Журналистік шығармашылықтағы интерактивтілік қырлары

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

I. Интерактивтілік интернет технологиясының басты ерекшелігі ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.1. Интернеттің ақпараттық жүйедегі жаңалығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.2. Қазақ интернетінің проблемалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

II. Журналистік шығармашылықтағы интерактивтілік қырлары ... .
2.1. Аудиториямен байланыстағы пәрменді құрал ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2. Мемлекеттік тілдегі БАҚ сайттары және олардағы екіжақты байланыстың қолданысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Сілтемелер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Кіріспе
Өз тарихында түрлі дәуірлер мен формацияларды бастан өткізген адамзат баласы жиырмасыншы ғасырдың аяқ шенінде интерактивті ақпарат көздеріне қол жеткізді. Ал XXI ғасыр – ақпараттар тасқынының ғасыры болып саналуда. Яғни, бүгінде «Кім ақпаратты иеленсе, сол әлемді билейді» деген қағида аксиомаға айналып отыр. Жаңа ақпараттық технологиялардың дамуы еліміздің экономикалық, саяси тіпті әлеуметтік өміріне өзгерістер енгізбей қоймады. Еліміз тәуелсіздік алғаннан кейін жаңа ақпараттық революция мейлінше өрістеу үстінде.
Қазіргі таңда біз үшін қашықтықтан басқаруға болатын теледидар, пейджер, радиотелефон немесе параболлдық антенналар жаңалық емес. Адам игілігіндегі электрондық даму да күннен күнге алға жылжуда. Екінші сөзбен айтқанда Интернет тіршілігімізге ентелеп еніп өміріміздің ажырамас бөлігіне айналып отыр. Бүгінгі интернеттің қамту ауқымы кереметтің кереметі. Бұл шындыққа негізделген шеберлік әлемі. Өзінің даму барысында әлемдік тор соңғы жылдары кәсіпкерлік саласында да жаңа мүмкіндіктерге ие болды десек артық айтпаған болар едік. Ақпараттық технологиялардың даму жолында кездесетін қиыншылықтарға қарамастан, интерактивті Интернетті, қолдануға ниеттері зор компаниялардың саны барған сайын арта түсуде. Сонымен бірге Қазақстандағы жаңа технологиялардың аршылды қадалдармен дамуы ел тіршілігіне үлкен реформалық жаңалықтар әкелуде. Бұл дегеніміз қоғамдағы қызметтерді Интернетпен қамтамасыз ету және әлемдік тордың болашағынан зор үміт күту деп қарауға болатын жағдай. Интернет жүйесін пайдалана отырып, үйден шықпай-ақ, көптеген елдерді, қалаларды аралап, музейлерді, кітапханаларды көріп, дүниежүзілік мәдени және ғылыми жетістіктермен танысып, оларға өркениетті елдің азаматы ретінде өз үлесіңізді қосып, өзіңізді дүниенің бір кішкене бөлігі ретінде сезінуге болады. Яғни бұл қашықтық ұғымын ұмытып, планетамыздың кез-келген нүктесінен бір-бірімен бейнелі түрде байланысу мүмкіндігіне қол жеткізіп отырмыз деген сөз.
Бірақ кейбір адамдар әлі күнге дейін кітапханада сарыла отырып деректерді іздеуді дұрыс деп түсінеді. Кітапханада бір күндік уақытты бос өткізгенше, Интернетте бір сағат отырып, сізді қызықтыратын ақпаратты сонау Абай Құнанбаев пен Омар Хайям еңбектерінен бастап, бүгінгі күнгі жаңалықтарға дейін оп оңай біліп алуға болады.
Көп жағдайда, Интернетке кіру кітаптары шашылып жатқан үлкен кітапханаға ұқсас деген пікірлер туындайды. Ал, шын мәнінде Интернет осы айтылғандай ұйымдасудан тұрмайды. Соңғы жылдары мамандар ақпаратты ұйымдастыратын, тіпті әртүрлі компьютерде тұрған файлдардың арасында «шперлинк» бар бағдарлама ойлап шығарды. Жүйелік іздеу механизмі белгілі бір тақырыпқа арналған файлдарды, интернеттің әр компьютерінен табуға болатынын көрсетеді.
Интернетті қолдану кезінде ғана толығымен түсініп білуге болады. Интернетті кітаптары шашылып жатқан кітапхана ретінде елестетудің орнына, мыңдаған бөлмелері мен дәліздері бар үлкен үймен салыстырған жөн. Мысалы: бір бөлмеде мұнай индустриясы туралы ақпарат болса, ол Ислам жөнінде мағлұматы бар бөлмемен байланысады, ал ол бөлме Индонезияның экономикалық дамуы туралы ақпараттар бар бөлмеге әкеледі де, одан Францияның заң жүйесімен байланысып жатады. Әртүрлі байланыстар саны өте көп және оның бәрін Интернет дәліздерімен жүрген кезде ғана табуға болады. Интернетті зерттеу әртүрлі жаңалықтарды ашу процесі болып табылады. Әлемді уысында ұстай бастаған интернеттің ақпарат айдынына келгеніне де біраз болды. Ол сондынымен ақпарат алудың бүкіл жүйесін өзгертті. Журналистің онсыз да жедел қызметі одан сайын жылдамдатылып отыр. Төрткүл дүние ашсаң-алақаныңда, жұмсан-жұдырығында. Әлемнің қай түкпірінде не болып жатқанын интернеттің арқасында сол мезетінде біліп отыратын мүмкіндіктерге жеттік. Коммуникация саласының білікті белсенділері болып табылатын журналистер, аталмыш мәселенің қоғам үшін мейлінше маңыздылығын бірден ұғып, түсініп қойған. Журналистер күн сайынғы жаңалықтарда танымдық сюжет дайындау барысында да интернет мәліметтеріне сүйенеді. Өйткені, бұл-ақпарат алудың ең оңай, әрі тиімді жолы. Қажетті дүниеңді сұратсаң, лездің арасында көлденең тосады. Және де мүше-мүшесімен, жілік-жілігімен алдыңа тартады. Шетінен ал да, пайдалана бер. Бар жұртқа белгілі Ыбырай атамыздың “Өнер білім бар жұрттар” деген өлеңінде “Айшылық алыс жерлерден жылдам хабар алғызды” деген тұжырымы ұялы телефон мен әлемдік тордың сипатына сай келіп тұр. Әдепкіден – ақ интернет мәліметтері бұлжымайтын қағидаға айналды. Өйткені, жаңа дүниенің санаға әсері қашан да ерекше болмақ. Интернет арқылы әлемдік деңгейдегі ірі ақпарат компанияларының деректеріне сүйену мәліметтің маңызын арттыра түсіп отырғандығында дау жоқ. Әсіресе, шет ел жаңалықтарын дайындаушылар дерек көзін халықаралық агенттіктерден алады. Бұл өте дұрыс. Басқаша болуы мүмкін де емес. Менің айтпағым басқа. Қазір қатардағы сюжетті дайындау үшін интернет аралап кететін болдық. Көзімізге бірдеңе іліксе болды, мазмұнын қуалап, аударып-төңкеріп, қайтадан жазып шығамыз. Интернет деректері кейбір мәліметтердің тіпті
дәлелдігін нығыздай түседі.
Десек те интернетте де толып жатқан келеңсіз жайттар да баршылық. Қазір бүкіләлемдік шырмауға тап болмайтын адам жоқ. Жіті қараған кісі интернеттің ақпаратының бәрі алтын емес екенін аңғарады. Мысалы, онда жазылған материалды кейбіреулер оқыған соң, аяқ жағына өз пікірлерін қосып жазады. Мұндай түсініктемелердің көбі былапыт сөзбен толтырылады. Ауызға келгенде құсу, бір-біріне тас ату. Интернеттің осындай да “өнегесі” бар.
Сонымен қатар, компьютердің, модемнің және телефонның көмегімен әлемнің бүкіл кітапханаларын жинап, немесе әлемнің әр бұрышынан оқырмандар табуға мүмкіндік бар екенін түсіну. Біздер, сонымен бірге, ақпараттық кеңістікті біреулер теңізбен, біреулер жедел магистральмен, енді біреулер кітапханаға теңейтінін білуіміз керек. Шын негізінде ақпараттық кеңістікте кітапханадағыдай сілтемелер көмегімен өзіңізге қажетті ақпараттарды тауып, немесе телефон арқылы бізге қажет адаммен байланыса аласыз. Оның көмегімен жаңалықтар мен жарнаманы жариялай аласыз. Бұның бәрі осы интернеттің шапшандығымен жасалатын дүниелер болып саналмақ. Ғаламдық компьютерлік желілерді пайдалану перспективалары шексіз дерлік. Бірақ, Қазақстанда олардың кеңінен қолданылуына байланыс сапасы мен провайдерлер қызметінің қымбаттылығы және қазақ әріптерін дұрыс пайдаланбағаны интернеттің қарқынды дамуына кедергі келтіріп отыр. Диплом жұмысының тақырыбын «Интернеттегі интерактивтілік» деп алуымның себебі, қазіргі қоғамдағы интернеттің рөлін толық зерттеп, ол туралы түсінік беруден басталмақ.
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
.............................................. ... ... ... ... ... ... ақпараттық жүйедегі ... ... ... Журналистік шығармашылықтағы интерактивтілік қырлары .....
2.1. ... ... ... ... ... БАҚ сайттары және олардағы екіжақты байланыстың
қолданысы...................................................................
............
Қорытынды...................................................................
....................................
Сілтемелер ... ... ... ... ... мен ... бастан өткізген адамзат
баласы жиырмасыншы ғасырдың аяқ шенінде интерактивті ақпарат көздеріне қол
жеткізді. Ал XXI ғасыр – ... ... ... ... саналуда.
Яғни, бүгінде «Кім ақпаратты иеленсе, сол ... ... ... ... ... ... Жаңа ... технологиялардың дамуы еліміздің
экономикалық, саяси тіпті әлеуметтік өміріне өзгерістер енгізбей қоймады.
Еліміз тәуелсіздік ... ... жаңа ... ... ... ... ... біз үшін қашықтықтан басқаруға болатын теледидар,
пейджер, радиотелефон ... ... ... ... ... ... электрондық даму да күннен күнге алға жылжуда. Екінші сөзбен
айтқанда Интернет тіршілігімізге ... еніп ... ... ... ... Бүгінгі интернеттің қамту ауқымы кереметтің ... ... ... ... ... ... даму ... әлемдік тор
соңғы жылдары кәсіпкерлік саласында да жаңа мүмкіндіктерге ие ... ... ... ... ... даму жолында кездесетін ... ... ... ... ... зор ... саны ... арта түсуде. Сонымен бірге Қазақстандағы жаңа технологиялардың
аршылды ... ... ел ... ... ... ... Бұл дегеніміз қоғамдағы қызметтерді Интернетпен қамтамасыз ... ... ... ... зор үміт күту деп ... болатын жағдай.
Интернет жүйесін пайдалана отырып, үйден ... ... ... ... ... ... көріп, дүниежүзілік мәдени
және ғылыми жетістіктермен танысып, оларға өркениетті елдің азаматы ретінде
өз ... ... ... ... бір ... бөлігі ретінде сезінуге
болады. Яғни бұл қашықтық ұғымын ... ... ... ... ... түрде байланысу мүмкіндігіне қол жеткізіп
отырмыз деген сөз.
Бірақ кейбір адамдар әлі ... ... ... ... ... ... ... деп түсінеді. Кітапханада бір күндік уақытты бос
өткізгенше, Интернетте бір сағат отырып, сізді қызықтыратын ақпаратты ... ... пен Омар ... ... бастап, бүгінгі күнгі
жаңалықтарға дейін оп оңай ... ... ... ... ... кіру кітаптары шашылып жатқан ... ... ... ... ... Ал, шын ... ... осы
айтылғандай ұйымдасудан тұрмайды. Соңғы жылдары ... ... ... әртүрлі компьютерде тұрған файлдардың арасында
«шперлинк» бар бағдарлама ойлап шығарды. Жүйелік іздеу ... ... ... ... ... интернеттің әр компьютерінен ... ... ... ... ғана толығымен түсініп білуге болады.
Интернетті кітаптары шашылып жатқан кітапхана ретінде елестетудің ... ... мен ... бар ... ... салыстырған жөн. Мысалы:
бір бөлмеде ... ... ... ... ... ... жөнінде мағлұматы бар бөлмемен байланысады, ... ... ... ... ... туралы ақпараттар бар бөлмеге
әкеледі де, одан Францияның заң ... ... ... Әртүрлі
байланыстар саны өте көп және оның бәрін Интернет ... ... ... ... болады. Интернетті зерттеу әртүрлі ... ашу ... ... ... уысында ұстай бастаған интернеттің ақпарат айдынына
келгеніне де ... ... Ол ... ақпарат алудың бүкіл жүйесін
өзгертті. ... ... да ... ... одан ... ... Төрткүл дүние ашсаң-алақаныңда, жұмсан-жұдырығында. Әлемнің қай
түкпірінде не болып ... ... ... сол ... ... ... жеттік. Коммуникация саласының білікті
белсенділері болып табылатын ... ... ... қоғам үшін
мейлінше маңыздылығын бірден ұғып, түсініп қойған. Журналистер күн ... ... ... ... ... да интернет мәліметтеріне
сүйенеді. Өйткені, бұл-ақпарат алудың ең ... әрі ... ... ... ... ... арасында көлденең тосады. Және де мүше-мүшесімен,
жілік-жілігімен алдыңа тартады. Шетінен ал да, ... бер. Бар ... ... ... ... ... бар жұрттар” деген өлеңінде “Айшылық
алыс жерлерден жылдам хабар алғызды” деген ... ұялы ... ... ... ... сай ... тұр. Әдепкіден – ақ интернет мәліметтері
бұлжымайтын қағидаға айналды. Өйткені, жаңа дүниенің санаға әсері қашан да
ерекше ... ... ... ... ... ірі ақпарат
компанияларының ... ... ... ... ... ... дау жоқ. ... шет ел жаңалықтарын дайындаушылар дерек
көзін халықаралық агенттіктерден алады. Бұл өте дұрыс. Басқаша болуы ... ... ... ... басқа. Қазір қатардағы сюжетті ... ... ... ... болдық. Көзімізге бірдеңе іліксе болды, мазмұнын
қуалап, аударып-төңкеріп, қайтадан жазып ... ... ... ... ... ... ... те интернетте де толып жатқан келеңсіз жайттар да баршылық.
Қазір бүкіләлемдік шырмауға тап болмайтын адам жоқ. Жіті ... ... ... бәрі ... емес ... аңғарады. Мысалы, онда
жазылған материалды кейбіреулер оқыған соң, аяқ жағына өз ... ... ... ... көбі ... сөзбен толтырылады. Ауызға
келгенде құсу, бір-біріне тас ату. Интернеттің осындай да “өнегесі” бар.
Сонымен қатар, компьютердің, ... және ... ... ... ... жинап, немесе әлемнің әр бұрышынан оқырмандар
табуға мүмкіндік бар ... ... ... ... ... ... біреулер теңізбен, біреулер жедел магистральмен, енді біреулер
кітапханаға теңейтінін ... ... Шын ... ... ... сілтемелер көмегімен өзіңізге қажетті ақпараттарды тауып,
немесе телефон ... ... ... ... ... аласыз. Оның көмегімен
жаңалықтар мен жарнаманы жариялай аласыз. ... бәрі осы ... ... дүниелер болып саналмақ. Ғаламдық компьютерлік
желілерді пайдалану ... ... ... ... ... ... қолданылуына байланыс сапасы мен провайдерлер қызметінің
қымбаттылығы және қазақ әріптерін дұрыс пайдаланбағаны интернеттің ... ... ... ... ... ... тақырыбын «Интернеттегі
интерактивтілік» деп алуымның себебі, қазіргі қоғамдағы интернеттің рөлін
толық зерттеп, ол ... ... ... ... ... ... технологиясының басты ерекшелігі ретінде.
ХХ ғасырдың аяғы ... ... ... ... ... мен жалпылай жүйенің дамуымен бізге әйгілі. Бұл ... ... тек ... ... естіп білуге болатын. “Уақыт бәріне сыншы”
демекші, егемендігіміз елестен ... ... ... ... ... да тәй-тәй басып келе бастады. Себебі, қоғамға ең басты
қажеттілік ол ... ... Жай ғана ... емес, әрі жылдам,
әрі оперативті. Ал, аталмыш, ... ... ... бәрі ... ... ... даму ... елімізге интернет
жүйесі басында міндеттеліп енгізіліп жатқандығы байқалса, ... ... ... өз ... көзге елестету мүмкін болмай қалды.
Жаңа ақпараттық технологиялар ұғымына күнделікті қолданыстағы компюьтерден
өзге микроэлектрониканы, ... және ... ұялы ... ... ... ... ... ақпараттық қорлары және басқа да
байланыс түрлерін жатқызамыз. Мәселен, біз ... ... ... ... ... жер ... ... кетеміз. Оған бұрынғыдай ... ... ... шет елдерге барудың қажеті жоқ. Тек бір ... ... ... ... ... ... ... алуға зор
мүмкіндіктер туды.
Интернеттің көптеген қызмет түрлері бар. Олардың ішіндегі ... ... WWW, FTP, Telnet, т.б. Ал ... ... ... E-mail, Usenet, ICQ, IRC, IP-телефония және ... әр ... бабы ... ... немесе алмасудың әр
түрлі функцияларын атқарады, оның үстіне олардың ... ... ... ... туындап жатады. Олардың қазіргі желілерде жұмыс істейтін
негізгілерінің ... ... ... ... (World Wide ... ... - ... гипермәтіндік
ақпарат іздеу жүйесі, оны Web деп те атай ... ... ... ... ... жеке ... меншігіндегі WWW-сервер
немесе Web-сервер деп аталатын жеке ... ... ... ... ... сілтемелер арқылы тұтынушы адам олардың
бірінен екіншісіне ауыса береді. WWW мен оның бағдарламалық жабдықтары ... ен ... әрі ... бар ... WWW ... ... ... хаттамасы. HTTP (Hyper Text Transfer ... ... ... ал оның ішкі ... ... ... HTML (Hyper Text Markup ... тілі көмегімен
құрастырылады.
WWW мәліметтермен жұмыс істеу үшін ағылшынша browsers («browse»-қарап
шығу, ... яғни ... ... ... ... деп аталатын
программалар ... ... ... Microsoft Internet Explorer,
Netscape Navigator тәрізді броузерлер жиі қолданылып жүр.
FTP. Қашықта орналасқан машинаның каталоктарымен және ... ... ... (File TransferProtocol-файлдарды тасымалдау
хаттамасы) мен ... ... ... FTP ... ... мен ... көріп, олардың ... ... ... ... ... жаңартуға мүмкіндік береді.
Telnet. Бұл термин арқылы клиенттің алыстағы сервер – ... ... ... ... мен ... ... ... кейін тұтынушы қашықтықтағы компьютердің операциялық жүйесіне
кіріп, сондағы ... ... өз ... ... ... алады.
E-mail. Бұл электрондық поштаның ағылшынша ... ол – ... ... ... ... ... ен негізгісі.
Электрондық пошта көмегімен барлық құрылықтарда тұратын ... бір ... ... мен ... ... ... жүйесінің бірнеше анықтамалары бар, олар – тармақталған
дискуссия ... ... ... ... ... ... айырмашылығы - мәліметті бір адамға ғана емес, бірнеше ... ... ... ... Әр ... ... ... конференцияға қатысушылар тең құқықты болып ... ... бір ... ... ... ... ... оның өзіндік адресі болады, мұндағы қарастыратын мәселелер аумағы
әртүрлі бола ... - өте ... ... (бір ... ... ... тек
бір ғана сұраққа дейін (мысалы, филателия) қамтылады.
ISQ (I seek you-мен сені ... — желі ... ... ... ... хат-хабарлармен алмасып, бірден чат(chat-әңгіме)
құрып, файл жіберіп, әңгімелесуге мүмкіндік беретін қызмет ... ... Relay Chat) - ... ... ... ... бір ... тұтынушылардың бір-бірімен әңгіме-дүкен құруға болатын
қызметі. IRC-серверлері мен IRC— клиенттері көмегімен ... ... ... ... етуді перне тақтадағы сөздерді теру ... ... ... ... ... ... ... алмасуды өте
тиімді деп айтуға болмас, TCP\IP хаттамалары негізінде ... ... жеке бір түрі ... ... ... ... ... (аудиофайлдар
жасау сияқты) түрлендіріледі де желідегі ... ... ... ... ... ... ... байланысының ұлттық
операторы болып саналатың ... ... осы ... түрін
практикада пайдаланып жүр. \1\ Балапанов Интернеттің осындай қызмет
түрлерінің арқасында ... ... ... ... ... ... ... белгілі.
Интернет дегеніміз не? Интернет-бүкіл әлемдегі миллиондаған шағын
компьютерлік ... ... ... ... ... ... тор. ... тор хаттама деп аталатын ... ... ... ... ... ... сурет, аудио,
бейнематериалдар сияқты өте үлкен ақпарат көздерін сақтайды.
Желіні ... ... ... ... ... электронды пошта,
желілік әңгімелесу және дискуссиялық топтар ... ... ... ең
негізгі талап-байланыс арналары елеулі өзгерістерге ұшырағанмен, кез-келген
жағдайда информацияны бір орыннан екінші орынға сенімді ... ... ... ... Желі ... ... ... істен шықса
да, қалғандары өз жұмысын атқара алатын қалыпта қалуы тиіс. ... ... мен оның ... ... ... ... тасымалдаудың жаңа түрі, пакеттерді коммутациялау технологиясы
пайда болды. Оның өзгелерден ... ... ... жоғарылығы, сенімділігі және икемді жұмыс істеуі болып
табылады.
Пакеттерді коммуникациялау принципі тасымалданатын мәліметті ... ... ... ... ... ... жеткізілетін
пунктке дейінгі аралықтарда орналасқан ... ... ... ... бір-бірінен тәуелсіз, тек өзіне тән байланыс арналары
арқылы ... ... ... етіп ұйымдастырылды. Бір
мәліметті құрайтын әрбір пакет баратын пунктіне тек өз ... ... ... ... пунктінде пакеттер қайтадан біртұтас мәліметке
біріктіріліп, өз иесіне, яғни ... ... ... тиіс ... басқару ісінің өте сенімді жұмыс істеуін ... ... ... бір ... ... ... түйінді компьютерлер
бірдей тең құқықты болып жасалды. Яғни, әрбір желі ... ... ... ... істерін атқару мен қатар басқа тораптардан
келіп түскен хабарды ары қарай ... ... ... ... адрестеу
(маршруттау) ісін де жүргізе алатын еді.
Осындай жаңа технологиялар өте жемісті нәтиже беріп, бұл ... жылы ... ... ... ғылыми және білім орталықтарын
біріктірген ARPANET желісінің ұйымдастырылуына ... ... ... ... ... ... аралықтары) - желілерді біріктіру термині пайда
болды.
Сонымен, Интернет-барлық жүйелері хаттама деп ... ... яғни ... ... ... ... ... (глобальды)
компьютерлік желі. \2\ Балапанов.
Диалогқа шақыратын корпоративті сайт.
Қазіргі ... ... ... ... ... PR – ... ... формасы ақпараттық тасқын
корпоративті сайттардың дамуын және промоушн ... яғни ... ... ... ... ... ... Әрбір сайттың
ерекшелігі жасаушылар мен әкімшіліктердің алдында тұрған ... ... ... ... ... керек. Сол сияқты жарнаманы
орналастыру кезінде де мән ... ... ... ... ... тұтынушыға тек компания жайлы мәлімет, тарихы, қаржылық ... және ... мен ... ... ... сайттың негізгі
қызметі үлкен мәтін көлемін сыйғызу емес. Сайт ең ... ... ... ... ... ... сайт ... бойынша
мынандай ақпарат блоктарынан тұрады:
- компания тарихы;
- компанияның жетекшілігі мен құрылымы;
- тұтынушыларға компанияның бірінші басшының атынан ... ... ... мен ... ... есеп және ... қаржылық көрсеткіштері;
- компания жаңалығы, баспасөз ... ... ... ... жиі қойылатын сұрақтар және оларға жауап;
- кері байланыс;
Әсіресе, соңғы блокты ... ... ... ... блок ... қарастыруға болады. Кері байланыстың
мүмкіндіктерін кеңейту үшін кейбір корпаративті сайттар қосымша ресурстарды
пайдаланады:
- тұынушы үшін ... ... ... ... ... сұрақ (басшыға да қойылуы
мүмкін);
- чаттар;
- видеоконференциялар;
- рейтингтер және ... ... ... ... ... көрсетеді. Қоғамды
ақпарттандыруда, соның ішінде компанияның имиджін, кері ... PR ... осы ... ... мүмкін. Сонымен
бірге интернет компаниялардың халыққа әсер ... ғана ... ... ... ... ... етеді. Бұған интернет арқылы ... ... ... ... ... ... болады. 25 жасар мұғалім
таңертең интернет – кафеге кіреді. ... ... ... кофені бізден ғана іше аласыз”- деген сөзді оқиды, алайда,
оның өзінің ойлаған кофесі болмай шығады. ... ... ... барлығын
сын-ескертпе айтуға шақырады. Басында сайтқа 5-10 адам кіреді, кейін өзінің
сайтын “Yahoo!” атты іздейтін жүйеге орналастырған да, күн ... ... өз ... ... болды. Осы бір мысалдан ғана интернеттің
қоғамдық пікір ... ... ... PR ... желіні
өздерінің жаңа технологиясын іске асыру үшін ... ... ... ... ... ... ... баспасөз парақтарын тарату
және электронды пошта арқылы басқа ақпарттарды ICQ ... ... ... тілдесу жаһандық желінің мүмкіндігін PR мамандардың
жұмысын тездетіп, уақытын ... ... ... ... және
коммуникация жүйесінде қолданудың басым әдіс.
Microsoft сарапшыларының пікірінше ақпарат жұмысы индустриалды дамыған
елдерде ішкі өнімнің 50-60% құрайды ... Бұл ... ... негізінде
жатқан мәселе компьютерлік ... ... ... ... мен ... ... “электрондық жүйке жүйесін”
туғызады. Осыған Билл Гейтс “Ой ... мен ... ... ... ... ... атты ... жазды. “Электрондық жүйке ... ... ... ... ... Билл ... ... көшуге шақырады. Оның ойынша ХХI ғасырда бизнестің іргелі ... ... ... ... өзгертеді. Бұл жерде e-commerce, ... ... ... ... ... ... жүйке жүйесі
желідегі бірнеше жүйелерге бөлінеді:
- базалық операцияны қамтамасыз ету;
- тұтынушымен өзара қарым-қатынас процесін іске асыру;
- іскерлік рефлекстердің өміршеңдігін ... ... ... ... стратегиямен жүру.
Бір ұйымның электрондық жүйке жүйесінің ... ашық ... ... және ... ... ... жүйесімен” қиылысады.
Intranet-Extranet-Internet баспалдақтары бойынша белсенді ... ... ... ... жаңа ... ... Веб - хабарламалардың негізгі белгілері төмендегідей:
- желі ресурсындағы аудитория құрамының тұрақты ... ... ... ... ... интерактивті мүмкіндігіне сәйкес кері байланыстың болуы;
- өзіндік субмәдениетті барлық атрибуттарымен жасау: көшбасшылар,
аутсайдерлер, этикалық және ... ... ... ... ... болатын рөлдік ойындар.
Желіде белсенді түрде жұмыс істейтін Веб - бірлестіктердің бірнеше түрі
бар:
- ... ... және ... маңайында қалыптасқан
бизнес-қауымдастықтар (серіктестер, жеткізушілер, тұтынушылар, БАҚ
өкілдері, берілген сала ... ... ... ... сала ... ... ... бір ұйымның кәсіби қауымдастық, интернет-
маркетинг нарық жаңалығының құрылымы (нарық ойыншалары, қатысушы
алаң рейтингі, сала бойынша ... және ... ... ... қауымдастық ішінде үлкен танымалдыққа ие;
- БАҚ online оқырман аудиториясы;
- Оқушылардың ғылыми қауымдастығы;
- Белсенділер және қоғамшылдар, сенушілер, ... ... ... және ... құрылымдары.
Тіпті Ватиканның өзі 1996 жылы өзінің жеке сайтын ашқан. www. Vatican. Va
сайтында католиктік шіркеу құжаттары және ... ... ... 3 ... арқылы пайдаланылатын серверде сақталған. Рафаэль, Михаил,
Габриэль періштелерінің ... ... ... ... ... ... ... мен бағдарлама жасаушылардың қорғаушысы деп ... және де ХҮІ ... ... ... ... ... сендіреді. Желіні пайдаланушыларды бақылау өз уақытында ... ... ... туғызды. Бұл пайдаланушылардың
сұранымдарын қанағттандыру ... яғни ... ... өткізуге үлкен жол
ашты. Сапалы сандық ... ... ... ... порталдарда және
әртүрлі ұйымдардың сайттарында, сонымен бірге тақырыптық onlin + ... ... ... ... ... блиц - ... болып
табылады. Осындай жеделдетілген байланыс арқылы ... ... ... мен жаңа ... ... ... жүреді. Осы
процестің негізінде қызығатындардың ... ... ... ... қарсы пікір қайшылығы да ... ... ... кіру ... ... ... яғни ... жеке
көзқарасы бірдей адамдарды қанағаттандыру. Осы мотивацияны нақты ... ... үшін аз ... ... ... өзін желідегі қауымдастықпен
байланысты қамтамасыз етеді. Желіде тұтынушылар үшін негізгі нәрсе -
желідегі ... ... ... ... қауымдастық
категорияларымен байланыса алу. Десек те веб - коммуникацияны пайдаланған
кезде кейбір ... ... Бұл ... ... ... емес,
коммуникациялық белгілердің түрін сараптауға мүмкіндік болмайды. Себебі,
интернетте мұндай ... жоқ. ... ... ... ... интернет
қауымдастықтың коммуникативті картасын оқу үшін мәтіннің лингвистикалық
кілттерін оқитын жалғыз құрал. ... ... ... ... ие ... ... ... мен қозғалыстың байланысын
қалыптастырады.
Интернеттің ашық ақпарат алмасу кеңістігі ретіндегі ерекшеліктерін бір
диплом жұмысы көлемінде ... ... айту ... ... ... ол ... салада қолданылады. Күллі адамзат баласының қорегі болып отыр.
Сондықтан да мен ... ... ... бұқаралық ақпарат және
байланыс құралы ретіндегі мүмкіндіктері мен негізгі белгілеріне қысқаша
сипаттама ... ... ... ... жүйедегі жаңалығы
Әлбетте, интернет болсын, тәулік бойы үзбей беріліп тұратын Гейтстің
бағдарламалары болсын, Си-Эн-Эннің параболикалық антеннасы да, ашық ... ... ... ... ... ... - ... қорының
атқарушы директоры Джордж Зарубин “бұл әдіс әлем халықтарының еркін ... ... ... ... ... ... ... деп есептеген. Яғни болашақта интернеттің қызмет аясы ауқымдана
түсетінін айтқан болатын. Әйтсе де, ... ... ... ... ... ... айыптап жазған көлдей материалдар жарық
көрген. Ал, интернетті ... ... ... ... ... ... ... тыйым салу жөніндегі заңды АҚШ-тың сот үкімі жоққа
шығарып, интернет ... сөз ... ... ... ... Оған мысал: Безенсон ... ... ... ... ... веб ... деген мекеме ашқан екен. Бұл кафеде ... ... ... ... ... көретіндерге әлемдік жүйемен
байланысы бар компьютерлерге отыруға жағдай жасалған. ... ... ... кафе ... “неге мен оны интернетке кіргізбеймін” деген
ой келген. “Большой секрет” кітабын сканерден өткізудің өзіне бірнеше ... ... ... ... ... ... жүйеге әлгіні енгізіп
жіберген.
Заңгерлер кафе иесіне ештеме ... ... ... ... ... ... сөз де ... Авторлық құқықты бұздың деп баспагерлер
де дау шығара алмайды. ... ... ... ... ... тіпті Францияда кітапқа қарсылық бола қалған жағдайда оның
электронды сервері интернет арналарымен басқа елдерге тарап кетеді. Сонда
ешкім де, айталық, «парагвайлықтарға немесе ... ... ... ... ... ... Яғни ғылыми-техникалық прогресс, тіпті
құқық қорғаушыларды да артта қалдырды. ... дәл осы ... ... ... адам баласы таң қалар мәліметтер алады.\3\
М. Барманқұлов. Телевизия: Бизнес: Әлде билік?
Бүгінде интернет ... ... ... қол ... ... ... ... құжаттарға қол жеткізу үшін, мәселен, журналисттерді алар
болсақ, онда олар ең ... ... ... ... кейін ғана,
өз әрекеттерін жүзеге асыра алған. Ал, ... бәрі ... тез ... ... ... ... жұмысты жеңілдетті.
Интернет түрлі саяси науқандар кезінде таптырмайтын құралдардың бірі.
Олай дейтініміз барлық адам белгілі оқиғаларға ... ашық ... ... ... ірі ... мәні бар ... ... тұтынушыларының
дүниежүзілік пікірталасына арқау ... ... ... ... жеке адамдардың көзқарастары, ұсыныстары, бағдарламалары
сол ... ... ... ... ... ... ... қазақ
ғалымдарының жетекшілігімен ашылған ”Kazakhlist” ақпараттық орталығының
интернеттегі өкілдігінде саяси пікірталасқа жиі орын ... 1999 ... ... ... ... ... мен алғы шарттарына
байланысты 30-дан астам талдамалы мақалалар келіп түссе, наурыз-сәуір
айларында ... ... Н. ... ... ... ... байланысты 16 пікір берілді. Бұл пікірлердің арасында
тек шетелдердегі қазақ ғалымдарының ғана ... ... ... де ... ... ... болды. “Kazakhlist”
тұтынушылары саяси мәселелермен қатар ... сан ... ... ... ортаға салады. Тіпті, жыл басында “Белый снег” ... ... ... жас ... “Қар барысы дүние жүзінде жойылып бара жатыр” ... ... осы ... ... ... айтушылар бар.\4\ Айтпағым интернет
ақпараттың ең ірі әлемдік көзі. Кез-келген шынайы шындықты интернетке жаза
отырып ... ... ... ... ... болады. Міне,
дамыған қоғамның артықшылығы қайда жатыр.
Қазақстанда коммерциялық бағыттағы сайттар аз ... да, ... ... ... зерттеліп жатыр. Австралиядан келген зерттеуші
өзінің қазақстандық сыбайласы Светлана ... ... ... ... мен ... мұхит мемлекеттерінде қолданылып жүрген
тәсілмен мониторинг жүргізді.
Негізгілер ретінде 16 критерийлер алынды:
1. Сапа-сайтта көрсетіліп отырған ... ... ... сипаттамасы
(дәрежесі, қолданылған материалдың сапасы, ... ... ... ... ... Орындау – көрсетіліп отырған өнімнің не үшін қажет екендігі, оның
қызметі мен ... ... ... ... ... ... ... жасалғандығы туралы
сурттеулер бар ма? Оның құрамы қандай? Белгілі өнімді сатып ... ... ... ... – веб ... ... ... қайдан алуға болады? Ол
қай кезде дайын болады? Сатып алу кезінде белгілі бір шектеулер бар ... ... ... үшін күрес – викториналар, пікір-таластар, конкурстар
немесе өзіңнің веб сайтыңа сатып алушыны қызықтыру үшін белгілі бір ... ... Бос ... – веб-сайт өз тұтынушыларына ... ... ... ... ойындар ұсынады ма?
7. Компания туралы ақпарат – ... ... ... оның тарихы,
жетістіктері, жаңалықтар мен болашақтағы жоспары туралы ақпарат бар ма?
8. Компания саясаты – сайтта компанияның ... мен ... ... бар ... ...... ... үшін сайтта «көмек» деген бөлім бар ма?
Барлық мәселелер осы ... ... ... ... ... ақпарат – сайтта ұсынылып отырған өнімді жеткізу
шарттары туралы ақпарат бар ... ...... ... іздеген ақпаратты оңай табу үшін
сайтта ізденіс қызметі бар ма? ... өнім ... ... алу оңай ма?
12. Жаңарту – сайттағы ... ... ... ме? ... ... ... бар ... Транзакциялар сайтта on-line көлемдік шарттары бар ма? ... ... туа ма? ... ... ... ма?
14. Транзакция қауіпсіздігі – ұсынылып отырған төлем жүйесі ... ... ... ... ... ... оңай ма?
15. Ескертулер сайтта релевантты ақпараттар үшін ескертулер бар ма?
Портал қызметі орындалады ма?
16. Баға – ұсынылып отырған ... пен ... ... ... бар ... ... ... болатын балл саны – 0-ден 3-ке дейін.
Бірнеше ай бұрын сұрыптаудан өткен коммерциялық бағыттағы ... ... ... Бұл AWARD-ң ... шығаруына ешқандай әсерін
тигізбейді. Біз үшін негізінен әдістеме маңызды. Жоғары баға алған сайттар
мен төмен бағаға ие ... ... ... ... ... ... көре ... Ең керемет бестікке 40-тан жоғары балл алған бестік
кірді. Олар дамыған ... ... ... ... ... ... қол ... Австралияда, Жаңа Зеландияда және Малайзияда
коммерциялық сайттың 50% 40 – тан ... балл ... Ал, ... тез және ... ... жағынан қалып отыр.\5\ meil ry Бірақ
зерттеулердің ... ... ... ... ... Кейбір
қазақстандық бағдарламалар интернет мықты дамыған елдердегі бағдарламамен
бір деңгейде тұр деуге болады.
Қазақстанда алғашқылардың қатарында ... ... ... бірі ... ... ... екендігін естен шығармаған
жөн. Бұл түсінікті де. Қай газет-журнал болмасын оқырмандар ... ... өсіп ... ... ... ешқандай қашықтыққа қарамай,
газет пен оқырманның, радио мен тыңдаушының бір-бірімен тығыз әрі белсенді
қарым-қатынас орнатуына мүмкіндік береді. Шетелдегі және ТМД ... ... ... ... ... басылымдардың жаңа
нөмірлерін оқи алатын жағдайға жетті. Қазақстанда ... ... ... күн ... сайын көбейіп келеді. Осының салдарынан
интернет жүйесі Қазақстанда да қарқынды дамуға бет ала ... ... ... әлем ... осы ... ... бірі ... кезде қалалы жерде тұратын отандастарымыздың тұрмыс тіршілігіне
интернеттің енгені ... ... ... елестете алмайды. Себебі,
интернетке қосылуды жай ғана техникалық прогрестің ... орын ... ... деп қана ... ... ... әлем азаматы құжатына ие болу
деп те қарастырған жөн сияқты.
БАҚ - тағы жаңа мүмкіндіктер.
БАҚ-тың бүгінгі таңда жаңалықтарды дүниенің төрт ... ... ... ... ... ... халықаралық саудаға бейімделген
ең бірінші медиа-өнім ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі күнде дамыған техникалық жетістіктердің
жемісі, жаһандық масс-медианың мысалы бола ... ... ... тор – ... ... құбылысқа айналуда. Мәселен, осы мәселе
тұрғысында философ П.Тейяр де ... ... ...... ... байланысты дамытумен қатар, жер шарындағы барлық жеке
тұлғаларды бір ғана құрылымның ішіне біріктіреді».
Ақпараттық тәуелсіздіктің тағы бір қыры – ... ... ... ... және ... ... ... пайдаланып, әртүрлі
көзқарастарды салыстыра білген қаламгер ғана обьективті тұжырым жасай
алады. Оған ... ... ... ... мен теле ... ... Интернетпен қатар соңғы ... жаңа ... ... ... ... ... ... ұшқырлыққа алып келді.
Мысалы, ... НТВ ... ... ... ... арқылы күніне
бірнеше рет әлемнің кез-келген түпкірінен тікелей эфирге шығып, соңғы
жаңалықтардан ... ... ... ... ... ұялы ... ... факс сенімді құралға айналды. Ал, Интернет өзінің «он-
лайн», яғни нақты ... ... ... оны жаңа ... ... ақпараттық ортада төңкеріс жасауының себептері ретінде
мына факторлар қарастырылады:
1) супероперативтілік, ақпарат серверге ... ... ... ... оқылады;
2) ақпараттың сан алуандығы тақырыбы да, тереңдігі де, сапасы да
әртүрлі мағлұматтар мұхиты екендігі;
3) ... өзің ... ... ... яғни ... ... сөйлесу, көру, ақпарат алмасу, не
пікірлесу мүмкіндігі;
5) мультимедиялық тасқын, яғни мәтін, ... ... сөз бен ... ... ... ... аудиториясын зерттеумен рейтинг;
8) адресті ақпаратты тарату мүмкіндігі;
9) өте қолайлы іздеу мен табу жүйесінің ... және ... ... ... құралдарына жедел дерек алу мен таратудың кең
мүмкіндіктерін ашып қана қойған жоқ, сонымен бірге, өзі де жаңа ...... ... ... ... ... уақытта біз бұқаралық
ақпарат құралының жаңа түрі – желілік медианың дүниеге ... ... ... оның ... ... ... ... компьютерлік желісі
болып табылады. Жыл сайын әлемдегі желілік басылымдарының ... ... ... ішінде бұрыннан қалыптасқан газет-журналдардың ... ... ... ... ... ... тек ... ғана
бейімделген мерзімді басылымдар бар. Телевизиялық және радиостанциялар да
Интернет беттерін ашып, ... ... ... ... \6\ ... ... Кинг. Журналистика в стиле он-лайн. – Москва.,1999.-С.6.
Интернет - ақпараттық революцияның ең кең таралған түрі. ... ... ... ... және ... ... байланысты
жаңаша жолмен өзгертті. Newson, Vanslyke, Turk және ... ... кез - ... БАҚ да және ... ірі ... интернетті қолданбай
жұмыс істеуі мүмкін емес.
Сонымен қатар журналистика саласындағы қызметкерлер үшін ... ... ... өте кең ... ... ... болып
табылады. Интернетті зерттеушілердің айтуынша журналистер, және де жарнама
берушілер тиімді жұмыс істеу үшін жаңа технологияларды ... ... ... ... ... шығындарын азайтып жатыр. Интернет тек
қана коммуникациялық ... ... ... ... қатты әсер
етеді, хабарларды шексіз көлемде жіберуге мүмкіндік береді
Cutler, Center және Broom-ң көрсетуінше ... ... ... ... әсер ... биліктің көңілін аударады, биржадағы
бағаны өзгертеді, сатылымды көбейтеді немесе қысқартады». ... ... ... ... бағасы құлдырап, мекеменің деңгейі халық алдында
түсіп кетеді. ... мұны ... ... ... жағымсыз жағы деп түсінеді. Екі жыл бұрын Ryan ... ... ... Қоғам мүшелері арасында зерттеулер жүргізіп,
олардың 99 ... ... ... үшін ... ... ... ... тәжірибелі зерттеуден кейін олардың барлығы
интернет пен электронды ... өз ... ... элементі деп
санайтындығын айтты. Сонымен бірге интернет пен электронды ... ... үшін ... ... мүмкіндігін берді, сондықтан да қазіргі
таңда журналистер ақпаратты оңай қабылдай алады.
Коммуникация саласындағы зерттеушілер Интернет керемет ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... кітаптар енді осы
тақырыпқа арналған бүтіндей бір ... ... ... ... теориясы, ал кейбіреулері мынадай атауға ие: «Жаңа электронды
ақпараттық құралдар қоғамда ірі ... ... ... тигізеді».
Десек те осы зерттеулердің нәтижесінде, жаңа технология мамандарға БАҚ-
тың көптеген ... ... ... ... ... ... алайда
сол жаңа технологиялар толық күшімен қолданылып жүрген жоқ ... ... ... ... ... ... жасауда тұтынушылармен,
акционерлермен, қызметкерлермен және т.б. ... ... ... ... ... әсер ... ... құрал.
Бұқаралық ақпарат құралдарын шынайы уақыт ережесінде және кейінгі уақыт
ережесінде жұмыс ... ... ... ... Алғашқыларының қатарына
тікелей эфирге шыға алатын теледидар мен радионы атасақ, ақпаратты ... ... өте ... ягни ... ... режимінде” жұмыс істейтін
газет – журналдарды екінші топқа қарастырамыз. Интернетте бұл ережелердің
екеуі де қамтылған. Сондай – ақ, оның ... ... да, ... ... ... сол ... архивтену процесі да қатар жүреді. Арада қанша
уақыт өткеніне қарамастан, ... ... ... ... ... ... мәрте ұсыныла береді. Интернет басылымдарда жарияланған
барлық материалдар арнайы “архив” деп ... ... ... онда ... емес ... ... салу ұтымдылау. Себебі
гипермәтінді іздеу тәсілі көптеген біртектес мәліметтерді ... ... ... жүйедегі тағы бір жаңалығы сіз тәулігіне 24
сағат, жылдың 365 күні бойынша ақпарат ... Ол еш ... ... ... ... ... әрі ... түрде ұсынады. Әлемдік
тордың ақпарат әлемінде осындай зор күшке ие ... ... ... ... болмасын, қуантары сөзсіз.
1.2. Қазақ интернетінің проблемалары
Ақпараттық технологияның дамуы күннен-күнге белең алып, қарқынды дамып
келе ... ... ... осы ... ... жатуымыз мемлекетке сын екені
сөзсіз. Себебі, кез-келген адам ... ... ... ... көздерімен
тікелей қарым қатынаста болғанды қалайды. Өздерінің ойларын ашық ... ... сол ... ой түйіп, рухани азық алуды міндет тұтады.
Бірақ, көп жағдайда айтылған ... бәрі бір ... шыға ... ... ... ... интернетінің жеткілікті дамымағаны. Мәселен Қазақстан бойынша
500-ге жуық жаңалықтар тарататын интернет сайты бар. Ал осы ... ... ... ... ... ... болсақ, қазақ тілінің
таусылмас жыры Интернетке келгенде тіпті тұманданып кететініне куә ... 500 жуық ... тек ... ... ... ақпарат тарату үшін
пайдаланылып отыр. «Қазақ интернеті» қоғамдық бірлестігінің қызметкерлері
қазақ тілді сайттардың қоғам алдындағы беделі, ... ... ... ... ... ... өз ... еместігін ашық айтады.\8\
Біздің елімізде қазақ тілді сайттардың саны да, сапасы да төмен. Веб-
сайттар арқылы ... беру жағы әлі ... ... ... ... ... білімді мамандардың жоқтығынан», – деп «Қазақ
интернеті» бірлестігінің бас директоры Серікқазы Кәкібалаевқа, ұлт
жанашыры, ҚР мәжілісінің депутаты Мұхтар Шаханов үлкен айып ... ... ... тек орыс ... ... бағы жанып тұр. Ал,
қазақ тілді сайттардың басым ... әлі ... ... ... ... Мәселен қазақ тіліндегі ұ,ү,ә,ө,і,ң,ғ,қ әріптерінен ылғи
қателіктер табылып жатады. Оған дәлел ретінде мысал: Студенттер, мектеп
оқушылары бұл күнде электронды пошта арқылы бір-бірімен хат ... ... ... Олар ... ... ... жазуларға түсінбейді.
Жоғарыда айтқандай желіде өз тіліміздегі әріптердің оқылуы ... ... ... Сол арқылы байланысып, керек сөздерін жазып отырады.
Тіпті ... ... ... ... ... тап ... ... интернет сайттары дамыған елдермен бәсекеге түсу үшін жыл
сайын Ұлттық интернет жүлдесін сарапқа салуда. Биыл да «AWARD-2007» деген
атпен конкурс ... Бір ... ... ... тілді ақпарат
тарататын еш бір сайт қатыспаған. Бұл қазақ тілді ... қалы ... ... ... ... ... басшымыз Даниал Ахметов 2006 жылдың
маусым айында: «Халықтың интернетке деген сауаттылығын арттыру ... ... ... ... ... ... ... ақпарат
таратуды осы жылдың өзінде 20 пайызға көтеру керек» деген ... ... осы ... ... ... ... үйретіп, сауаттылығын
көтеру үшін елімізде екі мың алты жүз оқу сыныптары ашылды. Бұл ... ... ... ... емес сала ... Биыл ... үйренушілердің саны 16,3 пайызды құраса, 2008 жылы
бұл көрсеткіш 21,3 пайызға жетеді деп болжам жасалған. Десек те ... ... ... ... жұмысы әзірге шабан. Ол үшін «Ақпараттандыру
туралы» заңға өзгеріс енгізу керек. Бұл жөнінде ... ... ... ... Шаханов баяндама жасағаны белгілі. Баяндамада айтылғандай,
бүгінгі қазақ сайттарының сын көтермейтіндігі қазақ жастарының интернетке
деген қызығушылығын жоғалтып отырғандығының айғағы ретінде ... ... ... сайттарының қоғам алдындағы беделін көтеру үшін
шетелдік мамандардың жұмыс тәжірибелеріне сүйеніп, ұтымды шаралар
ұйымдастыру керек.\10\
Мәселен, Қазақстан интернетінің ... ... ... ... ... ... Захарченконың мақаласынан көруге болады. Ол жерде
қазақстандық интернеттің жақын арада дамыту туралы қызықты ... ... ... ... жағдайда қарқынды дамитын болады:
- Қазақстанның ЖОО-ры интернет білім берумен ... ... ... ... ... ... дамытуы
керек: акциялар өткізіп, идеялар ұсынып, неше түрлі сайттар ашуы ... Жаңа ... ... ... ... орны ... құрылым энергиясы неге бағытталады: қажет емес сайттармен
күресуге ме, әлде желіні қолданушылардың санын ... ... ... емес БАҚ Қазақстанның ішкі интернет-өмірін қалай көрсетеді.
Халық теңіздің ар жағындағы хакерлердің жұмысын біліп қана қоймай, сонымен
қатар Казнеттің ... ... ... ие ... ... ... тәрбиелеу сияқты.
- Қазақтелеком монополиясымен мәселелер қалай ... Тек ... ғана ... қосу үшін ... жүргізе алады.
- Казнетте қазақ тілі мәселесі қалай шешіледі деп жазылады.
Сонымен қазiргi ақпараттың iшiндегi ең ... бары – ... деп ... ... ... Ол ... ... бүкiл әлемдi
шырмап алған. Не iздесең барлығын табасың. Айыбы ақпараттың 67 пайызы
ағылшын тiлiнде. Ал, бізде ағылшынша қарауға бiлiмi ... аз. ... бар ... 3 ... ... ... ... – теңiздей мол,
қарап тауысу мүмкiн емес. Керек нәрсеңдi әп-сәтте тауып аласың. Кемшiлiгi –
қазақ ұлтына, оның тарихына, тiлiне, дiлiне, дәстүрiне, кiсiлiк ... ... ... аз, ... жоқтың қасы. Бұл орайда жетiле
алмай жатқанымыз рас.
Интернеттің дамуы техникалық және технологиялық жәйттерге ... ... ... ... ... болғаннан кейін оған жасалатын
кедергілер бар ма деген сұрақтар ... ... ... ... оған ... және ... кедергілердің бар екендігі
айқындалды. Оларға: интернеттегі мәліметтердің әлеуметтік қауіпсіздігі,
экспортталу мен авторлық құқық туралы заңдылықтардың сақталу – сақталмауы,
барлық арналардың ... ... ... тыс көп ... жатқызылып келеді.
Бұл айтылғандарды оңайлатудың шешімі интернеттің заңдылығын бекіту.
Журналистер үшін ең өзекті мәселе «интернет түгелдей БАҚ бола ала ма?» ... ... ... ... бойы «жалпы, теориялық тұрғыдан бола
алады» деген пікір қалыптасқан тын. Себебі, «БАҚ туралы» ... ... мен ... ... бар ... БАҚ–тікі» делінген
еді. Ал, шын мәнінде солай ма? Егер интернет басылымдары арқылы
журналистикадан басқа салалар да табыс тауып отырғандықтарын еске алсақ,
бұл ... ... ... өзі ... ... ... және сабақтас құқықтар” туралы Қазақстан
Республикасының заңы мен интернеттегі авторлық құқық реттелініп отырады.
Дегенмен, «БАҚ туралы заңның» интернетке қатысты баптарын тәжирибесі мол
журналист ... ... ... ... бір ... шығу қажет ақ.
Өйткені, интернет тұтастай БАҚ-тың меншігі болуы мүмкін емес. Жоғарыда
атағанымыздай, интернетті қалың бұқара қауыммен қатар шектеулі адамдар да
өз мақсаттарына ... ... ашып ... Бұл ... екі ... Алматыда интернет басылымдары өкілдерінің бас қосуында нақты пікірлер
айтылған. Мысалы, солардың бірі «қазіргі уақытта интернетке ... ... ... ... ... интернеттегі жауапкершілікке тірелгенде,
ол БАҚ болып есептеледі, ал ондағы құқықтарды сақтау мәселесінде ... орын ... деп атап ... ... ... ... ... көпшіліктің «нағыз сөз бостандығы
туды» деген пікірлері көп айтылған. Өйткені, ешқандай ... ... зор ... ... ... ... мемлекеттер арсындағы
ұлттық қауіпсіздік мәселелері еске алынғанда мұндай бостандықты қалайша
шектеу жайлы ... орын ала ... ... ... байланысты «интернет
қандай заңдылықтар аясында өмір сүру керек?» деген сауалға бүгінгі күнге
дейін нақты жауап ... ... рет ... ... алу, ... жүйесі 1999 жылы
«Евразия» сайтын жабуға байланысты шешімге қатысты тіркелген. Мұнан кейін
ҚР Үкіметінің осы 1999 ... 25 ... ... мен қазақстандық
сайттарды тіркеу қатаң тексеруден кейін жүзеге аспақшы болған. Алайда,
интернет – трафиктің жұмысын қатаң ... алу үшін ... ... де, ... ... ... да дайын емес – тұғын.
Нәтижесінде қаулы толықтай іске аспай қалған. 2002 жылдың мамырында өткен
интернет форумында сол кездегі ... және ... ... ... технологиялар департаментінің директоры Асқар Насиев
«Мемлекеттік саясат және интернет» деп аталатын баяндамасында интернеттің
барлық арналары мемлекет бақылауында болу керектігі, веб-сайттар ... ... ... ... оның міндеттері мен құқықтары заңда
қарастырылған тіркеу мен цензуралық талаптармен белгіленетіндігі айтылған.
Бірақ, бұл ... ... ... етіп ... ... ... ... жеткіліксіздігінен айтылған жайлар тағы да аяқсыз қалған.
Қазіргі кезде Қазақстанда тіркелген 3 мыңға жуық интернет сайттары
бар екен. Олардың 20-25 ... БАҚ ... ... болса, қалғандары
түрліше басқа бағыттарды қамтиды. Олардың арасында банктер, ... ... ... ... ... да ... отырады. Ал,
қазақ тіліндегі сайттар кенжелей дамып келе жатыр, ... ғана ... ... ... ... ... көптеген
өзгерістер мен леп алып келді. Интернеттің қамтитын мәселелері шексіз.
Ақпараттар тасқыны өте мол. Бұл ретте қазақ тілінде ... ... аясы ... мүмкіндіктері арта беретінінде сөз жоқ.
II. Журналистік шығармашылықтағы интерактивтілік қырлары
Интернет – мейлінше жаңа құбылыс. Аз ғана уақытта, аз-кем ... ... ... керек ақпарат алу мүмкiндiгi осыдан отыз жыл бұрын ешбiр
ақылға сыймайтын iс едi. Жай ... қана ... ... ... ... қоса ... ... оп-оңай-ақ алған кезде
көңiлiңдi шаттық кернейдi, оны ... ... ... игiң ... ... бiз ... ... бейнелер мен дыбыстарды қабылдаушы
боламыз. Бұдан құдiреттi не бар?! Жүйеде бiз әрi автормыз, әрi ... ... ... өзiмiздi - өзiмiз көрсете алу еркiндiгiмiз орасан,
ал аудиториямыз қиял жетпейтiндей кең. Бiр ғана ... жәй ғана ... ... ... кез-келген талап еткен ақпаратымыз келе қалады
және өзiмiз де ақпарат жiбере аламыз. ... ... ... жайы осы. ... бұқаралық ақпарат
құралдарындағы жаңалықтар шынайы уақыт режимінде ... ... ... олар ... арқасында жетіп отыр. Осы ретте ... ... ... ... ... ... интернет сізге мақсатты ... ... ... өз ... өзіңіз қалаған мәнерде айтуға мүмкіндік береді.
Екіншіден, интернет, барлығынан бұрын, ... ... көзі ... және ... тордың пайдаланушылары өздеріне керекті ақпаратты
өздері іздеп тауып алады. Олар тапқан ақпаратын ыждаһатпен оқиды, ... ... ... бар және олар ... ... ... ... интернет пайдаланушылары ақпаратты түпнұсқадан алып,
қорытындыны біреудің көмегінсіз өздері жасағысы келеді.
Төртіншіден, ... ... ... ... компанияның жергілікті
бизнесін ұлттық немесе, тіпті халықаралық бизнеске айналдырады, себебі ... ... ... планетаның кез-келген түкпірінен көрінеді.
Бесіншіден, интернет көп шығынды талап ... ... ... ... ететін жылдық бюджет бір презентацияны өткізуге
кеткен ... тең ... – бұл ... ... ... ... етуші ретінде
пайдалана отырып жолдамалардың желі арқылы қабылдау ерекшеліктерін ... ... ... интерактивті, мультимедиялық ресурс. Әдетте, адам
компьютер экранында көрінген сөздерді назар салып ... ... ... ... ... ... өзіне керекті ақпаратты
іздестіреді. Демек, қажетті жолдама сайт пайдаланушыларының көзіне іліну
үшін оны сканерлеу кезінде ... ... ... ... етіп ... Сонымен қатар, экраннан оқу жылдамдығы ... оқу ... ... баяу екенін ескеру қажет. Сондықтан, желіде ақпарат
орналастыру жолдары ... ... ... ... отырып, оны барынша
түсінікті ету үрдісі қалыптасқан.
Бүгінгі күнге ... ... ... – басылымдық, радио
эфирінде және телевизия экранында болып келді, екінші жағдайда оның цифрлық
интернеттік вариянты компьютердің ... ... ... ... ... Ал, бұл ... ... - кеңшіліктердің мүмкіндіктерін пайдалану
аса маңызды болып отыр.
Қай нәрсе ... оның ... ... енуiне уақыт керек. Ештеңе де бiрден
орныға қойған жоқ. Кез ... ... ... енуi үшiн ... ... Баспа станогының ойлап табылуының соңғы нәтижесi 300 жылдай
уақыт өткен соң ғана барып, әлеуметтiк құрылымның негiздерiн шайқалтқан
жаңа парадигма – ... ... ... соң ғана ... ... ... адамдардың үлкен тобына әсер етуi үшiн сауаттылық кең тарап, көп адам
хабардар боларлық уақыт керек болды. Тек XIX ... ... ... ... сана ... ақпарат алмасу тездетілдi, ал техникалық жаңалықтар
келе жатқан индустрализацияның символына айнала алатындай маңызды бола
бастады.
XVII ғасырда сауаттылық Солтүстiк Еуропада тарады, ... ... ... жүз жылдардан кейiн протестантизмнiң дәуiрлеуi мен Библияның бiрнеше
тiлдерге аударылған кезiнде байқалды. ... ... ... жаңа ... ... ... оған жаңа бағыттағы газеттердегi мақалалар әсер
еттi.
Қазақстандық интернет-журналистиканың интерактивті қырларын зерттеген
С. Дулатов қазақ ... ... ... ... ... көп көңіл бөлген. Мәселен, тәуелсіздігімізге қол жеткен тұста ... ... ... ... ... ... ... батыл”
болғандықтан белгілі орындардың күшімен оның айналық ... ... ең ... ... ... ... тасталады. Сөйтіп,
сенсацияға құмар оқырмандар аудиториясының “Евразияға” барар жолы ... ... соң ... ... танымалдығын жою үшін аталған арнайы орындар баламалық сайттар
ойлап табады. Сондай беттің бірі – ... ... ... де, ... да ... “үшінші жақтың” өкілі
ретінде көріну болатын. Мұндай ... ... ... ... ... мен ... қатынаста жариялап отыру арқылы
қол жеткізеді.
Тұран. кz-ті ... ... ... деп қабылдады. Алайда, онда
әрбір материалдан соң жазылатын комментарийлердің мазмұны ондай ойдан
аластататын еді. ... ... ... көрінгісі келіп
тырысқанмен, нәтижесі ойдағыдай бола ... ... ... бір ... “сайт арнайы тапсырмамен жасалғандай ... ... еді. Сайт ... ... ... тағы бір ... –“Азиопа” сайтында
жарияланатын ... оң ... беру ... ... өне ... ... ... адамдарды тек қана жамандауға құрылған
мақалалардан ... С. ... ... ... көрсетпей, тасадан айтылған
шындық, лас шындық”, - деп сипаттама береді.
Бұл сайттардың барлығы бүгінде ... ... ... интернет-
басылымдар БАҚ-тың бір түрінен гөрі саяси таластардың аренасына ... ... ... пайда болған www.nomad.web.com сайтты Қазақстандағы
анонимді журналистиканың әлі де ... ... ... ... серверлері сондай-ақ жаңалықтар ленталарын да қамтиды.
Әзірге мұндай сайттардың ішінде ... ... йе ... ... ... осы ... сайтының қазақстандық нұсқасы болып табылатын
газете.кz.-әуелден қағаз баламасы жоқ, таза жүйелік ақпараттық жаңалықтар
сайты. Онда жарияланатын ақпарат ... ... ... ... - ... жақын.
Сайттарда жарияланатын материалдардың фактілері сенімсіз, ал, тілі
тұрпайылау келеді. Сенімсіз ... ... ... ... оны өзі ... келгенде қауқарсыз болып қалады.
Яғни, көз жеткізе алмайтындықтан, оның ... өсек ... де ... талдамалы материалдар www.kisi.kz. сайтында жарияланады. Сайт
материалдары екі тілде-орысша және ... ... ... өте ... ... Стратегиялық Зерттеулер Институтының бетінде
республикадағы және халықаралық ... ... ... ... ... ... қатысты талдамалы ... ... ... ... пайдалана отырып, сайтты жасаушылар оның
тартымдылығын арттыра түскен.
Ал, ... ... ... Азия Агеттігі www.apt.kz сайтын
шығарып тұрғанына бес жыл болды. Бұл да ... ... ... жеделдігімен, жоғарғы сапалылығымен, объективтілігімен
танылған беделді ... ... ... ... ерекшеленеді.
Интернет аудиториясы үшін бұл басылым-ең алдымен, барлық саяси,
әлеуметтік топтардың кез-келген өкілі ашық ... мен ... ... ... ... Редакция өз кезегінде барлық материалдарға
комментерий ... ... Және де ол ... ... мақтау сөзі бола
бермейді. Көбіне айтылатыны - сын.
Басылымның форумында әрқашан тікірталас, талқылау өтіп ... ... ең ... осында жарияланатын барлық ... ... ... және ең ... ... ... ... Басылым
күнделікті жаңартылады. Кейде оның беттерінде бірден 4-5 мақалаға дейін
жарияланса, мүлдем жаңа ... ... ... ... ... ... ... тікелей сұрақ қойып ... ... ... ... қоймайды деуге болады. Осы артықшылықтармен қоса,
сайтта ... ... және ... ... материалдарының тым аз берілуі. Мемлекеттегі саяси ... деп ... ... ... ... де баршылық. Сонымен бірге
шын мәніндегі сапалы талдау, елде жүргізіліп отырған ішкі-сыртқы саясат
туралы сауатты, ең ... шолу жазу ... ... ... ... ... 800-850 оқырман қарайды.\11\ Олардың ішінде Ресей, АҚШ, Ұлыбритания
және Алмания оқырмандары көп, газет барлығы 40 мемлекетте оқылыды.
Таза ... ... ... ... ... ... ... пайдаланып, журналистиканың жаңа стандарттарын
қалыптастырады.
Әлемторда дәстүрлі БАҚ-тың электронды нұсқасы міндеттеліп берілетін
болды. ... ... ... ... ... ... дерлік БАҚ жүйелік
нұсқаларын да жасап алған. Мұндай қажеттілік ең біріншіден, аудиториямен
үнемі ... ... болу ... ... міндеттен туындап отырған
сияқты.
2.1. Аудиториямен байланыстағы пәрменді құрал
Адам өзі үшін не ... ... ... күттірмейтін деп санаса, оны
теориялық тұрғыдан интернетке орналастыра алады. Яғни, шығармасына ықыласы
ауғандардың барлығының қолын жеткізе ... Оның жеке ... ... ... ... жеке мағнасы бар бірлік, сөз, әріп, ироглиф, белгі,
символ т.б деп санап, ... ... ... бір ... ... ... орын ... обекті ретінде қабылдау керек.
Мысалы, Ресейліктерді қызықтыратын дүниелер орыс ... ... Бұл ... ең ... ... ... жиірек кездеседі
(рунетте). Сайттардың саны экспоненциялды түрде ... оның ... ... ... ... әсер ете ... ... – интернет
бұл жерде шындық түрдегі образ болады да, кітап тіліндегі емес, ... ... ... ... мейлінше көп мәтіндердің үйіндісі сияқты. Онан кез-
келген ғылыми жұмыстарды ... өзі ... ... ... ... ... ... бұл үшін көптеген ақпараттық үйінділерді ақтарып
отыруға тура ... Ал, ... ... ақпараттар кітаптардың
қоймасының сөресінде қатталып жиналмаған ... адам ... ... бар. Бұл ... ... ... тіл мен ... жалпы санамен салыстыруға мүмкіндік береді. Алайда, ... ... ... сана да, тіл де ... Тіл дегеніміз айтылған дүниелердің
қарапайым жиынтығы емес, ол күрделі түрде ұйымдасқан сатылық ... ... ең ... да ... және осы ... құрастырылған күрделі
дүниелер де бер. Бірақ, біздің көзіміз жетіп отырғандай, ... кез ... ... ... ... ... ... түрде шыңдықтың
ақпараттық образын құрылымға айналдыра алады. Дегенмен, осы құрылымдықтың
тұтынушылардың талабы бойынша мәселеге тірелгенде ... ... ... бір ... ... ... ... бола алмайды. Бірақ
интернетте айтылғандардың барлығының арасында себеп – ... ... ... пен ... еместіктің, сенімділік пен сенімсіздіктің,
маңыздылық пен ... ара – ... ... қала ... ... мен ... ... бір – біріне сәйкестігі
болғанмен, бірін – бірі еш қайталамайды.
Сонымен теңдесі жоқ екі құрылымның ... ... ... мен беттерді жасаушылардың қосындысы арасында пікір алыс орын
алады. Мұңдай пікір алыс ... өз ара ...... ... және
кейінгі субъектілердің тілдік стратегиясын анықтайтын гипермәтінің тілінде
жүргізіледі. Бірінші ... ... ... ... ... ... трафиктің көлемі бойынша ең шағын болып келетін сұрақтарды
түзуге байланысты болады. Екіншісінің стратегиясы ... ... ... ... отыратын ақпараттарды ұйымдастұруға байланысты
болады. Бұдан шығатын қортынды бірінші жағдайда – сұрақ қоя білуге үйреніп,
екінші ...... бере білу ... ... аталып отырған пікіралысты жүзеге асырушы интернет ... рөлі ... ... ... ... ... ... журналистика дегеніміз гипермәтіннің тілін әрлеу әдісі. Оның рөлін тек
ақпараттық кеңістік қана емес, ...... ... та ... ... желідегі мүмкіндіктерді пайдалану кезіндегі
танымал ... ... ... ... ... ... желі
қызметін халықтың 56 пайызы пайдаланады. Әсіресе, интернетке ... ... 9-ы өте ... ... ... Жаһандық желі көмегімен
халықтың 52 пайызы сауда жасайды. Желідегі психологиялық қарым-қатынастың
тартымдылығы кез-келген әлеуметтік ... және ... ... ... ... ... диалгоқа бет - әлпеті көрінбейтін,
жынысы, білім дәрежесі, әлеуметтік және ... ... ... ... Бұл ... жеке тұлғаның өзін-өзі бағалауын оң жаққа ... ... ... ... ... ... әсер ете алады,
соның ішінде “көзқарастары бірдей” адамдар ... ... ... ... ... өскен сайын көптеген әлеуметтік мәселелер туады.
Адам нақты өмірден қашып “желіге кіріп алады”. ... ... ... және ... сезінеді. Осыған байланысты 1996 жылы АҚШ-та ... ... ... ... ... ... Ол адам ... арасындағы қатынасты зерттейтін эксперт болып әлемге аты шықты.
Бүгінгі күнгі Интернет жаңа ... ... ... ... ... ... ... арналған санында кез-келген құрылым
ойлап табылған соң қолданушылар 50 млн. адамға өскенін атап көрсетті:
Радио – 38;
Жеке компьютер – ......... ... коммерциялық және қоғамдық мағына және үлкен
көлемдегі қолданушыларды ол (интернет) тез арада тапқан ... ... ... ... саны ... өсіп келеді. Керісінше кейбір мемлекеттерде көп адамдар жақын
арада ... ... да ... жоқ. ... пікірінше бұған
себеп компьютер бағасының жоғарылығы. ... ... үшін ... ... ... ... ... қалта компьютерлер, WAP-
телефондар), яғни интернетке қосыла алатын мүмкіндіктері бар ... ... ... Кезінде «Data Monitor» агенттігінің болжамынша 2005
жылы 186 млн. (69%) Еуропалық ... ... ... ... ... Уақыт төрелік жасап дәл сол жылы ... саны 1,5 есе көп ... ... Бұл әлемдік тордың
күн санап өсіп-өркендеп келе жатқанының айғағы.
(Wireless ... Protokol - ұялы ... үшін ... ... WAP-ты ... ... ... арқылы тез арада
мәтіндік және графикалық ақпаратты WAP ... ... ... ... Ұялы ... арқылы интернетке шығу төрт жылдан соң бұрынғы
қалыптағыдай үйреншікті қол жететін болады.
«Ericson»-ның есептеуі бойынша 2004 жылы ... ұялы ... саны 400 ... ... ... Ал бес жыл көлемінде ұялы
желімен хабарласатындар әлемде 70 % -ға өседі.\13\
Германияның ... ... ... және ... ... ... Институтының ғылыми қызметкері Х.Ульрих
Интернеттегі БАҚ ... ... ... ... ... ... ... ол негізгі үш сұраққа жауап беруге тырысқан:
• Интернетті қандай Германия БАҚ-ы қызығушылықпен ... ... ... негізгі мәтіндердің мазмұны қандай
• ПР-дың алар орны және қандай жетекші мағынаға ие болады?
Бұл сауалдарға жауап беру үшін 1996 жылдың ... ... бар ... сайттарының ақпараттар мазмұны сараптамадан өткен.
Мазмұнымен қатар мультиймедиалық элемент категорияларына сәйкес жасалып
және кодталған (мәтін, графикалық ... ... ... ... ... ... бағдарламаларды көру мен естуге әсер береді
және қолданушыны интерактивті ... алып ... ... ... ... және не қажет, не қажет емес екенін хабарлайды).
Гипермәтіндік байланыс, электронды ... ... және ... ... ... зерттеген. Мекемелер мен жеке адамдардың мүмкіндіктерін маңызды
көзқарастар арқылы кеңейту де қаралған. Интернеттің тағы бір ... ... ... жаңартылып отыратын ақпаратқа қандай да бір
шарттарды ... ... қол ... ... Басқаша
айтқанда, бұл:
• өз еркімен жазылғандарға электрондық хат түріндегі жаңалықтарды
тарату;
• пароль арқылы ... ... қол ... ... ... ... ... адресаттар
белгілі ақпарат алуға саналы түрде ... Бұл ... ... ... ... өздері жайлы қалдыратын тіркеу мәліметтерді
пайдалана отырып, жазылушылар жайлы ... ... ... жинауға
немесе тек керекті пайдаланушыларға ғана тиімді болуға мүмкіндік береді.
Мұнымен қалай сіздің сайтыңыз үшін барынша тиімді болатындай және дұрыс
пайдалану керек? ... ... ... ... ... ... ... болатын қилы тақырыптық
жолдамалар – сайт жаңалықтарынан корпаративтік ... ... Егер ... ... жеткіліксіз болса, басқа
біреудің ақпаратына негізделген, бірақ сіздің ... ... ... ... өнім ... ... Өзінің жазылушыларына ақпарат тарату мүмкіндігін беретін
(мәселен, subscribe.ru) кәсіби ... ... Бұл ... бірден жазылушылардың үлкен базасымен
жұмыс жасауға мүмкіндік береді. Тек, бұл ... ... ... ... үшін еңбектену керек болады.
• Жазылушыларды ақпарат көлемімен жалықтырмаңыз. Іскер адамның
жұмысына алаңдамай максималды, ... ... - ... 2/3 ... Өзіңіздің тұрақты оқырмандарыңызға қызықты болатын ақпаратты
көпшілік қол ... ... ... Оны сол ақпарат
қызықтыратындар жайлы мәлімет жинау үшін ... ... ... ... қиын ... Осы ... бағыттап
тұрған сілтемеге тышқанды апарғанда оны көрсетпес ... ... ... ... болады.
• Арнайы аудиторияларға ақпарат тарату каналы ... ... қол ... болатын (Интернет) ресурстарды
пайдаланыңыз.
Интернет сізге ақпарат таратуға - ... ... бар ... ... ... ... ... клиенттер, инвесторлар сияқты
арнайы топтардың арасында) ірі көлемді ... ... ... ... ... және т. б.) ... береді. Бұл жағдайда
уақыт, ... ... ... ... ... ... сіздің
мақсатты аудиторияңызға планетаның кез-келген түкпірінде тәулігіне 24
сағат, жылдың 365 күні ... ... ... ... сіз интернетті кез-
келген мақсатта: ... ... ... ... ... ... және т. б. үшін пайдалана аласыз.
Интернеттің жаңа технологиясы адамдардың негізгі үш ... ... ... ... ... мамандарға, журналистер мен
қоғамтанушыларға әсерін зерттейді. Ол сонымен қатар ... ... ... жаңа технологияның журналистер мен бұқаралық құралдармен
байланысын ... ... ... нәтижесінде бұқара ... ... ... ... ... үшін ПР индустрияда
жұмыс істейтін адамдарға технологияның әсері туралы ақпарат алу үшін ... ... ... ... желісін ешқандай ұйым немесе адам меңгере де, басқара да
алмайды. Бүгінде ол белгілі ережесі бар, ... үшін ақы ... иесі ... America Online, Apple Word, ... Genie, PRODIGY ... компьютерлік желілерге ұқсамайды. Интернетті кім ... ... ол ... ғана бағынышты», - дейді А.Чупалов.
1999 жылы әлемде 170 млн.нан астам адам Интернетті пайдаланған. АҚШ пен
Канадада – 97 млн., ... – 40 млн., ... – 27 млн., ... – 5,3 млн., ... – 1 млн. Америкалық IDC Research зерттеу
корпорациясы 2003 жылы әлемде ... ... ... ... деп болжаған екен. Қазір тұтынушылар әлдеқайда өскен. Ал, Қазақстан
бойынша Интернетті тұтынушылар саны жылына 100 ... ... ... ... аясы ... ... мәліметтер берілу
технологияларын жетілдіру де үздіксіз дамуда. Америкалық Hughes ... ... ... ... ... ... көпшілікке қол
жеткізу мүмкіндігін қарастырды. DirecPC терминалдар ... ... ... ... ... спутникті телевизия және дербес компьютер
сияқты кеңінен ... екі ... ... Бұл ... ... (up-link) және жоғарғы жылдамдықтағы спутниктің (down-link)
арналарын үйлестіреді.
Teledesic компаниясы ... ... ... ... арқылы интернетке
сымсыз ашықтық жүйесін жасау жөніндегі ауқымды жобамен жұмыс істейді. Жер
бетінен 1600 шақырым биіктікте ... 288 жер ... ... ... ... ... таратады. Компьютерге қосылған шағын
антеннаның көмегімен жер шарының кез ... ... ... байланысуға
болады. Бұл Интернет дамуындағы жаңа кезең деуге болады. интернет ... ... ... алудың, сонымен қатар өзің жайлы ақпаратты
таратудың көзі. «Бүкіләлемдік шырмауда» ... ... ... мәлімет алудың сайты ALL-IN-ONE SEARH PAGE. ... ... ... қамтамасыз етілген, ақпарат әрбір 48 сағат ... ... ... ... ... ... ... топқа
бөлінген. Аталмыш сайттарда құжаттарға негізделген сенімді ... ... ... электронды бюросы» атты жекелеген web-сайттар дайындау
тенденциясы байқалуда. ... ... ... ... мен
мұрағаты, құпия шартты мәліметтер базасы, web-сайттағы ақпараттарды
жаңарғаны ... ... ... ... мәлімдеу қызметі бар.
«Электронды бюро» жүзден бастап ... мың ... ... Bell Atlantic Corp. ... ... нәтижесінде баспасөзге
арналған басылымдық материалдардың 50% үнемделген. Ford Motor Co., ... Corp. USA ... ... жаңа ... ... журналистке өңдеу, басу, таратуда 25 АҚШ долларынан
үнемдеген.
Ганновердегі Журналистика және бұқаралық ... ... ... ... 1996 жылы ... ... қызметінің мысалында
кәсіби коммуникация дамуындағы ... ... ... ... ... ... қызметін пайдалана отырып, олардағы қоғаммен байланыс,
жарнама, ... ... күші ... кері ... ... көңіл көтеру
сияқты категориялар бойынша талдау жүргізеді. ... ... ... ... ... ... ... дыбыстық әдістер, ... ... ... ... ... ... пайдаланушылардың көру, есту
қабілеттеріне әсер етіп, оларды ... ... ... гипермәтіндік байланыстар, электронды пошта, тыңдау және өзге
де тәсілдер зерттеліп, ескерілген.
Белсенді және ашық диалог, фирманың, қоғамның мүдделес топтарымен ... ... ... ... маңызды алғышарты болып ... ... ... диалогты қолдауда өз үлесін қоса алады. Бұл
ретте Веб-сайттың атқарар қызметі ауқымды.
Веб-сайт
Интернет-өкілеттік құру ... ... өмір ... ... ... ... жаңа ... жариялай отырып компания оның нарықта барынша
ақпараттық ... ... ... етуі ... ... ... ... алғашқы көзі, компания және оның өнімі жайлы алғашқы ... ... ... ... ... ... ақпараттың
ресми көзі ретінде компания мен қоғам арасындағы өзара тиімді қарым-қатынас
орнату және ... ... ... болады.
Бүгінде интернетте өзінің парақшасы (страничка) жоқ ... ... ... өзі ... ... оның ... мен ... көп
көңіл бөлінбейді. Сондықтан төмендегі стратегиялық маңызы зор ... бере ... ... сайт ... ... Сайт ... мақсаты не?
• Мазмұны қандай болмақ?
• Сайтты қаншалықты жиі жаңартып отыру қажет?
• Көркемделуі қандай болмақ?
• Интерактивтілігі қандай ... ... ... ... ... Кім жауапты болады? Бұл ... ... ... ... мен ... ... пен шыдамдылықты талап
етеді. Қаржыңыз жетіп тұрса, ол үшін кәсіби фирманы ... ... ... оны ... ... және ... іздестіру
жүйелерінде тіркеу қажет. Ресей іздестіру жүйелерінің ішінде ... ... ... ... ... ... (http://www.yandex.ru).
Батыстық жетекші іздестіру жүйелері:
Yahoo (http://www.yahoo.com),
Altavista (http://www.altavista.com),
Infoseek (http://www.infoseek.com).
Электрондық пошта
(e-mail)
Электронды ... ... ... ... байланыс орнатуда
айнымас қызмет атқара бастады. Оны пайдаланудың тағы мынадай үш ... ... ... ... ... ... БАҚ-қа пресс-релиздерді тарату үшін. Бұл
журналистер үшін ... ... ... ... ... ... ... қажеті жоқ.
• Компанияның ішіндегі байланыс құралы – жаңалықтарды тарату,
қызметкерлер арасында сауалнама ... және т. ... Digest ... пен ... ... ... ... арқасында БАҚ қызметкерлері өз ... ... ... ... ... ... мен ақпарат іздеу енді аз ... ... ... мен кітапханаларда отырудың қажеті жоқ, себебі Желі
бұл ... ... ... ... ... ... арқылы
келесі бағыттарда құруға болады:
• БАҚ-пен жұмыс жасауға негізделген веб-сайттарды ашу;
• Арнайы ақпараттық жолдамаларды тарату;
• Электронды поштаны пайдалану;
• Жанды бейнелеу мен ... ... ... ірі ... ... тарату;
• Онлайндық сұхбаттар ұйымдастыру.
Интернет-технологияларды пайдалану кез ... сала үшін ... ... ...... ... ... ұйымдастыру.
Сұрақтарды тек БАҚ өкілдері ғана емес, ... ... да қоя ... ... ... жағынан күрделі, бірақ үлкен серпіліс туғызады. Көптеген
саясаткерлердің бұл ... ... ... ... ... ... тілдегі БАҚ сайттары және олардағы екіжақты
байланыстың қолданысы
Қазақстанда интернет ... ... ... ең ... ... тілге келіп
тірелген болатын. Яғни, әлемторда қазақ тіліндегі қауіптердің ... ... ... ... ... ... келді. Алайда, ол өз шешімін
тауып өмірге «Жас Алаш» газетінің жүйедегі ... - ... Tarlan ... ... ... ... қазақ тіліндегі
сайттар әлі де ... ... ... ... ... тез ... оның ... түсіндірілмей келеді. Осы мәселе төңірегінде ... ... ... И. ... төрағалық етуімен «мемлекеттік
тілді дамыту мәселелері» атты ... ... ... ... ... ... қазақ тілді сайттарға қызығушылар көптігін
алайда, олар көп уақыт ... ... тұра ... алға ... ... ... болғандай, қазақ тілді сайттармен шетелдік қандастар
көптеп танысады екен. Олар барлық ... 20 ... ... журналистикаға интернет өзгеше қалып, жаңаша мән әкелді. Интернетте
таныстырылған дәстүрлі БАҚ-тың ішінде-“Хабар” агенттігінің сайты, дизайны
ең сапалы болып ... ... ... осы ... ... ... ... өткеніне қарамастан, оның әлі күнге өзгертілмей келе
жатқаны – www.khabar.kz электронды бетіне кіріп ... ... ... отыр. Мәселен осы жылдың тамыз айының төртінші жұлдызында
сайтқа бар жоғы 467 адам ... Ол ... екі ... соң ... - дейді.
Сайтта тың дүниелер бола қоймайды, әдетте, теле нұсқасында қамтылмай
қалған нәрселер осы сайтта орын тауып ... Оның ... ... ... тұрады, әрбір журналистің жеке басына қатысты дүниелер
бар. Сондай-ақ, шетел басылымдарының “Хабарға” қатысты жазылған ... ... ... ... ... 31 - арнаның да сайты сапалығымен ... ... ... “Хабар” агенттігінің сайтын басып озды. Жаңалықтар легі ... орыс ... ... Басты жазылатыны өткір ойлар мен ... ... ... ... ... саны күн арта көбейіп
келеді.
Жалпы, Қазақстандағы орыс тілді бұқаралық ақпарат құралдарының ... ... ... ... ерекше түседі. Қазақ тілді сайттардың
ішінде беделдісі – ... ... ... және де ... ... ... ... дау жоқ. Бұл газеттерде ... ... осы ... сәйкес санының материалдары жарияланып
тұрады. Бірақ, бір ерекшеліктері анонс берілген соң, ... сол ... ... ... ... атап өтеді. Бұл “Жас Алаштың” табиғатында қалыптасқан
жай. Тілдік жағынан сайттарда өмірдегі “Жас Алаш”, немесе ... ... ... ... ... газеттердің ... Бұл ... ... ... ... ... Онда берілген қазақ тілді сайттардың тізімі оншақты
ғана атауды қамтиды. Akoiya-ға тән өзгешелік - ... ... ... ... яғни ... ... “Біздің ауылдың қонағы болыңыз!” деп
аталады. Тілін ғана қазақша қылмай, сайттардың бар болмысын ... ... ... ... ... ризашылығын тудыратыны анық. Қазақ
тілді алғашқы іздестіру қызметі болғандықтан, сайтта ... ... ... ... қазақ азаматтарымен тілдесу, қазақ тіліндегі
рефераттар, қазақы қалжың, ... пен ... ... ... ... бетте орналасу тәсілдері де қызықты. Бірден көзге түсетіні-сайттың
саясаттан аулақтау болуға талпынысы.
Қарағандыда БАҚ-қа ... ... ... ... ... ... ... сайты ашылған болатын. Жас журналистердің күшімен
шығатын аталмыш сайт жеті бөлімнен тұрады. ... ... ... ... ... және ... “Құқық және БАҚ”, “Жас қалам”). әрбір
бөлімге енсеңіз, тағы бірнеше қызықты ... тап ... Бұл ... ... ғана ... қалың оқырман аудиториясымен бірдей
қызықты екендігіне дау жоқ. Толығымен ... ... ... ... ... ... оқырман өзіне лайық, қызықты дүниені таңдап оқи алады.
Тақырыптық аясы ... ... ... құқық саласындағы жарияланымдар
мен көрнекті тұлғалармен сұқбаттарды қамтиды.
Қазіргі таңда Саяси Зеттеулердің Орталық Азия ... ... ... да ... зор ... ... Агенттікте әлемторға алғашқы
қазақ интернет-газеті “Тарлан” өмірге келді. ... ... бұл ... ... мақсаты - қазақ тілді интернет-аудиторияны
қалыптастыру еді. Басқа ... ... ... ... сауатты
жазылған ақпарат таратады. Тағы бір айтар ... ... ... ... ... өзге ақпараттық сайттар шеңбердегі тақырыпты қамтыса, ал
“Тарлан” бұл мәселені өте ұтымды ... ... ... “Пікір”,
“Рейтинг”, “Сұқпат”, “Шолу” сияқты түрлі айдарлары бойынша қоғамдағы ... ... ... ... материалдар аптасына екі-
үш рет жаңартылып отырады. Сайт сонымен қатар, дәстүрлі қағаз басылымдармен
келісім-шарт жасасып, сайттағы ... ... ... ... жариялауға қол жеткізді. Ондай келісім жасаудың
тағы бір себебі - Қазақстандағы интернеттің ... ... ... net-журналистиканы дамыту болса керек.
Жалпы Саяси Зеттеулердің ... ... ... ... одан да ... тағы бірнеше қазақтілді жобаларды өмірге әкелуші
ретінде де белгілі. Оның бірі - Отырар кітапханасы, ...... ... ... - ...... ... мәселелеріне
арналған. Алдағы жоспарда - шетелде қазақ диаспорасына бағытталған интернет
жобаларды жүзеге асыру ... ... ... ... тән ... - ... мағыналылық деуге болады.
Сайттарда жарық көрінетін материалдар ... ... ... тартымды. Орыс тіліндегі “ауылдар” көбіне саясат пен
әлеуметтік ... шыға ... ... қазақша сайттар бұл ретте
тақырыптарының алуандығымен өзгешеленеді.
Қорытынды
XXI ... ... ... ... алтын ғасыры ... саны күн ... ... көбейіп келеді. Бүгінгі күнде ешбір
сала телекоммуникацияның даму қарқынына ілесе алмайды. Кеше ғана ... ... ... үшін ... ... ... Ол туралы сөз бола
қалса тосырқай қарағанмен, жаңалық сырын білмейтіндігімізді жасыра ... ... ... ... ... үшін осы Бүкіләлемдік компьютерлік
торапта өз өкілдігін ашу лайықты бедел ... ... жолы ... ... ... ... ... интернет жүйесін
пайдалануды өздерінің ... ... ... ... ең ... ... әдісі деп санайды. “Күн сайын Бүкіләлемдік торапта миллиондаған
вебсайт – компаниялар мен жеке адамдардың, ... мен ... ... ... өкілдері іске қосылады”.
Ақпараты күн сайын ағылып-төгіліп жататын “алып аждаһа” әр БАҚ-ның
“босағасында да байлаулы ... ... ... бір ... құс ... ... бәрі бар. Тек ... жақсы білсең
болды. Білмей не көрініпті... Қазақ не нәрсеге де ... ... де ... ... кеттік. Ата-бабамыз ғасырлар бойы ... ... ... мал баққандай сыңай танытып ұлы көшке еркін ілесе
жөнелдік. Сөйтіп, қазір интернет дегенің жанның рахаты болып тұр. ... ... ... үйін де ... ... Жөндеп сұрау салсаң, перінің
қызы Бекторының жарты лашығының шамамен қайда ... ... ... ұсынуы мүмкін. Қысқасы, интернеттің қызмет аясы шексіз. Интернетке
үлкен сеніммен, үмітпен, биік мақсатпен ... ... Ол ... емес және оған ешкім жеке басшылық жасамайды. Ешкімге тәуелді емес.
Осы ... ... ... ... ... ... тарату
ісіндегі жариялылық мәселесіне келер болсақ, бұқаралық ақпарат құралдарының
ішіндегі оқ бойы озық тұрғаны осы-INTERNET. Өйткені, жарнама беруден ... ... ... ... ... еркі мен құқы ... Бірақ сөз бостандығы осы екен деп Интернетке кез-келген ... ... ... ... ... торапқа күн сайын мыңдаған
ақпараттар тіркеледі. Ақпарат ... ... ... ... (анонимность) құқы беріледі. Өзіңіз қаласаңыз материал соңында
аты-жөніңізді, ... ... де ... Алайда,
интернеттегі ерекшелік - кім, қай уақытта, қандай мәселе бойынша ... ... ... алады, ол үшін санаулы минуттар жетіп жатыр. Егер
сіз Конституциялық Заңда көрсетілген ... ... ... ... да жалған
мәліметтер таратқан болсаңыз, құпиялық ... ... ... әлемдік аудиториясының алдында жауап бересіз. Осыған қарамай,
ақпарат таратушылардың ... ... ... ... аттап
кететіндер де кездеседі.
Қазақстанда ғаламдық компьютерлік желілерді пайдалану перспективалары
бүгінде шексіз дерлік. Бірақ, олардың кеңінен ... ... ... ... ... ... ... кедергі жасауда. Одан
басқа қазақ тілінде таралатын ақпараттар легінің осалдау тұстары ... ... бәрі ... ... ... ... ... сипат береді. Технологиялардың даму нәтижесінде журналистика
саласының ажырамас бөлігіне, ... ... ... айналған
компьютерсіз бүгінгі өмірдің жайы мүлдем қиындайтыны ... ... ... ... интернетінің мүмкіндіктері мен өзге елдердің
интернет құрылымдары туралы шамамыз келгенше ... ... ... бір ... ... ... ... елімізде зерттеген ғалымдар
жоқтың қасы. Ал, осындай ақпарат империясының кез – ... ... зор ... ... таласа алмайды. Ендеше, алдағы уақытта
осы салаға өкімет тарапынан жан-жақты ... ... нұр ... нұр ... демекпін.

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Интернет журналистиканың ақпараттық және коммуникациялық маңызы110 бет
«Айқын» басылымы: тақырып және талғам49 бет
«қазақтың спорт комметаторлары»17 бет
Іскери журналистика71 бет
Баспасөздегі жаңа технология4 бет
БАҚ саласындағы этикалық нормалар20 бет
Бүгінгі экономикалық басылымдар және олардың проблемалары61 бет
Журналист тұлғасы-әлемнің сызбасы12 бет
Журналистік зерттеудің қалыптасуы және дамуы130 бет
Журналистика «Хабаршысының» ғылыми кадрларды даярлаудағы рөлі54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь