Тікелей салықтар: корпорациялық табыс салығы


Салықтар кез-келген өркениетті мемлекеттердің негізгі кіріс көзі. Қазақстан Республикасы аумағында қолданылып жүрген заңды тұлғалардан алынатын барлық салықтар мен алымдардың ішінде табыс салығының алатын орны ерекше. Әлемнің қандай мемлекеті болмасын, барлығында табысқа не пайдаға салық салынады. Бұл экономикалық категориялардың мазмұны, әсіресе олар салық салу объектісі ретінде қызмет атқарса, олар тұрақсыз болады. Жалпы алғанда, пайда дегеніміз шығыстарды шегергеннен кейінгі табыс, ал табыс-шаруашылық субъектілерінің өз тауарын,қызметін, жұмысын сатқаннан түскен түсім. «Табыс» категориясы қашанда «пайда» ұғымынан кең екендігі белгілі.
Қазақстанда қабылданған салықтық есеп ережесіне сәйкес, табыс – бұл есепті кезеңдегі активтердің өсуі немесе міндеттемелердің азаюы. Табыс алынған немесе алынуға тиіс өткізу құны бойынша бағаланады. Өткізу құны салық төлеуші мен сатып алушы немесе активтерді қолданушы арасындағы келісіммен анықталады.
Қазақстан Республикасы өзінің 16 жылдық қысқа тарихында салық салудың жоғарыда аталған екі кестесінде қолданып үлгірді. Қазақ ССР-нің 1991 жылғы ақпанның 14-дегі «Кәсіпорындардан, бірлестіктерден және ұйымдардан алынатын салықтар туралы заңына сәйкес салық салу объектісі ретінде пайда алынады. Осы заңды ауыстырған Қазақстан Республикасы Президентінің 1994 жылғы ақпанның 12-дегі «Пайда мен табысқа салық салу туралы» Заң күші бар Жарлығында салық салу объектісі ретінде табыс та, пайда да алынады. Ал 1995 жылдың 24 сәуірінде қабылданған Қазақстан Республикасы Президентінің «Салықтар және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» заң күші бар Жарлығы мен қазіргі Салық кодексінде де табыс салығы нысанына тоқтады және салық салудың ерекше категориясы салық салынатын табысты енгізеді.
Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығында заңды және жеке тұлғаларды қамтитын табыс салығының біртұтас конструкциясы енгізілді. Бірақ бұл субъектілер арсында олардың табыс түрлері мен оны алу әдістерінде айтарлықтай (едәуір) айырмашылық болуы бұл біріктірудің тиімсіздігін көрсетті және заңды және жеке тұлғаларға салық салудың екі режимі сақталды. Бұған қоса Қаржы Министрлігі заңды және жеке тұлғалардан алынатын табыс салығын есептеу мен төлеудің тәртібі туралы бөлек 2 нұсқаулық дайындады. Жаңа Салық Кодексінде осы

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге


Тікелей салықтар: корпорациялық табыс салығы
1. Корпорациялық табыс салығының экономикалық мазмұны, құрылу негіздері
2. Корпорациялық табыс салығын есептеу мен төлеу тәртібі
1. Корпорациялық табыс салығының экономикалық мазмұны, құрылу
негіздері
Салықтар кез-келген өркениетті мемлекеттердің негізгі кіріс көзі.
Қазақстан Республикасы аумағында қолданылып жүрген заңды тұлғалардан
алынатын барлық салықтар мен алымдардың ішінде табыс салығының алатын орны
ерекше. Әлемнің қандай мемлекеті болмасын, барлығында табысқа не пайдаға
салық салынады. Бұл экономикалық категориялардың мазмұны, әсіресе олар
салық салу объектісі ретінде қызмет атқарса, олар тұрақсыз болады. Жалпы
алғанда, пайда дегеніміз шығыстарды шегергеннен кейінгі табыс, ал табыс-
шаруашылық субъектілерінің өз тауарын,қызметін, жұмысын сатқаннан түскен
түсім. «Табыс» категориясы қашанда «пайда» ұғымынан кең екендігі белгілі.
Қазақстанда қабылданған салықтық есеп ережесіне сәйкес, табыс – бұл
есепті кезеңдегі активтердің өсуі немесе міндеттемелердің азаюы. Табыс
алынған немесе алынуға тиіс өткізу құны бойынша бағаланады. Өткізу құны
салық төлеуші мен сатып алушы немесе активтерді қолданушы арасындағы
келісіммен анықталады.
Қазақстан Республикасы өзінің 16 жылдық қысқа тарихында салық салудың
жоғарыда аталған екі кестесінде қолданып үлгірді. Қазақ ССР-нің 1991 жылғы
ақпанның 14-дегі «Кәсіпорындардан, бірлестіктерден және ұйымдардан алынатын
салықтар туралы заңына сәйкес салық салу объектісі ретінде пайда алынады.
Осы заңды ауыстырған Қазақстан Республикасы Президентінің 1994 жылғы
ақпанның 12-дегі «Пайда мен табысқа салық салу туралы» Заң күші бар
Жарлығында салық салу объектісі ретінде табыс та, пайда да алынады. Ал 1995
жылдың 24 сәуірінде қабылданған Қазақстан Республикасы Президентінің
«Салықтар және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» заң
күші бар Жарлығы мен қазіргі Салық кодексінде де табыс салығы нысанына
тоқтады және салық салудың ерекше категориясы салық салынатын табысты
енгізеді.
Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығында заңды
және жеке тұлғаларды қамтитын табыс салығының біртұтас конструкциясы
енгізілді. Бірақ бұл субъектілер арсында олардың табыс түрлері мен оны алу
әдістерінде айтарлықтай (едәуір) айырмашылық болуы бұл біріктірудің
тиімсіздігін көрсетті және заңды және жеке тұлғаларға салық салудың екі
режимі сақталды. Бұған қоса Қаржы Министрлігі заңды және жеке тұлғалардан
алынатын табыс салығын есептеу мен төлеудің тәртібі туралы бөлек 2
нұсқаулық дайындады. Жаңа Салық Кодексінде осы кемшіліктер ескеріп Салық
Кодексінің табыс салығына байланысты ең негізгі ерекшелігі заңды және жеке
тұлғалардан алынатын табыс салығының бір тұтастығы бұзылып, жеке-жеке салық
болып бөлінген және дүниежүзілік халықаралық стандартқа сәйкес заңды
тұлғалардан алынатын табыс салығы корпорациялық табыс салығы деген жаңа
терминмен алынатын болды. Қабылданған концепцияға сәйкес корпорациялық
табыс салығының салық салу негізінде заңды тұлғалардан алынатын табыс
салығының салық салу принциптері алынған. Салық заңдылықтарының нормаларын
біркелкі түсіндіруді қамтамасыз ету, салық төлеушінің қолдануын жеңілдету,
салық тәртібін сақтау деңгейін жоғарлату мақсатында Салық Кодексінде
нормативтік-құқықтық актілерінің біргеше ережелері біріктірілген, яғни
Салық Кодексінде бұрынғы салық заңдылығындай, салықтың төлеушілері, салық
салу объектісі, Жылдық жиынтық табысты қалыптастыру әдістемесі, оны кейін
түзету мүмкіндіктері, шығындарды шегеріске жатқызу, сол сияқты табысты
анықтау, залады көшіру құқығы және бюджетке төлеуге жататын салықты есептеу
жолдары анықталған.
Табыс салғының бұрынғы есептеу әдісін сақтай отырып, жылдық жиынтық
табыс пен салықтық шегерістердің құрамын қайта қарау жолымен корпорациялық
табыс салығы бойынша салық ауыртпалығын төмендету ұсынылған.
Корпорациялық табыс салығының құрылу негізі. Корпорациялық табыс
салығы корпорациялардың табысына салынатын тікелей салық. Содай-ақ
бюджеттің реттеуші кірісі болып табылады.
Бюджеттің кірісін реттелетін және бекітілетін салықтар құрайды.
Реттелетін салықтар –қалыпты мөлшер бойынша бюджеттің әр деңгейі
арасындағы бөлінетін салықтар.
Бекітілетін салықтар –тек бір бюджетке түсетін салықтар.
Заңды тұлға дегеніміз ҚР-ның не шет мемлекеттің заңдарына сәйкес
құрылған дербес мүлкі бар, сол мүлікпен құқықтар мен міндеттерге мүліктік
және мүліктік емес қатынастарды жүзеге асыратын, сотта талапкер және
жауапкер бола алатын ұйым.
Корпорациялық табыс салығын төлеушілерге ҚР ҰБ мен мемлекеттік
мекемелерді қоспағанда, ҚР резидент заңды тұлғалары, сондай-ақ ҚР-да
қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын немесе ҚР-дағы көздерден
табыс алатын резидент емес заңды тұлғалар жатады.
Резидент заңды тұлға –ҚР-ң заңдарына сәйкес құрылған немесе оның
нақты басқару органдары Қазақстанда болатын заңды тұлға.
Резидент емес заңды тұлға –ҚР аумағында кәсіпкерлік қызметін тұрақты
мекеме арқылы жүзеге асыратын, сондай-ақ тұрақты мекеме құрмай ҚР-нан
табыстар алатын шетел заңды тұлғалары.
Табыс салығының салық салу объектілері болып:
1. салық салынатын табыс;
2. төлем көзінен салық салынатын табыс;
3. ҚР-да қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын резидент емес
заңды тұлғаның таза табыс корпорациялық табыс салығы салынатын
объектілер болып табылады.
Салық салынатын табыс жылдық жиынтық табыс пен көзделген
шегерімдер арасындағы айырма ретінде анықталады.
Салық салынатын табыс=жылдық жиынтық табыс-шегерістер
30% 20% 15% 10% 5%
Сурет 1. Корпорациялық табыс салығын есептеу мен төлеу механизмі
Жылдық жиынтық табыс –заңды тұлғалардың бір жыл ішінде түрлі көздерден
алған табысы.
Резидент заңды тұлғаның жылдық жиынтық табысы салық жылы ішінде салық
төлеушінің ҚР-да және одан тыс жерлерден алынуға тиіс (алынған)
табыстарынан тұрады.
Резидент емес заңды тұлғаның жылдық жиынтық табысы қазақстандық
көздерден алынған табыстарынан тұрады.
ЖЖТ-та салық төлеуші табыстарының барлық түрлері, соның ішінде:
1. Тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) өткізуден түсетін табыс;
2. Үйлерді, ғимараттарды, құрылыстарды, сондай-ақ амортизациялауға
жататын активтерді өткізу кезіндегі құн өсімінен түсетін табыстар;
3. Міндеттемелерді есептен шығарудан түсетін табыстар;
4. Күмәнді міндеттемелер бойынша түсетін табыстар;
5. Мүлікті жалға беруден түсетін табыстар;
6. Кәсіпкерлік қызметті шектеуге немесе тоқтатуға келісім үшін алынған
табыстар;
7. Шығып қалған тіркелген активтер құнының ішкі топтың баланстық
құнынан асып түсуінен алынатын табыстар;
8. Ортақ үлестік меншіктен түсетін табысты бөлу кезінде алынатын
табыстар;
9. Өтеусіз алынған мүлік, орындалған жұмыстар, көрсетілген қызметтер;
10. Дивидендтер;
11. Сыйақылар;
12. Ұтыстар;
13. Әлеуметтік сала объектілерін пайдалану кезінде алынған табыстардың
шығыстардын артығы қамтылады.
Түзетілген ЖЖТ-тан салық салынатын табысты анықтау үшін шегерістер
жасалады.
Салықтық шегерістер –заңмен бекітілген шекте салық төлеушінің ЖЖТ-ты
алуға байланысты шығындары. Оған өткізілген тауар,қызмет, жұмыс бойынша
шығындар және басқа да шығындар, оның ішінде:
❖ Тауарла-материалдық қорлар бойынша;
❖ Тіркелген активтер;
❖ Еңбекке ақы төлеу;
❖ Төленген күмәнді міндеттемелер бойынша;
❖ Сыйақы бойынша;
❖ Теріс бағамдық айырма бойынша;
❖ әлеуметтік төлемдрге жұмсалған шығыстар бойынша;
❖ сақтандыру сыйақылар бойынша;
❖ тіркелген активтерді жөндеуге жұмсалған шығыстар бойынша;
❖ бюджеттен төленген салықтар бойынша;
❖ басқа да шығыстар бойынша шегерімге жатады.
Салық ставкалары.
Төлем көзінен салық салынатын табыстарға:
1. Дивидендтер;
2. ҚР ҰБ лицензиясы бар банктердегі және банк операцияларының жекелеген
түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардағы жеке тұлғалардың салымдары
бойынша оларға төленетін сыйақыларды қоспағанда, депозиттер бойынша
сыйақы;
3. Ұтыстар;
4. Резидент емес тұлғалардың ҚР-ғы көздерден алған табыстар;
5. Резидент банктерге, жинақтаушы зейнетақы қорларына, лизинг
берушілерге және борыштық бағалы қағаздар бойынша төленетін сыйақыны
қоспағанда, заңды тұлғаларға төленетін сыйақылар;
6. Эмитент борыштық бағалы қағаздар бойынша шығару шарттарына сәйкес
төлейтін купон түріндегі сыйақы жатады.
Ұтысты, сыйақыны төлеу кезінде ұсталған салық сомасы осы
салықтың төлем көзінен ұсталғанын растайтын құжаттар болған жағдайда, салық
төлеушінің салық кезеңі ішінде есептелген корпорациялық табыс салығының
есебіне жатқызылады.
Салық төлеушінің салық салынатын табысы 30%-тік ставка бойынша салық
салуға жатады.
Негізгі өндіріс құралы жер болып табылатын салық төлеушінің салық
салынатын табысы 10%-тік ставка бойынша салық салуға жатады.
Резидент еместердің ҚР-ғы көздерден алынатын табыстарын қоспағанда,
төлем көзінен салық салынатын табыстар төлем көзінен 15%-тік ставка бойынша
салық салуға жатады.
ҚР-да тұрақты мекеме арқылы қызметін жүзеге асыратын резидент емес
заңды тұлғаның таза табысы корпорациялық табыс салығының үстіне белгіленген
тәртіппен 15%-тік ставка бойынша салық салуға жатады.
Салық салынатын табысты түзету
Салық төлеушінің салық салынатын табысынан салық салынатын табыстың
екі % шегінде мынадай шығыстар алып тастауға тиіс:
1. Әлеметтік сала объектілерін ұстауға салық төлеушінің нақты жұмсаған
шығыстары;
2. Коммерциялық емес ұйымдарға өтеусіз берілген мүлік;
3. Жеке тұлғаларға ҚР заңдарына сәйкес берілген атаулы әлеуметтік көмек;
Мүгедектердің еңбегін пайдаланатын салық төлеушілер салық салынатын
табысты мүгедектің еңбегіне ақы төлеуге шығарылған шығыстар сомаларынан 2
еселенген және мүгедектерге төленетін жалақы мен басқа да төлемдердің
есептелген әлеуметтік салық сомасынан 50% мөлшеріндегі соманы азайтуға
құқығы бар.
Салық төлеушілер салық салынатын табысты 3 жылдан артық мерзімге
берілген негізгі құралдардың қаржы лизингі бойынша алынған сыйақы
сомасына, кейіннен оларды лизинг алушыға бере отырып, азайтады.
Салық төлеушінің амортизациялық аударымдарды ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тікелей салықтардың құрылымы6 бет
ҚР корпоративтік табыс салығының компаниялардың қызметінде ерекшеліктері4 бет
«корпоративтік табыс салығы және Қазақстан Республикасында компаниялар қызметіне оның әсері (ауезов ауданының салық басқармасы мысалында)»85 бет
«Қазпочта» АҚ құрылымдылық ұйымы30 бет
Банктегі салық есебінің мәні мен принцптері25 бет
Бағалы қағаздар нарығы туралы түсінік4 бет
Бизнес этикасы4 бет
Еліміздегі корпоративтік табыс салығының мемлекеттік бюджет табыстарын қалыптастырудағы, сондай-ақ жалпы экономикадағы ролі33 бет
Жылдық жиынтық табысты есептеудегі салықтардың экономикалық мазмұны26 бет
Инвест жобаны бағалау22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь