темір империясы қауіп төндірді. Әмір Темір ұлы Жібек
жолына бақылау жасауды өз қолына алды. 1405 жылы ... ... ... ... ... ... ... сейілтті. Дегенмен оңтүстік бағыттағы
Мин империясының белсенді сыртқы саясатының арқасында Қытай ... ... ... халықты бағындырып, біржола өзіне қосып алды. Вьетнам
(1406 – 27 жылдары), Цейлон (1408 – 56 жылдары) және оңтүстік - шығыстағы
20 патшалық ... ... ... Бірақ өлы Жібек жолының Орталық Азиялық
бөлігі Мин империясының бақылауынан тыс қалды. 1405 – 33 жылдары Мин
империясы Әмір Темір ... ... ... ел табу үшін Оңтүстік Азия
елдеріне, Үндістанға, Парсы шығанағына, араб ... және ... ... 7 ... ... аттандырды. Жапония аралдарымен,
Жоңғариямен, Қашқариямен, Сібірмен сауда байланыстарын орнатты. Мин
империясының кезінде қолөнер, кеме жасау, мануфактура өндірісі ... ... ақша ... ... өлы ... ... бұзылған жерлері
қалпына келтіріліп, сәнді сарайлар мен ғибадатханалар салынды. Халықтың
өсімі ұлғайды. Пекин мен Нанкиннің тұрғындары 1 ... ... ... бастап еуропалықтармен (Португалия, Голландия) байланыс орнады.
Еуропалық миссионерлер Қытайда христиан (католик) дінін насихаттай ... 16 – 17 ... ... күрес шиеленісіп, шаруалар көтерілісі
жиі бой көтерді. 1628 – 44 жылдары. Қытай тарихында ұзаққа созылып, кең
аумақты қамтыған Ли Цзычен бастаған ... ... ... ... ... ... империясы, Чинь (Шың) патшалығы (1644 — 1911) — Қытайдағы маньчжурлар
әулеті билеген соңғы патшалық. Билеуші ... ... (1559 — 1626) 16 ... аяғында Солт.-Шығыс Қытайда тұратын көшпелі маньчжур тайпаларын
біріктіріп, Мин патшалығына қарсы күрес бастады. Ол 1616 ж. Хатула деген
жерде “Да чжин” ... ... ... оны “Ху чжин — ... ... ... мемлекетінің құрылғанын жариялады. 1626 ж. Нурцахи қайтыс болғаннан
кейін оның орнына баласы Абахай (Хуан Тайчжи) отырды. *1636 ж. Абахай
мемлекеттің атын Цин (Чин — ... деп ... Бұл ... ... ... Мин ... қарсы Ли Цзычэн, Чжан Сяньжун бастаған
халықкөтерілістері болып жатты. 1644 ж. Цзычэн бастаған ... ... ... ... Мин ... ... ... Чжу Ючжиян
өзіне-өзі қол жұмсап, қаза болды. Маньчжурлардың әскері Қытай қорғанын
күзетіп тұрған Мин патшалығының генералы У Саньгуймен ... ... ... ... әскер Пекиннен көтерілісшілер
армиясын ығыстырып шығарып, 1 мамыр күні Қытайда Цинь империясының
орнағанын жариялады. Цинь империясы негізінен Мин патшалығы кезіндегі саяси
жүйені ... ... ... маньчжур ақсүйектерінен құрылды. Әкімш.-
аумақтық бөлініс провинция, аймақ, округ пен ауданнан құрылды. 1683 жылға
дейін ... ... ... топ ... ... ... жүргізудің
барысында Тайвань аралына дейінгі жерлер бағындырылды. 17 — 18 ғасырларда
елде а. ш. мен қолөнер дамып, алғашқы мануфактуралар пайда болды, капит.
қатынастар орын ала ... Тың ... ... ... салық жеңілдіктері
жасалды. 1712 ж. халық санағы жүргізіліп, егістік жерлердің көлемі есепке
алынды. Цинь империясы. елдің ... ... ... ... соғыс
жүргізді. Ол соғыста жоңғарларды Қшкі Моңғолия мен Халхадан ығыстырып
шығарды. Қиыр ... да ... ... ... ... Амур ... бас
тартуға мәжбүр етті. Цинь империясы шет елдермен, әсіресе, еур.
мемлекеттермен “жабық есік” ... ... ... аумағын сыртқы
шабуылдардан қорғауды күшейтті. 17 ғ-дың аяғында Қытайдың шеткері
аймақтардағы орт. өкіметке қарсы жүргізілген “Сан ... ... ... ... ханы ... ... ... жасаған шабуылы тойтарылды. Орт.
Азияда қалыптасқан ішкі қайшылықтарды пайдалана отырып, 1755 — 57 ж. Жоңғар
хандығын біржолата ... ... 1756 — 57 ж. ... ... ... ... шекаралық әскери қақтығыстардан кейін өзара келісім жасалып,
дипломат. қарым-қатынастар ... (қ. ... Цянь Лун). Цинь ... Құлжа мен Тарбағатайда қазақтармен малға тауарлар айырбастайтын
арнайы базарлар ... 1759 ж. ... ... ... ... ... өз билігін орнатты. *1762 ж. Қле өз-нің бойында
Чжаньчжунфу генерал-губернаторлығы құрылды. 1762 — 65 ж. ... ... ... ... алу ... ... 18 ... аяқ кезінде
Тибет жаулап алынып, Цинь империясы өзінің шарықтау шегіне жетті. 19 ғ-дан
бастап Цинь империясы әлсірей бастады. Орт. өкіметке қарсы ... ... ... ... Қытайға ену әрекеттерін күшейтті.

Дереккөздер[өңдеу]  
        
      

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Үндіқытай елдері жайында9 бет
"Қытай Халық Республикасы."11 бет
«Мәдени революция» жылдарындағы Қытай Халық Республикасы51 бет
Іле-Балқаш аймағының су ресурстарын бағалау20 бет
Азия-тынық мұхиты аймағындағы қауіпсіздік мәселесі46 бет
Г. Киссинджер:тұлға әрі саяси қайраткер69 бет
Екі ел арасындағы саяси және экономикалық қарым-қатынасты жан-жақты талдау және болашақтағы дамуына болжаулар жасау70 бет
Екінші дүние жүзілік соғыстан кейінгі Қытайдың сыртқы саясаты66 бет
Жазушы Оразанбай Егеубаевтiң «Көкбөрi немесе тағдыр тәлкегi» атты роман-эссесi хақында53 бет
Жапонияның сыртқы саясатындағы территориялық (РФ, ҚХР, Оңтүстік Кореямен) мәселелердің орны мен маңызы65 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь