Кәсіпорынның дағдарысқа қарсы басқаруының мәні мен мазмұны

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3.5

I ТАРАУ. КӘСІПОРЫННЫҢ ДАҒДАРЫСҚА ҚАРСЫ БАСҚАРУЫНЫҢ МӘНІ МЕН МАЗМҰНЫ.
1.1. Нарық кезеңіндегі дағдарыс салдары ... ... ... ...3.13
1.2. Дағдарыстарды мемлекеттік реттеу: шетел және Қазақстан Республикасының тәжірибелері ... ... ... ... ... ..13.21

II ТАРАУ. ДАҒДАРЫСҚА ҚАРСЫ БАСҚАРУ . КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАУІПСІЗДІГІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДІҢ НЕГІЗІ РЕТІНДЕ.
2.1. Мемлекет тарапынан кәсіпорындарға қолдау көрсету ... 22.27
2.2. Кәсіпорындағы дағдарыстарды айқындау диагностикасының әдістемелік негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... 27.36

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ...37.38

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ: ... ... ... ...39.41
КІРІСПЕ

"Қазақстан-2030" Стратегиясында дамудың ұзақ мерзімді басым мақсаттарына ұлттық дағдарысқа қарсы басқаруының аумақтық тұтастығын толық сақтай отырып, Қазақстанның тәуелсіз егемен мемлекет ретінде дамуын дағдарысқа қарсы басқаруының, шетел инвестициялары мен ішкі жинақталымдардың деңгейі жоғары ашық нарықтық экономикаға негізделген экономикалық өсу жатады. Стратегия түйінді міндеттердің бірі ретінде республикада индустриалдық әлеуетке негізделген, әлемдік ғылыми-техникалық прогрестің қазіргі кездегі жетістіктері есебімен, көп салалық, бәсеке қабілетті өнеркәсіптік кешенді қалыптастыруды қарастырады.
Мемлекеттің ұлттық дағдарысқа қарсы басқаруының ұлттық мүдделерінің нақты, өз құрамына экономикалық, қорғаныс, білім, ақпараттық, т.б. құрамдас бөліктерді біріктіреді. Ұлттық экономикалық қауіпсіздік салалардың, жеке кәсіпорындардың, фирмалардың, компаниялардың экономикалық дағдарысқа қарсы басқару бағыттары ретінде қарастырылады.
Мемлекеттің экономикалық кәсіпорындарының дағдарысқа қарсы басқару импортты алмастыру арқылы ішкі өндірісті дамыту есебінен жүргізілетіні белгілі.
Кәсіпорындарды дағдарысқа қарсы қамтамасыз ету мақсатында қалыптасқан көзқарастар мен сараптауларды, экономикалық қатерлерді талдауды, дағдарысқа қарсы басқаруды, ғаламдану жағдайындағы қолдауды ғылыми негіздеу зерттеу тақырыбының өзектілігін айқындайды және ғылыми-тәжірибелік құндылығын анықтайды.
Кәсіпорындардың экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруын зерттеу өрісі әлі көптеген сұрақтар бойынша кең болып қалып отыр. Кәсіпорындарды дағдарысқа қарсы қамтамасыз етудің бағалау көрсеткіштері, дағдарысқа қарсы басқаруды экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің негізі ретінде қарастыру, мемлекет тарапынан дағдарысқа қарсы реттеудің экономикалық қауіпсіздікке тигізетін әсері, ғаламдану жағдайындағы саланың дамуын қамтамасыз ету бағыттары, кәсіпорындардың маңызы, ауыл шаруашылығы, машина жасау, химия өнеркәсіптерімен өзара тығыз байланыстарын назарға ала отырып, тиімді даму тізбегін құру мәселелері жан-жақты сараптауды талап етеді. Үдемелі қарқынмен дамып отырған технологиялық, инновациялық, ғылыми-техникалық факторлар және нарық сұранысының өзгермелілігі тұтынушылар зердесінен шығатын тауарлар өндіру қажеттілігін анықтайды. Кәсіпорынның экономикалық дағдарысқа қарсы қамтамасыз ету теориялық және әдіснамалық тұрғыдан саралау қажеттілігі курстық зерттеудің мақсаты мен міндеттерін анықтауға негіз болды.
Курстық жұмыстың мақсаты кәсіпорындардың қызметтерін жан-жақты зерттей отырып, олардың экономикалық дағдарысқа қарсы, дағдарысқа қарсы басқару және оларды қолдану бойынша нақты ұсыныстар жасау.
Белгіленген мақсатқа жету үшін зертеу жұмысының келесі міндеттері анықталды:
• дағдарысқа қарсы қатысты анықтамаларды зерттеу және олардың мазмұнын ашу;
• дағдарысқа қарсы басқарудың экономикалық тигізетін әсерін анықтау;
• жеңіл өнеркәсіп өнімдерінің әлемдік нарығының даму беталысын бағамдау;
• Қазақстан Республикасы өнеркәсібінің және сала кәсіпорындарының экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды салыстырмалы түрде талдау;
• ғаламдану жағдайындағы кәсіпорындарының экономикалық дағдарысқа қарсы басқару бағдарларын негіздеу.
Экономикалық дағдарысқа қарсы басқарумен байланысты ұйымдастырушылық – экономикалық қатынастар жиынтығы кіреді.
Курстық жұмыстың мақсаты кәсіпорындардың экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруын қамтамасыз ету бойынша нақты тетіктерді ұсыну мен оларды қолдану тиімділігін негіздеумен сипатталады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:

1 Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан Халқына Жолдауы Алматы 2005 ж.

2 Назарбаев Н. Ә. Қазақстан - 2030. Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі қауіпсіздігі және әл - ауқатының артуы. Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы. Алматы, Білім, 1997.

3 Қазақстан Республикасының "Ұлттық қауіпсіздік туралы" Заңы. 26. 06. 1998 // Егемен Қазақстан, 28. 06. 1998.

4 Антикризисное управление. Учебник под ред. Короткова Э.М. М.: ИНФРА-М, 2001.

5 Антикризисный менеджмент Под ред. Грязновой А.Г.М:Экмос,1999.

6 Теория и практика антикризисного управления. Учебник под ред. Беляева С.Г. М.:ЮНИТИ, 1996.

7 Мухамбетов Т.И., Нукушев А.Г. Банкротство и антикризисное управление предприятием (учебное пособие). Алматы, 2000.

8 Справочник кризисного управляющего. Под ред. Уткина Э.А. М.: Экмос, 1999.

9 Управление развитием организации: модульная программа для менеджеров. Модуль "Антикризисное управление", М.,2000.

10 Клейнер Г.Б., Качалов Р.М. Предприятие в нестабильной
экономической среде: риски, стратегии, безопасность. М.:Экономика, 1997.

11 Экономическая стратегия фирмы. Под ред, Градова А.П. СПб.: специальная литература, 1995.

12 Востриков П. О банкротстве предприятий заемщиков и банков за рубежом // Хозяйство и право, №3,1995.

13 Монич Ю. Банкротство предприятий в странах Центральной и Восточной Европы: цели, проблемы, результаты //Проблемы прогнозирования, №5, 1995.

14 8.01.1998 №-6-ФЗ "О несостоятельности (банкротстве)" РФ
Федералдық Заңы//Экономика и жизнь: ваш партнер консультант, 1998, ақпан.

15 Хоа Л. Новый закон РФ о несостоятельности (банкротстве): взгляд зарубежного экономиста // Экономика и жизнь, 1998, №11.

16 ҚР-ның 21.01.1997 жылғы "Банкроттық туралы" Заңы 2003
жылдың 1 қыркүйегіне өзгертулермен және толықтырулармен.Алматы.: Юрист, 2003.

17 Ковалев В.В. Введение в финансовый менеджмент..: Финансы и статистика, 2000.

18 Крюков А.Ф., Егорычев И.Г. Анализ методик прогнозирования кризисной ситуации коммерческой организации с использованием финансовых индикаторов // Менеджмент в России и за рубежом, 2001, № 2.

19 Дюсембаев К.Ш. Анализ финансового положения предприятия. Алматы, Экономика, 1999.

20 Мамыров Н.К. Развитие экономики РК в условиях глобализации мирохозяйственных связей. Материалы международной научно практической конференции "Национальная экономика РК в условиях глобализации". Алматы, 2002.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе___________________________________________3-5
I ТАРАУ. Кәсіпорынның дағдарысқа қарсы басқаруының мәні мен мазмұны.
1.1. Нарық кезеңіндегі дағдарыс салдары_______________3-13
1.2. Дағдарыстарды мемлекеттік ... ... және ... Республикасының
тәжірибелері______________________13-21
II ТАРАУ. Дағдарысқа қарсы басқару - кәсіпорынның қауіпсіздігін қамтамасыз
етудің негізі ретінде.
2.1. ... ... ... қолдау көрсету____22-27
2.2. Кәсіпорындағы дағдарыстарды айқындау диагностикасының әдістемелік
негіздері________________________________27-36
Қорытынды___________________________________37-38
Қолданылған әдебиеттер тізімі:_______________39-41
Кіріспе
"Қазақстан-2030" Стратегиясында дамудың ұзақ ... ... ... ... қарсы басқаруының аумақтық тұтастығын толық
сақтай отырып, Қазақстанның тәуелсіз егемен ... ... ... қарсы басқаруының, ... ... мен ... ... ... ашық ... экономикаға негізделген
экономикалық өсу жатады. Стратегия түйінді ... бірі ... ... ... негізделген, әлемдік ғылыми-техникалық
прогрестің қазіргі кездегі жетістіктері есебімен, көп ... ... ... ... қалыптастыруды қарастырады.
Мемлекеттің ұлттық дағдарысқа қарсы басқаруының ұлттық мүдделерінің
нақты, өз құрамына экономикалық, қорғаныс, білім, ақпараттық, т.б. ... ... ... ... қауіпсіздік салалардың, жеке
кәсіпорындардың, фирмалардың, компаниялардың экономикалық дағдарысқа ... ... ... қарастырылады.
Мемлекеттің экономикалық кәсіпорындарының дағдарысқа қарсы басқару
импортты алмастыру арқылы ішкі өндірісті дамыту ... ... ... ... ... ету ... қалыптасқан
көзқарастар мен сараптауларды, экономикалық қатерлерді талдауды, дағдарысқа
қарсы басқаруды, ғаламдану жағдайындағы ... ... ... ... ... ... және ғылыми-тәжірибелік құндылығын
анықтайды.
Кәсіпорындардың экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруын ... ... ... ... ... кең ... ... отыр. Кәсіпорындарды
дағдарысқа қарсы қамтамасыз етудің бағалау көрсеткіштері, дағдарысқа ... ... ... ... етудің негізі ретінде
қарастыру, мемлекет тарапынан дағдарысқа қарсы реттеудің ... ... ... ... ... саланың дамуын
қамтамасыз ету бағыттары, кәсіпорындардың маңызы, ауыл ... ... ... өнеркәсіптерімен өзара тығыз байланыстарын назарға ала отырып,
тиімді даму тізбегін құру мәселелері ... ... ... ... ... дамып отырған технологиялық, инновациялық, ғылыми-
техникалық факторлар және ... ... ... тұтынушылар
зердесінен шығатын тауарлар өндіру қажеттілігін анықтайды. Кәсіпорынның
экономикалық дағдарысқа қарсы қамтамасыз ету ... және ... ... ... ... ... ... мен міндеттерін
анықтауға негіз болды.
Курстық жұмыстың мақсаты кәсіпорындардың қызметтерін жан-жақты зерттей
отырып, олардың экономикалық дағдарысқа қарсы, ... ... ... ... қолдану бойынша нақты ұсыныстар жасау.
Белгіленген мақсатқа жету үшін ... ... ... міндеттері
анықталды:
• дағдарысқа қарсы қатысты анықтамаларды ... және ... ... ... ... басқарудың экономикалық тигізетін әсерін анықтау;
• жеңіл өнеркәсіп өнімдерінің әлемдік ... даму ... ... ... ... және сала ... дағдарысқа қарсы басқаруды салыстырмалы түрде талдау;
• ғаламдану жағдайындағы ... ... ... ... ... ... дағдарысқа қарсы басқарумен байланысты ұйымдастырушылық –
экономикалық ... ... ... ... ... ... экономикалық дағдарысқа қарсы
басқаруын қамтамасыз ету бойынша нақты тетіктерді ұсыну мен ... ... ... ... ТАРАУ. Кәсіпорынның дағдарысқа қарсы басқаруының мәні мен мазмұны.
1.1. Нарық кезеңіндегі ... ... ... ... кәсіпорынға қоршаған орта тарапынан
көптеген дағдарыс төнуі мүмкін. Бұл ... ... ... ... және бағдарламалық құралдарды заңсыз пайдаланумен,
елдегі саяси және экономикалық ... ... ... ... ... негізгі қызметінен, яғни кәсіпорынды
басқарудан басқа да, дағдарысқа қарсы басқаруды қамтамасыз ету ... ... Бұл ... ... және көп қырлы болғандықтан, біз
зерттеу жұмысымызда кәсіпорынның тек ... ... ... ... ету сұрақтарына тоқталамыз.
Қаржылық-экономикалық дағдарыстар, әдетте, өнеркәсіп кәсіпорындарға
кері ... ... ... капитал тозады, еңбек өнімділігі азаяды, жас
және білікті мамандар өндірістен кетеді.
Кәсіпорын алдына өзіне тән өндірістік қызметтерді ... ... ... бағалау мен болжау сияқты, яғни кәсіпорынға әсер ететін
ішкі және ... ... ... ... ... ... құру, олардың шектерін анықтау, ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын үшін өзінің экономикалық дағдарысқа қарсы басқарудың
қамтамасыз ету сұрақтары, тек қана ... ... ғана ... ... ... да ... дағдарысқа қарсы басқарудың міндеттері
өз көкейкестілігін жоймайды.
Кәсіпорын тұрақты қызмет ету жағдайында экономикалық ... ... ... ... ... және өнім ... қалыпты
қарқынын сақтауға, материалдық және қаржылық залалдардың болмауына,
ақпараттардың компьютерлік базасының бұзылмауына, ... ... ... бағыттайды.
Қазақстан Республикасының егемендік алған кезеңінен ... ... ... елдің құқықтық - нормативті құжаттарынан
берік орын алды. Осындай нормативті құжаттардың ... ... ... ... туралы» Заңы, ҚР-ның экономикалық қауіпсіздігінің
Мемлекеттік ... ... ... ... экономикалық дағдарыс
талаптары мен түсінігі, біздің ойымыз бойынша, анық көрсетілмегендіктен,
біз «экономикалық дағдарыс» түсінігін жан -жақты ... ... ... ... экономикалық дағдарысқа келесідей түсінік
беріледі: «...мемлекеттің үдемелі дамуы мен ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ... ... ... ... ... ... « Заңында экономикалық
қауіпсіздік «ҚР-ның ұлттық экономикасының ... ... және ... кері әсер ... үрдістер мен факторлардан, ішкі және сыртқы
жағдайлардан қорғалған жағдайы » деп көрсетілген.
Біз жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... екі анықтамада да кәсіпорынның экономикалық ... ... ... ... ... ... ғана
қарастырылған деп тұжырымдап, анықтамаларды зерттеуімізді ары қарай
жалғастырдық.
Отандық және ... ... ... ... ... ... қарсы басқаруды қамтамасыз ету ... ... шолу ... ... өз ... ... авторлардың пікірінше, кәсіпорынның (фирманың, ... ... ... - ... ... ... ... әлеуеттің сыртқы және ішкі экономикалық қатерлерден қорғалған
жағдайы және оның барлық ресурстарын тиімді қолдану арқылы ұдайы өндіріске
қабілеттілігі.
Келесі авторлар ... ... ... экономикалық
дағдарысқа қарсы басқаруды оның ғылыми - техникалық, ... және ... ... ... (белсенді) және жанама (енжар)
экономикалық дағдарыс, мысалы, мемлекеттің тиімді емес ғылыми - өндірістік
саясатымен немесе қолайсыз ... ... ... байланысты
дағдарыс, қорғалуы және ұдайы өндіріске қабілеті.
Басқа авторлардың пікірінше, экономикалық ... ... ... - ... ... ... кәсіпорынға мүмкін болатын экономикалық
қатерлердің ... ... ... ... ... сөзбен айтқанда,
кәсіпорындағы экономикалық дағдарысқа қарсы басқару ... тең ... ... ... ... ... басқару кәсіпорын
қызметіне дағдарысты алдын алу үшін ... ... ... пайдалану және қазіргі кезде, болашақта кәсіпорынның тұрақты қызмет
етуін қамтамасыз етілуі деп ... ... ... ... ... ... ... байқалады, дегенмен дағдарыстың алдын-алу туралы мәселе
қозғалған. ... ... ... ... ... ... мүмкін
болғандықтан, айтылып кеткен көзқарастарды біз дағдарыстың алдын-алу
шараларымен байланыстыра көрсеткіміз ... ... ... ... дағдарыспен мәнін келесідей түсінік толығымен ашар ... ... ... ... ... кәсіпорындағы барлық
ресурстарды (өндірістік, технологиялық, еңбек, ғылыми-инновациялық,
қаржылық, ... ... ... ... ... алдын-алу
және ұдайы даму шаралары жүйесінің тиімді қызмет ету жағдайы». Осы ретте,
бұл түсінікте ресурстарды толығымен ... ... ... дамуды қамтитын жүйе толығымен қамтылып, кәсіпорынның экономикалық
дағдарысқа қарсы басқару түсінігі толығымен ашылады деген ... ... ... ... ... ... ... меншікті корпоративті ресурстар пайдаланылады:
1. Капитал ресурсы;
2. Персонал ресурсы;
3. Ақпараттар және ... ... ... және ... ресурстары;
5. Құқық ре сурстары: патенттер, лицензиялар, экспорттық квоталар
және т.б.
Экономикалық субъектілердің ... ... ... экономикалық қызығушылықтардан ... ... және ... ... экономикалық мүдделерінің бар
екенін айта кеткен жөн. Меншік иесінің, сәйкесінше кәсіпорынның бар мүддесі
таза табыс алумен байланысты болғандықтан, оны ... ... ... бәрі сәйкесінше экономикалық қатер болып табылады. ... ... ... деп, таза табыс мөлшерінің төмендеуіне немесе
жойылуына әкелетін мүмкін жағдайды айтамыз.
Кәсіпорынның экономикалық дағдарысқа ... ... ең ... ... ... көре білу және ... пайда бола
бастаған қиындықтарды тез шешіп, оң жолға түсу шараларын жүзеге ... ... ... ... ... ... ... түрде жіктейді:
1. Субъективті, кәсіпорынның немесе оның басшылығының тиімсіз қызметімен
байланысты, қатерлер. Мысалы: төмен бәсеке ... ... ... ... ... тұрақсыздық жағдайы.
2. Объективті, кәсіпорынға тәуелсіз жағдайлардан болатын қатерлер. ... ... ... ... экономикалық дағдарысқа қарсы басқару функционалдық
тұрғыдан келесі ... ... ... ... және ... ... ... Ақпараттық;
6. Экологиялық.
Осы элементтерге толығырақ тоқталып кетейік.
Технико-технологиялық элемент. Экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды
қамтамасыз етуде менеджерлердің ... ... ... ... сай ... ... өнімдерді шығаратын
кәсіпорындарда қандай ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін талдау және жаңа ғылыми
ізденістерді байқауы керек.
Интеллектуалдық және кадрлық ... ... ... ... ... ... басқару деңгейі көп жағдайда мамандардың
біліктілігімен анықталады. Сондықтан, кәсіпорында жұмыскерлерді іріктеу,
оқыту және ... ... ... ... болуы керек. Оның
үстіне, кәсіпорынның басқару персоналы экономикалық дағдарысқа ... ... ... талдап отыруы, дағдарыс жағдайында сасып
қалмайтындай болуы керек.
Қаржылық элемент. Бұл ... ... ... ... ... ресурстарымен қамтамасыз етілуімен ... ... ... ... ... ... ... қаржылық
тұрақтылығының жойылу себептері өндіріс көлемінің ... ... ... ... болуымен, активтерді тиімсіз ... ... ... ... Қаржылық тұрақтылықты сақтау ... ... - ... ... ... ... және ... жолдарын қарастырған жөн. Келесідей стратегиялық
міндеттерді ... ... ... ... ... ... төмендету, аз
шығындармен өндіріс тиімділігіне қол жеткізу, рентабельділіктің жеткілікті
деңгейін қамтамасыз ету.
Саяси - құқықтық элементті қорғаудың үрдісін ... ... ... кері әсерлерді анықтау;
2. қорғаудың қазіргі деңгейін талдау;
3. осы деңгейді жетілдіру бойынша шараларды жоспарлау.
Ақпараттық элемент. ... ұйым ... ... ... ... сақтап, өңдейтін белгілі бір бөлімше болуы керек. ... ... ... ... ... ... ... талдап,
ары қарай дамуы үшін колдана білу табылады. ... ... ... осы ... арқылы жүргізілуі керек.
Экологиялық элемент. Кәсіпорын экологиялық мөлшерлерді бұзудан болатын
айып пұлдары ... ... ... келмесе, халықаралық және ұлттық
экологиялық мөлшерлерді сақтауы керек.
Осы ретте, ... ... ... ... ... ... тиімді болар
еді:
1. Мүмкін болатын экономикалық қатерлерді талдау;
2. Қарсы шараларды жоспарлау;
3. Қабылданған шаралардың орындалуын бақылау;
4. Экономикалық дағдарысқа қарсы басқару ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
үрдісі, біздің ойымыз бойынша, бірнеше кезеңдерден тұрады. Бірінші кезеңде
кәсіпорын үшін қолайсыз жағдайлардың пайда болуының ... мен ... ... ... ... сол ... ... шаралар жүйесі
іске қосылуы керек. Үшінші кезеңде олардың орындалуы бақылауға алынса,
төртінші ... ... ... ... Экономикалық дағдарысқа қарсы
басқару жүйесінің қызметі оң ... ... ... бастауға болады,
қанағаттанарлықсыз деңгейде болса, тиімді қызмет жасайтын жүйе құру ... ... ... ... ... ... ағымдағы
жағдайын бағалауда кәсіпорынның өз өнімін өткізу көлемі туралы ақпаратының
мәні зор. Бұл жерде басты ... ... ... ... ... құрылымы анықталады. Маркетингтік тұрғыдан кәсіпорынның тауар
нарығындағы орнын, бәсекелестерінің ... мен ... ... ... нарықтағы үлесін, баға-сапа қатынасын, баға саясатын,
бәсекелік стратегиясын анықтауға-мүмкіндік береді.
Ешкім және ешқашан дағдарыстан ... ... ... ... Әдетте,
дағдарыстық жағдай аяқ астынан болады. Дағдарыс кәсіпорындарды ... ... ... өнім ... және ... ... қарамай-
ақ таңдайды. Дағдарыстық жағдайда менеджменттің әдеттегі, бәрімізге белгілі
шеңберінен тыс тұратын әдістері қолданылуы тиіс. Олардың кейбірі арнайы,
тек дағдарыс ... ... ... ... әдеттегі әдістері
бизнестегі тиімді шараларға қол жеткізу құралдары сапасында қолданылады.
Нарықтық ... ... ... ... макро -
микродеңгейлерге ... ... ... бай ... ... кәсіпорындарында дағдарыс мүлде күтпеген, "көктен түскендей"
тосын жай ретінде қабылданады да, оған, көп ... ... ... ... ... ... экономикада жекелеген компаниялардың
дағдарысы үйреншікті іс, сондай-ақ, қазір жекелеген елдерді ғана ... ... ... ... ... да ... үйреніп
келеді. Дағдарыстық құбылыстарға, мүмкіндігінше, әдеттегі табиғи құбылыс
ретінде қарап, алдын-ала мұқият түрде дайындалу керек. Сол кезде ... зиян аз, ал ... шығу ... ... Дағдарысқа қарсы
басқару кәсіпорынның экономикалық дағдарысқа ... ... ... ... ... бар екенін анықтау ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу: шетел және ... ... ... ... сыртқы жүйесі емес, оның құрамдас бөлігі
болып табылғандықтан, ұдайы өндіріс үрдірісінің әр ... ... ... ... Экономиканы мемлекеттік реттеу-мемлекеттің
макроэкономикалық тұрғыдан ... ... ... құқылы
мекемелердің және ... ... ... ... жағдайларға сәйкес, әртүрлі және өзара байланысты ... ... ... ... ... және ... ... типтік шаралардың жүйесі.
Экономиканы мемлекеттік реттеудің маңызды міндеттерінің бірі болып,
кәсіпорын қызметіндегі дағдарыстық ... ... ... ... Бұл ... дағдарысты мемлекеттік реттеу шараларын жасау мен
өткізу арқылы ... ... ... ... дағдарыстық жағдайлардан, банкроттықтың алдын - алудан ... оның арғы ... ... үшін ... ... ... және кұқықтық қатынастарын ... ... ... ... ... ... Ол ... және нақты, ашық мақсаттарды қоюдан, ... ... оң ... ... ... ... ... реттеу тәжірибесін нарықтық экономикалы елдердің
бірі - ... ... ... Ел ... ... бірі ... өнеркәсіп шоғырлануының жоғары деңгейі
табылады. Басқа көптеген Еуропалық елдермен қатар, Германияны ... ... ... инфрақұрылым және оның элементтерінің-
жылжымайтын ... ... ... ... және ... қағаздар
нарықтарының бүтіндігі сипаттайды. Бұл бизнестің
жоғары деңгейін, және оның салдары ... ... ... ... макроэкономикалық тенденциялар төлем қабілетсіз
кәсіпорындарды ... ... ... қалыптастырады.
Кәсіпорындар санациясын тікелей мемлекеттік қаржыландыру, әдетте, аймақтық
маңызы бар өте ірі ... ғана ... ... ... ... ретінде банктік несиелер
бойынша кепілдік беру қолданылады. Кәсіпорындар санациясы, кредиторлар өз
капиталдарын ... ... анық ... ... ... ... ... шарттары болып кредиторлық ... ... ... 35 % - ке) жабу және ... ұйымдастырушылық құрылымын
оңтайландыру үшін менеджерлік құрамды ауыстыру саналады.
Кәсіпорынның нақты қаржылық жағдайын анықтау ... ... оның ... себептерін талдау жолымен жүргізіледі:
кәсіпорынның қызмет етуінің құқықтық жағдайларын талдау оның ұйымдық ... ... ... қызметінің заңды кеңістігін қалыптастыратын
құрылтай құжаттарын ... ... ... ... ... бағдарламасын талдау
өндіріс жағдайларының және өткізу оңтайлылығын бағалауға ... ... ... ... ... талдау
барысында шикізат пен өнім қорының бар-жоғы, тауар айналым қарқыны, ... ... ... шикізат сапасы мен ... ... ... ... талдау және ... ... ... бағалауға, олардың өтімділігін,
нарықтық құнын, меншікті және қарыз капиталының үлесін, ... ... ... және ... - бағдарламаны қаржыландырудың ... ... ... ... ... ... кәсіпорынды басқару ... ... ... ... құрамның біліктілік
деңгейін, акпараттық тасқындардың оңтайлығын бағалауды ескереді;
кәсіпорынның қызмет ... ... ... бағалаудың да маңызы зор -
салалық қимадағы ... ... ... тобы ... ... ... стратегиясы мен қуаты, аймақтағы саяси және ... ... ... ... қабілеттілігі, экологиялық шектеулердің
әсері.
Осы аталған факторлардың және заңдылықтың ресми мөлшерлерінің жиынтығы
кәсіпорынның төлем қабілеттілігін анықтайды және оның ... ... ... ... ... қабылдауға негіз болады.
Италияның банкроттылық туралы заңдылығы бірнеше құқықтық ... ... ... ... ... ... ... банкроттық қаупі төнген жағдайдағы бақыланатын басқару; басқару
органдарын күштеп жою.
Басқару органдарын күштеп тарату ... - ... ... бар
бірқатар кәсіпорындар мемлекеттік басқару органдардың ... ... ... ... каржылық дағдарысы
жағдайында олардың мүлкін тарату ... Бұл ... ... ... ... ... ... Италияның заңдылығы үнемі жетілдіріліп отырғанын айта
кету керек және осы ... ... бірі ... ... ... жағдайда азаматтарды әлеуметтік қорғау шараларының кешенін енгізу
табылады. Егер Германияда мемлекет ... ... ... ... ... ... қатысса, Италияда экономикалық-
әлеуметтік реттеудің ... ... ... ... Ол ... қиыншылықтары бар жеке компаниялардың жарғылық. ... ... ... ... үлеспен кіру және осы шеңберде
мемлекеттік үлесті қайтып ... ... ... ... Осы ... нақты қаржылық дағдарысты басынан кешіріп отырған
кәсіпорындарға ғана қатысты ... ... Сол ... ... ... ... мақсатында және оларды қайта құру ... ... ... үшін ... төлемқабілеттілігін анықтаудың
негізделген көрсеткіштері ... ... ... ... ... күрделігіне
қарамастан, кәсіпорындар қызметін дағдарыс кезінде реттеу-өркениетті ... ... ... ... ... ... ... табылды.
Банкроттық жағдайында конкурстық ... ... ... шешімді
конкурс соты қабылдайды. Конкурстық өндіріс үрдісі оңалту мерзімін (әдетте
3 ай) ... ол ... ... ... талаптары уақытша тоқтайды және
кәсіпорын өз қаржылық жағдайын жақсартуға мүмкіндік алады. Кредиторлар
комитеті осы мерзім ... ... ... ... бір ... ... ... мүмкін. Егер кәсіпорын ... ... ... ... конкурс массасына енгізілген борышкер мүлкін сатудан
түскен қаражаттар есебінен ... Бұл ... ... қанағаттандыру
тәртібі, ең алдымен еңбек талаптарымен қатар ... ... ... ... ... ... ... Чехия заңдылығының
тағы бірқатар ерекшеліктері бар:
10. егер конкурстық өндіріс ... ... ... ... шешім қабылданбаған болса, онда банкроттың өзі ... ... ... ... ... бұл ... ¾ бөлігі келіскен жағдайда
мүмкін болады;
11. мемлекеттік кәсіпорындарды ... деп ... ... ... ... туралы шешім қабылдау үшін халықтық ... ... ... ... ... ... қажет, қорғау мерзімі
борышкер кәсіпорындарды жекешелендіру жағдайында және оны ... ... ... ... ... ... ... қарыздары бойынша субсидиарлық
жауаптылықты өз мойнына алатын ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігі
жоқтың қасы-дәрменсіздік белгісі болып, кредиторлық қарыздардың
кәсіпорынның таза ... ... ... ... Конгрессінің мәліметтері бойынша, елдегі жұмыссыздардың көп бөлігі
жастардың үлесіне тиеді және бұл ... ... ... т.б. жоғары деңгейде өсуіне жағдай жасайды. Жастарды жұмыспен
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... жұмысты кәсіптік оқумен үйлестірудің
тәжірибелік әдістерін әзірлеу, жеке ... ... ... ... ... білім алу тәжірибесі сияқты міндеттерді шешуді
қарастыруды ұсынады.
АҚШ-та ... ... ... ... ... ... ... экономикалық саясатты әзірлеу мен жүргізу жөніндегі ... ... ... ... ... негізделген үйлестіру
табылады. Осы мақсатта реттеуді жетілдіру жөніндегі Президенттік ... Оның ... ... болып, мемлекеттік аппарат алдында туындайтын
мәселелерді шешуді әзірлеу табылады. Оның қызметінде келесі басым бағыттар
бөліп көрсетіледі:
7. қаржы ресурстарын басқаруды ... ... ... мен ... ұтымдау;
9. бас инспектор қызметін үйлестіру;
10. қылмыстар санын қысқарту жөніндегі әртүрлі ұйымдардың күшеюі, т.б.
Дағдарысқа қарсы мемлекеттік ... ... даму ... ... ... мен ... мемлекеттік бақылаудан
бастап, өндіріс және өнімді бөлу ... ... ... дейін күшейеді. Мысалы, соғыстан кейінгі жылдардағы
Жапониядағы экономикалық механизм қорларды ... ... ... ... баға ... табыстар саясаты жүйесін реттеу, көптеген салалар
мен кәсіпорындарды ... ... ... ... ... жапон бизнесі үшін күрделі мәселе - отандық тауарларының
қанағаттанарлықсыз сапасы болды. Сыртқы сауда және ... ... 1950 жылы ... осы салада белгілі маман профессор Э.Деминг
шақырылған, ол Жапон кәсіпкерлеріне "Жапон сапасы әлемде ең ... ... деп ... ... бұл ... болашақты болжағанын өмір
көрсетті.
Француз заңы бойынша «дәрменсіздік» ұғымы тек ... ... ... ... ... тұлғаларға банкроттық жайлы
ережелер колданылмайды. Англо-американдық құкық, сондай-ақ Германия заңы
бойынша «дәрменсіздік» ұғымы сауда жұмыстарының тұлғаларымен ... ... ... ... ... ... борышқор болады.
Швециялық қылмыстық ... ... ... ... ... борышқордың жауаптылығы қарастырылады.
Ресей Федерациясының «Кәсіпорындардың төлемқабілетсіздігі (банкроттығы)
туралы» Заңы алғаш рет 1992 жылдың 19 - қарашасында қабылданды да, ... мен ... ... болды. Нәтижесінде 1998 жылдың 8-
қаңтарында «Кәсіпорындардың төлемқабілетсіздігі (банкроттығы) туралы» Заң
қайта қабылданды. Осы ... ... ... ... ... немесе борышкердің жариялауымен кредиторларға ақша
міндеттемелерін және ... ... ... ... ... ... ... деп анықталады.
Санацияның бірінші түрі қарызды қайта ұйымдастыруға ... ... ... тұлғаның мәртебесі өзгертілмейді). Мұндай
санация кәсіпорынға, егер оның ... ... ... ... ... төлем қабілетсіздігін жоюға көмектесу үшін жүргізіледі.
Санацияның екінші түрі ... ... ... ... ... түрі,
ұйымдастырушылық-құқықтық нысаны өзгертіледі. Кәсіпорында ... ... ... ... жеткізбесе, онда ол банкрот деп
жарияланады. Арбитрлық соттың шешімімен ... ... ... ... комиссия құрылады. Банкроттық жағдайындағы тарату жұмыстары келесі
кезекте жүргізіледі:
11. баланстық және нарықтық құны бойынша ... - ... ... ... ... анықталады;
13. мүлікті сатудың ең тиімді нысаны анықталады;
14. кредиторлар талаптарын қанағаттандыру орындалады;
- тарату комиссиясы кредиторлардың барлық талаптары ... ... ... ... ... ... талаптарын қанағаттандырудың өз кезегі бар: біріншіден
арбитрлық соттың, ... ... ... ... ... ... кредиторлардың талаптары орындалады. Сосын кәсіпорынның
өз жұмыскерлері алдындағы ... ... ... ... ... бюджетке төленетін салықтық емес төлемдерді,
зейнетақы аударылымдарын, кепілмен қамтамасыз ... ... ... ... Әр ... ... кредитордың талабы тек
алдыңғысы төленген соң ғана орындалады. Мүлікті сатқаннан ... ... ... талаптар пропорционалды түрде тең бөлініп, орындалады.
Қазақстан Республикасында банкроттықты реттейтін негізгі заң болып,
1997 жылдың 21 ... ... ... ... ... ... ... талабына сай үнемі өзгерістер енгізіліп келеді. ҚР-сы
банкроттылық ... ... ... қорғауға көбірек бағытталған.
Себебі кредиторлар мүддесі қаншалықты ... ... ... ... үшін ... Ал, бұл көкейкесті мәселе.
Заң қазыналық кәсіпорындар мен мекемелерден басқа, заңды тұлғалардың
банкроттығы туралы істерге қолданылады.
Кредитордың борышкерге ... ... ... жүз елу ... ... кем ... банкроттық туралы істерді сот қарайды.
Кредиторлардың ... ... деп тану ... ... не ... ... ... өткізу туралы органға арыз беріп, өтініш жасауына
борышкердің төлем ... ... ... ... Егер борышкер
міндеттемесін орындау мерзімі жеткен кезден бастап үш ай ішінде орындамаса,
ол ... ... деп ... өзін ... деп тану ... ... не соттан тыс тарату
рәсімдерін өткізу туралы уәкілетті ... арыз ... ... ... ... ... болып табылады. Оңалту рәсімі ... ... кез - ... қайта ұйымдастырушылық, ұйымдық-шаруашылық,
басқарушылық, инвестициялық, техникалық, қаржы-экономикалық, құқықтык және
борышкердің таратылуын болдырмау мақсатында оның ... ... ... ... ... қолданылады. Борышкер өзі оңалту үрдісінің
жоспарын ұсынса, ... ... мен ... ... ... бес
күннен кешіктірмей оңалту жоспарын бекіту және борышкерге ... ... ... ... ... ... ... үрдістеріне мыналар
жатады: кредиторлар бақылауымен, дәрменсіз кәсіпорынның еркімен таратылады
және борышкер кәсіпорынды ... ... ... ... және ... ... азайту мақсатында
кредиторлар комитетінің құрамына келесі кұрылымдардың өкілдері кіреді:
еңбек ақы, салықтар және бюджетке ... ... да ... және ... және сот ... ... ... есебінен кезектен тыс
өтеледі. Конкурстық масса келесі тәртіппен бөлінеді:
Біріншіден, таратылатын банкрот өміріне немесе денсаулығына зиян ... ... ... азаматтардың талаптары тиісті уақтылы төленетін
капиталға айналдыру арқылы бірінші кезекте қанағаттандырылады.
Еңбек шарты бойынша жұмыс ... ... ... ақы мен өтемдер,
авторлық шарттар бойынша сыйақылар екінші кезекте жүргізіледі.
Кредиторлардың таратылған ... ... ... ... етілген
міндеттемелері бойынша талаптары ... ету ... ... үшінші
кезекте қанағаттандырылады.
Салық және бюджетке міндетті төлемдер бойынша берешек ... ... ... ... есеп ... ... талаптары алдыңғы талап толық қанағаттандырылғаннан кейін
орындалады. Банкрот мүлкі ... ... ... ... ... тарату балансы бекітілгенге дейін жарияланбаған талаптар өтелген
деп саналады. Көрсетілген сомалар ... ... ... ... ... ... ... қарсы басқару - кәсіпорынның қауіпсіздігін қамтамасыз
етудің негізі ретінде.
2.1. Мемлекет тарапынан кәсіпорындарға қолдау көрсету.
Нарық қатынастарының қазіргі ... ... ... көріп
отырған қаржы тапшылықтарына қарамай-ақ, нарықтағы орындарын бекітуге, өз
бизнесіне ... ... ... ... ... ... Бұл шиеленіскен
бәсеке жағдайында өміршеңдікке ұмтылуды қажет ететін ... ... ... ... ... әсерінен пайда болады.
Олардың ішінде, табиғат апаттарын, экологиялық, қаржы, азаматтық немесе
құқықтық ... атап ... жүр. Бұл ... ары ... ... ... шет ... айрықша, біздің елдегі дағдарыстардың басты
себебі- қанағаттанарлықсыз менеджмент. Қазіргі ... ... ... ... ... ... мүмкіндік туғызады.
Әр дағдарыстың өзіндік ерекшелігі бар ... ... ... жолы жоқ. ... ... ... дағдарыстарға дайын болу
жағдайында қолданылатын іс-шаралардың қалыптасқан жүйесі бар. Ол жоспарлау
құралдарының көмегімен ... ... ... ... ... ... сын сәтінде жасалатын қадамдардың механикалық бірізділігін алдын
ала анықтау және ұйымға тез әрі тиімді әрекет жасау үрдісін қамтиды.
Шарықтаған ... ... ... өз ... табу үшін ... отандық экономикалық қызметте келесідей ... ... ... ... ... механизмдерінің қызмет етуінің өзгеруі;
басқару шешімдерін қабылдау шарттарының өзгеруі;
жаңа жағдайлардағы кәсіпорынның стратегиясын жасау және жүзеге ... жаңа ... ... ... ... барлық заңды әдістерді пайдалану.
Осы жағдайда дағдарысқа ... ... ... ... ... болып табылады. Осы мәселе бойынша ... бар ... ... ... ... ... шараларды нарықта қызмет етуші
кәсіпорынның қаржылық нәтижелері өте нашар болған жағдайда ғана пайдалану
қажет. Бұл – теріс ... ... ... мақсат дағдарыстың алдын-алу
болғандықтан, біздің ойымызша, дағдарысқа қарсы басқаруда ең бастысы –
қаржылық ... ... ... сипат алмайтын ... ... ... ... ... ... көптеген
анықтамалары бар.
Кейбір авторлар ... ... ... ... бір ... ... ... қарсы нысандар мен әдістердің ... ... ... басқару микроэкономикалық категория болып
табылады және кәсіпорынның жойылуы мен қайта ... ... ... ... ... Э.А.Уткин дағдарысқа қарсы басқару дегенде,
ресейлік кәсіпорынның нарықтық қызметінде мүмкін қиыншылықтардың болмауына,
оның өз жеке ... ... ... ... ... ... басқаруды түсінеді.
Профессор Э.М.Коротков былай жазады: “дағдарысқа қарсы басқару –
дағдарысты алдын-ала көре ... ... ... оның ... ... ... ... оны ары қарай дамуға пайдалану”.
Келесі авторлар тобы ... ... ... ... ... әлеуетін пайдаланып, бизнестегі қолайсыз жағдайларды
жою немесе алдын-алуға бағытталған кешенді,жүйелі басқару деп ... ... ... ... ... жасалып, жүзеге асырылуы
қажеи, бағдарлама уақытша қиындықтарды жойып, өзіндік ресурстарды ... ... ... сақтауы қажет.
Батыс Еуропалық экономистер дағдарысқа қарсы басқару деп, ... ... өз ... ... қалу ... ... қызметіне қауіп
төндіретін жағдайдан өтуге қажетті қызметті” айтады. Бұл қызмет ... ... ... ... ... жағдайдан өту үшін қажетті
әдістер мен тәсілдерді интенсивті ... ... та, ... ... ... ... ... қысқа мерзімді
мәселелерге, қатал және тез шешуші шаралармен байланысты мәселелерге ауады.
Дағдарыстың еркін және ... ... атап ... ... ... қарсы басқаруды керісінше, “жақындап келе жатқан қиын ... ... даму ... өзгертуге мүмкіндік береді деп анықтайды”.
Қазақстандық экономист-ғалымдар ... ... ... ... ... өзгермелі шамаларды сақтап қалуға бағытталған
шараларды жоспарлау мен ... ... деп ... ... ... ... ... көзқарастарға сәйкес,
дағдарысқа қарсы басқару – банкроттықтың ... ... ... болып табылады.
Көптеген елдердегі нарықтық экономиканың қалыптасуы мен даму тарихы,
оның қызмет ету үрдісінің бірқалыпсыздығын, өнім ... мен ... ... ... ... құлдырауларын ашып көрсетеді. Бұл –
дағдарыстық жай деп ... ... ... болып табылады. Осы
айтылған заңдылық кәсіпорынның өміршеңдік циклімен тығыз байланысты.
Отандық және шетелдік экономист-ғалымдардың зерттеулерін ... біз ... ... ... ... ету”
түсінігіне дағдарысқа қарсы тұрғысынан тоқталуды ұйғардық.
Біздің көзқарасымыз бойынша, “ Кәсіпорынның экономикалық қауіпсіздігін
қамтамасыз ету- кәсіпорынның күнделікті өмірінде ... ... ... ... бар ... ... ... кешенді, жүйелік
негізде қолданып, уақытша қиыншылықтарды жеңетін және нарықтағы ... ... ары ... ... ... ... ... басқару іс-
шараларының жиынтығы”.
Осы тұрғыдан алғанда, ... ... ... ... қамтамасыз ету құралыретінде, дағдарыс жағдайында ғана ... ... даму ... да ... ... ретінде
көрінеді.
Экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... өту үшін ... ... жасалған еңбек ынталандырылады,
сәйкесінше, сыйақының жаңа түрлері мен басқарудың жаңа стильдері ... ... екі ... ... Дағдарысқа деген қатынас – қолда барды сақтап ... ... ... ... және тосқауыл деп қабылданып,
қатысушы тұлғалар немесе ұжым үшін тәуелсіздігін жоғалтып алу
қаупі ... ... ... ... ... дағдарысты
теріс қабылдап, дағдарысқа дейінгі қалыпқа жету шараларын жүзеге
асырады.
2. Дағдарысқа ... ...... ... ... дағдарыс кәсіпорынның эволюциялық даму ... ... ... деп ... Мұнда дағдарыс,
белгілі бір иррационалдық немесе дұрыс емес жасалған ... ... ... ... ... Осының нәтижесінде,
дағдарысты туғызған, бұрынғы жағдайды өзгертуге әкелген талаптар
ұтымды шешіммен қарастырылады. ... ... ... ... өзіндік құрылымды жаңа қатынастарға ... ... ... ... ... ету төмендегі
белгілермен сипатталады: экономикалық қауіпсіздікті ... ... ... кез ... ... ... және әлеуметтік құбылуларда
нарықта тұрақты бекіну және компанияның тұрақты қаржыларын қамтамасыз ету.
Сәйкесінше ол әрі ... және ... ... шеше алуы ... ... ... (тек ... қаржы қиындықтарын ғана емес) ағымдағы
міндеттерін шешуге, ерекше ... сай ... ... құралдары
қолданылады; экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің мәні ... ... әр ... іс-әрекеттерді ескеретін, сыртқы ортада
болған шамалы өзгерістерге ... ... ... әсер ету ... ... басқару шешімдерінің балама нұсқалары; экономикалық
қауіпсіздікті ... ... ...... ... салалары мен бөлімшелерінде үнемі және ... ... ... ... ... ... ету, кәсіпорын қандай
қиын щаруашылық жағдайға тап болмасын, бұл қиындықтардан ... ең ... ... ... ... және ... ... іске қосуға
негізделеді.
Кәсіпорындағы дағдарысқа қарсы басқару механизмі келесі негізгі
элементтерден тұруы ... ... ... диагностикасы;
2. Кәсіпорынның бизнесін бағалау;
3. Маркетинг;
4. Ұйымдастырушы - өндірістік менеджмент;
5. Персоналды басқару;
6. Қаржылық менеджмент;
7. Инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... таратылуын ұйымдастыру.
Кәсіпорындағы экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету оның құрылған
мезетінен басталады. Дәл осы ... ... ... ... ... ... қызмет ету үрдісі барысында, мүмкін болатын
потенциалды мүмкіндіктер мен ... ... ... зерттеу және болашақ фирманың бағытын, яғни қызмет саласын бір
жағынан, өзінің жеке ... мен ... ... оның ... ... ... ... кейін қайтарудың потенциалды мүмкіндіктеріне
сәйкес анықтау болып табылады.
Кәсіпорынның әр түрлі ... ... ... факторлар
кәсіпорынның құлдырауына өз әсерлерін тигізуі мүмкін, сонымен қатар әсер
ету тізбесі өте күрделі және шытырман ... ... ... ... ... себебеін не болғанын нақты айтуға болмайды.
Фирманы құру бастамасынан-ақ, ... ... ... ... құру ... сөз ... қажет. Егер кәсіпорынның
сәтсіздігінің негізгі спаты оның ... ... ... ... қамтамасыз етуде негізгі рөл қаржылық менеджментке беріледі.
Сөз жоқ, бұл ... ... ... ... ... шексіз емес.
Қаржылық менеджменттің нәтижелері кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... жұмыс жасауының нәтижесі болып табылады.
Осылайша, кәсіпорынның экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... ... ... ... өте қиын ... ... толықтыруды талап етеді. Ол, біздің экономикалық
өндірістік нақты сектордың дамуын анықтайтын өзекті мәселеболып отыр.
2.2. ... ... ... диагностикасының әдістемелік
негіздері.
Кәсіпорынның экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды қамтамасыз ету
жүйесінің ... ... ... ... және ... аз ... ... біріне жатады.
Кәсіпорынның экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды қамтамасыз ету
жүйесі басқаруға ерекшелік беретін ... ие: ... ... ... және өз ... жағдайға назар аудару қажеттілігі,
сондай - ақ, кәсіпорын әлеуеті мен басқарудың ресми емес ... ... ... Бұл ... біз жоғарырақта айтқан болатынбыз.
Кәсіпорынның экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды ... ... бұл ... диагностика шешетін міндеттермен негізделген:
болуы мүмкін ... ... ... және ... ... ... отыру, оларды жіктеу және қабылдауға қажетті ... ... ... ... ұйымдастыру дисфункциясының және басқа да
ауытқулардың, ... ... ... ... ... ... ... көзқарасымызша, жалпы экономикалық дағдарысқа
қарсы басқаруды қамтамасыз ету үрдісін ... ... ... ... Демек, диагностика кәсіпорынның экономикалық дағдарысқа
қарсы ... ... ету ... мен ... кезеңі болып табылатыны
анықталады. Бұл кәсіпорынның балама жолмен ... үшін ... ... басқарушылар мен кәсіпорын иелері үшін диагностика-бұл экономикалық
экономикалық дағдарыстын бастапқы ... оның ... ... дәл, ... ... алу құралы және қызметке менеджменттің негізгі
әдістері мен механизмдерін енгізу үшін негіз.
Кәсіпорын қызметін диагностикалық және превентивті зерттеу ... ... ... мен ... ... өз ... экономикалық
дағдарысқа қарсы басқаруды қамтамасыз етудің рефлексивті моделін жасауға
мүмкіншілік алады.
Диагностика - бұл сонымен қатар ағымдағы ... есеп пен есеп ... ... мүмкін болатын тұрақсыз қаржылық-экономикалық жағдай мен
заңдылықтар туралы ... ... үшін ... ... ... себепті-тергеу қатынастарын анықтауға, содан ... ... мен ... ... ... және ... моделін
тұрғызуға, оның банкроттылығын ескертетін шараларды ... ... ... ... ... ... оған ... сатылары
келесідей тізбекпен анықталғанда сапасы жоғары болатынын ... ... бір ... және ... ... ... ... өткізілетін объектінің өз класс объектілерінен, оның нақты
параметрлерін ... ... ... ... ... ... мүмкін болатын ауытқуларды анықтау; базалық көрсеткіштер
ретінде институционалдық нормалардың қалыптасу әдістемелерін жасау.
Осылайша, диагностика функциялар, ... ... ... ие
экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды ... ету ... ... ... бар, ... қолданылып жүрген теоремаларды қарастыра
отырып, экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды ... ... ... тәсіл әдістемесімен толықтырылуы керек деген
қорытындыға келуге болады. Кәсіпорынның экономикалық дағдарысқа ... ... ету ... олардың ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды қамтамасыз ... ... ... әлеуметтік - экономикалық жүйенің шаруашылық ... ... ... ... ... және техника, технологиялык
жағдайына ішкі және сыртқы факторлардың әсер етуін жан-жақты талдау;
- жүргізілген ... мен ... ... мен ... санация
және болжау мақсаттарына жетуді экспертті бағалау.
Қазақстан Республикасындағы ресми дағдарыстық жағдайды ... ... ... жоқ ... ... ... ... дәрменсіз кәсіпорындарды жою және санация бойынша,
облыстық комиссиялар мен мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру туралы» №2 [IV 1996 жылдың
26-шілдесіндегі мемлекеттік ... ... ... ... Мемлекеттік Комитеті Қаулысымен Қазақстан Республикасының
мемлекеттік мүлікті ... ... ... ... жанындағы
кәсіпорындарды қайта құру бойынша Агенттік, осы ... ... 1995 ... 5 ... бекітілген «Төлем қабілетсіз
кәсіпорындардың қаржылық жағдайын ... ... ... ... ... ... Бұл әдістемелік ұсыныстар қайта құру және тарату
процедуралары, оның ішінде ... ... ... ... ... ... жою және санациялау бойынша облыстық комиссиялар
мен мемлекеттік мүлікті басқару бойынша аймақтық комитеттерге, ... ... ... ... ... қаржылық жағдайын талдаудың мақсаты болып, кәсіпорынды-
төлем кабілетсіз, ал баланс құрылымын-қанағаттанарлық деп тану ... ... ... ... ... ... мен ... келесі
көрсеткіштер негізінде жүргізіледі:
1.Ағымдағы активтердің ... ... II ... ... ... ... табыстарын шегергендігі баланс пассивінің III
бөлімі) қатынасымен анықталатын-ағымдағы өтімділік ... ... ... ... ... ... ... қызметін
жүргізу мен кәсіпорынның ағымдағы міндеттемелерін өз уақытында өтеу
үшін, ... ... ... ... қамтамасыз
етілгендігін сипаттайды.
2.Меншік айналымы қаражаттардың (меншік капиталынан үзақ ... ... ... I ... ... I бөлімі)
ағымдағы активтер құнына ... ... II ... ... ... ... ... етілу коэффициенті. Бұл
коэффициент ... ... ... үшін қажетті ... ... бар ... ... ... ... ... кәсіпорын балансын
қанағаттанарлықсыз деп, ал кәсіпорынды-төлем қабілетсіз деп тануға негіз
болып ... ... ... ... ... өтімділік коэффициенті мәнінің 2,0-ден
аз болуы;
2. есепті ... ... ... қаражаттармен қамтамасыз етілу
коэффициенті мәнінің 0,1-ден аз болуы.
Кәсіпорынды ... ... деп тану оны ... деп ... ... ... ... жауапкершілігінің
басталғанын білдірмейді. Бұл кәсіпорынды қиын жағдайдан өз күшімен шығуға
ынталандыру үшін, дәрменсіздігін ескерту ... өз ... ... ... және ... ... ... жедел бақылауды жүргізуге
бағытталған сәйкес мемлекеттік органдармен қаржылық тұрақсыздықты тіркеу
жағдайы.
Біздің ойымызша, жоғарыда ... ... ... жағдайын диагностикалау әдістемелерінің қай-
қайсысының да бірқатар кемшіліктері бар, олар ... ... ... ... қиындатады:
1. Екі-үш факторлы модельдер нақты емес. ... саны көп ... ... ... ... ... У.Бивер, Таффлер модельдері ... ... ... ... ... ... жеке және кешенді
көрсеткіштердің ... ... ... ... ... олар ... ... жағдайға және ... ... ... ерекшеліктеріне сәйкес келмейді.
Қазақстан Республикасы мен дамыған нарықтық экономикалы
елдердің арасындағы экономикалық жағдайлар, бизнесті ... шет ел ... ... ... ... ... өзіне ... ... ... ... биржалық, белсенді қызмет ететін, олардың бағасы
анықталатын екінші ... ... ... ... ... ... төртінші көрсеткіші-акционерлік қоғамның барлық
акцияларының нарықтық құны ... ... ... қатынасы оның
өзіндік капиталының нарықтық құнымен міндеттемелерді жабу ... ... ... ... ... ... ... ретті нарығы
ойдағыдай дамымай отырған жағдайда бұл көрсеткіш өз мәнділігін жояды.
Шет ел авторларының ... ... ... ... негізгі көрсеткіштер есептелмейді.
Жоғарыда айтылған әдістер мен модельдердің болжау мерзімі
үш-алты айдан бес жылға дейін, ал ... ... ... ... Қазақстан Республикасының экономикалық ... бес ... тең ... ... пайдаланатын уақыт әлі болған
жоқ, сол себептен қысқа мерзімді ... ... ... Республикасында пайдаланатын дәрменсіздік критерийлердің
ресми жүйесінде тек қана коммерциялық ... ... ... Басқа да кәсіпорын қызметінің ... ... ... ... құрылымы және т.б.) есепке алынбайды. Бұның
себебі, ең алдымен осы ... ... ... ұйымдардың
ағымдағы және жақын арадағы төлем қабілеттілігін бағалауға арналғандығында
деп есептейміз..
Көрсетілген әдістемелер коммерциялық ұйымға экономикалық
қатер жақындығының ... ... ғана ... ал өсу ... ... және ... ... басқада фазаларын
болжау мүмкін емес.
Көрсеткіштердің нормативті мәнінің дифферециалданбаған сипаты, ... және ... ... ... ... ... ... көптігі жағдайында бұрыс болып табылады. Коэффициент
мәнділігін бөлу белгілі кәсіпорынның спецификасына және ... ... ... ... ... дәлірек анығырақ қарастырайық. Ағымдағы
өтімділік коэффициенті кәсіпорынның барлық ағымдағы міндеттемелерді ... ... ... ... мағынасы-жоғары
болуында. Қазіргі кезде көптеген қазақстандық кәсіпорындардың ағымдағы
өтімділік ... ... ... ал ең ... дегенде оның
жылдан-жылға өсуі байқалады. Бірақ есептеу ... ... ... өсуі ... ... ... өсуінің нәтижесінен ... есеп ... ... ... активтерінің
негізгі үлесін дебиторлық, ағымдағы міндеттемелердің-кредиторлық қарыз
құрайды.
Баланстық ара қатынасынан көретініміздей, кредиторлық қарыздың ... ... ... емес, ол әр қашанда айналым активтерінің қысқаруымен қатар
жүреді. Сондықтан кәсіпорынның ағымдағы өтімділігін жоғарылатудың ең дүрыс
жолы шаруашылық қызмет ... ... ... активтерді өсіру
болып табылады. Осылайша, төлем ... ... ... ... ... таза ... ... ағымдағы міндеттемелерден екі есе
көп болуын қамтамасыз ететіндей болуы керек.
Ағымдағы өтімділік ... ... ... ... объективті бейнелеуі үшін, алымында нақты өтімділік деңгейі ... ... ... Оларға, біздің ойымызша, тұрақты ... ... ... емес деп ... жылжымайтын мүлікті және ұзақ
мерзімді қаржылық салымдарды жатқызуға болады.
Одан басқа, көрсеткіштің нормативті мәні отандық ... ... ... ... ... ... ... Бұл
коэффициентті «нормативті мәніне жету экономикалық қауіпті жағдайда ғана
емес, тек қана кәсіпорынның стационарлық ... ... ... ... және де коэффициентті» нормативті мәні ... ... ... Ал, бұл ... ... ... ... аймағына және
уақытқа тығыз байланысты.
Экономикалық дамыған елдерде осы коэффициенттің нормативті мәні ... сала іші ... ... ... АҚШ-тың сауда Министрлігінің
ақпарттары бойынша, ағымдағы өтімділік коэффициенті 1997 жылы ... ... ... ... жасау —1,47, тамақ өнімін өсіру-125,
басқа қызметтер-1,67, химия өнеркәсібі-1,3, мұнай және ... ... ... ... ... және жеңіл өнеркәсіп-1,41.
Қазіргі кезде экономикалық ... ... ... ... ... мәні екіге тең болғандығы тек қана ... ... ... ... ... сала ерекшелігіне, тауарлар және
қызметтер үшін есеп ... ... цикл ... ... құндылықтар құрамына және т.б. байланысты. ... ... ... ... міндеттемелерді орындау үшін жеткілікті болуы,
осыдан көрсеткіш мәні 1-ден төмен ... ... ... ағымдағы
міндеттемелермен болашақ мерзім табыстарын және ... ақы ... ... ... алушылардан және тапсырыс берушілерден алынған
аванстар қатарын алып тастаған дұрыс.
Анықтағанымыздай, кәсіпорын ... ... ... ... беру
мүмкіндігі мынадай екі шартқа байланысты: жабдықтаушылармен және сатып
алушылармен өз ара есеп ... және ... ... өтімділігі дәрежесі,
яғни мүлік құрылымы.
Мүмкін болатын деңгейін есептеу мына ережеге негізделеді: өтімділіктің
қолайлы ... ... ету үшін ... өзіндік капиталы
есебіненен аз өтімді ағымдағы ... және ... ... ... ... ағымдағы төлем бөлігі қаржыландырылуы
керек. Ағымдағы өтімділік коэффициентінің мүмкін ... ... ... ... есептелуі керек:
1. Жабдықтаушыларға тоқтаусыз төлеуді қамтамасыз етуге қажетті аымдағы
активтер сомасын анықтау ... ... ... ... ... ... ... мүмкін болатын сомасын анықтау. Есептеудің
екі нұсқасы бар деуге ...... және ... Нұсқалардың
айырмашылығы кәсіпорынның жабдықтаушылармен және ... ... ... айырмашылығында.
Икемді және қатаң нұсқаларды пайдалану арқылы қарастырып отырылған
көрсеткіштің минималды және ... ... ... ... ... ... құрылымын бағалау үшін пайдаланатын келесі
көрсеткіш меншік қаражаттарымен қамту ... ... ... ... ... ... ағымдағы активтер құнына қатынасын сипаттайды.
Осындай жедел диагностика негізінде оның ... ... ... ... мүмкін емес. Сол үшін кәсіпорынның қаржылық жағдайына терең
талдау жүргізу қажет. Кәсіпорынның экономикалық дағдарысқа қарсы ... ... ... ... ... біз атап өткен Германия
дағдарысты реттеу заңдылығында ... ... ... ... ... ... ... талдау; өндірістік бағдарламасын талдау;
кәсіпорынды өндіріс ресурстарымен ... ... ... ... ресурстарының қажеттілігін талдау; ... ... ... қызмет етуінің сыртқы ... ... ... ... ... ... ... суретін ашуға
мүмкіндік береді деп ... Оның ... ... ... ... ең көп ... модель осы неміс заңдылығында
болып қалып отыр. Осы ел ... ... ... экономикалық-
қаржылық жағдайы 6 топтан тұратын көрсеткіштерді талдаудан тұрады. Біз осы
әдістемені толықтырып, кәсіпорынның экономикалық дағдарысқа ... ... ... ... ... ... бағдарламаның орындалуы;
2. Өнім сапасы және бәсекеқабілеттіліктің көрсеткіштері;
3. Өндірістік әлеует көрсеткіштері;
4. Еңбек әлеуетінің көрсеткіштері;
5. Қаржылық дағдарысқа қарсы басқару көрсеткіштері;
6. ... ... ... ... және ... ... Шығындар және өнімнің өзіндік құнының көрсеткіштері;
9. Маржиналдық ... ... ... ... ... ... ... дағдарыс деңгейде болса
есептеледі.
Қорытынды
Жүргізілген зерттеулер негізінде келесі қорытындылар мен ұсыныстарды
жасауға болады:
1.Қазақстан Республикасы ашық ... ... ел ... ... мойындаған жағдайда, кәсіпорынға сыртқы ортадан, ... ... ... ... Ұлттық қауіпсіздік, мемлекет
деңгейіндегі экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды ... ... ... ... ... кәсіпорын деңгейіндегі экономикалық
дағдарысқа ... ... ... етуді көпшіліктің еті үйрене қоймаған
термин болып саналады. Ғалым-экономистердің кәсіпорынның экономикалық
дағдарысқа қарсы басқаруды ... ... ... ... зерттей
келіп, кәсіпорынның экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды — кәсіпорындағы
барлық ресурстарды (өндірістік, технологиялық, еңбек, ғылыми-инновациялық,
қаржылық, ... ... ... ... ... ... ұдайы даму шаралары механизмінің тиімді қызмет ету жағдайы деп
пайымдаймыз. Үдемелі дамып ... ... ... қызмет ететін кәсіпорын
басшылығына қатердің, дағдарыстың алдын-алатындай ... ... ... ... экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды қамтамасыз ету
- кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... бар мүмкін болатын әлеуетін кешенді, жүйелік ... ... ... ... және ... өз орындарын
бекітіп, ары қарай дамытуға арналған дағдарысқа қарсы ... ... ... ... ... отырып, біз дағдарысқа қарсы басқару
кәсіпорынның экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етудің негізі ... ... ... ... ... ... құрамдас бөліктерін
талдай келіп, кәсіпорын басшылығына дағдарыстың, ... ... ... алуы және оң ... бүра білуі керек деген
ұйғарымға келдік. Осы ретте, біздің ойымыз ... ... ... ... болар еді: мүмкін болатын экономикалық
қатерлерді талдау; қарсы шараларды жоспарлау; ... ... ... ... дағдарысқа қарсы
басқаруды жүйесінің ... ... және ... ... мемлекеттік реттеу
аспектілерін ... ... ... біз ... ... ... бірнеше белгілері бойынша ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
реттеуді кредиторлар мүддесін қорғайтын, ... ... ... ... ... ... айға дейінгі, әлеуметтік бағытталған, жедел диагностикалы
заңдылық деп ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан ... ... ... ... 2005 ... ... Н. Ә. ... - 2030. ... ... ... және әл ... ... Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы. Алматы,
Білім, 1997.
3. Қазақстан ... ... ... ... Заңы. 26. 06.
1998 // ... ... 28. 06. ... Антикризисное управление. Учебник под ред. Короткова Э.М. М.: ИНФРА-
М, 2001.
5. ... ... Под ред. ... ... ... и практика антикризисного управления. Учебник под ред.
Беляева С.Г. ... ... ... Т.И., Нукушев А.Г. Банкротство и ... ... ... ... Алматы, 2000.
8. Справочник кризисного управляющего. Под ред. Уткина Э.А. М.: Экмос,
1999.
9. Управление развитием организации: ... ... для ... ... ... ... Клейнер Г.Б., Качалов Р.М. Предприятие в нестабильной
экономической среде: риски, стратегии, ... ... ... ... ... Под ред, ... А.П. ... литература, 1995.
12. Востриков П. О банкротстве предприятий заемщиков и банков за рубежом
// Хозяйство и право, ... ... Ю. ... ... в ... Центральной и Восточной
Европы: цели, проблемы, результаты //Проблемы прогнозирования, №5,
1995.
14. ... ...... ... ... ... и жизнь: ваш партнер консультант, 1998,
ақпан.
15. Хоа Л. Новый закон РФ о ... ... ... ... // ... и ... 1998, №11.
16. ҚР-ның 21.01.1997 жылғы "Банкроттық туралы" Заңы 2003
жылдың 1 қыркүйегіне өзгертулермен және толықтырулармен.Алматы.:
Юрист, ... ... В.В. ... в ... ... ... и
статистика, 2000.
18. Крюков А.Ф., ... И.Г. ... ... ... ... ... ... с использованием
финансовых индикаторов // Менеджмент в России и за рубежом, 2001, ... ... К.Ш. ... ... ... ... ... 1999.
20. Мамыров Н.К. Развитие экономики РК в ... ... ... ... ... научно
практической конференции "Национальная экономика РК в условиях
глобализации". Алматы, 2002.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорындағы дағдарысқа қарсы басқару95 бет
Білімнің мазмұны және онын ғылыми негіздері9 бет
География пәнін оқытуда ақпараттық техналогияны енгізу тәжерибием12 бет
Лексикалық дағдыларды қалыптастыру39 бет
Отбасы татулығы бағдарламасы136 бет
Технология сабағында қолөнер бұйымдарын әзірлеуде оқушылардың шығармашылық және ісмерлік дағдыларын қалыптастыру54 бет
Шетел тілінен өзіндік жұмысты ұйымдастыру өзін – өзі талдау, өзін – өзі бағалау, өздігінен даму жолы ретінде37 бет
Бейдағдарыстық басқарудағы кризистік жағдайларды бақылау90 бет
Дағдарыс жағдайларындағы психикалық өзгерістер4 бет
Дағдарыс жағдайында мемлекеттік реттеу24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь