Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...2

Негізгі бөлім
1.Лизингтің пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.1.Лизингтің экономикалық мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2. Лизингтің түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

2. Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары ... ..14
2.1. Коммерциялық банк лизингтік оперцияларын талдау..14
2.2.Дамыған елдердегі лизингтік операциялар ... ... ... ... ... .16

3. Лизингтің Қазақстандағы даму жолдары мен болашағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
Кіріспе

Ғылыми-техникалық прогрестің әсерімен өндірістің қайта ұйымдастырылуы, шаруашылық жүргізудің экономикалық жағдайының түбірімен өзгеруі еліміз үшін материалдық-техникалық базаны жаңартудың және әртүрлі меншік нысанындағы субъектілердің негізгі құрал-жабдықтарын жетілдіру үшін дәстүрлі емес әдістерді іздестіру және ендіру қажет болып отыр. Осындай әдістердің бірі лизинг. Кәсіпкерлік саласындағы лизингтік бизнестің орны ең алдымен лизингтің объектісіне орай айқындалады.
Лизингтің инвестицияның басқа тәсілдерімен салыстырғанда артықшылығы мынада. Ол кәсіпкердің үй-жай және жабдық сатып алуға бүкіл қаражатын жұмсамай, оның бір бөлігін ғана пайдалана отырып, өз бизнесін дамытуға мүмкіндік береді. Осының нәтижесінде лизингке, әсіресе шағын және орта бизнес өкілдері айрықша қызығушылық танытады. Қомақты қаражатың болмаса да өндірісте озық технологияларды пайдалануға жол ашылады. Сонымен лизинг шағын кәсіпкерлікті дамытудың маңызды құралына айналады.
Мемлекеттің қаржы жүйесінің негізгі буыны халық шаруашылығы салалары кәсіпорындарының қаржылары болып табылады. Міне, осы буында нақты түрлі экономикалық қатынастар жүргізіледі.
Қазақстан нарықтық қатынастарға еселеніп отырған дағдарыс кезеңінде өткен. Бұл дағдарыс өндірістің құлдырауы мен сауда-экономикалық қатынастарының жаппай бұзылуының, бағалардың қарқынды өсуі мен инфляцияның өрши түсуінің салдарынан инвестициялық белсенділік күрт төмендеді.
Қазақстан экономикасы дамуының өзекті мәселелерінің бірі экономиканың базалық және басым салдарындағы негізгі құралдардың физикалық және моральді тозуы болды. Бұл мәселені шешуде біздің ойымызша лизингтің, инвестициялаудың ерекше түрі ретінде, маңызы өте жоғары.
Лизингті жіктеудің принциптері мен критерийлері шетелдік және отандық ғалымдар тарапынан біршама мол қарастырылған. Бұл мәселе әсіресе, В. Белов, Е. Кабатова, В. Анташов, Г. Уварова, Е. Чекмарева, В. Бочаров, В. Часовой, С. Медведков, В. Голощапов, В. Евстратов, Л. Гехт, А. Смирнов, К. Сусанян еңбектерінде кеңінен зерттелген. Алайда айтылған ғалымдардың еңбектерінде лизингтік келісімнің мерзімі, объектісі мен субъектісі, т. б. мәселелер туралы көзқарастар біркелкі емес.
Тақырыптың өзектілігі: Қазақстан Республикасының президенті Н. Ә. Назарбаев Ұлттық экономиканы көтерудің басым шараларының бірі ретінде инвестицияларды пайдалануды атады. Бұл орайда экономиканы құрылымды өзгертуде және көп жылдық дағдарыстан шығуда лизинг алдыңғы қатарлы және тиімді қаржыландыру түріне айналды. Сондықтан да лизингтің табиғатын, пайда болу тарихын, шетелдік және отандық тәжірибелерді, елімізде даму келешегін талдаудың маңызы зор. Осыған орай курстық жұмыстың тақырыбын таңдауға біріншіден, Қазақстан Республикасында лизинг нарығы әлі де толығымен қалыптасып, игерілмеуі; екіншіден, лизинг арқылы экономиканы инвестициялау бірден-бір дұрыс жол деп есептейтінім негіз болып тақырыптың өзектілігін дәлелдейді.
Зерттеудің негізгі мақсаты лизингтің теориялық негіздерін зерттеу және оның шетел тәжірибесін ескере отырып, Қазақстандағы даму деңгейін, жетілу жолдарын іздеу және келешегіне болжам жасау. Осының негізінде курстық жұмыстың негізгі міндеттері:
- лизинг ұғымының түсінігін айқындау;
- лизингтің даму тарихын, зерттелу үрдісі мен түрлерін сипаттау;
- әлемдік және Қазақстандағы лизингтік операциялардың ерекшеліктерін көрсету;
- Қазақстандағы лизингтік операциялардың дамуы мен болашағына зер салу.
Осы курстық жұмысында лизингтің пайда болуы, табиғаты және түрлеріне; Қазақстанның лизинг арқылы инвестициялар тарту тәжірибесіне; республикамыздағы лизингтің нарықтың қалыптасуы мен дамуындағы қолдаушы және кедергі келтіруші факторларға талдау жүргізілді.
Курстық жұмыстың құрылымы кіріспеден, үш тараудан, қорытынды мен пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Қазақстан Республикасының «Қаржы лизингі туралы» Заңы. //Егемен Қазақстан 12/VII-2000
2. Закон Республики Казахстан «Об иностранных инвестициях» от 28 декабря 1994 года (с изменениями)
3. Программа развития лизинга в РК на 2006-2007 годы
4. Абраимов Р. Развитие финансового лизинга в РК: реальность и перспективы //Аль-Пари 2006 г. № 4-5
5. Айманова Л., Оралбаева Ж. Қаржылық лизинг және экономиканың нақты секторы //Аль-Пари 2006 г. № 4
6. Комаров В. Реальная помощь реальному сектору //Развитие лизинговых отношений //Риск 1999 г. № 2-3
7. Лизинг: Эффективные возможности инвестирования и реструктуризации производства //Бизнес 2006 г. № 3-4
8. Сагадиев К. Лизинг в Казахстане: проблемы и перспективы развития. Азия-ЭЖ //1998 г. № 13
9. Менсен Т., Цыганов А. Страхование лизинговых сделок в сфере малого бизнеса //Финансы 2005 г. № 13
10. Сайденов А. «Операция лизинг» //газета «Казахстанская правда» № 209-210 от 28.09.2006 г. Стр. 6
11. Национальное статистическое агенство РК http://WWW.kazstat.asdc.kz
12. Национальный банк РК http://WWW.nationalbank.kz
13. Тлеужанов Е., Киреева К. Лизинг – форма инвестиционного финансирования //Аль-Пари 2005 г. №4
14. Газман В. Д. «Лизинг: теория, практика, коментарии» 1997 г.
        
        Мазмұны
Кіріспе
............................................................................
...........2
Негізгі бөлім
1.Лизингтің ... ... ... ... ... ... ... ... ......14
2.1. Коммерциялық банк лизингтік оперцияларын талдау..14
2.2.Дамыған елдердегі лизингтік ... ... ... даму ... ... ... ... ......................................30
Кіріспе
Ғылыми-техникалық прогрестің әсерімен өндірістің ... ... ... ... жағдайының түбірімен
өзгеруі еліміз үшін материалдық-техникалық базаны жаңартудың және ... ... ... негізгі құрал-жабдықтарын жетілдіру үшін
дәстүрлі емес әдістерді іздестіру және ендіру ... ... ... ... бірі ... ... ... лизингтік бизнестің орны ең
алдымен лизингтің объектісіне орай айқындалады.
Лизингтің инвестицияның басқа тәсілдерімен ... ... Ол ... үй-жай және жабдық сатып алуға бүкіл ... оның бір ... ғана ... ... өз ... ... береді. Осының нәтижесінде лизингке, әсіресе шағын және орта
бизнес өкілдері айрықша ... ... ... қаражатың болмаса да
өндірісте озық технологияларды пайдалануға жол ... ... ... ... дамытудың маңызды құралына айналады.
Мемлекеттің қаржы жүйесінің негізгі буыны халық шаруашылығы салалары
кәсіпорындарының қаржылары болып ... ... осы ... ... ... ... жүргізіледі.
Қазақстан нарықтық қатынастарға еселеніп отырған дағдарыс кезеңінде
өткен. Бұл ... ... ... мен ... ... ... бағалардың қарқынды өсуі мен инфляцияның
өрши түсуінің салдарынан инвестициялық белсенділік күрт төмендеді.
Қазақстан экономикасы дамуының өзекті мәселелерінің бірі ... және ... ... ... ... ... және ... болды. Бұл мәселені шешуде біздің ойымызша ... ... түрі ... ... өте ... жіктеудің принциптері мен критерийлері шетелдік және отандық
ғалымдар тарапынан біршама мол қарастырылған. Бұл мәселе әсіресе, В. ... ... В. ... Г. Уварова, Е. Чекмарева, В. Бочаров, В. Часовой,
С. Медведков, В. ... В. ... Л. ... А. ... К. ... кеңінен зерттелген. Алайда айтылған ғалымдардың еңбектерінде
лизингтік келісімнің мерзімі, объектісі мен субъектісі, т. б. ... ... ... ... ... ... Республикасының президенті Н. Ә.
Назарбаев ... ... ... ... ... бірі ... ... атады. Бұл орайда экономиканы ... және көп ... ... ... ... ... қатарлы және
тиімді қаржыландыру түріне айналды. Сондықтан да ... ... ... тарихын, шетелдік және отандық тәжірибелерді, елімізде даму келешегін
талдаудың маңызы зор. ... орай ... ... ... таңдауға
біріншіден, Қазақстан Республикасында лизинг нарығы әлі де ... ... ... ... арқылы экономиканы инвестициялау
бірден-бір дұрыс жол деп ... ... ... ... ... ... мақсаты лизингтің теориялық негіздерін зерттеу
және оның шетел тәжірибесін ... ... ... даму ... ... іздеу және келешегіне болжам жасау. Осының негізінде
курстық жұмыстың негізгі міндеттері:
- лизинг ұғымының түсінігін ... ... даму ... ... үрдісі мен түрлерін сипаттау;
- әлемдік және Қазақстандағы лизингтік операциялардың ... ... ... ... дамуы мен болашағына зер салу.
Осы курстық ... ... ... ... ... ... Қазақстанның лизинг арқылы инвестициялар ... ... ... нарықтың қалыптасуы мен дамуындағы қолдаушы
және кедергі келтіруші факторларға талдау жүргізілді.
Курстық ... ... ... үш ... ... ... ... тізімінен тұрады.
1.Лизингтің пайда болуы
1.1.Лизингтің экономикалық мәні
Лизинг сөзі «to lease» ағылшын ... ... ... ... ... ... жалға беруден айырмашылығы – жалға беруде екі
жақ қатысса, яғни ... ... және ... ... ... ал ... ... яғни лизинг беруші, лизинг алушы және жабдықтаушы болады.
Лизинг – бұл лизинг берушінің (жалға берушінің) өзіне тиесілі құрал-
жабдықтарды, ... ... ... ... сауда-
саттыққа және қоймаға арналған құрылғыларды лизинг ... ... ... ... ... ... мерзімге пайдаланкға беруін
қарастыратын жалға беру шарты.
Банктердің лизингтік операциялары несиелік операциялармен ұқсас болып
келеді. ... ... ... бір ... келісім-шартта
келісілген төлемдер төленіп, ... ... ... де ... ... ... ... қала беруінен көруге болады. ... ... ... ... ... ... ... берген кепілдігі
қалады.
Тарихта лизингке ұқсас операцияның б.э. 2000 ... ... ... ... ... ... шетелдік зерттеушілер лизинг
операциясының жасалғандығы туралы нақты зерттеулер ретінде 1877 жылы «Белл
Телефон Компани» деген американдық ... ... ... ... бергендігін айта кетеді. «Юнайтед Стейтс лизинг корп.» атты алғашқы
лизингтік компания 1952 жылы Сан-Францискода (АҚШ) ... ... ... ... ... ГМбХ» деген бірінші лизингтік компания Дюссельдорфа
(Германия) пайда ... 1972 ... бері ... ... ... ... ... банк құрылымының іскерлік ортамен өндірісті
қаржыландыру бойынша ынтымақтастық құруына және өзара әрекеттесуіне өз
ықпалын ... ... ... ... қажетті операция
болып табылады.
Лизингілік мәміленің мәні. Әлемдік іс-тәжірибеде «лизинг» термині
ұзақ пайдалануға жарайтын ... ... ... әр түрлі
мәмлелерді белгілеуде пайдаланылады. Жалдау келісім-шартты бекітілген
мерзімге ... ... ... үш түрі бөліп көрсетіледі:
1. Қысқа мерзімді жалдау (рейтинг) – 1 күннен 1 ... ... Орта ... ... ... – 1 жылдан 3 жылға дейін;
3. Ұзақ мерзімді ... ... – 3 ... 20 жылға дейін және одан
да ұзақ ... ... ... ... мәміле инвестициялық құндылықтарды
ұзақ мерзімді жалға алудың ... ... бар ... ... ... дәл анықтаудың іс-тәжірибеде маңызы жоғары,
өйткені оны ... ... ... ережесі сақталмайтын болса, ол
лизингілік ... ... ... Бұл ... ... ... жағымсыз қаржылық салдарды тудырады.
1.2. Лизингтің түрлері
Лизингтік мәмілелердің бірнеше ... бар. ... ... екі түрге бөлінеді: шұғыл және қаржылық лизингтер.
1. Шұғыл лизинг – бұл мүліктің қызмет ету мерзіміне қарағанда, ... ... ... және ... ... ... ... Қаржы лизингі – бұл уақытша пайдалануға берген лизинг затының
мерзімі ішінде өзінің ... ... ... төлеп шығуымен немесе өзін-
өзі өтеуімен байланысты сипатталады.
Лизинг түрлері және лизингтік операцияларды жіктеу шетелдік ... ... мен ... ... ... ие. ... түрлері оның
белгілеріне қарай бөлініп көрсетіледі. Жіктелуіне қарай:
1. Жалға берілетін мүлікке қатынасы бойынша;
2. Лизингтік операцияларды қаржыландыру түрі ... ... ... ... құрамы бойынша;
4. Лизингке берілген мүліктің түрі бойынша;
5. Лизингтік мүліктің өтелу деңгейі бойынша;
6. ... ... ... ... ... ... операция өтетін рынок секторы бойынша;
8. Салықтық және амортизациялық жеңілдіктерге қатынасы бойынша.
1. Жалға берілетін ... ... ... ... түрлерге бөлінеді:
-Таза, яғни мұнда мүлікке қызмет көрсетуге жұмсалған
шығындардың барлығын лизинг ... ... ... ... ... ... көрсетуге жұмсалған
шығындардың барлығын лизинг беруші өзіне алады;
-Бөлшектеп (чистичный), мұнда мүлікке қызмет ... ... бір ... ғана лизинг берушіге тиеді.
2. Лизингтік операцияларды қаржыландыру түрі бойынша лизинг келесідей ... яғни ... ... жалға бір-ақ рет беру ... ... яғни ... ... ... бірінші
мерзімі аяқталған соң келесі кезеңге ұзартылатын жағдай орын алады. Ол үшін
белгілі-бір уақыттан соң лизинг объектілері лизинг алушының талабы ... ... ... ... ... ... ... лизинг алушы өз мойнына алады. ... ... ... ... объектілерінің саны және оларды пайдалану мерзімдері екі ... ... ... келісім-шартқа қатысушылардың құрамы бойынша лизинг келесідей
түрлерге бөлінеді:
-Тікелей лизинг, мұнда мүліктің меншік иесі ... ... ... ... (екі жақты келісім-шарт). Негізінен бұл
келісім-шартқа лизингтік компания қатыспайтындықтан классикалық лизингтік
келісім-шарт деп атауға ... ... яғни ... ... ... ... беріледі.
Бұл жағдайда келісім-шартқа жабдықтаушы, лизинг беруші және ... ... ... лизингтік операция деп атауға болады
-Бөлінген лизинг, бұл ... ... ірі ... ... ... ... болады. Мұндай ... ... ... және ... ... ... сонымен қатар лизингтік мүшелерді сақтандыратын
бірнеше компаниялардың қатысуымен топтық ... ... деп ... ... ... көп ... қаржыландырулар қатысатындықтан күрделі болып
саналынады.
4. Лизингке берілген мүліктің түрі бойынша ... ... ... ... (құрал-жабдық, техника, автомобильдер,
самолеттер және тағы басқа);
-Жылжымайтын лизинг (ғимараттар, сооружения).
5. ... ... ... деңгейі бойынша лизинг келесідей түрлерге
бөлінеді:
-Толық өтелетін лизинг, ... бір ... ... ... ... ... берушіге жалға алынған мүліктің құны толық
төленеді;
-Толық өтелмейтін лизинг, ... бір ... ... ... ... ... ... мүлік құнының тек бір бөлігі ғана өтеледі.
6. Лизингтік мүліктің ... ... ... ... келесідей
түрлерге бөлінеді:
-Қаржылық лизинг (капиталдық, тікелей) – бұл өзінің әрекет
ету мерзімі ішінде құрал-жабдық амортизациясының ... ... ... ... ... ... ... қосымша шығынын немесе пайдасын өтеуді
қарастыратын келісім;
-Оперативті лизинг – бұл ... ... ету ... оның ... ... қысқалығын және мүліктің құнын толық
өтемеуін сипаттайды.
7. Лизингтік ... ... ... ... бойынша лизинг келесідей
түрлерге бөлінеді:
-Ішкі лизинг – бұл келісім-шарттың барлық қатысушыларының
бір елден келуімен байланысты сипатталады;
-Сыртқы ... ... ... – бұл бір ... немесе
барлық тараптардың әр елден болып келуін сипаттайды. Сыртқы лизинг ... ... және ... ... ... ... ... лизинг алушы болса, импорттық лизингте шетел лизинг ... ... ... және амортизациялық жеңілдіктерге қатынасы бойынша лизинг
келесідей түрлерге ... ... ҚҚС, әр ... ағымдарға, жеделдетілген
амортизация және тағы басқаларға салық салу ... ... ... ... ... ... 1, 2 суреттерде әр түрлі сызба
түрінде берілген.
Кейде лизингтік компанияның лизинг операцияларын жүзеге ... ... ... ... ... да ... мүмкін, онда ол ссуда алады. Мұндай
операцияны қосымша қаражат тартатын лизингтік операция деп атайды.
Тәжірибе көрсеткендей, лизинг бойынша жасалатын ... ... ... ... ... операцияларының үлесіне тиеді. Лизингке беруші
лизиннгке беретін активтер құнының 80%-дай мөлшерінде бір ... ... ... ұзақ ... несие алады. Мұнда лизингтік төлемдер мен
құрал-жабдықтың өзі ссуданы қамтамасыз ету ... ... ... ... 1
1) ... тапсырыс беру;
2) құрал-жабдық үшін төлем;
3) құрал-жабдықты жеткізу;
4) лизингтік төлемдер.
1 ... ... 2
1) Банк пен ... ... арасында несиелік келісімшарт жасалып,
несие беріледі;
2) ... ... ... ... ... үшін ... ... лизинг компаниясына құрал-жабдығын сатады.
4) Лизинг компаниясы мен лизинг алушы ... ... ... жасалады;
5) Жабдықтаушы құрал-жабдықпен жабдықтайды;
6) Лизингті алушы кәсіпорын пайдаланғаны үшін ... ... ... ... несие беруші банкке несие үшін төлемдерін төлейді.
Мұндағы лизингтік төлемдердің жалпы сомасының есебі төмендегідей
формуламен ... + НТ + КТ + ҚТ + ...... ... ... сомасы;
АА – ағымдағы жылдағы амортизациялық аударымдар сомасы;
НТ – лизинг берушінің ... ... ... үшін төлем;
КТ – лизингтік келісімшарт бойынша мүлікті бергені үшін лизинг берушіге
комиссиондық төлем;
ҚТ – көрсеткен қызмет үшін қосымша ...... ... ... ... үшін ... ... төлейтін
қосылған құнға салынатын салық.
Амортизациялық аударымдар (АА) сомасының формуласы:
БҚ * На
АА ( ((((
100
Мұндағы,
БҚ – мүліктің баланстық ... - ... ... ... ... үшін ... (НТ) формуласы:
НР * НС
НТ ( (((((
100
Мұндағы,
НР – лизинг берушінің пайдаланған несиелік ресурсының шамасы;
НС – несие үшін сыйақы мөлшері.
Несие ресурс (НР) ... ... ... - ... ( ... - ... жыл басындағы құны;
Қа - мүліктің жыл ... ... ... (КТ) ... ... * ... ( (((((
100
Мұндағы,
Кс - комиссиондық сыйақы мөлшері.
Банктің қосымша көрсеткен қызметтері үшін төлемдер (ҚТ) ... ( Ші + Шқ + Шж + ... – банк ... ... ...... қызмет үшін шығыстар;
Шж – банктің жарнамасына кеткен шығыстар;
Шб – басқа да шығыстар.
Лизингтік операцияның негізгі элементтері:
- келісім-шарт ... ... ... лизингтік келісім-шарттың мерзімі (лизинг кезеңі);
- Лизингтік төлемдер;
- Лизинг бойынша көрсететін қызметтер.
Лизинг объектілері. Өндірістік ... ... ... ... түрі ... ... ... бола алады.
Лизинг субъектілеріне келісім-шарт объектісіне тікелей қатысы бар
тараптар жатады. Бұл ... ... ... ... және жанама
қатысушыларға бөлеміз.
Лизингтің келісім-шарттың тікелей қатысушыларына ... ... ... ... және ... ... беруші немесе
жалға беруші);
- өндірістік (өнеркәсіптік), сауда, көлік кәсіпорындары мен
халық (лизинг алушылар немесе жалға берушілер);
Лизингтік келісім-шарттың жанама ... ... ... келісім-шарттың кепілдігі ретінде алға шығатын әрі лизинг
берушілерді несиелейтін және ... ... ... ... брокерлік және өзге де делдалдық фирмалар.
Лизингтік келісім-шарттың мерзімі. Лизингтік келісім-шарттың әрекет
ету мерзімін лизинг ... деп ... ... ... ... операцияның жобасында ең күрделі сәтке
лизинг берушінің тиесілі лизингтік төлемдердің ... ... ... ... ... ... және орта ... лизингтің төлемінің
сомасы тауар нарығының конъюктурасымен анықталады. Ұзақ мерзімді лизингте
лизингілік төлемдердің есеп айырысу ... ... ... есеп ... жатады.
Лизинг бойынша көрсетілетін қызметтер. Лизинг әр түрлі қызмет
көрсетулермен ... Бұл ... ... ... ... ұсынады.
Лизингтің кеңінен таралуының басты себебі – оның ... ... ... ... ... ... ... кепілге берілетін мүлкі жоқ ұсақ
кәсіпорындарды несиелеуге болады. Ол бұлай: лизингтік келісім-шарт ... ... ... ... ... берушінің меншігінде қалады да,
лизинг алушы банкротқа ұшыраған жағдайда несиелік тәуекел деген ... ... ... ... бұл сол құрал-жабдықты жалға алуды
жалғастыратын басқа кәсіпорын іздестіруге ... ... 100 ... ... ... ... яғни
кәсіпорынға қысқа мерзім ішінде өзінің меншікті капиталын жұмсамай-ақ, жаңа
құрал-жабдықты пайдалана отырып, өнеркәсіптік өнім шығаруға және ... ... ... ... ... ... сатып алғаннан, лизинг
бойынша алған қолайлы, ... бұл ... ол ... ... ... ... Құрал-жабдықтың лизинг берушінің меншігінде болатындығына
байланысты, өнімнің құнына ... ... ғана ... мүлікке
салынатын салықты жалға ... өзі ... ... ... ... ... ... Несие берушінің көзқарасымен қарағанда, несиенің мақсатты
пайдалануына ешқандай да қадағалау болмайды.
- жалға алушы құрал-жабдықтың қалдық құнының ... ... ... ... ... ... ... құны несиеге қарағанда жоғары, бірақ та ескерген
құрал-жабдықтан туындайтын тәуекелдің лизинг берушінің басында ... ... ... да ол ... ... ... ... үшін
комиссияны көбірек алуға тырысады.
Лизингтік контракт. Лизинг – бұл ұйымдастырылуы біршама күрделі
операция. Көптеген мәмлелерде ... үш ... ... 1) лизинг
беруші мен лизинг алушы арасында; 2) ... ... мен ... 3) ... алушы мен банк арасында.
Әдетте, мәмілеге келу алдында ... ... ... ... ... ең ... бұл ... соңында құрал-жабдықтың
белгілі бір қалдық құнының қалуы. Ол үшін құрал-жабдықтың ... ... ... болуға тиіс. Лизингті алушы өзінің ... ... ... әр ... ... ... (өрттен, ұрлықтан және т. б.)
сақтандырады және лизинг ... ... ... ... береді.
Іс жүзінде кез келген лизингтік контракт мынадай элементтерді қамтуға
тиіс:
1. Объектісі.
2. Жабдықтау мерзімі.
3. Лизингке алу мерзімі.
4. Лизингке берушінің меншікті құқы.
5. ... ... ... ... ... ... ... жөндеу және жаңарту.
8. Зиян, қолайсыз жағдайлар.
9. Сақтандыру.
10. Лизингтік төлемдер, ... ... ... үшін ... ... алу мүмкіндігі.
13. Келісімшартты бұзу шарты.
14. Құрал-жабдықты қайтару.
15. Салықтар, баждар.
16. Жаңа ... ... ... ... қосымша құқықтары.
18. Даулар мен арбитраждарды қалыпқа келтіру.
19. Кешіктіру шарты (контракт кепілдеме алуына байланысты ... ... т. ... ... ... беру ... (мысалы, баланс).
21. Тараптардың қолдары.
22. Тараптардың орналасқан жері.
23. Қосымша (материалдардың және т. б. сипаты).
24. Қалдық құнын кепілдеу.
25. Банктердің ... ... ... ... ... 1989 ... ... лизинг мынадай жолдармен қалыптасқан:
1) аймақтық ... ... және ... ... жалға беруге байланысты кәсіпорындар
және жұмыс істеп тұрған орындар және агроөнеркәсіп кешеніндегі облыстық
және аудандық жабдықтау кәсіпорындары;
2) екінші деңгейдегі ... ... ... жаңадан құрылған арнайы лизингтік фирмалар;
4) лизингтік халықаралық формалар – экспорттық, ... және ... ... ... ... кәсіпорындар және республика аумағындағы
шетелдік лизингтік компаниялардың дамуы.
Келесі қадамы ретінде лизинг қызметіне ... ... ... ... ... ... ҚР ... (5. 07. 2000) ұзақ мерзімді
лизингтің дамуына ықпал еткендігін айтуға болады.
Лизинг берушілерге ... ... ... кепілдеме
беру, лизинг жобаларына қатысушылар арасында тәуекелді беру арқылы әр түрлі
кепіл заттарын, айталық, өтімділігі ... ... ... беру ... жолымен, кей жағдайларда мемлекеттің кепілдемесімен жүзеге
асыруға тиіс.
Қаржы лизингі үлкен ... ... ... ... ... ... банктермен ынтымақтаса отырып жүзеге асырады.
2. Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары
2.1. Коммерциялық банк лизингтік оперцияларын талдау
Қазақстан банктері ... ... ... ... ... ... лизинг жатады. Бұл операция әлемдік іс-тәжірибеде
кеңінен тараған.
Лизинг феномені 80-жылдардың басында жай ұзақ ... ... ... емес ... пен ... қаржыландырудың, борыштық
міндеттеме бойынша есеп айырысудың және ... да ... ... ... ... ... ... келешегі зор
қаржыландырудың жаңа, дәстүрлі емес, қосымша жүйесі ретінде анықталды.
Лизингілік операция банк құрылымының іскерлік ... ... ... ынтымақтастық құруына және өзара әрекеттесуіне өз
ықпалын тигізгендіктен бүгінгі қазақстандық экономикаға қажетті ... ... ... ... қызметінің айрықша саласы. Оны өзінің
мүмкіндігіне қарай қолданатын болса, ол өндірісті техникалық жағынан қайта
жарақтандырудың, ... ... ... ... ... ... сапасы жоғары тауарлармен қамтамасыз етудің аса қуатты
импульсіне айналуы мүмкін.
Оны шаруашылық ... ... ... қол ... ... ... тиімділігі мыналарда: лизинг алған кәсіпорын
өзінің қаржылық жағдайын жақсартады, инвестициялық процесті жандандырады,
шағын және орта ... ... ... ... лизинг – банк лизингке алушының тапсырысы бойынша сатып
алған жабдықты немесе ... ... ... ... ал жал ... ... сол ... меншік құқығы да клиентке беріледі.
- лизинг өндіріс ... қоры ... ... ... ... ... ... береді, ал бұл ... ... ... түседі.
- лизинг лизингке алушының таза табысын сақтай отырып және оның ... ... ... көбейтуге мүмкіндік береді.
- лизинг негізгі борыш сомасын өтеу жөнінен лизингке алушыға белгілі ... ... ... Бұл ... ... айта кететін мәселе – Қазақстан
нарығындағы лизинг мерзімдері ақшалай несие алу мерзімдерінен ... ... ... ... ... ... ... төлемдерді құрал-жабдықтың
өзіндік құнына жатқыза алады.
Лизнгтік ... ... ... лизинг алушының мыналарға
мүмкіндігі бар болады:
- ең қолайлы шартпен келісімшарттың мерзімін ұзартуға;
- лизинг берушіге құрал-жабдықты қайтаруға;
- нақты ... құны ... ... ... ... ... лизинг
берушіден құрал-жабдықты сатып алуға. Келісімшартты ... ... ... ... ... ... ... нарықтық құнын
алдын ала дәл анықтау мүмкін емес, сондықтан да лизингтік форма құрал-
жабдық нарығының конъюктурасын ... ... ... алушы мүлікті иеленумен байланысты, мысалы, оның сапа жағынан
тозуымен, өндірілген өнімге ... ... ... ... ... құрал-жабдықтың сынуымен, құрал-жабдықтың бос тұрып ... ... өтуі ... ... ... және ... ... шығынның
тартуымен байланысты қатерлерден оперативті лизингтің көмегімен қашып
құтылуға ұмтылады. Сол себепті де ... ... ... ... ... қолайлы деп санайды:
- жалға алынған мүліктің пайдалануынан ... ... ... ... ... өтей алмайды;
- құрал-жабдық аз ғана мерзімге қажет (маусымдық жұмыстар немесе бір ... ... ... ... қызмет көрсетуді қажет етеді;
- мәмленің объектісі ретінде жаңа, тексерілмеген құрал-жабдық алға ... ... осы ... ... оның ... кен ... ... құрылыс салу, ақпаратты электрондық
өңдеуден өткізу секілді салаларда қолдануын ... ... ... лизингтік операциялар
Leaseurope еуропа лизинг компаниялары ассоциациясының деректері
бойынша, қауымдастыққа мүше 25 елдің ... ... ... көлемі
1994 жылы 85,3 млрд. ЭКЮ ... Бұл жыл ... ... ... қарағанда өрлеу, лизингтік қызметтің жандану кезеңінің басы
болды.
1994 жылы Еуропа Одағының 12 елінің ... ... ... ... ... ... ... сол сәтінде-ақ лизингтік
операциялардың 7 процентке өсуіне әсер етті.
Leaseurope мүше ... ... ... басым бөлігін
жылжымалы мүліктермен операциялар құрайды. Алайда соңғы 9 ... ... ... ... ... ... жыл өткен
сайын қарқыны өсіп келе жатқанын көрсетеді. Бір қызығы, бұл үрдіс ... ... де, сол ... құлдырау кезінде де ... ... ... ... операцияларының көлемі әр ... ... ... туралы заңның болуы мен болмауы арасындағы байланыстың
лизингтік операциялардың көлеміне әсер етуі жөнінде бір ... жоқ. ... ... ... ... заңмен реттеледі, ал жалпы инвестиция
көлеміндегі лизингтің үлесі ... ... – 1994 жылы 15,8% ... ... Еуропа мемлекеттерінің арасында лизингтік операциялар көлемі
жөнінен ... ... ... Ал ... арналған заңдары бар
Франция мен Португалияда лизингтік операциялардың көлемі айтарлықтау емес.
Жалпы ұлттық инвестициялардағы лизингтің үлес ... ... ... ел – ... (46%) және Англия (35,8%) көшбасшы болуда. Бұл ... ... ... ... ... ... қоймайды (18,853 млрд. ЭКЮ). Ирландияда бұл ... аз – ... ЭКЮ. ... ... ... ... ... болады. Оларда бір
таңқаларлығы ... ... енді енді ... ... ... ... үлес салмағы төмен, бірақ өсу үрдісі байқалады. Бұлардың қатарына Чехия
қосылмайды. Былтыр ... ... ... ... көлемі 817 млн.
еуроға жетті. Бұл Норвегия мен Германиядан анағұрлым көп.
а) АҚШ-та лизинг ХХ ... ... ... болған. АҚШ-тың
үлесіне лизинг бойынша жеткілілетін тауар ... ... ... 1986 жылы ... лизинг бойынша 85 млрд. долларға жабдық жеткізілді
(елдегі жабдыққа инвестицияның 28%).
АҚШ-та лизигтің ... ... бір ... ... ... ... ... амортизация және инвестициялық салық жеңілдігі
(жаңа инвестиция ... 10%-не ... ... сомасы шегерілді). Мысалы,
жабдық сатып алу бойынша шығыстар – 100 000 доллар, инвестициялық жеңілдік
– 10%, 100 000 ... ... ... ... ... ... ... құқығы шарт АҚШ-тың Қаржы министрлігінің Ішкі кірістер басқармасының
жалдау үшін белгілеген ережелеріне ... ... ғана ... ... ... ... ... 30 жылдан кем болмауы керек;
- лизинг мүлікті нарықтық бағадан мүлдем төмен бағаға сатып алу мүмкіндігін
көздемеуі тиіс;
- лизинг ... ... ... ... ... төлем графигін
көздемеуі керек. Бұл лизингтің салықтан жалтару ... ... ... ... ... ... берушіні қалыпты нарықтық деңгейдегі табыспен қамтамасыз
етуі тиіс;
- лизингті ... ... ... ... ... ... ескеруі тиіс.
1994 жылға дейін фирмалар оның құнын өз баланстарында көрсетпей-ақ
жабдықты жалға алатын еді, яғни ... тыс ... ... ... ... елеулі қарызы болса да өсіп бара жатқан ... ... тағы да ... ала ... Осылайша нақты борыш инвесторлар
мен сарапшылардан жасырын қалатын. 1976 жылы Қаржылық есепке ... ... № 13 ... ... Онда ... қаржылық
мәмілелерді мүлік сатып алу және өзіне қаржылық міндеттеме қабылдау ... ... ... Бұл ... мақсаты «шынайы лизингті» ... ... ... ... ... ... ... мынадай пункттер
келтірілді:
- мәміле соңында еншік құқығы жалдаушыға өтеді;
- лизингтік мәміле жабдықты мәміле соңында нарықтық ... ... ... ... мүмкіндік береді;
- мәміле мерзімі пайдалы қызмет ету мерзімінен көп ... 75%-не ... ... ... ... құны ... ... салыққа
төлеместен) жабдықтың қалыпты нарықтық бағасынан артық немесе 90%-не тең.
Егер мәміле осы талаптардың ... ... ... ... мүлік жалдаушының балансында пассивте корреспонденттелетін борыштық
міндеттеме («Қаржылық ... ... ... ... ... ... мәміле жоғарыда көрсетілген талаптардың ... ... онда ... ... ... ... ... есепке
алынады.
1986 жылдан бастап лизинг үшін ... ... ... өзгерді,
өйткені үкімет мұның астарынан «басқа мемлекеттердің игілігіне субсидияны»
байқады («Салық жеңілдіктерінің экспорты»). Инфляция шапшып ... ... ... ... ... 80 ... экономика
тұрақтанғандағы кезеңде күрделі қаржы салымын ынталандырушы тиімді құрал
бола ... ... ... ... ... ... жеңілдікті
және амортизация саласын өзгертуді жою арқылы салық ... ... ... ... ... ... ... төмендетті, әйтсе де оның дамуы тоқтамады.
Мұның мәні лизингтік мәмлелерді өтеу жай ... ... ... да ... ... АҚШ-та көптеген лизингтік компаниялар ... ... ... жақсы біледі. Өйткені лизингтік
компанияның кредит беруге мүмкіндігі мәміле мерзімі өткеннен ... ... алу ... ... ... да ... барынша құнды
және тиімді жабдықтың лизингіне мүдделі. Мұндай жағдайда олар ... ... ... алады. Бірқатар салық жеңілдіктері әйтсе де
сақталады.
Соңғы ... ... ... (мұнай танкерлері, теміржол
контейнерлері, компьютерлер, ұшақтар), жедел лизингтің ... ... ... ... ... авиацияда ерекше жеңілдіктің болмауына
қарамастан жедел лизингтің өсуі байқалады. ... ... ... (ILFC) ... 1973 жылы негізі қаланып, 1983 жылы наурызда
мемлекеттік компания болды. ... Gyness Peat Aviation Group ... ... ол ... ... белгілейді. Оның портфелінде 150-
ден аса ұшақ бар. Ол ұшақтарды клиенттерге 3-5 жылға ... ... ... ... ... ... қарқынды дамыды. Олар бүкіл
лизингтің нарықтың 10%-ін иеленеді. Американдық ірі лизингтік компаниялар:
Bank ... Group, Golodefz Trading Corp., Security Pacific ... ... ... ... 1970 жылдан кейін елеулі ... яғни ... ... ... ... Компаниялар жылына салық салынатын
пайдадан 100% инвестицияны шеге ... Бұл ... ... ... ... болды, алайда жанама түрде жалдаушыларға ... ... ... ол ... жыл ... ... болса,
онда оған осы жеңілдіктерден пайда алу үшін ... ... ... ... ... ол ... лизингтік компанияға сатып, кейіннен оны ... ... ... ... жыл ... болу ... онда ... тезірек алынды. Сондықтан лизингтік компаниялар қаржылық жылының
соңына әртүлі аяқталатын филиалдар ашады. Салықтық инвестициялық ... ол ... ... ... арқылы кері қайтады, дегенмен ол мүлік
құнының 52%-не тең болатын ... ... ... бұл жалдаушы үшін
лизинг құнынан көрінеді.
1984 жылы үкімет корпорациялық салықтың 1986 жылдың ... ... 35%-ке ... ... ал ... ... 100 проценттік
жеңілдік 25 ... ... (writing down) ... (25% - ... ... 25% қалдық - екінші жылы және т. ... ... ... ... ... біртіндеп қысқарды, ал өзгерістер
лизингтің дамуында бірден көрінбеді. Салық ... бір ... Бұл ... ... ... лизинг үшін өте пайдалы.
Сонымен бір жыл ... ... ... ... ... Енді ... ... үшін төмендегі кестеге назар аударайық.
1-кесте. Ұлыбританиядағы лизингке салынатын салық ставка мөлшерлері
|Қаржылық жыл ... ... % ... ... |
| | ... % ... ж. ... |50 |100 ... |50 |100 ... |45 |75 ... ... 2006 |40 |50 ... ... | | |
| |35 |25 ... лизинг көлемі инвестицияның көлемі қанша болатынына,
табыс деңгейі ... ... ... және ... қаншалықты
лизингті өз инвестицияларын қаржыландыру үшін пайдалануын жалғастыратынына
байланысты болады.
в) Франция. Лизинг мұнда кеңінен таралған, ... оның ... түрі ... 1967 ... ... ... француз компаниясы
«Локафранс» құрылды. Қазіргі кезде Францияда ... мен ... мен ... көтеру-көлік жабдықтары, контейнерлер, ... ... ... ... ірі өнеркәсіп жабдықтары
лизингтері дамыған.
Франциядағы лизингті «BNP/Bail» тобының мысалымен қарастырып көрейік.
Оған «Natio Equipment», «Natio Location», «Natio ... ... ... ... ... Францияда жылжымалы
мүлікпен лизинг 1960 жылы басталған, ал ... ... заң 1966 ... Заң ... қайта сату кезінде жабдыққа құқықты беруге
салықты (ол беру сәтінде жабдық құнынан есептеледі), құқықты үшінші ... ... ... ... ... ... балансы мен бағасы бойынша
құнның айырмасына) енгізді. «Natio ... ... ... құқығын
ұсынады.
2-кесте. Лизингтегі амортизация мерзімі мен келісімшарттың ұзақтық
көрсеткіштері
|№ ... ... ... ең төменгі |
| | ... |
|1 |3 жыл |3 жыл |
|2 |4 жыл |3 жыл |
|3 |5 жыл |4 жыл |
|4 |6-7 жыл |5 жыл |
|5 |8 жыл |6 жыл |
|6 |10 жыл |7 жыл ... құны ... ... ... 7%-ке дейін болады. Жалдау
төлемдері айына, үш айда, алты айда, бір жылда бір рет ... ... ... болуы мүмкін.
Жылжымайтын мүлік лизингі 1966 жылғы заңмен ... 1967 ... ... және ... ... жылжымайтын мүлікпен операциялар
жөніндегі қоғам құрылды (СИКОМИ). СИКОМИ акционерлік қоғам ... 10 млн. ... кем емес ... тиіс. Ол қоғам құрылған сәтте
толық енгізілуі тиіс. СИКОМИ ... ... ... ... ... пайданың 85%-не салықтан босату, жедел амортизация
және т. б.
Әдетте ... ... ... келісімі15-20 жылға созылады. Оның
объектілері: жер, құрылыс, әрлеу жұмыстары, жолдар, жабдық ... ... ... ... немесе аралас тәсілмен төленеді. «BNP»-мен
қатар басқа банктер мынадай компанияларды ... ... ... - ... ... - «Софинбай».
г) Германияда қазіргі кезде көптеген лизингтік компаниялар қызмет
етеді, олардың 57-сі ... ... ... ... ... ... ... келісімшарттар бірқатар салықтық жеңілдіктерді
пайдалануға мүмкіндік береді.
Лизинг саласынадағы ірі компанияларға «Митфинанц Гмхб» және ... ... ... ... ... ... ... Гмхб»-тың 1962 жылы
негізі қаланған. Бұл компанияның жарғылық капиталы 1млн. марк ... ... оның 6 ... ... бар. «Гефа – ... ... 1968 жылы ... тобы ... ... ... затының қызмет етуінің экономикалық мақсатына
сәйкес орташа жалдау ... 2 ... 15 ... ... Сатып алуға немесе
мерзімін ұзартуға опционға жол берілмейді, ... ... ... ... жалдаушы қалған пайдалану кезеңіне лизинг затын жалдауға
жаңа келісімшарт жасай алады ... ... алу ... ... ... секілді Австрияда лизингтің дамуына заңның ... ... ... ... ... келе ... 30 жылдай уақыт
өтті. Лизингке тіпті балалар бақшасы мен мектептер беріледі. 1984 жылғы заң
бойынша салықтық ... ... үшін ... ... ... ... пайдаланудың жалпы мерзімінің 40-90%-нен аспауы және
лизинг ... жеке ... ... ... ... компанияларының бірі «Райфайзен лизинг» болып
табылады.
е) Италияда бірінші лизингтік ... 1963 жылы ... ... ... ... ... ... лизинг қауымдастығында 50-ден аса компания
бар.
Италияндық ірі лизингтік компания (топ) ... ... ... жер ... машиналарын, ауыл шаруашылық машиналарын,
кеңсе жабдықтарын, компьютерлер, жылжымайтын мүлік, көлік ... бірі ... ... де ... ... табылады. Топ
Германияда, Францияда, АҚШ-та, Испанияда, Қытайда бірлескен кәсіпорындар
құрған.
ж) Жапонияда ірі лизингтік компаниясы «Gentury Leasing System» ... Ол 1969 жылы ... Оның ... ... 1,6 млн.
доллар. Оның Гонконгта, ... ... ... ... бір ... ... бір ... және екі сақтандыру
компаниялары.
з) Швецияда лизинг 1960 жылдары дами бастады. Негізінен ... ... орта ... пайдаланды. Өйткені банк несиелері бойынша көптеген
қамтамасыз етулерді талап етті. Ал ... ... ... ... ... иесі ... табылады. Бастапқыда қайталама сатып алу
туралы келісім жасалады, соған ... ... егер ... ... ... ... орындай алмаса, жабдықты қайтадан сатып алуға міндеттеме
қабылдайды. Бәсекенің өсуіне орай ... ... ... ... ... сатып алу бойынша) барған сайын аз кездесетін
болды. Негізгі жалдау ... ... 3-5 жыл, ... ... 9 ... ... ... мәліметтер түсінірек болу үшін Еуропа елдері
бойынша төменде келтіріліп отырған ... ... ... ... АҚШ және ... елдеріндегі лизингтік қызметті қорыта
келе мынадай тұжырымдар жасауға болады:
- лизингтік операциялармен ... ... ... емес,
мамандандырылған компаниялар айналысады;
- лизингтік қызметтің дамыған нарығы экономиканың өндірістік секторын
дамытады, бұл ... ол ... ... ... дамуын жылдамдату
үшін жағдай жасайды, капиталдың өндірістік салаға келуін ынталандырады;
- лизингтік қатынастарды дамытуға бағытталғын ... бір ... ... ... ... даму жолдары мен болашағы
Лизингтің Қазақстандағы даму жолдары мен болашағын қарастырмас ... ... ... ... ... дамуын 4 кезеңге бөліп ... ... ... ж. ж.). ... лизингтік бизнесінің
туындауы. Бұл кезеңде бірінші рет елімізде ... ... ... ... мен ... коммерциялық банктер лизингтік операцияларды
жеке түрде және аздаған ... ... ... ... (1992-1994 ж. ж.). Ішкі нарықтағы жұмыссыз экономикалық
жағдайларға байланысты лизингтік бизнестің үдеуінің төмендеуі.
III кезең (1995-1997 ж. ж.). Елде ... ... ... ... ... бет алу, ... лизингтік бизнеске қолдау көрсету
кезеңі.
IV кезең (1998-2005 ж. ж.). Лизингтік бизнестің дамып, қалыптасып,
өрлеу кезеңі. Осы ... ... ... компаниялар жұмыс істеп,
нормативтік құқықтық база жасалды.
ТМД елдерінде, соның ішінде Қазақстан мен Ресейде, бұл екі сала ... ІІ ... ... ішкі ... ... ... қалыптастыру
бірге басталды. Бұл ... ... ... ... қазіргі кезде, қаржылық лизингтік компаниялар мен ... ... жыл ... арнайы банктер пайда болардан ... ... ... ... ... және ... бұл ... бизнесі
белсенді дамыды. 1990 жылдың қаңтарынан лизингтік операция жүргізілді.
1992-1994 жылдары Қазақстанда лизингтік бизнеске ең қолайсыз ... Ішкі ... ... бұл ... жаңа ... ... көптеген кедергілер көрсетті. Көптеген арнайы лизингтік
компаниялардың өз істерін тоқтатуға ... ... ... ... ... 6 ... ... жаппай либерализациялануы, инфляцияның,
банктің проценттік ставкаларының жоғарылауы себеп болды.
Бірақта бұл ... жеке ... ... ... жүргізу жалғаса берді.
Экспортты лизингті операцияларға ... әуе ... ... ... БАӘ, Гвини-Бисау, Шри-Ланка елдерімен жасаған ... ... ... Бұл ... ... жылдары
жасалған болатын. Сонымен қоса, «Астана-Мотерс» ... ... ... да ... ... ... ... территорясына
Nissan, Toyota сияқты автокөліктер, құрылғылар мен қосалқы бөлшектер әкеле
бастады.
Қазақстандағы ... ... ... 3 кезеңінде (1995-
1997ж.ж.) осы саладағы нормативтік-методикалық базаны дамытуға жол ашылды;
лизингті ынталандыру мен ... ... жаңа ... фирмалар
құрылды, дәлірек айтсақ ... ... ... (АЛК) ... ж. ... «Кең ... АҚ (1995 ж. ... «Агро-лизинг» (1995 ж.
желтоқсан) банктерде қайтадан лизингтік шаралар ... ... жылы 10 ... ... ... ... ұлттық
лизингтік компаниясын құру туралы Үкімет қаулы шығарды.
Компанияларға ... ... ... ... экономикалық қажеттілігіне сәйке машина-техникалық
импортпен қамтамасыз ету;
- ... ... ... ... ... ... ... өсуін ұстап тұру;
- Өндірістік салаға масштабты инвестиция тарту мақсатында халықаралық
лизингті қолдану.
Бірақ та ... ... ... 1995 ... ... ... ... қатысуынсыз аймақты компания болып тіркелінді. Ол кең
көлемде лизингтік қызмет көрсететін ... ... ... ... ... ... ... және тағы басқа капитал сыйымды
салалардың проектілерін қарастырды. ... ... ... ... оргтехника берді.
АЛК « Азия-лизинг» арқылы жүзеге асырған проектілердің бірі ... ... ... ... ... ... 400 мың 8 ... лизингке транспорт алды.
Сонымен Қазақстанда лизингтің дамуы түрлі арна бойынша келе жатыр:
1. Коммерциялық банктердің лизингті ... ... ... ... ... ... ... отандық шетел мемлекетімен қоса және шетелдік лизингтік
компаниялардың – халықаралық – ... ... ... ... ... мемлекеттің ауылды және агроөнеркәсіпті комплексін 1996-1997
ж. қолдау» туралы Қазақстан ... ... ... ... ... Қазақстанға лизингті енгізу және оны
жасаудағы нормативті-методика туралы ... ... ... ... кезең Қазақстанда лизингті ұйымдастыруда тұжырымдамалық
жоспарда негізінен 4 ... ... ... ... ... ... ... мемлекет қызметінен
негізделген лизинг;
2. Муниципалды лизинг, жергілікті бюджет ... ... ... ... банктердің немесе лизингтік компанияның ... ... ... алған қаржысынан қаржыландырады;
4. Аралас лизинг, бұл жерде коммерциялық құрылымдар мен мемлекет ... ... ... ... ... ... ... секторына және шағын
бизнесті несиелеуді белсенділеу үшін мемлекет көптеген шаралар ... ... ... ... ... ... қолдану алады. Соның арқасында
өнеркәсіптер материалды көмек, негізгі құралдарын қайта жөндеуден өткізуге
мүмкіндік алды.
Бірақта кейбір екінші ... ... ... ... ... көрсетпеуде. Оны төмендегілермен түсіндіруге болады:
1. Банктер өздерінің несие саясатын ескере отырып көпжоспарлы ... Сол ... ... қаржы лизингін ескермейді.
2. Кейбір банктер өндірісті қаржыландырудан басқа операциялардан пайда
табуды ... ... ... ... ... бизнестің дамуына
үлкен әсер етеді. Нарықтық экономикаға өту экономиканың құлдырауына әкеліп
соқтырды. Олардың бәрі технико-экономикалық ... ... ... ... ... ... бұзылуына әсер етті. КСРО-ның құлауы
тауар ... ... ... ... Бұл өз ... ... әкеп соқтырды.
Сонымен, Қазақстандағы лизингтік бизнестің дамуына жалпы экономиканың
мәселесі және т. б. объективті, субъективті жағдайлар әсер етеді.
Осы факторлардың кейбір лизингтік бизнестің ... ... ... ... бір ... оның ... жол береді.
Қазақстандағы лизингтің дамуына жасалған анализ көрсеткендей 1992-
1994 жылдар лизинг дамуындағы қаралы ... ... ... ... және аралас лизингтің ұйымдастыруы коммерциялық негіздегі
транспорттық лизинг нәтижесінде бұл мерзім ... ... ... үлес ... ... операциялар 2002 жылдан бері қарай қарқынды дамып
келеді.
Бірақ та ... тез ... ... коммерциялық лизингтің
дамуына көптеген шешілмеген мәселелер кедергі жасады және жасауда. Солардың
ішінде келесідей жалпы экономикалық және ... ... ... ... мен ... ... өсуі және өсу ... машина
жасау және басқа салалар арасындағы барлық диспериттердің туындауы.
2. Машиналар мен құрылғылардың лизингтік қаржыландыруда ішкі және ... ... және ... ... ... ... машиналар мен құрылғыларды іздеу.
4. Экономикадағы төлемтәртібі. Соңғы жылдардағы несиелер ... ... ... ... ... ... ... төмендеуі.
Коммерциялық лизингтің дамуын тежейтін тағы бір мәселе, ол ... ... ... мен ... қысқалығы. Олардың деңгейі
инфляция және Қазақстан ... ... ... ... ... ... болады. Осындай жағдайларда Қазақстан ... ... ... ... қызығушылық танытпайды.
Қарыз қайтару мерзімі шетелдерде қысқа мерзім (1 жылға дейін), орта
мерзімді (1-6-10 жыл) және ұзақ мерзімді (10 ... ... ... ... ТМД елдеріне көбінесе қысқа мерзімі (1 жылға дейін), орта мерзімді
(1-3 жыл) және ұзақ ... (3 ... ... ... мерзімі болып келеді.
Шетелдерде қысқа мерзімді несиелерден гөрі, ұзақ немесе орта ... көп ... ал ... елде ... 1 жылға дейінгі
несиелер, барлық ... 70% ... ... ... ... ... кәсіпорындары көбінесе моральді және
физикалық тозған негізгі қорларды пайдалануда. Оларды ... ... ... ... та ... әр ... салада керекті әртүрлі
негізгі қорларды шығаратын өндіріс жоқтың қасы. ... ... ... ... 1500 ... ... 11-і ғана шығарылады.
Қазіргі кезде ең күрделі мәселелердің бірі агроөнеркәсіпке керекті
құрал-жабдықты алу үшін конкурстық негізде лизинг беруші ... ... ... ... ... ... ... келсек, оларды былайша көрсетуге болады.
1994 жылы лизингтік инфрақұрылымды кең көлемде дамытатын жыл ... ... ... актілерде көрсетілген лизингтік қатынастың
субъектілеріне берілген жеңілдіктің ... ... деп ... ... құжаттардың бірі № 206 1994 жылғы 12 желтоқсандағы ... ... ... ... Үкіметінің заңы болып
табылады. Онда отандық ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген. Бірақ осыған қарамастан
қазіргі ... ... ... ... факторлар әсер етуде:
- Шетелде «лизинг» ... ... 3 ... ... ... ... ... Біздің елімізде ұзақ мерзімді инвестицияға ... ... ... ұзақ ... несиелеудегі тәуекелді жабатын
салық заңнамасын жасау керек.
- Лизингтік нарықтың инфрақұрылымының ... ... ... ... ... ... ... Кепіл жүйесінің дамымауы. Тәуекелден құтылу үшін 100% залог ... ... ... ... оның ... қаржылық лизингке қосқанда
Қазақстанда көп сұраныс жоқ, бірақ та осымен көптеген экономикалық ... ... ... болады.
Лизингтік бизнесті ұстап отырған факторларға еліміздегі заңның
жеткіліксіздігін айтуға болады, «Қаржылық лизинг» туралы заң, ... ... ... ... ... ... етеді. Қазақстан әлі 1986 жылы
шыққан «Қаржы лизингі» туралы халықаралық конвенцияға қосылған жоқ. Нарыққа
тәуекел үлкен қаржыландыру мерзімі өте қысқа, ... ... ... ... құны ... ... көрсеткендей лизингтік операция
егерде бизнес-жоспарды жақсы жасағанда ғана екі ... ... ... ... ... қызметті дамытудың бір жолы лизингтік іс-
шараларды сақтандыру болып ... ... ... айта ... ... ... ... Сақтандыру ерікті түрде жасалады, ал егерде келісімшартта
басқаша көрсетілсе, онда екі жақ оны өздері қарастырады.
Лизингтік келісімшартта ... ... ... ... ... ... ... саяси тәуекел, азаматтық және
профессионалдық жауапкершіліктердегі ... ... ... ... ... ... ... интелектуалды меншік
объектісімен байланысты тәуекел.
Жоғарыда ... ... ... барлық сақтандыру
компаниялары құқылы. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі осы сақтандыру
компаниялары мен ІІ ... ... ... ... олар
Ұлттық банкке, лизингтік операция жайында есеп беріп отырулары керек.
Жоғарыда айтылып жатқан ... ... ... ... ... ... ... дамуы мүмкін емес.
Қазақстанның индустриялық-инновациялық даму стратегиясында негізгі
қорды жаңалау және елімізде өндіріс секторын дамыту ... ... ... ... ... ... ұйымына мүшелікке өтуге ниет
білдіріп отырған қазіргі кезеңде оның маңызы зор. Шағын және орта ... ... ... ... асырудың ең тиімді тетігі лизинг болып
табылады. Қазақстанда лизингті ... ... ... ... ... бұл өз кезегінде әділетті бәсекелестікті дамытуға түрткі болумен бірге
лизингтік ... ... ... да жол ашып ... ... ... құн ... босатылатын импорттық негізгі
құралдар тізіміне қатысты проблема айрықша өзекті болмақ. Тізімге жуырда
қол қойылады деп ... Оған ... ... ... ... ісі және т. б. ... ... жабдықтар қамтылған.
Қазір елімізде 20-ға жуық лизинг компаниясы жұмыс істейді. Олардың 8-
і отандық коммерциялық ... ... ... ... ... лизинг саласын дамыту жөніндегі жоба сарапшыларының бағалауынша
2006 жылы елімізде лизингтік қызмет түрлерінің ... ... 190 ... құрады. Соңғы уақыттарда заңнамаларға ... ... ... ішінде проценттік сыйақыларды ... ... ... ... ... ... ... енгізілген.
1.07.2007 ж. ҚР-да 51 лизингтік компания тіркелген. Оның ішінде, ірісі
– 19 компания. 2007 жылы 4 ... ... ... ... ... ... аяқтады. Сонымен қатар 9 лизингтік компаниялар өз қызметін
түрлі себептерге байланысты уақытша тоқтатты.
2006 ж. 1899 лизингтік келісімдерден лизенгке 437,4 млн. АҚШ долл – ... ... ... ... ... Corporation) бағалауы
бойынша ҚР-ның лизинг нарығы 2007 ж. 600-700 млн. АҚШ долл. құрауы керек.
Қазақстан экономикасының ... одан әрі ... үшін ... ... ... ... бұл ... өз алдына бір өзекті
мәселе.
Қазақстанда лизингтің даму жолы ... ... ... ... ... ... Экономиканың барлық саласындағы моральді және физикалық тозған негізгі
құралдарды тез, әрі түбірімен ауыстыру.
2. Инфляция ... ... ... инвестициялық белсенділікті
арттыру.
3. Мемлекеттік қолдау және ынталандыру арқылы Ұлттық экономикадағы шағын
және орташа бизнесті дамыту.
Шаруашылық ... ... ... – ол ... іс-шараны
тезірек дамыту болып табылады. Оны жүргізу механизмі тек ғана бос ... ... ... ... келе жатқан шағын және орта бизнеске де арқа
арту керек.
Сонымен елімізде лизингтің бизнестің дамуы Қазақстанда ... және ... ... ... ... жолы
болып табылады.
Қорытынды
Лизинг еліміздің экономикасының маңызды ... ... ... ... ... ... ел экономикасын көтеруде, ел экономикасын
өмірге қажетті салаларына капитал әкелуде, шағын бизнеске ... ... ... ... мен ... ... ұзақ және орта
мерзімділік табыс әкелуде көптеген рөл атқарды деген болжаулар бар. ... ... ... Қазақстанда дамуына көптеген мүмкіндіктер
бар.
Лизингтің дамуының әлемдік тәжірибесін зерттеу, оның ... ... ... ... ... даму жай-күйін,
проблемалары мен ... ... ... тұжырымдар жасауға
мүмкіндік береді:
1. Экономикалық және заң ... ... ... ... ... ... кезде оның жүзден астам анықтамасы бар. Оның мәні
мен пайда болуы туралы да ... көп. Сол ... ... ұғымын
түсіндіру тұжырымдамалары әрбір елде әр түрлі. ... ... да осы ... ... ... ұсынылғаны жөн. Бұл ел
экономикасы алдында тұрған ерекшеліктер мен ... ... ... жекелеген түрлеріне қойылатын талаптарға келгенде батыстық
стандартты талдамай көшіріп ала салуға болмайды. Оны ел ... ... ... ... ... ... дамуын шартты түрде төрт кезеңге
бөлуге болады:
I кезең (1989-1992 ж. ж.). Республикамыздағы лизингтік бизнесінің
туындауы. Бұл кезеңде ... рет ... ... ... ... фирмалар мен кейбір коммерциялық банктер лизингтік ... ... және ... ... ... ... ... (1992-1994 ж. ж.). Ішкі нарықтағы жұмыссыз экономикалық
жағдайларға байланысты лизингтік бизнестің үдеуінің төмендеуі.
III кезең (1995-1997 ж. ж.). Елде ... ... ... ... ... бет алу, ... лизингтік бизнеске қолдау көрсету
кезеңі.
IV кезең (1998-2005 ж. ж.). Лизингтік бизнестің дамып, ... ... Осы ... ... ... компаниялар жұмыс істеп,
нормативтік құқықтық база жасалды.
Осының негізінде ... ... ... төрт ... ... ... ... немесе толықтай мемлекеттік бюджет есебінен жүзеге
асырылатын лизинг;
- коммуналдық ... ... ... ... бюджеттен
қаржылыландырылатын лизинг;
- коммерциялық лизинг, мұны толықтай коммерциялық ... мен ... өз ... және заем ... есебінен жүзеге асырады;
- аралас лизинг немесе мемлекет пен коммерциялық құрылымдардың үлестік
қатысуы арқылы ... ... ... ... ... ... ... – Үкімет, министрліктер мен ведомствалар,
әкімшіліктер кепіл ретінде әрекет ... ... ... ... ... бөлігін бюджеттен қаржыландырады.
Қорытынды лизингті несиеге ... ... ... айта ... көзқарасымыз бойынша, лизингтік бизнесті дамытуда ... ... ... ... ... Оның құрамында келесідей
элементтер болуы ... ... ... ... көрсетілетін қызметтерді жариялайтын
ақпарат болатын лизингтік нарықтың инфрақұрылымын дамыту;
- Лизингтік келісімшартты несиелеуде банктермен кең ... ... (3 ... ... ... ... дамыту.
- Қазіргі кезде қолға алынған мәселелермен қоса (халықаралық лизнгтік
келісімшарттарда валюталық бақылаудың ... ... ... шетел
инвестиция тартуды қадағалау.
Осындай бағдарлама коммерциялық банктердің қысқа мерзімді тәуекелі
жоғары операциялармен ... ... ұзақ ... ... ... пайда алуға итермелейтін болар еді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының «Қаржы ... ... ... ... ... ... ... Казахстан «Об иностранных инвестициях» от 28 декабря
1994 года (с изменениями)
3. ... ... ... в РК на ... ... Абраимов Р. Развитие финансового лизинга в РК: ... ... ... 2006 г. № ... ... Л., ... Ж. Қаржылық лизинг және экономиканың нақты
секторы //Аль-Пари 2006 г. № 4
6. Комаров В. Реальная ... ... ... ... ... //Риск 1999 г. № 2-3
7. Лизинг: Эффективные ... ... и ... ... 2006 г. № ... ... К. ... в Казахстане: проблемы и перспективы развития. Азия-
ЭЖ //1998 г. № ... ... Т., ... А. Страхование лизинговых сделок в сфере малого
бизнеса //Финансы 2005 г. № ... ... А. ... ... ... ... правда» № 209-
210 от 28.09.2006 г. Стр. ... ... ... ... РК ... Национальный банк РК http://WWW.nationalbank.kz
13. Тлеужанов Е., Киреева К. Лизинг – ... ... ... 2005 г. ... Газман В. Д. «Лизинг: теория, практика, коментарии» 1997 г.
-----------------------
Æàáäûºòàóøû
Ëèçèíã êîìïàíèÿñû
(ëèçèíã áåðóøi)
´íäiðiñòiê ê¸ñiïîðûí (ëèçèíã àëóøû)
Áàíê
Ëèçèíã áåðóøi
(Ëèçèíã ... ... ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары туралы81 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік операцияларының теорилық негізі49 бет
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің лизингтік операциялары95 бет
Инвестициялық операциялары39 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік қызметінің тиімділігі89 бет
Лизингтік операциялар туралы ақпарат43 бет
Коммерциялық банктің лизингтік қызметі, оның инвестициялық тәжірибесі формаларының бірі ретінде86 бет
Коммерциялық банктер. Коммерциялық банк туралы ұғым және оның типтері32 бет
Коммерциялық банктердің активті операциялары27 бет
Өндiрiстiк құралдар нарығының инфрақұрылымы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь