Есірткі және нашақорлық


Кіріспе
1. Тарау. Есірткі және нашақорлық түсінігі және
олардың әлеуметтік қауіптілігі
2.Тарау. Есірткі заттары мен жүйкеге әсер ететін
заттардың бақылауын жүзеге асыру құқықтық
нормаларының даму тарихы
3.Тарау. Есірткімен байланысты қылмыстардың
жалпы қылмыс қүрамы
4. Тарау. Есірткі және жүйкеге әсер ететін заттар мен
байланысты қылмыстардың квалификациясы
4.1. Есірткі заттарды немесе жүйкеге әсер ететін
заттарды заңсыз дайындау, иемденіп алу, сақтау,
тасымалдау, жөнелту немесе сату
4.2. Есірткі заттарды немесе жүйкеге өсер ететін
заттарды ұрлау не қорқытып алу
4.3. Есірткі заттарды немесе жүйкеге өсер ететін
заттарды түтынуга көндіру
4.4. Қүрамында есірткі заттары бар өсіруге тыйым
салынған өсімдіктерді заңсыз өсіру
4.5. Есірткі заттарды немесе жүйкеге әсер ететін заттарды
тұтыну үшін притондар ұйымдастыру немесе үстау
4.6. есірткі заттарды, жүйкеге әсср стетін немесе улы
заттарды үстау ережелерін бұзу
4.7. Улы заттардың, сондай.ақ есірткі заттарды, жуйкеге
әсер ететін немесе улы заттарды дайындауға немесе
ұқсатуіға пайдаланатын заттардың, құрал.саймандардың
немесе жабдыктардың заңсыз айналымы
5. Тарау. Есірткі және жүйкеге әсер ететін заттардың
контрабанда үшін қылмыстық жауапкершілік
Қорытынды
Түп нұсқау
Колданылған әдебиеттер
1. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі. Алматы. І999ж.
2. Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 10 шілдедегі "Есірткі заттар мен жүйкеге әсер ететін заттардың жәнепрекусорлардың заңсыз айналымы мен теріс пайдалануына карсы әрекеттер туралы" Заңы.
3. "Қазақстан Республикасының кейбір зандылықтарына қылмыстылықпен күресу мәселелеріне өзгерістер мен қосымшалар енгізу туралы" Қазақстан Республикасының
2000жылғы 5 мамыр заңы.
4. Казақстан Республикасының кеден ісі туралы" 1995 жылғы 20 шілде Қазақстан Республикасының заң күші бар Жарлығы. "Бақылауға жататын есірткі заттар мен жүйкеге әсер ететін заттар және прекусорлар туралы" 1998 жылғы 9 наурыз Қазақстан Республикасы Үкіметінің №186 Қаулысы.
5. Заңсыз сақтауда немесе айналымда анықталған есірткі заттар мен жүйкеге әсер ететін құрама таблицада көрсетілген
шамалы, ірі және аса ірі мөлшерлері туралы.
6. Қазақстан Республикасының Есірткілерді бақылау жөніндегі мемлекеттік комиссиясының есірткі заттарына жататын
өсімдіктердің заңсыз культивациясының мөлшері туралы.
7. Қазақстан Республикасының бақылауына жататын есірткі заттар мен жүйкеге әсер ететін заттардың және
прекусорлардың тізімінің №4 Таблицасы.
8. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сот Пленумының 1998 жылғы 14 мамырда қабылданған "Есірткі заттар менжүйкеге
әсер ететін затгардың, қатты әсер ететін және улы заттардың заңсыз айналымына қатысты істер бойынша зандарды қолдану туралы" №3 Каулысы.

9. Қазақ ССР Жоғарғы Сот Пленумының 1961 жылғы 7 желтоқсан "Қарақшылық пен тонау істерінің сот тәжірибесі туралы" №5 Қаулысына сәйкес 1968 жылдың 12 маусым (№5),
1989 жылдың 22 желтоқсан (№13), 1996 жылдың 30 желтоқсан (№11) өзгерістері және т.б.
10. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сот Пленумының 1997 жыл 18 шілде "Контрабанда үшін Қылмыстық жауапкершіліктің тәжірибеде қолданылуы туралы" №10 қаулысы.
11. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне түсінік. Алматы, Жеті жарғы, 1999ж.
Арнайы әдебиеттер
13. Левин М.Б., Левин Б.М. Размышления о наркомании. М.,1995г.
14. Буянов М.И.,Мами К.А., Сарсеков Б.С. Уголовно правовые меры борьбы преступлениями, связанными наркотиками. Алмты, 1998 г.
15. Гуркия С. Наркомания. М., 1992 г.
Қосымша әдебиеттер
16. Боголюбова Т.А., Толнекин К.А. наркотизм и наркомания борьбы и профилактики // Советское государство и право., 1987 г., №1
17. Светлов А.Я., Музыка А.А. Совершенствовать уголовный
закон о борьбе с наркоманией // Советское государство и право

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 102 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге


Мазмұны
Кіріспе 3 бет
1. Тарау. Есірткі және нашақорлық түсінігі және
олардың әлеуметтік қауіптілігі 5 бет
2.Тарау. Есірткі заттары мен жүйкеге әсер ететін
заттардың бақылауын жүзеге асыру құқықтық
нормаларының даму тарихы 18 бет
3.Тарау. Есірткімен байланысты қылмыстардың
жалпы қылмыс қүрамы 23 бет
4. Тарау. Есірткі және жүйкеге әсер ететін заттар мен
байланысты қылмыстардың квалификациясы 27 бет
4.1. Есірткі заттарды немесе жүйкеге әсер ететін
заттарды заңсыз дайындау, иемденіп алу, сақтау,
тасымалдау, жөнелту немесе сату 27 бет
4.2. Есірткі заттарды немесе жүйкеге өсер ететін
заттарды ұрлау не қорқытып алу 42 бет
4.3. Есірткі заттарды немесе жүйкеге өсер ететін
заттарды түтынуга көндіру 48 бет
4.4. Қүрамында есірткі заттары бар өсіруге тыйым
салынған өсімдіктерді заңсыз өсіру 53 бет
4.5. Есірткі заттарды немесе жүйкеге әсер ететін заттарды
тұтыну үшін притондар ұйымдастыру немесе үстау 57 бст
4.6. есірткі заттарды, жүйкеге әсср стетін немесе улы
заттарды үстау ережелерін бұзу , 61 бст
4.7. Улы заттардың, сондай-ақ есірткі заттарды, жуйкеге
әсер ететін немесе улы заттарды дайындауға немесе
ұқсатуіға пайдаланатын заттардың, құрал-саймандардың
немесе жабдыктардың заңсыз айналымы , 67 бет
5. Тарау. Есірткі және жүйкеге әсер ететін заттардың
контрабанда үшін қылмыстық жауапкершілік 72 бет
Қорытынды 83 бет
Түп нұсқау 93 бет
Колданылған әдебиеттер 94 бет
КІРІСПЕ
Есірткімен байланысты қылмыстармен күрес мәселесі әлем қоғамдастығының
назарында. Өркениеттілік үшін ең қауіптісі -есірткі заттарын заңсыз өндіру,
өткізу, айналымға жіберіп, тарату 1998 жылы 8-10 маусым күндері Нью-Иорк
қаласында БҰҰ Бас Ассамблеясының Арнаулы Сессиясы болып, ол осы мәселені
талқьлауға арналды. Бүл сессия қабылдаған құжаттар заңсыз есірткіні
айналымға жіберумен күрес саласындағы Казақстанда жүзеге асырылып жатқан
шараларға ықпал етуге тиіс.
Есірткі заттар мен жүйкеге әсер ететін заттар жонінде, оны өндіру,
тарату, өткізу немесе тұтыну жөніндегі халыктың денсаулығына қауіпті
істерге байланысты оны алдын алу шараларына даусыз артықшылық бере отырып,
есірткіге байланысты әлеуметтік қауіпке қарсы қылмыстык-күқықтық шараларды
жүзеге асырудың маңыздылығын атап өту қажет. Елдегі криминогендік ахуалды
зерттей отырып, Казақстанда есірткіге байланысты ахуалды одан әрі
шиеленістіру ұлттың генофондына(генофонда) нақты кауіп төңдіреді деген
қорытынды жасауға мүмкіндік береді. Казақстан статистикасының көрсетіп
отырғанындай есірткіні негізінен 15-тен 18-жаска дейінгі жастар пайдаланады
екен. Тек бір Алматының өзінде есірткі диспансерінде 3000 -ға жуық
жасөспірімдер есепте тұрады. Бірак сол уақытта мамандардың айтуынша, егер
осы сандарды батыл 10- ға көбейтсек сол мәлімет нақгы жағдайға жакын болар
еді. Бір нашақор жылына 17 адамды есірткі пайдалануға тартады екен. Тек бір
1999 жылы Казақстан заң қорғау органдары тарапынан 23 тоннадан астам
есірткілік заттар қолға түсірілді.
Есірткіге қарсы күресте маңызды аспектілерінің бірі есірткіге
байланысты қылмыстардың дұрыс квалификациясы болып табылады. 1997 жылы
қабылданып,1998 жылдың 1 қаңтарынан
4
бастап күшіне енген Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне
есірткімен байланысты қылмыстар бөліміне белгілі бір өзгерістер енгізілді.
Есірткі айналымының бақылауын реттейтін заң жүйесі және басқа да
нормативтік заң актілері өзгерді және тағы да өзгерістер енгізілуде. 1998
ж. 10 шілдесінде «Есірткі заттарды, жүйкеге әсер ететін заттарды,
прекурсорларды және оларды заңсыз айналымға жіберуге қарсы шаралар туралы
Казақстан Республикасының 1998 жылғы 9 наурызында арнайы Заңы қабылданды.
Казақстан Республикасы Үкіметі «Бақылауға жататын есірткі заттары мен
жүйкеге әсер ететін заттар және прекурсорлар туралы Каулы қабылдады.
Қоғамдық аса қауіпті қылмыстар, есебі оған қарсы шаралардың тиімділігін
арттыру қажеттілігі, және оны жан-жақты қамтамасыз ету, істің барлық
жағдайын нақты және толық тексеру, оған жол берілу себептері мен
жағдайларын ашып, қалпына келтіру туралы 1998 жылы 14 мамырында Казақстан
Республикасының Жоғарғы Сотының Пленумында «Есірткі заттарды, жүйкеге қатты
әсер ететін заттарды және улы заттарды заңсыз айналымға жіберуге байланысты
істер бойынша зандарды қолдану туралы қарауында Қылмыстық Кодекстің 250,259-
265 баптарын қолдануға байланысты, басшылық түсініктеме беретін қаулы
кабылдауды қажет етті.
Осы кұжаттарда айтылған ережелерге сүйене отырып, автор осы диплом
жүмысында есірткі заттарын заңсыз айналымға жіберуге байланысты қызмет
квалификациясының теориялық ережелерін қарауға, оның қоғамдық қауіптілігін
көрсетуге ұмтылды.
1. Тарау. Есірткі және нашақорлықтың түсінігі және олардың
әлеуметтік қауіптілігі.
"Нашақорлық" түсінігі медицинаға бүрыннан белгілі, адамның физикалық
жөне психологиялық ахуалдарына теріс әсер ететін және тек қана күнделікті
түрде белгіленген мөлшерде есірткі заттарын қабылдаса ғана жүйкенің
әрекеттік белсенділігі артылатын, аурулар тобы болып табылады.
Нашақорлықтың негізгі қауіптілігі - есірткілердің жүйкеге әсерінде, яғни
адамды өлермен сезімге апаратын және одан босатылу мүмкін емес
қасиеттілігінде.
Есірткі заттары шынында да күшті қасиеттерге ие, бірақта бұлар жансызда
да, әрі еріксіз ғана заттар. Ешбір есірткі өздігінен өз құрбанына
секірмейді ғой, солай емес па? (құрбан деп -нашақорды айтып отырмын).
Есірткіні адамдардың өздері қызу қүмарлығымен пайдаланады, ал енді мұнда
мөселенің барлығы, олар соны, яғни, есірткіні — қайдан алады, қалай
жасайды. Барлығы бір заттар сияқты ғой? Мысалыға, опиатты алатын болсақ, ол
науқастарды аурудан құтқарады жөне сонымен бірге адамды ауру қыла алады,
бұлар у есебінде де және оған қарама-қарсы, яғни уға қарсы дәрі есбінде де
қолданылады.
Нашақорлық - бүл негізінен (грек тілінен аударғанда- "нарко" ақыл-ойдың
бүлінуі және "мания" құмартушылық деген сөзі) кішкентай дозада қолданғанда
эйфория сезімі болатын, ал үлкен мөлшердегі дозаларда - ессіздену, есірткі
үйқысына шалдықтыратын, ссірткіге дүлей құмарлықта сипатталатын
өзімшілдердің ауруы болып табылады.1
Есірткіні жүйелі түрде қабылдау денсаулықтың тез бұзылуына,
1 Буянов М.И. Размышления о наркомании. М., 1995.
Ішкі мүшелердің құлдырауына, невралогиялық және жүйке жүйелерінің
бұзылуына, өлеуметтік кері кетуінің дамуына әкеледі.
Адамда, әдетте есірткі заттарын бірнеше рет қабылдағаннан кейін
есірткіге психикалық тәуелділіктен күшті құмарлық есірткілік жындануын
шақыратын жағдай пайда болады.
Сонымен бірге, физикалық немесе физиологиялық деп аталатын
тәуелділіктің тереңірек болатын түрі бар. Бұл есірткіні белгілі бір
мөлшермен қабылдағаннан кейін жүйкенің химиялык құрамды тканьдарына кіріп,
жүйкенің әдетті заттарына айналады. Соның салдарынан есірткі жүйкенің
химиялық және биологиялық тканьдарын бірқалыпты сақтаудың негізгі жолы
болып қалады.
Физикалық тәуелділік пайда болғаннан кейін есірткінің болмауы абстиненті
синдром - есірткі аштығына әкеліп соғады. Оның айқындалуы нашақордың
есірткілік жындану жағдайын шақыруы үшін, әр кез дозаны үлкейтіп, есірткіні
жүйелі қабылдауына душар етеді. Есірткі керек кезінде болмаса, нашақордың
көңілі құлазып, сәл нәрсеге ашуланғыш болады. Катты толғанулар бірте -
бірте қорқынышқа айналып, әр кез үрейленгіш болады. Нашақор өзін өте төмен
сезініп, құлазып, жалғызсырап, қолайсыз сезімдерге душар болады. Ақырында
өзін өзі өлтіру ойлары келіп, тіпті кейбір жағдайларда өзін-өзі өлтіруге
дейін барады.
Нашақор есірткіге ашынған кезінде, нақты бір жүмысты,
ойды ойлап, оған тоқтап, шешуі мүмкін емес жағдайында болады.
Оның барлық ойы тек есірткіде болады. Ол оны қалай, қандай
жолдармен қалай да табудың амалын іздейді, аш күнде,
нашақорда, әр түрлі жағымсыз, мысалыға: қатты бас аурып,
жүйкелерінің қозуы, буындарының жансыздануы.
бұлшықеттердің талуы, әлсіреуі сияқты сезімдері пайда болады. Адамның
есірткіге тәуелділігінің бастапқы кезеңдері осылай байқалады. Сонымен адам
есірткінің тұтқынына қалай түскенін білмей қалады.
Есірткінің жетіспеуінен, алдында айтқанымдай абстиненттік синдром пайда
болады. Әдетте бұндай сезімдер ішкі жан дүниесінің есірткіні талап етуімен
байланысты, темекі шеккіш адамның қолында бірде-бір темекісі жоқ кезде,
шеккісі келуімен салыстыруға болады. Содан кейін жағымсыздық болады, есіней
береді, қатты терлейді, түмауға үқсас көзден жас ағып, мұрынынан су ағады.
Терісі "қазыныңкідей" болып, жоғары температура кезіндегідей басы айналып,
жүрегі айнып, құсқысы келеді. Буын, аяқ-қол бүлшықеттері сырқырап, қалтырап
арқанмен бүрап жаткандай болып, тіпті кей күндерде өміріне қауіпті қан
айналымы, тынысы тарылып есінен танып кұлау жағдайларына дейін жетуі
мүмкін. Бүл жағдайлар әр түрлі болуы мүмкін. Абстиненттік синдром көп
жағдайларда әр түрлі елестермсн және лақап шалықтармен және сонымсн бірге
күйзеліс жағдайы, селқостық және үрей сияқты әртүрлі әсерлі ауру түрінде
өтеді.
Есірткіні қабылдағаннан кейін осы жағымсыз сезімдердік барлығы басылып,
тарап кетеді, бірақ үзаққа емес, өйткені бірнеше сағаттан кейін есірткі
әсер етпейді де, организм барлық ауруларымен есірткіні қайта талап етеді.
Есірткіні қабылдау психикалық, физикалық тәуелділігімен бірге әр
уақытта организмнің қайтымсыз өрескел бүзылуына және әлеуметтік кері
кетуіне әкеледі.
Біріншіден, организмді есірткемен улау жүйке жүйесінің опасыздығына,
тұлғаның құлдырауына жеткізеді. Нашақор қоғамдық ортада өзінің қылықтарының
жоғары моральдық
сарындарынан айырылып, қоршаған ортаға қажетсіз болып қалады. Оның алға
талаптануы және жанұяға деген, балаларына деген қызығушылығын, ата-анасының
алдындағы мүддесі мем міндеттерін жоғалтаты. Бүл әсіресе қоғамға маңызды,
жеке басын әлі калыптастырмаған енді қалыптастырып келе жатқан жас түлғалар
мен жасөспірімдер туралы болса, үрейлене түседі. Нашақор ортаның қысымымен
өзінің кемістігін жасыруы керек, бірақта ол өзін қолдайтын және кабылдайтын
тілек іздейді.Өзі іздегендей топты тауып, оған кіргеннен кейін өзін өзінің
әдетті, үйреншікті ортасынан сызады.
Екіншіден, дамыған немесе енді дамып келе жатқан кемістік есірткіні
қабылдануды және мөлшерін әр дайым үлкейтіп отыруын талап етеді. Бұларды
күнделікті сатып алуға ақша табу үшін есірткіні ұрлау, дәріханаларды бұзу,
жалған рецептерді жасау, азғыру және адам өлтіру сияқты қылмыстарға дейін
барады.
Үшіншіден, нашақорлық ақырында организімнің әлсіруіне, денесінің
салмағын жоғалтуына және физикалық күштерінің құлдырауына әкеледі. Терісі -
сұрлау құрғақ, жердің беті сияқты түске айналып, қозғалыс үйлесімділігі мен
бірқалыптылығының бүзылуы пайда болады.
Организмнің улануы - ішкі мүшелердің, әсіресе соның ішінде бауыр және
бүйрек ауруларының себебі больш табьшады. Сонымен бірге, ішкі тамырға егуде
лас инелер мен щприцтерді қолданғанда жағымсыз салдар пайда болады.
Нашақорларда терінің іріңдеуі, тромбоза - қан тамырларының салқындауы,
сонымен бірге жұқпалы аурулар, мысалы гепатит, көп кездеседі.
Нашақорлар арасында жезөкшелілік, гомосексуалистік және басқада
сексуалдық ауытқушылыктар кең тараған. Импотентік аурудың көрсеткіші өте
жоғары, көбісі жыныстықпен
ауырады. 1984-1985 жылдары әлі ғылыми зерттеліп жетілмеген эпидемия кең
етек жайды. Организмнің иммундік жүйссі бұзыльш, қорытындысында адам кез-
келген хал-жағдайларға душар болады, микроорганизмнің алдында әлсіз
болатын. сондықтан бұл ауру СПИД - деп аталады, (яғни, синдром пробретения
иммуно дефицита). Бүл ауру ең негізгі екі жолмен жұғуы мүмкін - жыныстық
немесе кан құю арқылы.
Нашақорларға жезөкшелілік және сол сияқты көптеген басқа да бұрмалау
қасиеттері тән болғандықтан, олар жай қарапайым адамдарға қарағанда СПИД
ауруларымен ауруы 2 есе қауіпті, өйткені деректерге сүйенетін болсақ СПИД-
пен ауыратындардың көбісі (барлығы десек те болады) - гомосексуалистер мен
нашақорлар. СПИД ауруынан емделу мүмкін емес болғандықтан, бұл дертпен
ауырғандар ақырында өледі. Сондықтан нашақор есірткіден өлу керек болса,
СПИД-пен ауырған жагдайда ол ажалынан немесе күнінен бұрын өледі.
Нашақорлардың есірткінің дозасын үлкейтіп, оның саддарынан қатты уланып,
сандырақтап, ломкалар болып, соңында өліммен аяқталатын жағдайлар сирек
кездеспейді емес. Статистика бойынша Казақстанда жыл сайын передазировкадан
кем дегенде 3 адам өледі.
Наркотизмде — нашақорлық ауруы сияқты нашақорлыкпен тығыз байланысты
әлеуметтік құбылыс, бірақ бұл жеке топтардың есірткіні маңызды түрде сатып
алып, жеке қолданатын түрі болып табылады.
Зандылық жүзінде есірткіні пайдаланудың дамуына әсер ететін және
маңызды ролін - мода, еліктеушілік, конформизм сияқты әлеуметтік,
психикалық феномендер атқарады және онымен тығыз байланыста болады.
"Наркотизм" түсінігі нашакорлық түсінігінен ғылыми және
тәжірибе жағынан ерекшеле
неді.
Біріншіден, ол мәселелерді шешуіне қажетті кешенді
әдістемелердің жүзеге асырылуын бағдарлайды.
Нашақорлық нақты белгіленген медициналық аспектісі бар, басқа бір
деңгейге (дәрежеге) өткен кезде тану құбылысы және тәжірибе күресі өте-
мөте медициналық жиналыстарда ғана емес, сонымен бірге әлеуметтік
басқарушылықты, ұйымшылдықты талап етеді. Нақты белгіленген
медициналық тұрғысы бар нашақорлық құбылысты тану және күресу
тәжірибесіне өткен кезде өте-мөте медициналық отырыстарды ғана емес,
сонымен бірге әлеуметтік басқарушылықты, ұйымшылдықты және тағыда
басқаларын талап етеді.
Екіншіден, айтылған түсініс ауруларды туғызушы нақты жағдайлар мен
себептерден наркотизмнің себептерінің түсінігіне өтіп кетуге болмайды.
Үшіншіден, осындай ерекшеліктерді тағы да сол аспектіде, яғни әлеуметтік
пен есірткіні күрделі қолдануды, яғни, наркотизімді - медициналық көмекті
қажет ететін нашақорлық ауруымен араластыруға болмайтынын бекітемін.
Төртіншіден, жеке адамның алдына қойылған жанжалды шешуден кетіп қалу
әрекетін жасаудан тұратын, есірткілерді қолданудың нақты жағдайларының
негізінде наркотизм және нашақорлық мәселелері айырықша. Әдеби таңдарға
және элепирикалық зерттеу материалдарының тұрақтануына мүмкіндік береді.
Әлеуметтік сұрастыруларымен келісе отырып, 43%
жағдайларында жас адамдар, олар өздерінің есірткімен
байланысқанын оған деген сезімінің, қызу құштарлығының
асқынуымен түсіндіреді, ал 17% жалғыздықтан және жеке
мақсатсыздықтан, ниетсіздіктен деп түсіндіреді.
Наркотизмнің әлеуметтік жаратылысы құбылмалы (әр қоғамда оның әр даму
кезеңі де өзіндік кешендік себептері мен елеулі байланыстары), жайылу
дәрежесі, есірткілік тәуелділік түрі арнайы кезеңдеріне типті (мыс:
олиомания, гашишимизм ит.д.).
Адам көшпелі өмірінін отырықшылық тұрмысына көшкеннен бері егіншілікпен
айналысып келеді. Егіншілікпен айналысқаннан кейін өзі пайдаланатын және
пайдалану салдарынан есеңгірететін кейбір есірткілік эффект беретін
заттарды ашты. Дегенмен практикада бұл заттардың адам дамуының ерте
кезеңдерінде де бұл есірткі заттарды қолдану қоғамның дамуына қауіпті
екенін түсініп, олардың қолданылуын әр дайым шектеп, қадағалап отыруға
тырысқан. Егер халық аңыздарына қарасақ, XIII ғасырда өмір кешкен Бейбарыс
Сұлтанда сол кезде қайыр шахарында үнді сорасынан алынатын (гашиш)
есірткілерді жойып отырып, от басьн талақ еткендермен аяусыз күрес
жүргізген екен.
Қоғамның нашақорларға жағымсыз қарым-қатынасы олардың дамуын шектеуге,
есірткі заттарын медициналық емес мақсаттарда қолдануына, өндіруіне, жоюына
тыйым салуына бағытталган бірінші, жеке елдерде, кейін халықаралық заңдар,
келісімдер және конвенциялар шықты. Опиіндік, нашақорлық -адам тарихының ең
ертеректен келе жатқан түрі. Ол қабылданатын дәрілердің көкнөрдән және
көкнөрдің өзінен дайындалатын түрі.
1806 жылы Наполеон соғысында соғысқан әскери химик Сеген Морфийді опитден
бөліп шығарды, бірақ та бұл ашылу тек қана Сегенді емес, сонымен бірге
қаншама ағылшындарды, мыс морфийді тері астына жіберуге ұсыныс еткен Вудта
"жазаланды.
1875 жылы "Морфинизм" деген термин пайда болды. Морфинистер тез
жүдейді, қартаяды, жыныстық қатынасқа қызығушылығы жоғалады, ақыл-есі
бұзылады, шығармашылық өнімділігі бірден төмендейді, едіреңдеген жүріс
пайда болады, бауыр және бүйрек аурулары тез дамиды. Олар есірткілердің
мөлшерін үнемі көбейтуді талап ететіндіктен, тәртіп бұзушылық жолдарына тез
барады.1
Нашақорлықтың қарасораны пайдаланумен байланысты дүние жүзінің көп
жерлерінде өсетін, біздің Қазақстанның Шу даласында жиі кездесетін түрі
бар. Мұның құрамында оның лақап шалықтар шақыратын канна - бионадиками атты
заттар бар. Гашин, анаша, қарасора - бұлардың барлығы есірткі қарасораның
әр түрлі түрлерінде болатын есірткілік заттардыц синонимі көп.
Опиіндік нашақорлық пен салыстырғанда қарасораны қабылдау
нашақорлығында бірінші орында адам психикалық тәуелді болады, ал физикалық
төуелділігі аз-маз болады, сондықган нашақор анашадан, дәрігердің
көмегінсіз оңай бас тарта алады, әрине, егер ол осы есірткіні қабылдауда
сорып алмаса. Егер опиндік жәнс гашиштік нашақорлық бұрыннан белгілі болса,
онда есірткінің түрлерін салыстырғанда дәрілерді жинақтаумен байланысты
жақында пайда болады. Мысалыға, кейбір синтетикалық дәрі-дәрмектерді үлкен
дозода қабылдағанда жылжымпаздық және эмоционалдық қызығушылық, жағымды
сезімдер пайда болады. Мұндай жағдай 3-5 сағатқа созылады, кейін
бейжайсыздықпен, көңіл-күйінің күрт төмендеуімен, н ашақорды осы
дәрілерді қайта қабылдауын мәжбүрлейтін сезімдерге айналады. Нашақорлық
тез дамиды, нашақорлар
' Лсвин М.Б.. Лсвин Б.М. Н;Ірком;шия и инркоманы. М, 1997.
бірден арықтап, терісі сұрланып, көздері үңірейіп, ауық-ауык қорқыныштар,
үрейлер, жөне аңду идеялары болады. Бұрыннан кофеистер мен теистер бар,
олар әсіресе сотталғандардың арасында көп болады. Кофеистер - үлкен
мөлшерде кофе ішеді, ал теистер - шай ішеді. Шайдың үлкен қоспасы - чефир
деп аталады. Бүл нашақорлықтың жеңіл түрі, дегенмен мұнда да аз құмарлық
бар. Теистерде, кофиестерде жүрек түтікшелердің ауруынан өледі.
Нашақорлықтың тағы бір түрі дәрі-дәрмекті қабылдағаннан
кейін снатворныйдың шарттастық әсер ететін түрі бар. Бұларда
физикалык және психикалық тәуелділік ондай күшті емес,
сондықтан бұдан нашақорлар өздері емделеді. Ертеден келе
жатқан коканиндік нашақорлық бар. Кокаинистерде жиі
шалықтаулар, көңіл-күінің жоғары болуы, өзінің
мүмкіншіліктерін асыра бағалау, бейжайлық, аппетитінің жоғалуы, жүдеулік,
ұйқысыздық, физиологиялық құштарлығың болмауы жиі кездеседі. Кокаин
организмде тез үйлесетіндіктен, нашақорлар (кокаинестер) оны жиі
қабылдануына тура келеді.
Нашақорлық біздің елімізде соңғы 10 жыл бойы көп өрістендігі бір деңгей
де түр. Бірақта 90-жылдарынаң басқа кездері нашакордың дамуының ең әйгілі
кездері екендігі халықаралық қорғау органдарының жөне сонымен бірге
денсаулык сақтау мекемелерінің бақылауымен дәлелденген. Есірткілерді
медициналық емес мақсатта қолданатын тұлғалардың саны жылдан-жылға көбеюде.
Қазақстан Республикасының ішкі істер органдарының және денсаулық
мекемелерінің есептік тіркеуінде 26 мыңға жуық адам туралы, «нашақорлық
диагнозымен - 10 мыңнан жоғары адам тұрды. Бірақ та бұл ресми деректерді
мамандар шындықтан тіптен алыс дейді. Мамандардың мәлімдемесі бойынша
Қазақстанда жалпы
халықтың 1,3% нашақор дейді. Бұл мәлімдеменің негізгі қауіптілігі болып
берілген санның 65 %-зьт 30-дан төмен жас адамдар, ал әр 14-адам кәмелетке
толмағандар болып табылады. Алуан деректер арасындагы жастардың есірткі
жөне есеңгіртетін заттарды қабылдауға апаратын батылдықтың негізгі ролін
атқаратындар, жас ұрпақтың калыптасуы мен тәрбиеленуінде, оның
жекелілігінде және қоршаған ортамен өзара қатынасындағы мінез-құлқының
қалыптасуында. Бұл 3 дерек өзара тығыз байланыста. Дегенмен қалыптасу және
басқада жағымсыз көріністер сияқты ұнамсыз қасиеттердің барысында, олар
есірткілік және есеңгіртетін заттар мен танысуын елеулі түрде жоғарылатады
(мысалы: темекі шегу, ішімдік ішу толық айтқанда әлеуметке қарсы
әрекеттер). Жанұядағы, мектептегі, мектепке дейінгі мекемелерде беретін
тәрбиелердегі кемістіктер жеке баланың өз жасына сай нормалардан ауытқып,
дұрыс емес қалыптасуына әкелетіндігі белгілі, ал қалыптасулар болса оның
қоршаған ортамен озара. қатынасының бұзылуына әкеледі.
Әлеуметтік сұрастыруларға қарай жастардың көбі 26-28%-зы есірткілермен
қатынасын арнайы шығармалар, порнографиялык және нашақорлық насихаттармен
түсіндіреді. Қоғамда әрекеттерді жасауға мүмкіндік беретін, және әсер
ететін немесе есірткілермен қатынасуына қысым көрсететін достар мен
таныстар деп түсіндіреді.
Жалпы нашақорлықпен ауыратындардың көбісі әсіресе жасөспірімдер жасына
қасиеті - психологиялық піспегендік, бұл тек аса итерлі түрде. Жас адамның
есірткіге бейімділігі көбінесе оның жүйкесінің негіздерімен анықталады.
Жасөспірім нашақордың арасында кішкентай кезінде тілек талаптарын
қанағаттандырмағанда немесе оларды қанағаттандыра
алмағандықтың қорытындысы жүйкелік сипаттары дұрыс қалыптаспағандығы.
Физикалық даму кезінде тұлғаның жүйкелік құнды калыптасуы жетіспейді,
сонымен қатар құнды бағдарлау, ерікті бақылау, адамгершілік мінез-құлқы
сияқты түсініктерді де қоса отырып, қазіргі біздің заманымызда нашақорлық
тек қана халықаралық проблема болып қана қоймай, сонымен бірге әлемдік
проблема екені бөрімізге әйгілі. Әр елде оның өзіндік арнайы себептері және
негіздері бар. Дегенмен ауқымды сипаттағы беталысты елемеу оғаш болар еді.
Осы беталыстардан тыс қандай да болмасын мемлекеттің, соның ішінде
халықаралық есірткі саудасы ішкі жағдайымызға әсері елеулі еместігіне
қарамастан есірткінің дамуын әрең түсіндіруге болады.
"Үй жүмыстарымен" шектелмеуге тағы да бір негіз болатын тұжырымы, бұл әр
түрлі елдермен аймақтардың нашақорлықтың ұлттық дәстүрлер мен мәдени,
географиялык, әлеуметтік-экономикалық, саясаттық негіздермен, адамдардың
өмірдегі жай-күйімен, қоғамдық дамуының динамикасы мен байланысын түсінуге
көмектеседі.
Нашақорлық өз заманының алғашқы үлкен көрінісін жер шарының Батыс
елдері Құрама Штаттарында алғаны белгілі. 60-шы жылдардың бастапқы
кезеңіндерінде онда есірткілік тәуелділіктен қайғырғандардың тіркелген саны
көп болды, соның ішінде емдік мақсатында негізгі түрі морфинді
қабылдағандар және өр түрлі дәрі-дәрмектер қабылдау салдарынан пайда
болғандар. Олардыц ішінде "орта класстан" шыққан, әлеумсттік-жетілген орта
және одан жоғарғы жастағы адамдар жиі кездесті. Соңғы 10 жылдықта орта
шетелдік нашақорлардың көрсеткіші танымастай болып өзгерді. Есірткі
қолданатындардың саны неше есе көбейді, бұрынғы санмен салыстырганда ол
теңіздегі бір тамшы құсап қалды. Ұлыбританияда мысалыға 60-шы жылдары
есірткілермен емделінген нашақорлар саны 300-400 ауру тіркелсе, енді 70-ші
жылдары медициналық емес мақсаттарда өз еркімен қабылдағандар саны 10 мыңға
дейін жетті. Әбден іспеттес жағдай ФРГ-да, Голландияда, Францияда, Италияда
және тағыда басқа Батыс Европа елдерінде дамып отырды. Өйстіп нашақорлық
Атлантиканың осы жақтарында көбейді. Көпке ұзамай Европаның Шығысында да
етек жая бастады, 70-ші жылдары дабылды Чехославакия, Польша, Венгрия,
Югославия елдерінде соқты.
Сонымен бірге есірткілер қабылдаудың қатерлі түрлері мен дәстүрлі сала
жайьнда - Индия, Пакистан, Бирма, Тайланд және Азияның басқа да елдерінде,
сонымен қатар Ближний Восток пен Оңтүстік Америкаға да тез сіңді. Өкінішке
орай бұл әлеуметтік індет біздің елімізге жұқпайды деген үмітіміз
ақталмады. Оның Шығысқа қарай әрекеті созылған және созылуда.
Дүние жүзілік денсаулық сақтау мекемелерінің бағасы
бойынша қазір дүние жүзінде нашақорлардың жалпы саны шамамен 48
млн.адам, сонымен қатар кәмелетке толмағандар мен жастар арасындағы
көрсеткіште көтерілді және есірткілердің контрабандасы мен саудасы
да өсуде. Шымкенттің тек өзінде -медициналық емес мақсатта есітркі және
психотропты заттарды қабылдайтьн 22 мың адам ресми тіркелді, ал
ресми емес жағдайда бұл көрсеткіші 30 мың адамға дейін көтерілді.
Қазіргі кезде қолдағы тікелей байланыс арасындағы
наркотизм сатыларын бекітумен және есірткілердің заңсыз айналымымен
құбылыста, және бір жағынан наркотизм бизнесі, екінші жағынан
қылмыстылықтың өсуімен тұрақтандыруға болады. Есірткімен және
құрамында есірткі заттары бар дәрі-дәрмектерді сатып-алу мақсатымен
байланысты қылмыстылардың саны танжылмай өсуде.
Жыл сайын тіркелетін қылмыстардың 25-30 тоннаға жақын есірткі шикізаты
алынады. 1996 жылы Қазақстан Республикасында есірткілік қылмыстарды қозғау
жайында ,даму қарқыны 20%-ға дейін жетті. Қалыптасқан деректерге сай
1997жылы халықаралық қорғау органдарымен мемлекетте есірткімен байланысты
22 мың халықаралық бұзушылық анықталды.
Соның ішінде: 15 мыңға жуығына қылмыстық іс қозғалды, шартты өтуімен
байланысты - 1344, күрделі мөлшерде- 598. 2000 жылдың тек қана бірінші 2
айында халықаралық қорғау органдары мен есірткі және психотропты заттардың.
айналымымен 3621 қылмыс тіркелді. 1999 жылы іспеттес кезеңмен салыстырғанда
бұл көрсеткіш 11,4%-ға көбейді. Есірткімен байланысты қылмыстарды орындаған
2914 адам ұсталды, бұл жерде тенденцияның жоғарлауы байқалуы мүмкін.1999
жылдың бірінші айларында өтімге байланысты 25 процент іс қозғалды, бұл
1998 жылға қарағанда көп.
Алаңдаушылар негізі арқасында наркотизмнің мұнда тек қана жұғымды
ортамен немесе қылмыстылықтың әлеуметтік процесске әсерін
бағалаушылығыменен шығады, дегенмен есірткі саудасы өзінше көбінесе елеулі
саналайды, жағымсыз сапаның қосылуын-әсіресе оның, ұйымдасқан бөлігінде.
Қылмыстық топтар мен қоғамдастарды көбінесе криминал әлемінің биліктен
жемқор лауазымдар және сонымен бірге халықаралық қорғау орындарының
қызметкерлері немесе бұрынғы қызметкерлері басқарады.
2-тарау. Есірткі және психотроптық заттарды бақылауды жүзеге асырудың
кұқықтық нормаларының даму тарихы.
Адамдар ғасырлар бойы қиындықтарын жеңілдейтін, яғни басқаша айтқанда
түрлі ес ауыстыратын заттарды пайдалану арқылы өзі қорқатын нөрседен өзін
аулақ ұстау, сөйтіп өзіне түскен қиындықты жеңілдету, сол арқылы өзін
рахаттандыру әдістерін іздеп келді. Мысалы, Үндістан елдерінде каннабисс
жапырақтарын түтыну салты болған, Оңтүстік Америкадағы үнділер коктың
жапырақтарын жеген, Оңтүстік -Шығыс Азияда түрлі опиаттарды (опиум, гашиш
және басқаларын) тұтыну кең, тараған.
Есірткі заттарын осы сияқты медициналық емес жолдар мен тұтыну көп
болмаған және ол ұлттық және діни салттармен түсіндірілген. ХІХ-ХХ
ғасырларда мұндай тұтынудың көрсеткіші бірте-бірте ұлғайып, кептеген
елдердің бүгінгі әлеуметтік проблемаларының сипатын алып отыр. Есірткіні
пайдаланудың мұндай деңгейі меніңше бұл ғасырда ғылымның күшті дамуымен
әлемдік ескі көз қарастардың сыны, қалалардың жедел қарқынмен дамып, ал
адамдардың армандарына қарай алға басардағы ашы ақиқатка соқпай кенгер жол
іздеуінен туып отыр деп түсіндіруге болатын сияқты. Өйткені, тап сол XIX
ғасырда есірткіні дәстүрлі пайдалану (Үндістан, Оңтүстік-Шығыс Азия) Батыс
Европада, АҚШ-та пайда бола бастады. Бұл жерде мынадай бір жағдайды атап
өтпеске болмайды, "есірткілер отанында" оны тұтыну дәстүрге айналған бола
тұрса да, діни де әлеуметтік қуатты жетістігі, тіптен бір ретте жазылмаған
заңдармен шектелгендігі. Ал, Еуропа елдері мен Америкада мұндай болған жоқ.
Алайда, көп ұзамай-ақ шұғыл түрдс, бұл қоғамдық қатынастарды реттеу үшін
ықпалды да, тиімді де заңдар
шығару қажеттілігі туды. Сонымен, 1845 жылы Францияда есірткі заттары
туралы заң, одан соң АҚШ-тьң бір қатар штаттарында есірткіге қарсы және
осыған ұқсас қаулылар қабылданды.
Еуропа мен Солтүстік Америкаға есірткі контрабандасын жасауға байланысты
есірткі заттарына қарсы күреске халықаралық шаралар қабылдау мөселесі
тұрды. 1909 жылғы 13 мемлекеттің өкілі қатыскан Шанхай опиумдық комиссиясы
бұл бағыттағы алғашқы акциясы болды. ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Маскүнемдiкке, алкоголизмге, нашақорлыққа және есiрткi құмарлыққа қарсы күрестi күшейту жөнiндегi шаралар туралы19 бет
Нашақорлық пен есірткі4 бет
Қазақстан Республикасында нашақорлыққа және есірткі бизнесіне қарсы күрестің 2006-2014 жылдарға арналған стратегиясы30 бет
Аддиктивтіліктің түрлеріне психологиялық талдау8 бет
Есiрткi, психотроптық заттар, прекурсорлар және олардың заңсыз айналымы мен терiс пайдаланылуына қарсы iс-қимыл шаралары туралы78 бет
Есірткі — адамзаттың жауы!7 бет
Есірткіге еліткен елдің ертеңі күмәнді12 бет
Есірткілік пен есірткі бизнесінің алдын алу мен жолын кесудегі ішкі істер органдарының қызметін ұйымдастыру77 бет
Ессіз құмарлық - денсаулықтың жауы 4 бет
Жасөспірімдердің есірткі қолдануына қарсы кеңес берудің психологиялық маңыздылығы89 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь