Дизартрия


І Кіріспе

ІІ Негізгі бөлім
1. Дизартрия жайлы жалпы түсінік
2. Дизартрияның пайда болу себептері және белгілері
3. Дизартрияның классификациялау
4. Сөйлеу дыбыстарын айту.
5. Дизартриядағы түзету жұмыстарының негізгі принциптері мен бағыттары.

ІІІ Қорытынды
Дизартрия дегеніміз - сөйлеу мүшелерінің интервациясының жеткіліксіздігі-нен байланысты сөйлеу тіл дыбыстардың айтылу кемістіктері. Дизартрия гректің артрон – мүшелену және дис – бұзылу сөздерінен шыққан. Анықтап айтқанда сөй-леудің бұзылуы деген мағынаны білдіреді.
Дизартрия (грекше dіs - бұзылыс, arthron – бөліну) - сөйлеу аппаратының иннервациясының органикалық жетіспеушілігінен сөздің айтылуындағы бұзылуы. Дизартрияда дыбысталу механизмінің барлық бөліктерінің дұрыс қалыптаспағаны байқалады.
Дизартрияның ауыр түрінде тілдің дыбысталу жағы түгелімен жоқ болады. Жеңіл түрінде артикуляторлық-фонетикалық дислалиядан ажырата білу керек. Мұндай жұмыс, әрине, логопед мамандардың ғана қолынан келеді.
Дизартрия церебральды паралич баланың орталық жүйке жүйесінің зақымдалуынан болады. Дизартрияның басты көріністеріне сөйлеу тіл дыбыстарының бұзылыстары , дауыстың пайда болуындағы кемістіктер, сонымен бірге сөйлеу тілінің шапшаңдығы, сарынындағы өзгерістер жатады. Аталған кемістіктер орталық немесе шеткі нерв жүйелерінің зақымдануының түрліше қисынданып жинақталуына кемістіктердің ауырлығына , ақаулықтардың пайда болған уақытына болған уақытына байланысты әр түрлі дәрежеде көрінеді. Клиникалық, психиалық логопедиялық тексерудің нәтижесі дизартриясы бар балалар сөйлеу тілінің, психикасының қимылдарының бұзылулары жағынан әр алуан екенін көрсетті.

Дизартрияның па йда болу себептері және белгілері

Дизартрияның шығу себебі баланың құрсақтағы және жас кезіндегі жетіліп келе жатқан миына әр түрлі келеңсіз жайттардың тигізетін зиянының нәтижесінде орталық нерв жүйесінің органикалық зақымдануынан болады. Бұл көбінесе толғақ қызуының келеңсіз жағдайларына мүмкіндік жасайтын ұзаққа созылған қатты инфекцияның, оттектің жетіспеушілігінің, интоксикацияның екіқабат кезіндегі токсикоздың және басқада бірқатар жәйттердің нәтижесіндегі құрсақтағы зақымданудан болады. Бұндай жағдайда көбінде бала туылған кезде асфексия пайда болады және шала туады.
Дизартрия резус фактордың қосылмаушылығынан пайда болуы мүмкін. Өмірінің алғашқы кездеріндегі нерв жүйесінің инфексиялық ауруға шалдығуының әсерінен дизартрия біршама сирегірек пайда болады . Дизартрия сал ауруына шалдыққан балаларды жиі пайда болады. Е.М Мастюкованың айтуынша сал ауруына шалдыққан балалардың 65-85-індейі дизартрия болады екен. Дизартрияның клиникалық түрінің классификациясы зақцымданудың мидың әртүрлі бөлшегінде орналасуына негізделген. Дизартрия балалар бір-бірімен дыбыстарды айтуындағы ақаулықтарының, денсаулықтарының, сөйлеу тілінің қозғаушы мүшелерінің ерекшеліктерімен ажыратылады. Дизартрия дыбыстау мүшелері қимылының ауытқуынан пайда болады.
1.Қ.Қ.Өмірбекова, Г.С.Оразаева, Г.Н.Төлебиева, Г.Б.Ибатова. Логопедия. Алматы 2011

2. «Қазақ совет энциклопедиясы» Бас ред.М.Қ.Қаратаев 4-том.Алматы 1973.

3. Қ.С.Тебенова, А.Р.Рымханова. Арнайы педагогика. Алматы «Дәуір» 2011

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 7 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Қ. А.Ясауи атындағы Халықаралық Қазақ-Түрік
университеті
Тарих-педагогика факультеті
Жалпы педагогика және этнопедагогика кафедрасы

Тақырыбы: Дизартрия

Қабылдаған: аға оқ.
Божбанбаева З.
Орындаған: Мавленова М.
Тобы: ПМД-111о

Түркістан 2013

Жоспар
І Кіріспе

ІІ Негізгі бөлім
1. Дизартрия жайлы жалпы түсінік
2. Дизартрияның пайда болу себептері және белгілері
3. Дизартрияның классификациялау
4. Сөйлеу дыбыстарын айту.
5. Дизартриядағы түзету жұмыстарының негізгі принциптері мен бағыттары.

ІІІ Қорытынды

Дизартрия жайлы жалпы түсінік

Дизартрия дегеніміз - сөйлеу мүшелерінің интервациясының
жеткіліксіздігі-нен байланысты сөйлеу тіл дыбыстардың айтылу
кемістіктері. Дизартрия гректің артрон – мүшелену және дис – бұзылу
сөздерінен шыққан. Анықтап айтқанда сөй-леудің бұзылуы деген мағынаны
білдіреді.
Дизартрия (грекше dіs - бұзылыс, arthron – бөліну) - сөйлеу
аппаратының иннервациясының органикалық жетіспеушілігінен сөздің
айтылуындағы бұзылуы. Дизартрияда дыбысталу механизмінің барлық
бөліктерінің дұрыс қалыптаспағаны байқалады.
Дизартрияның ауыр түрінде тілдің дыбысталу жағы түгелімен жоқ болады.
Жеңіл түрінде артикуляторлық-фонетикалық дислалиядан ажырата білу керек.
Мұндай жұмыс, әрине, логопед мамандардың ғана қолынан келеді.
Дизартрия церебральды паралич баланың орталық жүйке
жүйесінің зақымдалуынан болады. Дизартрияның басты көріністеріне сөйлеу
тіл дыбыстарының бұзылыстары , дауыстың пайда болуындағы кемістіктер,
сонымен бірге сөйлеу тілінің шапшаңдығы, сарынындағы өзгерістер жатады.
Аталған кемістіктер орталық немесе шеткі нерв жүйелерінің зақымдануының
түрліше қисынданып жинақталуына кемістіктердің ауырлығына , ақаулықтардың
пайда болған уақытына болған уақытына байланысты әр түрлі дәрежеде
көрінеді. Клиникалық, психиалық логопедиялық тексерудің нәтижесі
дизартриясы бар балалар сөйлеу тілінің, психикасының қимылдарының
бұзылулары жағынан әр алуан екенін көрсетті.

Дизартрияның па йда болу себептері және белгілері

Дизартрияның шығу себебі баланың құрсақтағы және жас кезіндегі
жетіліп келе жатқан миына әр түрлі келеңсіз жайттардың тигізетін
зиянының нәтижесінде орталық нерв жүйесінің органикалық зақымдануынан
болады. Бұл көбінесе толғақ қызуының келеңсіз жағдайларына мүмкіндік
жасайтын ұзаққа созылған қатты инфекцияның, оттектің жетіспеушілігінің,
интоксикацияның екіқабат кезіндегі токсикоздың және басқада бірқатар
жәйттердің нәтижесіндегі құрсақтағы зақымданудан болады. Бұндай жағдайда
көбінде бала туылған кезде асфексия пайда болады және шала туады.
Дизартрия резус фактордың қосылмаушылығынан пайда болуы мүмкін.
Өмірінің алғашқы кездеріндегі нерв жүйесінің инфексиялық ауруға
шалдығуының әсерінен дизартрия біршама сирегірек пайда болады .
Дизартрия сал ауруына шалдыққан балаларды жиі пайда болады. Е.М
Мастюкованың айтуынша сал ауруына шалдыққан балалардың 65-85-індейі
дизартрия болады екен. Дизартрияның клиникалық түрінің классификациясы
зақцымданудың мидың әртүрлі бөлшегінде орналасуына негізделген. Дизартрия
балалар бір-бірімен дыбыстарды айтуындағы ақаулықтарының, денсаулықтарының,
сөйлеу тілінің қозғаушы мүшелерінің ерекшеліктерімен ажыратылады. Дизартрия
дыбыстау мүшелері қимылының ауытқуынан пайда болады. Ол сөйлеумен қатар,
жазуға да әсерін тигізіп, сөздің дыбыстық құрылымынан қателер жіберуге
себепші болады. Дизартрия кемістігі асқынған адамның сөзін түсіну
қиындайды. Ол кемістік логопедиялық жаттығу, неврапотологиялық емдеу арқылы
бірте-бірте жойылуы мүмкін.
Дизартрияның негізгі белгілеріне дыбыс айтумен
дауысының, артикуляциялық моторикасының, сөйлеу кезіндегі тыныс алуының
бузылуы жатады. Дизартрияда дауысты, дауыссыз дыбыстардың айтылуы бұзылады.
Дыбыс айтудың антрофониялық (бұрмалап айту) және фонологиялық (алмастыру,
шатастыру) түрінде айтылуы
Дизартрия нәтижесінде сөйлеудің қозғалыстық жағы бұзылатын жүйке
жүйесінің органикалық зақымдануымен байланысты. Бұл бұзылыс балаларда да,
үлкендерде де пайда болуы мүмкін. Дизартрияның балалық шақтағы пайда болу
себебі – құрсақішілік немесе туылу кезіндегі церебралдық сал (паралич)
түрінде жүйке жүйесінің бұзылуы болып табылады. Балалық церебралдық сал (
БЦС несмесе ДЦП) ми қозғалыс жүйелерінің органикалық зақымдалуы кезінде
дамитын қозғалыс бұзылуының үлкен тобын құрайды. Мұндай балаларда моторлық
дамудағы артта қалу, ерікті қозғалыстың бұзылысы, қозғалыс дағдыларын
қалыптастырудағы дизонтогенез байқалады. Мұндай балалар өздерінің дені сау
құрбы-құрдастарымен салыстырғанда отыру, тұру, жүру,сөйлеуді жай
меңгереді.
Дизартрияда дыбыстық айту, дауысқұрылымы, сөйлеу мен интонацияның
қарқынды-ырғақты бұзылыстары байқалады. Дизартрияның көріну деңгейлері әр-
түрлі болады: сөйлеу дыбыстарынң мүлдем айтпауынан (анартрия), тыңдаушыға
әзер-әзер байқалатын анықсыз айтылуға (өшірілген дизартрия) дейін.

Дизартрияны классификациялау

Дизартрияны жүйке жүйесінің органикалық зақымдану орнына байланысты
бірнеше түрлерін ажыратады. Балалық шақта дизартрияның жеңіл немесе орташа
деңгейлерінде көрінуіне байланысты аралас түрлері жиі кездеседі. Дизартрия
кезінде баланың сөйлеуі баяулап дамиды. Бұл балаларда артикуляциялық қиын
дыбыстардың айтылуы жағынан зардап шегеді.
Сөйлеу тілінің айналасындағыларға түсініктілік деңгейіне байланысты
топтастыруды француз неврапотологы Г.Тардер (1968) қарастырған.
Балалардың церебальді сал ауруына қатысты автор сөйлеу тілінің бұзылуын 4
деңгейге бөледі:
І деңгей – ең жеңіл түрі, сөйлеу тілінің бұзылысы тек арнайы тексеру
барысында ғана анықталады
... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Сөйлеудің айтылу жақтары бұзылуының негізгі себебі - қабық дизартриясы кезінде артикуляциялық апраксия
Қозғалыс үйлесімінің бұзылуы
Міндеттер - жоспарланған шаралар тізімі
Дизартрия, классификациясы, түзету жұмыстарының негізгі бағыттары
Логопедия өзіндік ғылым
Мектеп логопедінің жұмысын ұйымдастыру
Мектепке дейінгі ақыл ойы кем балалармен жүргізілетін ерте түзету жұмыстары
Дизатрияның түрлері
Кіші мектеп жасындағы балалардың сөйлеу тілінің бұзылуы
Тіл кемістігі және оның себептері. Тіл кемістігін топтастыру
Пәндер