Халықаралық қатынастардың қазіргі проблемалары

Мазмұны:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3

Негізгі бөлім:

1. Халықаралық қатынастардың қазіргі проблемалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 5

2. Халықаралық лаңкестікке, экстремизмге және есірткі саудасына қарсы
күрес ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9

3. Халықаралық қауіпсіздік жүйесі дағдарыста ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15

4. Қырып жоятын қару.жарақ қауіпі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20

5. Халықаралық қатынастар жүйесіндегі Қазақстанның орны мен рөлі ... ... ... 23

6. Халықаралық қауіпсіздікті нығайтуға қосылған зор үлес ... ... ... ... ... ... ... ... 28

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 33
Кіріспе

Мақсаты бүкіл әлемде соғыс қауіпін болдыртпау, және мемлекетаралық қатынастың дамуы болып табылатын – халықаралық ұйым құру туралы ең бірінші 1945 жылы 4-17 ақпан аралығында Ялта (Крым) конференциясында антигитлерлік мемлекет басшылары (СССР дан – Иосиф Сталин, АҚШ тан – Франклин Делано Рузвельт, Ұлыбританиядан – Уинстон Черчилль) шешім қабылдады. Бұл сұрақ жөнінде мұндай ұсыныстар бұрын СССР, АҚШ, Ұлыбританияның 1944 жылғы 21 тамызынан 28 қыркүйек аралығында болған конференциясында қаралған болатын. Думбартон – Оксе (АҚШ). Әсіресе осы конференция Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) басты принциптерін, оның функциялары мен құрылымын анықтады. Ялта (Крым) конференциясында Рузвельт және Черчилль БҰҰ ның негізін қалаушылардың бірі ретінде өз келісімдерін берді. Антигитлерлік коалация басшылары 1945 ж 25 сәуірде Сан-Франциско конференциясында БҰҰ ны құру жөнінде шешім қабылдады.
БҰҰ ның ең басты мақсаты әлемдік қауіпсіздікті қамтамасыз ету болып табылады. 1945 ж болған конференцияда 50 мемлекет делегациясы қатысты. Конференцияның ашылуына антигитлерлік коалацияның дамыған елдерінің министрлері – В Молотов (СССР), Э Иден (Ұлыбритания), Г Стеттиниус (АҚШ) қатысты.
1945 ж 24 қазанында БҰҰ жарғысы ресми түрде өз күшіне енді. Бұл күн БҰҰ ның құрылған күні болып есептеледі. БҰҰ жарғысы бойынша негізгі ұйымдар болып :
1. БҰҰ ның Бас Ассамблеясы
2. Қауіпсіздік Кеңесі
3. Экономикалық Кеңес
4. Қоғамдық Кеңес
5. Опекунский Кеңес
6. Халықаралық Сот және
7. Хатшылық
Хатшылық қызметін БҰҰ ның Бас Хатшысы атқарады. БҰҰ ның құрылған күніне қазіргі күнге дейін 7 Бас хатшы ауысты.
1. Трюгве Ли (Норвегия)
2. Даг Хаммершельд (Швеция)
3. У Тон (Бирма)
4. Курт Вальдхайм (Австрия)
5. Хавьер Перес де Куэльяр (Перу)
6. Бутрос Бутрос Гали (Египет)
7. Кофи Атта Аннан (Гана)
БҰҰ ның Бас хатшысы Қауіпсіздік Кеңесінің ұсынылуымен БҰҰ Бас Ассамблеясының отырысында тағайындалады. Бас хатшы Халықаралық Соттан басқа, БҰҰ ның барлық жұмысына араласа алады. БҰҰ ның Бас Ассамблеясынан кейінгі маңызды орынды Қауіпсіздік Кеңесі алады. БҰҰ жарғысы бойынша жер бетіндегі адамдар арасындағы бейбітшілікті сақтау жауапкершілігі осында жатады. Қауіпсіздік Кеңесі 15 мүшеден тұрады : оның 5 тұрақты (СССР 1991 ге дейін, содан кейін Ресей, АҚШ, Ұлыбритания, Франция, 1949 жылдан 1971 жылға дейін Тайвань, ал одан кейін КХР) және БҰҰ Бас Ассамблеясында 2 жыл мерзімге сайланатын 10 уақытша. Тұрақты мүше болып тек БҰҰ ны құру кезінде әлемнің ірі державалары болған мемлекеттер бола алады. БҰҰ ның әрбір тұрақты мүшесі өэі келіспейтін шешімге тиым сала алады. Қауіпсіздік Кеңесінің шешімі барлық тұрақты мүшелерінің келісімімен шешіледі және бұл шешімді БҰҰ ның барлық мүшелері орындау тиіс. Себебі Қауіпсіздік Кеңесі барлық жер бетіндегі бейбітшілікті сақтау жолдарын қарастырады.
1948 ж желтоқсан айында БҰҰ Бас Ассамблеясы адам құқығы жөнінде Әлемдік Декларация қабылдады. Бұл декларацияға әлемнің барлық мемлекеттері ұмтылып орындау керек деген мақсат қойылды.
БҰҰ тек қана жаңа дүние жүзілік соғысты болдыртпау мәселесімен ған емес, сонымен қатар жер бетіндегі қоғамдық, экономикалық, мәдениет және экологиялық жағдайды жақсартумен айналысады.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Абдулпаттаев С.И. «Халықаралық қатынастар және Қазақстанның сыртқы саясаты» Алматы: Қарасай, 2006

2. Гоулдман К.«Международные отношения: общие проблемы»
Москва, 1999

3. Моргентау Г.«Международная политика» Москва, 1999

4. Назарбаев Н.А. «Қазақстан - 2030» Алматы,2000
        
        Мазмұны:
Кіріспе....................................................................
..................................................... 3
Негізгі бөлім:
1. ... ... ... 5
2. Халықаралық лаңкестікке, экстремизмге және есірткі саудасына қарсы
күрес.......................................................................
................................................. 9
3. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... орны мен
рөлі............ ... ... ... ... ... ... ... 32
Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
.................... 33
Кіріспе
Мақсаты бүкіл әлемде соғыс қауіпін ... және ... ... ... ...... ұйым құру туралы ең бірінші
1945 жылы 4-17 ақпан аралығында Ялта (Крым) ... ... ... ... дан – ... ... АҚШ тан – ... ... ...... ... ... қабылдады. Бұл сұрақ
жөнінде мұндай ұсыныстар бұрын СССР, АҚШ, Ұлыбританияның 1944 жылғы ... 28 ... ... ... ... ... ... – Оксе (АҚШ). Әсіресе осы конференция Біріккен Ұлттар Ұйымының
(БҰҰ) ... ... оның ... мен ... ... ... конференциясында Рузвельт және Черчилль БҰҰ ның ... бірі ... өз ... ... ... ... 1945 ж 25 сәуірде Сан-Франциско конференциясында БҰҰ ны құру
жөнінде шешім қабылдады.
БҰҰ ның ең басты ... ... ... ... ету ... 1945 ж ... конференцияда 50 мемлекет делегациясы қатысты.
Конференцияның ... ... ... ... елдерінің
министрлері – В Молотов (СССР), Э Иден ... Г ... ... ж 24 ... БҰҰ ... ... ... өз күшіне енді. Бұл күн
БҰҰ ның құрылған күні болып есептеледі. БҰҰ жарғысы бойынша негізгі ұйымдар
болып :
1. БҰҰ ның Бас ... ... ... ... ... ... Кеңес
5. Опекунский Кеңес
6. Халықаралық Сот және
7. Хатшылық
Хатшылық қызметін БҰҰ ның Бас Хатшысы атқарады. БҰҰ ның ... ... ... ... 7 Бас ... ауысты.
1. Трюгве Ли (Норвегия)
2. Даг Хаммершельд (Швеция)
3. У Тон (Бирма)
4. Курт Вальдхайм (Австрия)
5. Хавьер Перес де Куэльяр ... ... ... Гали ... Кофи Атта Аннан (Гана)
БҰҰ ның Бас хатшысы Қауіпсіздік Кеңесінің ұсынылуымен БҰҰ ... ... ... Бас ... ... ... БҰҰ ның барлық жұмысына араласа алады. БҰҰ ның Бас ... ... ... ... ... ... БҰҰ ... бойынша жер
бетіндегі адамдар арасындағы бейбітшілікті ... ... ... Қауіпсіздік Кеңесі 15 мүшеден тұрады : оның 5 тұрақты (СССР 1991 ге
дейін, содан кейін Ресей, АҚШ, ... ... 1949 ... 1971 ... Тайвань, ал одан кейін КХР) және БҰҰ Бас ... 2 ... ... 10 ... ... мүше ... тек БҰҰ ны құру кезінде
әлемнің ірі державалары ... ... бола ... БҰҰ ның әрбір
тұрақты мүшесі өэі ... ... тиым сала ... ... ... барлық тұрақты мүшелерінің келісімімен шешіледі және ... БҰҰ ның ... ... ... тиіс. Себебі Қауіпсіздік Кеңесі
барлық жер бетіндегі бейбітшілікті сақтау жолдарын қарастырады.
1948 ж ... ... БҰҰ Бас ... адам ... ... ... ... Бұл декларацияға әлемнің барлық мемлекеттері
ұмтылып орындау керек деген мақсат қойылды.
БҰҰ тек қана жаңа ... ... ... ... мәселесімен ған
емес, сонымен қатар жер бетіндегі қоғамдық, экономикалық, мәдениет ... ... ... ... ... ... ... ПРОБЛЕМАЛАРЫ
Біріккен Ұлттар Ұйымының мың жылдық саммитінде БҰҰ-ның Бас хатшысы
Кофи Аннан баяндама ... онда ... үш ... ... Олар ... ... кедейшілікпен күрес және қоршаған ортаны қорғау.
Бұлар XXI ... ең ... ... ... ... ... ... проблема — қауіпсіздік мәселесі. Ядролық, биологиялық және
химиялық ... ... ... ... ... ... тарату
- ғаламдық және аймактық деңгейде зор қауіп-қатер тудырып отырғаны баршаға
мәлім. Халықаралық лаңкестердің ... ... ... ... де қосымша кауіп төндіретіні сөзсіз.
1972 жылғы 26 мамырдағы АҚШ пен КСРО арасындағы ракетаға ... ... ... ... (РҚҚ) шарт ... ... ... болып келіп еді. АҚШ-тың 2001 жылғы желтоксандағы РҚҚ
туралы шарттан шығу ... ... ... ... т. б. ... ... тудырды. Ядролық қаруды таратпау туралы келісімге қол
қойған 187 ... ... ... ... К. ... ... Ұлттық
зымыранға қарсы қалқанды жаңғырту ниетін ядролық карусыздану ... ... деп ... Бас хатшының айтуынша, АҚШ-тың бұл ... ... ... кері ... ... қана ... оны ... ететін болады.
БҰҰ-ның көп жылғы жұмысының нәтижесінде 2001 жылы жеңіл қару-жарақпен
және атыс қаруымен заңсыз сауда-саттыққа жол ... ... ... ... кұрлығының ерекшелігі — мұнда ядролық мемлекеттер және осындай
мәртебе алуға жақын, ... ... қару ... ... ... ... процесі барынша қауырт жүріп жатыр.
Қазіргі заманның ... ...... ылаңкестік
(терроризм), ұйымдасқан қылмыс, сепаратизм мен діни экстремизм, этностык
қақтығыстар, кару-жарақтың заңсыз айналымы, есірткі саудасы, тағы ... ене ... ... ... 11-күні АҚШ-қа өзінің катыгездігі жағынан
жойқын соққы ... ... ... бүкіл әлемге адамзаттың басына төнген
кауіптің ауқымын айқын көрсетіп берді.
Бұдан бұрын да ылаңкестік болды, олардың ең ... 1998 жылы ... ... ... мен ... (Танзания) жарылыстан АҚШ
елшілігі қиратылып, 250 адам қаза тапты, 1999 жылғы 9 және 13 ... екі ірі ... екі ... үй ... 212 адам қаза тапты,
300-і жараланды.
Осы заманғы ... ... ... ... жағынан ұлтаралық
болып табылады. Біріккен Ұлттар Ұйымы Қауіпсіздік Кеңесі өзінің № 1373
шешімімен ... 2002 ж.) ... ... ... ... ... осы ұйымға мүше 189 мемлекеттің бәрі катысады, олар ... ... де ... іс санауға тиіс, ылаңкестер мен ... ... ... мен ... ... оны ... ... салады. Ылаңкестерге баспана беруден бас тартуға міндетті.
Барлық елдер бұл ... ... ... беріп отыруға жауапты
екендігі көрсетілді.
Шанхай Ынтымақтастық Ұйымына мүше мемлекеттер ... ... 2002 ... 11 ... ... ... деп атап
көрсетілді: «Бір жыл бойы әлем мемлекеттері БҰҰ ... ... ... және ... да ... қарарларының негізінде лаңкестікке жан-жақты
қарсы тұрудың екіжақты және көпжақты ынтымақтастығын түбегейлі ... ... ... ... күш-жігердің арқасында ылаңкестікке қарсы
күрес шын мәнінде жаһандық сипат ... ... ... және
экстремизммен күрес туралы Шанхай конвенциясын бекіту рәсімін аяктады, ШЫҰ-
ның Аймақтық ... ... ... туралы келісімге қол қойылды».
2002 жылғы 4 маусымда Алматыда Азиядағы өзара ықпалдастық және ... ... ... ... ... ... онда ... актісі,
ылаңкестікті аластау және өркениеттер арасындағы үн катысуға ... ... ... Онда ... деп көрсетілді: «Біз қайда, қашан
және кімнің жасағанына қарамастан, ылаңкестіктің ... ... ... ... ... ... мен ... алалаусыз кез-келген
тағылық қол сұғушылық пен қылмыстық әрекет ретінде бағалап, халықтардың
бейбіт қатар өмір сүруіне ... ... ... ... ... ... оның ... заңсыз айналысымен, женіл атыс
қаруын астыртын сатумен және оны ... ... ... ... нәсілшілдік идеологиямен және сепаратистік үйымдармен
ылаңкестік қызметті қаржыландырудың және адам күшімен толықтырудың ... ... ... ... ... ... ... болуы салдарынан ұлғая түседі. Сепаратизм - ... ... ... ... мен ... төнген негізгі қатер мен қауіптің бірі... Біз дінді ылаңкестік
және сепаратистік қозғалыстар мен топтардың өз ... жету үшін ... ... ... шығарамыз».
Американ ғалымы Самуэль Хантингтон: «XXI ғасыр «өркениеттер тоғысуы»
емес, «өркениеттер кақтығысы» ғасыры болады, ... және ... ... ... тек ... ... деп ... Ондаған
жылдар бойы АҚШ пен ... араб ... ... ... 1980 жылдан бері АҚШ ... ... ... 19 рет ... ... ... ұйымдастырған. 11 қыркүйектегі террордың
себебін араб елдерінен іздеудің де ... бар. ... ... ... кіретін 54 мемлекет исламды желеу етуге тырысқан
ылаңкестікті өздерінің қатаң ... әрі ... ... ... қатысы жок екенін батыл мәлімдеді.
1999 жылғы қарашада Ыстамбұлда өткен Еуропа қауіпсіздігі ... ... бас ... ... конференциясы ұйымы да шақырылып,
олардың арасында үндесу форумы өткізілді.
Біріккен Ұлттар Ұйымы Таяу Шығыстағы ... ... ... ... № 1397 шешімді қабылдап, «күш колдану мен ыланды тоқтатып, екі
мемлекетті (Израилъ және ... ... ... ... ... ... шақырған болатын. Бұл шешімде Палестинаның мемлекеттігі айтылады.
Қазір ұйымдасқан қылмыс жеке елдердің ауқымынан асып, ұлтаралық ... ... 2001 ... ... айында Италияның Палермо қаласында әлемнің 124
елінен үкімет басшылары қатысқан қылмысқа қарсы күрес жөніндегі конвенцияға
қол ... ... ... бір түрі — адам ... кең етек ... атап көрсетілді. Қазір жыл сайын миллиондай әйел мен бала ... ... елге ... ... 1999 жылы Қырғызстаннан төрт мың
адам басқа елге ... ... ... 1999-2001 жыл-дар
арасында 1797 жетім бала шетелге ... ... ... ... ... ... ... жылғы маусым айында БҰҰ Бас Ассамблеясының арнаулы ... онда ... ... пайдаланбайтын болашақ» деген баяндама
талқыланды. ... ... 246 ... бала жұмысқа жегіліп, олардың еңбегі
қаналып ... ... ... ... ... ... ... тағы бір тобы — 8,4 миллион бала құлдық бұғауда. Оларды
кепілдікте ... ... ... ... ... ... ... дамушы елдерде, экономикасы күйзелген елдерде кең етек
алған. Азия-Тынық мұхит аймағында 127 миллион, Африканың ... ... 48 ... ... ... 17,4 миллион жетім балалар жұмыс
істейді.
Қазіргі кезде әлемде нашақорлық пен есірткі ... ... ... маңызға ие болып отыр. Себебі, есірткі саудасының айналымы жылына
300-500 миллиард долларға жеткен. Әлемде нашақорлар саны 180 ... ... ... ... ... аса күшті есірткі түрлерінің 75-80 пайызы
Ауғанстанда өндіріледі. ... ... ... ... ... ... ... жойылған жоқ. 2002 жылғы қыркүйек
айындағы мәлімет бойынша ... ... ... адам ... ... 2002 жылы 24 қыркүйекте қауіпсіздік кеңесінің кезекті отырысы
осы мәселені қарап, арнаулы қарар қабылдады.
Екінші проблема — ... ... ... жүзіндегі 6 миллиард
халықтың 3 миллиардқа жуығы кедейшілік жағдайда өмір ... 100 ... ... ... ... ... ... 800 миллион адам аштық
азабын тартып отыр.
1996 жылы бүкіләлемдік аштықпен күрес туралы халықаралық ... 2002 ... ... ... ... 182 ел өкілдері "Бес жыл өткен соң"
деп аталатын азық-түлік бас қосуында декларация қабылдап, 2015 ... ... ... ... екі есе қысқарту жөніндегі өз міндеттемелерін
мәлімдеді.
Тұрақты даму мәселелері ... ... ... ... он ... ... ... беделді басқосу. Кезінде «Бразилия кереметі» бой ... ... ... түсуінің себебі де сол болатын. Сонда 1992
жылы қабылданған тұрақты дамуға қол ... ... — XXI ... деп аталған құжатты ойдағыдай жүзеге асырудың нақты міндеттері
көрсетілген ... ... 2-4 ... ... ... Африка
Республикасы) дүние жүзінің 110 елінен келген ресми делегациялар, бейресми
ұйымдар, кәсіподақтар, іскер ... ... ... даму ... міндеттемелері» атты саяси декларация қабылдады. Саммитке
қатысушылар үш блокқа бөлінуге ... ... ... ... олар ... ... ... Одағының өкілдері және дамушы елдердің делегаттары.
Декларацияда ... ... бас ... ... мен ... ... және қамқорлық ниетке негізделген жаһандық қоғам
құру ісіне адал екенімізді айғақтаймыз, ондай коғамның басты ... ... ... адам ... лайықты өмір сүруіне қол жеткізу болып
табылатынын ... — деп ... ... ресурстарын шектен тыс пайдаланбай-ақ әлемдегі барлық
халықтардың ... ... ... Бұл үшін ең басты үш ... ... ... табиғи ресурстар мен айналадағы ортаны сақтауда ... ... ... ... ... ... ... шарт.
Сонымен саммит басты екі мәсеелені — кедейшілікпен күрес және ... ... ... ... ... ... атмосфераны ластау,
планетадағы демографиялық жағдай, табиғат ресурстарын тиімді және ... ... күн ... енгізілді.
Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев әлемдік саммиттің мінберінен
былай деді: «Мен осыдан 10 жыл бұрын ... ... ... ... ... мемлекеттердін әскери шығындарын 1 пайыз қысқарту
және үнемделген акшаны аса кедей елдердің дамуына ... ... ... ... айтқым келеді". Сонымен бірге Президент Н. ... ... ... жаһандық экологиялық проблемалардың тізімін жасай
бастауға шақырды. "Біздің ойымызша, айналадағы ортаға келгірілетін зиянды
күн ... ... ... ... болмайды» деді Елбасы.
Үшінші проблема - қоршаған ортаны қорғау. 2001 жылғ ақпан ... ... ... ... ... ... ... орта жөніндегі
бағдарламасы (ЮНЕП) басқарушылар кеңесінің ... ... Онда ... ... ... жағдайда атмосфераға түрлі газдардың ұшуынан пайда
болатын парник әсерінен келетін ... ... ... ... ... ... елінен келген лауазымды шенеуніктер, ғалымдар, мамандар
ғаламдық жылудың салдарын азайтудың жолдарына ... ... ... әсері тудыратын көміркышқыл ... ... ... ... ... бүгінде сол газдардан пайда
болған ғаламдық жылудың салдарына ұшыраған аймаққа ... ... ... айрықша маңыз алып отыр.
Бүкіл жер шарында температураның бір градусқа артуы орасан өзгерістер
әкеледі. Барлық жерде су деңгейі көтеріліп, көп ... су ... ... ғасырдың аяғына дейін қоршаған ортаның температурасы 1,4 градустан 5,8
градусқа дейін артуы мүмкін. Антрактикада да, мәңгі мұз ... ... ... ... ... ... газының 14 пайызы сақталады ... ... ... ... Климат өзгеріп, ғаламдық жылу басталған кезде ... ... жер ... ... ... газын босатады. Қоршаған ортадағы
температураның артуы ... және ... ... ... ... әкелуі мүмкін. Ол Гольфстрим жылы ағысын бұза алады. ... ... су ... 1990 ... ... 9-98 см ... көтеріледі. Бангладеш және Вьетнамның бір бөлігі су астында қалу қаупі
бар. Климаттың өзгеруіне байланысты бір аймақтарда ... ... ... ... бір ... нөсер жауын болып, егіс алқаптарын су ... ... ... ... айында Боннда адамзатты ауыз сумен қам-тамасыз
ету мәселесіне арналған халықаралық конференция болып өтті. Онда ... ... ... 1,1 ... адам ауыз суға зәру, 2,4 миллиард
адам ... су іше ... ... әр адам орташа есеппен күніне 2 литрден 5 литрге дейін
су ішеді, тағы да 20-50 литр жеке ... ... т. б.) ... ... алғанда, мұнайлы аймақтарда жүргізілген жұмыстардың
салдары — жер ... ... ... ... ... оның ... зор зиянын тигізіп, ауыз су тапшылығына апарып соқтыратыны белгілі.
Тағы бір ...... газ ... ... ... ... жасанды бос кеңістіктердің пайда болуы. Ол шектеулі жер
сілкіністерінің шақыртқысы. ... ... ... ... Кұм-
Даги, Татарстан, Башкұртстандағы, әлемдегі басқа да мұнайлы елдерде болған
осы тектес күшті жер ... ... ... дақ» Атлант мұхитының үстіне сәйкес келгендіктен Батыс Еуропа
мен Америка Кұрама Штаттарындағы ауа райы ... ... ... Озон қабатында «кара дақтың» пайда болуы ... ... ... кышқыл газдың әсерінен деп ғалымдар дәлелдеп отыр.
Казакстандағы Байқоңыр ғарыш айлағынан ғарыш кемелері ... ... ... ... ... ... сол аймақтың ауа райы бұзылып, желдің
жылдамдығы артып, кейбір уакытта шілде ... ... жауа ... ... ... XXI ... ... проблемаларын шешу үшін
БҰҰ көрсеткен міндеттерді нақты орындау жолында қызмет етуге ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... XX ғсырдың бірінші ... ... ... ... ... ... ... қимыл жасаған болса және олар
көбінесе ұлт-азаттық қозғалысы туының астында жүргізілген болса, ... ... ірі ... ... біріккен. Қазіргі кездегі
коммуникация құралдары, әлемдік шаруашылықтың ... бір ... ... ... жеңілдігі, жаппай көші-қонның (көбінесе жасырын) көбеюі ... ірі ... ... ... ... алып келді. Іске
басшылықта олар идеологиялық, діни, этникалык негіздерге сүйенді.
Лаңкестік қимылдардың жиынтығы «халықаралық лаңкестік» деген ... XXI ... ... ... ... ... ... эксперттің көрсетуінше, бұл проблема — жаһандастырудың теріс
жақтарының бірі.
Лаңкестіктің негізгі себептері: әртүрлі ... ... ... ... ... өршуі, байлар мен кедейлер арасындағы
қарама-қайшылықтын шиеленісуі (әлемдегі халықтың 20 ... ... 83 ... ие ... ал ... халықтың 80 пайызы тек қана
әлемдік табыстың 17 пайызына ғана қанағат жасауға ... ... ... ... ... жұмыссыздықтын көбеюі, заңсыз көші-қон, ұлтаралық
қақтығыстардың кең етек алуы, халықтардың өмір сүру ... ... ... ... тағы ... ... ... дамыған елдер жасырын қару-жарақ сатумен ай-налысуда.
Соңғы он жылда бүкіл ... ... атыс ... ... сату үш есе өскен.
Бірсыпыра дамушы елдерде жастар жұмыссыздықтың қасіретінен шығудың ... ... кару ... ... болыл отыр.
Біріккен Ұлттар Ұйымы ұлтаралык ұйымдаскан қылмысқа қарсы күрес
жөніндегі конвенциясының ... ... оқ ату ... ... ... 2001 ... ... өткен жеңіл және атыс қаруының
заңсыз саудасы жөніндегі конференциясы іс-қимыл бағдарламасын кабылдады.
Казіргі кезенде лаңкестіктің адамзатқа каупінің аса ... ... үшін ... ... ... 1970 ... 1985 ... қоса
есептегенде, Еуропада үш ... таяу ... ... ... ... — 1573, Таяу ... — 1330, Солтүстік Америкада — 448.
Азияда 1993 жылдан ... 1999 ... ... 158 ... акт ... ... Таяу Шығыста ол 374-ке жетті. Қатігездік лаңкестік кең етек ... ... ... ... 80 ... меншікке қарсы жасалған болса,
90-жылдарда террорлық актінің 70 пайызы адамдарға қарсы жасалды.
Халықаралық құқық және барлық елдердің заңдары — лаңкестердің кимылын, ... ... ... ... ұшақтарды немесе көліктерді айдап әкету,
адамдарды кепілдікте ұстап ақша ... ету, ... пен ... ... ... қоғамға және мемлекетке қауіпті деп жариялады.
Кейбір көзқарас бойынша, лаңкестік деген ... ... ... ... ... ... — адамдарды түңілушілік жағдайға келтіру,
«террор» деген сөз латынша — «страх» деген ... ... ... ... — өзінің этникалық топтарына арналған жеке мемлекет
ұйымдастыру, олар өздерін «өз ... ... ... күрескерлер» деп
жариялады. Оған мысал ретінде Испаниядағы «Отан және азаттық» деп аталатын
бакс ұйымын атауға ... олар 40 ... аса ... ... ... ... республикалық армиясы - біріккен Ирландия құруды жоспар ... ... ... ...... аймағында өз мемлекетін
құруды талап етіп жария салды.
Діни лаңкестік — ... ... және ... ... 90-жылдарда бүкіл лаңкестік ұйымдардың жартысы — діни негізде
құрылды. Олардың ірілері: "Әл-Каида", Ливанның шиит топтарын ... ... ... ...... тағы басқалар...
Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев ... ... ... ... (2001 жыл) ... ... ислам
дінін лаңкестіктен айыра білудің қажеттігін атап ... ... Дж. Буш 2001 ... 11 ... ... ... ... дініне еш қатысы жоқ екендігін мойындады.
2002 жылдың ... ... ... ... ... Кеңесі өзінің
№ 1373 шешімімен Кеңестің терроризммен ... ... ... ... ... ... сай БҰҰ-ға мүше елдер лаңкестік әрекеттердің
бәрін де қылмыстық іс санауға тиіс, терроршылар мен ... ... ... мен активтерін тоқтатып, оны оларға беруге тыйым ... ... ... бас ... ... ... осы ... бақылауға алады.
2003 жылдың ақпанында БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі Сыртқы істер ... ... ... лаңкестікпен күрес мәселелері жөніндегі мәжіліс
қорытындысы бойынша арнайы Декларация қабылданды. Онда ... ... ... бейбіт тұрғындарға қарсы бағытталған жағдайда ... ... ... ... ... және ... материалдарға қол жеткізу катерінің артып келе жатқандығы, оған
қарсы ... ... ... ... Ұйымы 2002 жылы 18 сәуірде «Лаңкестікке,
сепаратизмге және экстремизмге ... ... ... ... ... Сол ... 22-23 мамырында Астана каласында «Бішкек тобының»
мүшелері ... ... ... кезекті отырысы болды. ТМД
елдерінің Ланкестікке ... ... ... кұрылды.
Қазакстан Республикасында 1999 ж. «Лаңкестікке қарсы күрес туралы»
Заң, «Лаңкестік пен ... ... ... алу және тыю ... туралы» Президент жарлығы жарияланды. Қазақстан лаңкестікке ... ... ету ... 12 ... ... ... (французша «крайний») өте қатал қимылдарға сүйенеді. Соңғы
онжылдықтағы оның ... — діни ... ... ... бөліп
алудың қиын екендігі. Діни фундаментализмнің негізі тек қана ... ... ... ... көз ... ... Діни ... АҚШ-тағы ультра оңшыл христиандарды қосуға болады, олар антисемитизм
мен расизмді ... ... ... ... ... ... кызметі, Израилдегі иудей фун-даментализмін
едәуір саяси партиялар мен экстремистік ұйымдар қолдап отыр.
«Хизб-ут-Тахрир-аль-Ислами» («Ислам азат ... діни ... 1953 ... ... ... ... ұйымының Палестинадагы бөлімінде
құрылған болатын. Оның негізін салушы Иерусалим судьясы ... ... ... ал ол 1977 жылы ... болғаннан кейін партия басшысы болып
палестиналық Абдул Кадим Заллум ... ... ... аса ... ... ... ... Иракта, Алжирде, Суданда, Иеменде, Пәкістанда,
Ауғанстанда, Еуропада, Солтүстік Америкада көптеген ... ... ... ... ... етіп мұсылман әлемінде біріккен діни
мемлекет кұруды кажет деп санайды. Қазіргі ... ... ... ... ... күшеюіне қарсылық білдіруде.
80-жылдардың ортасында тахрирліктердің әдебиеттері Өзбекстанда ... ... ... 1992 ... бастап мұнда аталған партияның жасырын
бастауыш ... ... ол ... ... ... күшке айналды.
2001 жылғы қазан айында Қазақстанның оңтүстігіндегі қалаларында
(Кентау, Түркістан) «Хизб-ут-Тахрир» атынан ... ... ... ... ... ... ... аталған ұйымның үш мүшесі ұсталды.
«Тахрир» басшыларының көрсетуінше, олардың ұйымы Орталық Азия аймағындағы
елдердегі мемлекеттік ... ... ... мақсат етпейді, партия
қызметі тек кана бейбіт жолмен жүргізіледі, әдебиеттердің бұқара арасында
кең тарауына күш ... ... пен ... ... маңыз беріледі деп
жариялап отыр.
Дегенмен, іс жүзінде олай емес. Аталған партия мүшелері ... ... ... ... және 2002 ... сәуірінде антиамерикалық
және антисемиттік мазмұндағы паракшалар тарату фактілері ... ... ... ... ... төрт мүшесі заңға қайшы әрекеттері
үстінде ... ... ... ... ... ... мазмұндағы парақшалар тәркіленді.
1999 жылдың акпанында «Өзбекстан ислам козғалысының» ұйымдастыруымен
Ташкент қаласында болған жарылысқа қатысы бар ... ... жеті ... және ... арнаулы бөлімшелерінің бірлесіп өткізген операция
нәтижесінде ұсталды. Өз отанында экстремистік ... ... ... ... қашып, Қазақстан аумағында тығылып ... ... ... ... өкіметіне берілді. Президент Н. ... ... ... ... ... 2002 ж.) ... ... — ислам дінінің ғана маңдайына жазылған сипат емес.
XX ғасырдың ... бұл ұғым ... ... ... кейбір
христиандық топтардың сипаттамасы ретінде пайда болған еді. Бұл термин ... ... ғана ... ... ... ... әрекет етіп, өз сенім-
нанымының әу бастағы кағидаларына ... ... ... ... иудалық бағыттағы сан түрлі діни топтардың теологиялық және іс
жүзіндегі қимыл-әрекетіне қатысты қолданылған.
Тек исламда ғана ... ... ... де, фундаментализмнің
ұстанымдары мен қағидаларының негізінде саяси партиялар мен ... мен ... ... бастады. Оларды кейбір экстремистік
саяси күштер, сондай-ақ лаңкестер кез келген діннің ... ... ... жоқ ... ... үшін ту ретінде жалаулатып
ұстайды».
Қазақстан Республикасы ... ... ... күшпен өзгертуді, оның тұтастығын ... ... ... ... ... ... ... діни тектік-топтық және рулық астамшылықты, сондай-ақ қатыгездік
пен зорлық-зомбылыққа бас ұруды ... ... ... ... — деп көрсетілген.
Әлемде солшыл экстремистер капиталистік құрылыстың негізіне қарсы
күресуді ... етіп ... ... капиталистік қанаудың құрбанына
айналып отыр дегенді дәлелдеуге тырысуда. ... ... ... ... ... ... ... кезде бұл ұйымның қызметі
тоқтатылды.
Оңшыл экстремистерге ... ... ... ... ... олардың мақсаты — демократиялық үкіметтерді құлатып, фашистік
мемлекеттер құру, идеологиясы нәсілдік ... және ... ... да ... ... ... ғана ... есірткі саудасы адамзатқа аса зор қауіп төндірді. БҰҰ мәліметі
бойынша қазіргі кезде (2002 ж.) бүкіл әлемде ... саны 200 ... ... (тек ... ... ... саудасымен айналысушылар
жылына 500 миллиард доллар пайда тауып отыр, ... ... ... ... есе ... екендігі анықталды. Әлемдік есірткі ... ... ... ... ... автомобильді қоса есептегендегіден жоғары
тұр.
Есірткі саудасының өршуінің себептері, алдымен, әртүрлі елдердегі
соңғы жылдардағы ... ... ... ... ... тәуелсіздік алған мемлекеттердің алғашқы кезеңде есірткіге қарсы
күрес саясатының қалыптаспауы аталады.
Есірткі заттарын (героин) ... ... ... Азияның, «Алтын жарты
ай» — Ауғанстанның оңтүстігі, Пәкістанның ... ... ... ... ... ... ... Еуропа елдеріне есірткі апару үш бағытта ... ... жол — ... ... ... ... ... мұнда
есірткінің тен жартысынан көбі кетеді, екінші жол - ... ... ... ... ... арқылы өтеді, мұнда есірткінің үштен
бірі тасылады, ... жол — Иран ... ... ... жас кыздарды пайдаланады. Егер
Тәжікстанда оларға ... бар ... ... ... ... болса, ал Қырғызстанда мұндай тәсілден гөрі ... ... ... Ал бұл өз ... қыздарды бала туу
кабілеттерінен біржола айырады. Мұндай ... ... ... жанаспайды.
Онтүстік Шығыс Азияда «Алтын ұшбұрыш» аймағы (ауданы) - Лаос, ... ... мак ... кең ... ... 2002 жылы мұнда өндірілген
2500 тонна апиынның 90 пайыздайы Бирманың үлесінде. Ал аталмыш ел ... ... ... рыноктарына героин жеткізіп отырады. Латын
Америкасында Мексика мен Колумбия есірткі саудасын ... ... ... ... ақ өлім ... ... ... өсуін тек қана адамдардың материалдық әл-ауқатының
нашарлауына байланысты деп қарауға да негіз жоқ. Оған дәлел Америка Құрама
Штаттарында жан ... ... ... саны ... ... ... көп.
Әлемдегі елдер есірткі саудасына қарсы күрес жүргізуде үш топқа
бөлінеді. ... ... ... ... ... ... ... енеді. Бұларда есірткі заттарын сату ... ... яғни әр ... 30 ... ... гашиш, марихуана сақтауына
рұксат берілген. ... ... ... ... Батыс Еуропаның
«есірткі астанасына» айналды, сөйтіп, көрші елдеріне қауіп төндіріп отыр.
Екінші топқа Түркия, Иран, ... ... ... ... ... ... Малайзия, Таиланд, Египет, Сауд Арабиясы енеді. ... ... ... ... жаза ... ... таратканы және
балаларды нашакорлыққа үйреткені үшін кез келген адам өлім ... ... 1950 ... бастап есірткі саудасына қарсы мемлекеттік саясат
жүргізіліп, ол ... ... ... 1995 ... бастап нашақорларды
күштеп емдеу ережесі енгізілді, ол бойынша алғашқы курс — 6 ай, егер ... ауру ... ол ... сот ... ... үш ... еңбек
лагеріне немесе түрмеге жібереді. ... ... ... ... саны 900 ... жетеді деген мәліметтер бар.
Үшінші топқа Америка Құрама Штаттары, Үлыбритания, Франция ... ... ... ... ... ... ... бақылау жасалған.
Ұлыбритания мен Францияда нашақорларды күштеп емдеу жолға қойылған. Америка
Құрама ... ... ... ... ... іс
қозғалады, жазаның көлемі — өмір бойы ... ... ... ... ... жаза ... — 20-25 жыл. ... осы үшінші топқа
енеді, мұнда жазаның мерзімі — 15 жыл бас бостандығынан ... ... ...... және ... ... қарсы күрес Агенттігі
құрылды, ол Интерполмен қатынасты дамытып келеді.
Шанхай Ынтымақтастық Ұйымына мүше ... ... ... 2002 жыл) ... ... ... мүше
мемлекеттер лаңкестікке, сепаратизм мен экстремизмге, ұйымдасқан қылмысқа,
есірткі ... мен ... ... ... ... ... қарсы күрестегі ынтымактастықты жандандыруға ... ... Олар бұл ... ... ... ... ... қарсы тиімді әрекет халықаралық қауымдастықтың ұжымдық күш-
жігерімен ғана ұйымдастырыла алады».
Сонымен, халықаралык ... ... және ... ... ... ... күресі өз нәтижесін береді деген сенім жоғары.
3. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ... ... ... ... халықаралық кауіпсіздік жүйесі терең дағдарысқа ұшырап
отыр. Ал оның себептері кандай?
XX ғасырдын соңына қарай дүниежүзілік ... ... ... тез ... ... ... елдер үстемдік жүргізу әрекеттеріне
қарай (АҚШ және оның ең жақын әріптестері), географиялық орналасуына ... ... ... ... Азия ... ... шикізатын
шығару мүмкіндігіне қарай (ОПЕК елдері) ... ... ... ... ... ... ... елдері үшін нағыз талас басталды.
АҚШ жаһанданудың көш бастаушысына айналды. «Кырғи ... ... ... ... ... ... ... ара салмағы өзгергеннен
кейін тепе-тендік бұзылды. АҚШ бұрынғы карсыластары - ТМД және ... ... ... және ... беру арқылы өзіне тәуелді етті. Сонымен
қатар, ол аймақтардағы шиеленістер мен ... ... ... ... ... бастады. Бұл мәселеде АҚШ ... ... ... Қауіпсіздік Кеңесінің қарарларын мойындамады. Оған ... ... ... қалай басталды, соған қысқаша тоқтала кетейік.
2002 жылдын 30 каңтары күні АҚШ Президенті ... Буш ... ... жаппай қырып-жоятын қарулар иеленуге ұмтылып
отырған Солтүстік Корея, Иран және Ирак режимдері уакыт ... ... ... ... бастағанын баяндады. Атап айтқанда, Ирак он ... ... бері ... ... және ... қару-жарақ өндіруге
ұмтылып отыр деді.
Сол жылғы 10 ... АҚШ ... ... ... ... қарсы қару қолдануға рұксат беретін арнайы қарарды макұлдады. Мұндай
шешімді сенатта қабылдады. 8 ... БҰҰ ... ... ... жұмыстарын жүргізу туралы 1441-ші қарар шығарды, инспекторлар ... БҰҰ ... ... ... ... ... есеп ... тиіс
болды. Ирак 1441-ші қарарды ешқандай талапсыз қабылдады.
2003 жылдың 9 қаңтарында инспекторлар ... Ханс ... ... ... ... ... жаппай қырып-жоятын қару шығаратын
өндіріс орындары бар екендігін дәлелдейтін айғақ ... ... 23 ... ... мен ... ... өздерінің Берлиндегі
кездесулерінде Ирак төңірегіндегі жанжалды ... ... ... ... ... 10 акпанда Ресей, Франция және Германия Ирак жөнінде
біріккен ... ... Онда ... ... ... ... толық пайдаланылмағаны айтылды.
19 акпанда БҰҰ мүшелерініц 90 пайызы Ирак дағдарысын бейбіт реттеу
жөніндегі күш-жігерді ... ... ... 10 ... БҰҰ ... Кофи ... ... баспасөз мәслихатында соғысты проблеманы
шешудің соңғы жолы екенін, сондықтан Иракты басқа жолмен ... ... ... мәлімдеді.
12 наурызда Пентагон басшысы Дональд Рамсфелд АҚШ бастаған коалицияның
Иракка ... ... БҰҰ ... Кеңесінің санкциясынсыз бастауға дайын
екенін жариялады. 18 наурызда Президент Буш ұлтқа үндеуінде БҰҰ Қауіпсіздік
Кеңесінің өз міндеттерін орындамағанын, ... ... өз ... тұрып,
Саддам Хүсейн режимін қарусыздандыратынын атап көрсетті.
Одақтастар армиясының қолбасшысы, Америка генералы Томми Фрэнкс Иракта
химиялық кару табылды деген ... ... ... 24 ... ... лигасына мүше елдер сыртқы істер министрлері Каирде бас қосқан
мәжілісінде ... ... ... ... ... ... ... Ирак аумағынан шұғыл түрде өз әскерін алып ... ... ... ... ... ... мемлекетіміз Ирак
төңірегіндегі оқиғаларды бейбіт жолмен, келісімдер арқылы реттеу жөнін-дегі
халықаралық қауымдастықтың ұйғарымын қолдады» деп атап ... ... төрт елі: ... Грузия, Өзбекстан, Украина Иракқа қарсы
каолицияға кіріп, АҚШ-ты қолдады.
Сонымен, халықаралық ... ... ... ... ... - ... ... Ұйымы және оның Қауіпсіздік Кеңесінің
әлемдік қақтығыстарды реттеудегі рөлінің ... ... ... ... Президент Н. Назарбаев: «Соңғы кездері көптеген мемлекеттер
қақтығыстарды реттеуде Біріккен ... ... ... ... ... Бәріміз үшін саяси тұрақтылықтың кепілі болып табылатын БҰҰ үдей
түскен қақтығысты оқиғаларды ... ... ... ... ... ... Осының бәрі бізді БҰҰ-ны, сонымен қатар Қауіпсіздік
Кеңесін, оның рөлі мен ... ... ... ... ... ... отырып, қайта кұрудың қажеттігі ойландырмай кой-
майды. БҰҰ ... ... ... шешуде, бірінші кезекте
бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау саласында бәрімізге ортақ айтулы форум
болып ... ... ... да БҰҰ өзінің дәрежесін ... ... ... ... ... ... ... негізгі рөлді
атқаруы керек» деп атап көрсетті. Сонымен қатар ол: «Соңғы он ... ... ... онда ... ... барлық жауапкершілікті аймақтық
ұйымдар ала бастады деген қорытынды жасауға болады» — деді.
10 жыл бойы Қазақстан Азияда өзара ықпалдастық және ... ... ... үшін ... ... ... 2002 жылғы маусымда Азияның 16 елінің
мемлекет басшылары ... ... ... ... ... Онда мүше мемлекеттер өркениеттер арасындағы қатынастарда өзара
құрметтеушілікті, өзара түсіністік пен сабырлылықты ... беру ... ... ... деп санайтындығын, аймақтық және ... пен ... ... етуге ұмтылатындығын, Азияда
ядролық қару болмайтын ... ... ... мемлекеттердің
егемендігіне, аймақтық тұтастығына және саяси тәуелсіздігіне қарсы БҰҰ
жарғысы мен ... ... бұзу ... ... ... ... күш
қолдану қатерін төндіру немесе оны қол-дану, шетел басып алған ... ... ... кұқығын жоққа шығару, мемлекеттердің ішкі ісіне
араласу жөне ... ... ... ... ... ... ... төндіретіндігін атап көрсетті.
Шанхай ынтымақтастық ұйымының да қауіпсіздікті нығайтудағы рөлі ... ... 14 ... ... ШЫҰ-на қатысушы мемлекеттер үкімет
басшыларының бірінші кездесуінде жарияланған мәлімдемесінде: «Терроризмге,
экстремизм мен ... ... ...... ... аса ... бірі. Оның аясында терроризмге, сепаратизм мен экстремизмге
қарсы күрес туралы Шанхай конвенциясы қабылданды. Аймақтық ... ... ... ... ... ... деп атап
көрсетілген.
2003 жылғы 28 сәуірде ұжымдық қауіпсіздік шартына қатысушы мемлекетгер
(Ресей, Қазақстан, Белоруссия, Қырғызстан, ... ... ... сессиясы болып, оған мемлекет басшылары қатысты. Күн ... ... ... — 2004 ... 1 қаңтарынан бастап жұмысқа кірісетін
ұжымдық қауіпсіздік шарты ұйымының біріккен штабын құру болып ... ... ... ... ұжымдық қауіпсіздік туралы шартты Халықаралык өңірлік
ұйымға айналдыру туралы шешім қабылданған болатын. Онын ... ... ... ... тетіктерін қалыптас-тыру. Күн тәртібіндегі ең
негізгі мәселе қатысушы мемлекетке ... ... ... ... ... ... және тереңдету, Орталық Азиядағы ұжымдық ұтқыр күштерді
қалыптастыру, әскери кадрларды бірлесіп окыту т. б.
Орталық ... ... ... күштер Ресей, Қазақстан, Қырғызстан
және Тәжікстан мемлекеттері басшыларының Еревандағы шешімі ... ... 25 ... ... болатын. 2003 жылғы сәуірде оның құрамында 1500
адам болды. Олар ... ... ... және ... ... ... топтастырылды. 2002 жылғы 7 қазанда қатысушы-мемлекеттер
басшылары Ұйымның Жарғысы мен құқықтық мәртебесі ... ... ... — замана талабы. Дегенмен казіргі кезенде оның жемістері
халықтар арасында тең бөлініп ... жоқ. ... Н. ... ... өзінің «Сындарлы он жыл» атты кітабында былай жазды: «Дамыған
елдердегі ... 20 ... ... ... ... деңгейін қалпында ұстау
үшін әлемдік ... 80 ... ... ... қашанғы айта
береміз... Өздерін қайыршыланғандар қатарында санап, жағдайды түзетудің
ешкандай жолын таппағандар не істеуі керек? Олар ... ... ... ... үшін олар ... ... алады? Қару-жарақ, есірткі
сатудан, бір сөзбен айтқанда, ... ... ... да, меніңше,
қатер «белдеуі» туралы емес, осы ... ... ... ... тірелетін қатер «спиралі» туралы айтқан ... ... ... қатынастарда күштілер өз үстемдігін
жүргізе ... жапа ... ... ... де ... ... ... дағдарысқа ұшырауының екінші себебі
— Батыс елдерінде пайда болған теория — ... мен ... ... енді христиан мен ислам арасыңдағы күреске ауысады деген тұжырым.
Американ ғалымы Самуэль Хантингтон: XXI ... ... ... ... қақтығысы» ғасыры болады, мұсылман және христиан өркениеттері
арасындағы қайшылық тек күшпен шешіледі деді. Католиктік АҚШ пен ... ... ... ... Пәкістан, буддалық Үндістан,
конфуциандык Қытай, ... ... ... ... Корея,
сионистік Жапония, яғни әлемдегі ірі мемлекеттер ... ... ... ... Н. ... «Қазір халықаралық ахуалдан айқын
байқалып отырғанындай, ...«исламдық қауіп-қатер», «ислам фундаментализмі»,
«жиһат» ... ... ... ... ... дінін қайдағы
бір үрей шақыратын құбыжық құбылысқа айналдырып барады. Бұл теорияны
негіздеушілердің ... ...... санасын адастырып, қауіп-
қатердің қайнар көзі исламның өзінде деген жаңсақ ұғымды қалыптастыру» деп
атап көрсетті.
2003 ... ... ... ... пен ... ... халықаралық
конференция болды. Оған өңірдегі бірқатар мұсылман елдерінің лидерлері, аса
ірі америкалық және халықаралық ... ... ... ... ... өкілдері негізгі әлемдік діндердің конфессия аралық
форумы идеясын талқылау үшін кездесті. Олардың мұсылмандар мен ... мен ... ... мен буддалыктар өркениеттер
қақтығысының емес, үн ... ... табу үшін ... ... бас
қосады деген үміттеміз деген сөздері бар. 2003 ... 24-26 ... ... ... ... ... ... Президент Н. Назарбаев Екінші
Еуразиялық медиа-форумға қатысушылар мен оның ... ... ... ... «Бұл ... форумның өңірлік қауіпсіздікке және сол процестегі
бұқаралық ақпарат құралдарының рөліне ... ... қай ... да ... ... ... ... америкалық белгілі журналист Риза Хан ...... ... ... мен Таяу ... ... ... тұрмысымен, салт-дәстүрімен танысып шыққаннан кейін АҚШ-тың олар
туралы беріп жатқан ақпараттарына көңілім толмады. Рас, ... ... бар да, ... ... болу бар. Осы көңіл-күй Батыстық
ақпарат құралдарынан жете көрініс таппағанының куәсі болдым. Ал енді ... ... ... ... ... әсер етеді? Батыс пен Шығыс арасы
алшақтана түспей ме деген сауалдар бұрынғыдан да ... ... ... ... ... ... ... жетекшісі Акрам Хазам:
«Ирак соғысы өмірден біраз журналистерді алып ... ... ... ... телеарнасы тек Ирактағы жағдайды ғана емес, барлық ... ... ... ... құрылған ақпараттар беруге тырысады.
«Әл-Жазира» тәуелсіз арна. Ал енді Екінші Еуразиялық ... ... ... ... ... ... ол нағыз бүгінгі өткір
мәселелерге құрылып отыр. Күткеніміз де ... ... еді. ... соғысынан кейін айтылар ойлар көп. Ислам мемлекеттері мен Батыстың
арасы алшақтап бара ма ... ... те жоқ ...... ... ... Айтматов өзінің сұхбатында: «Екінші Еуразиялық медиа-
форум Ирактағы соғыстан кейін іле-шала дерлік ... ... оның ... ... ... түседі... Ирак қақтығысының үш фазасында -
соғысқа ... ... ... соғыстың негізгі операциясы біткеннен
кейіңгі кезендерде бұқаралық ақпарат құралдарының сөз саптауы ... біз көп ... ... да ... ... екенін тағы
да көрдік.
Ұрыс жүріп жатқан күндерде Бағдад кітапханасының өртенуі, Бағдад музейінің
тоналуы Ирак ... ... ... болды. Бес мың жылдық ... ... ... ... жою —адамзат тарихы алдындағы кешірілмес
күнә. Әдейі өртелген ... да, ... сату үшін ... ... да ... ... ... қасіреті гуманизм доктринасына соққы берілгендігі.
Бұқаралык ақпарат құралдарынын арасында ... ... ... ... ... ... ... өте өкінішті. 11 қыркүйектен ... ... ... жаңаша ойлау жүйесін қалыптастыруға әлі ... ... ... Вавилон жазбалары, Құранның алғашқы басылымы т. б. ... ... ... ... ... баға жетпес мұралар талқандалғанын
тілге тиек етпеу мүмкін емес еді.
Өкініштісі сол — ... ... ... ... ... ... кітапханалар сақталған әсем кала Бағдад оқ ... ... ... адамзат үшін құндылықтар санатындағы жәдігерлер қатарында бабамыз ... ... ... ... ... — деді.
Соғыстан кейінгі кезенде кейбір сарапшылардың пікірі бойынша, Ирак соғысы
араб әлемінде АҚШ-ка қарсы ... ... алып ... ... Егер 1991
жылы сегіз дамушы ел қазіргі заманға сәйкес келетін жауынгерлік тікұшактар
мен танкілер шығарған болса, 2002 жылы ... ... ... күш-қуаты
(потенциал) бар елдердің саны екі есе өсті. Алты дамушы ел жаңа ... ... ... ... Араб ... ... өздерінің әскери қуатын дамытуға
ерекше маңыз беріп, ядролык клуб мүшелері ... ... алып ... ... ... ... дағдарысынан шығу үшін:
біріншіден, БҰҰ және оның Қауіпсіздік Кеңесінің бейбітшілікті сақтаудағы
және ... ... ... реттеудегі рөлін қалпына келтіріп,
жоғары көтеру; екіншіден, христиан және ислам өркениеттері ... ... ... ... олардың арасында бір-біріне сенімді ... ... жол ... ... ҚАРУ-ЖАРАҚ ҚАУПІІ
Қазіргі кездегі халықаралық қатынастардағы басты проблема - әлемде
қауіпсіздікті сақтау болып табылады. 2002 жылғы ... ... ... ... және ... шаралары жөніндегі Кеңестің бірінші саммитінде
қабылданған Алматы Актісінде былай деп ... ... ... ... ... және биологиялық қару-жарақтың сақталып отырған көлемі
және оның барлық жағынан таралуы күллі ... ... ... төндіреді.
Мүше мемлекеттер жаппай қырып-жоятын қару-жарақты (ЖҚҚ) толығымен жоюға
бағытталған күш-жігерді қолдауға уағда береді».
КСРО ыдырағаннан кейін ... ... ... калып қойған
ядролық, химиялық және биологиялык қарулардың инфра құрылымын жою, оны
азаматтық мақсаттарға қайта ... ... ... ... ... ... ... жүргізілуде. Президент Нұрсұлтан Назарбаев
Қазақстанның ядролық ... ... ... үшін үш ... орындауды
ұсынды, олар: ядролық қаруы бар мемлекеттер тарапынан Қазақстанға болашақта
ядролық қарумен шабуыл жасамау ... ... ... Бұл талап
орындалды: 1994 жылғы 2 желтоқсанда АҚШ, Ұлыбритания, Ресей, 1995 жылғы 8
ақпанда Қытай, сол ... ... ... ... Қазақстан қауіпсіздігіне
берілетін кепілдіктер туралы меморандумға кол ... ... Шарт ... уран құнының Қазақстанға қайтарылуы. 1992 жылғы мамырда
ядролық ракеталық қаруды ... ... ... ... әкету, олардың
оқшантайларына салынған уранның құнын Қазакстанға ақшалай қайыру жөніндегі
Лиссабон хаттамасына қол ... ... аса ... ... ... уран сату ... ... арқылы жүзеге асырылды. Үшінші шарт
— Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... сәуір айында Қазақстан аумағынан континентаралык ... 1200 ... ... ... ... аяқталып, сол
жылы 25 мамырда Семей полигонында соңғы ядролық заряд жойылды. Елімізде
баллистикалық ракеталардың ... ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымды бұзу 1996 жылдан
бері жүргізілуде, Павлодар химия зауытындағы бұрынғы химия ... ... ... ... ерікті түрде бас тартқан дүниежүзіндегі
бірінші мемлекет. 1991 жылғы 29 ... ... ... полигоны жабылды.
Бұдан кейін әлемдегі ірі төрт полигонда: АҚШ-тағы — Нева-да, Ресейдегі —
Новая Земля, ...... ...... ... жылғы шілде айында «Үлкен сегіздік» басшыларының бас қосуында Ресейге
және басқа елдерге өзінің жаппай ... ... ... жоюға
көмек үшін 20 миллиард доллар қаржы беру туралы қарар қабылдады. ... ... ... 40 мың ... ... ... 40 мың ... қаруды және одан басқа биологиялық қаруды жою қажеттігі атап
көрсетілді.
1972 жылғы 26 ... АҚШ пен КСРО ... ... қарсы қорғаныс
жүйесін шектеу туралы шарт әлемдегі стратегиялық тұрақтылықтың негізі болып
келді. Ал АҚШ 2001 жылғы
Желтоқсанда бұл шарттан шығу ... ... ... ... 13 ... ... шарт күшін жойды» деп жарияланды. БҰҰ Бас Хатшысы
Кофи Аннан АҚШ-тың ұлттық зымыранға қарсы қалқанды жаңғырту ... ... ... ... ... деп ... Бас ... айтуынша, АҚЩ-
тың бұл әрекеті ядролық қарусыздану ісіне кері әсерін тигізіп қана ... ... ... ... болады. Дональд Рамсфельд Пентагоң басшылығына
келген кезден бастап американ әскери ... ... ... соғыс» жоспарын енгізіп отыр.
Ядролық сынақтарға жалпыға бірдей тыйым салу туралы шарт 1996 жылғы 10
қыркүйекте қабылданып, оған 51 ... қол ... ... АҚШ ... ... ... жоқ, нәтижесінде ол әлі күнге дейін (2003) күшіне енбей
отыр.
2002 жылғы мамыр ... АҚШ пен ... ... ... ... қысқарту жөніндегі шартқа (СНВ-3) қол қойылды,
онда ядролық қаруды үш ... жуық (әр ... ... ... ... келісімді бекітті.
Енді биологиялық қаруды жою бағытында әлемде нендей іс-шаралар
жүргізілуде - сол ... ... ... (бакте-риологиялык)
қаруды сақтау, өндіруді тоқтату және оларды жою ... 1972 жылы ... қол ... енді ... ... қару ... ... болатын. Алайда, КСРО-ның Киров, Загорск,
Свердловск және Степногорск (Қазақстан) ... ... қару ... ... ... оба, ... ... ауруларды
қоздырушы вирустардан құралды. Тек Степногорскінің өзінде ғана «Сібір
жарасының» ... жыл ... 300 ... ... ... ... ... болған.
«Аральск-7» аталған биологиялық қаруға сынақ ... ... ... 1961 жылғы қыркүйек-караша айларында ядролық
жарылыстардың ... ... ... балықтың қырылуы, Аралдың
солтүстік қапталындағы кұмды далада ... ... ... ... ... ... ... апаттар 1978 жылы болып, 300 мың киік, 1989 жылы 540 ... ... ... ... Сон-ғы оң жылда олардың саны бір миллионнан
20 мыңға дейін қысқарған.
1988 жылы ... ... ... ... тиелген 24 вагон
цистерналар әкелінген. ... ... ... ... Арал мен ... арасы қосылып, зиянды жәндіктер жағаға шығып,
үлкен эпидемиялык апат ... ... 1992 ... 11 ... ... Президентінің Жарлығымен «Возрождениедегі» полигон жабылды.
Қазіргі кезде бұл мекен Өзбекстан (75 ... мен ... ... ... ... осы ... ... көмілгені айтарлықтай
қауіп төндіріп отыр.
Арал өнірінің экологиялық ... ... ... ... ... ... саммитте Президент Н. Назарбаев
дүниежүзілік экологиялық тізілім жасау керек және ... ең ... ... тұру керек деп қадап айтқан болатын.
Қазакстан РеспубликасыныңСыртқы істер ... ... ... ... атты ... ... ... тыйым салу жөніндегі
Конвенцияның бакылау жасау тетіктерін әзірлеу төңірегіндегі қалыптасқан
жағдайға аландаушылық білдіреміз, ... осы қару ... ... үлкен қызығушылық туғызатыны құпия емес» деп жазды.
Химиялық қаруды өндіруді тоқтату және оны жою ... ... ... 13 қантарда Парижде 100-ге жуық елдер қол қойып, ол 1999 жылғы
маусымда бекітілді, Қасымжомарт ... ... ... жою туралы
Конвенцияға қатысты жағдай көңілге қуаныш ұялатады... Қолда бар ... ... ... деп ... қаруды таратпау туралы Шартқа қол қою 1968 жылы басталып, ол
1995 жылы мәңгілікке ұзартылды. Ол ... ... ... ... ... ... ... бұл қаруды және оның құрылымдарын ... ... ... алды. Алайда оған 182 ... ... 2001 ... ... ... тек 24 мемлекетте ғана құжат күшіне
енген. 1988 жылғы мамырда Үндістан мен Пәкістан ядролық қаруды иеленді.
Шанхай Ынтымақтастық Ұйымына мүше ... ... ... ... ... ... ... тезірек қосылуы, сондай-ақ ядролық сынақтарды
жан-жақты тыю туралы Шартқа қол қойып, бекітпеген ... ... ... ... ... ... ... жәрдемдесетін
болады» деп атап көрсетті.
Корея Халық Демократиялык Республикасы 2003 ... ... ... ... ... ... ала ... ядролық қаруды таратпау
туралы Шарттан шығатындығын ... Енді ... ... ... АКДІ Президенті Джордж Буш 2002 жылдың 30 қаңтар күні Конгресс
мүшелерімен кездесуінде жаппай кырып-жоятын карулар ... ... ... ... Иран және Ирак режимдерін «Зұлымдық орындары»
(«Оси зла») деп ... Оның ... ... ... ... ... үшін басқыншыны тоқтататын қуатты күш қажет деп көрсетті КХДР-ның
сыртқы істер министрлігі. Екіншіден, 1994 жылы АҚШ ... ... атом ... ... 2003 ... таяу осы елде жаңадан екі
реактордан тұратын станса ... ... және олар тек ... мақсатта
пайдаланатындығы туралы келісімге қол қойылды. Жабылатын атом электр
стансасының компенсациясы (қайтарымы) ретінде АКШ жыл ... 500 мың ... отын ... ... атап ... 2002 ... ... бастап
АҚШ Солтүстік Кореяға отын беруді тоқтатты. Нәтижесінде КХДР Оңтүстік Корея
мен ... ... ... ... ... ... зымырандарға
ие. Онда Аляска мен Гавайға түсіретін ядролық қару жасалуда.
Әлемдегі бейбітшілік пен қауіпсіздікке ... атыс ... ... ... зор ... ... ... Кофи Аннанның айтуынша, ол «жаппай қырып жоятын
каруға» айналды. Женева халықаралық зерттеу ... ... ... жылдың басында әлемде 550 миллионнан астам атыс қарулары бар, оның 200
миллионы ... 1990 ... бері сол ... ... ... ... миллион адам қаза тапты.
2001 жылғы шілдеде Нью-Йоркте Біріккен Ұлттар Ұйымының арнаулы
Конференциясында ... және атыс ... ... саудасына жол бермеу
бағдарламасы қабылданды.
Сонымен, адамзаттың алдындағы ең ... ... ... бірі ... ... ... толығымен жою, сөйтіп қазіргі және болашақ
ұрпаққа бейбіт өмір сүруге жағдай жасау болып табылады.
5. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАР ЖҮЙЕСІНДЕП ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОРНЫ МЕН ... ... ... ... ... ... үшін бірнеше мәселені қатар шешуге тура ... ... ... халықаралык дәрежеде мойындатып, онын
қауіпсіздігі мен аумақтық ... ... ету, ... ... мен ... байланыстарға белсене араласу қажет болды, — деп
атап көрсетті. Бұл аса қиын да ... ... ... үшін ... басшыларымен, жетекші экономикалық алыптармен, халықаралық
ұйымдармен келіссөздер жүргізілді, шетелдермен және халықаралық ұйымдармен
800-ден аса құжаттарға қол ... ... ... алатын орны мен рөлін анықтау
үшін еліміздің географиялык, геосаяси және ... ... ... ... ... ... отыр. Ең бастысы — Қа-зақстанның Еуропа мен
Азияның түйіскен аймағындағы жолдардың торабында орналасқан ... ... Таяу ...... Қытай және Ислам мен Орталық
Азия мемлекеттері, Таяу және Орта Шығыс елдері ... ... ... ... ... ... сауда арналарынан жырақ жатқанына
қарамастан, біздің транзит әлеуетімізді пайдаланушы ... ... зор ... ... ... отыр. Оған дәлел, Онтүстік
Шығыс Азия, Қытай, Үндістан мен ... ... ... ... ... ... көлік шығындарын төмендету қажеттігінен туындап
отырғандығында.
Қазақстан ... ... ... ... ... халық-аралық
аренада көп векторлық, яғни көп қырлы бағдар ұсынды. Оның ... - ... алыс ... ... ... тиімді ынтымақтастықты дамыту болып
табылады. Бұл бағытта стратегиялық міндет — еліміздің тәуелсіздігі, ... ... мен ... ... ... ... ... жағдайына сәйкес Еуразия пішіміндегі саяси
және қауіпсіздікті сақтау бағытында ынтымақтастықты ұлғайтуға ерекше маңыз
беріп отыр. ... Н. ... ... ... ... құру бағдарламасын
ұсынды.
Еліміздің геоэкономиқалық жағдайына талдау жасағанда ... ... ... ... ... ... бірі деп білуі есепке алынады, біздің мемлекетіміз мұнайдың,
газдың, көмір мен уран кендерінің дүниежүзілік қорларын ... ... бірі ... ... ... ... үшін шетел инвестициялары керек. 1997
жылдың бас кезінде елімізде ... ... ... комитет
кұрылды. Ол Қазақстан экономикасының бірінші кезектегі басым салаларына ... ... ... ... ... ... ... мен
артықшылыктар беруді көздейді. Жан басына шаққанда шетелдік тікелей
инвестицияларды тарту ... ... ... Орталық және Шығыс Еуропа,
ТМД елдерінің алғашқы бестігіне кіреді. Тәуелсіздік алған кезеңнен бастап
1997 ... ... ... ... ... экономикасына шет мемлекеттер 6,4
миллиард доллар мөлшерінде инвестиция салды, ал оның 3,2 миллиард доллары
тікелей инвестиция ... 1997 ... ... ... мәлімет бойынша
Қазақстанда 2500 шетел компаниялары жұмыс істейді.
«Каспий шельфі» мен «Қарашығанақ» кен ... ... ... ... ... және ... ... ірі
компаниялары мен капиталы тартылды..
Қазақстанның ТМД елдері арасында алатын орны да ерекше. 1997 ... ТМД ... ... ... ... ... Ал қазан айында Бішкекте ТМД елдері ... ... 25 ... қол қойылды. Мұнда экономикалық құжаттардан басқа, ТМД
елдерінің қорғаныс қабілетін арттырудағы ынтымақтастықты, ... ... ... ... ... ... ... арттыру, ортақ
шекара қауіпсіздігін күшейту мәселелері бар. ... ... ... ... тоғыз мемлекеті қол қойды; оған Украина, Молдово,
Түрікменстан қатыспайды. Қазан айында Кишиневте ТМД ... ... ... өтті.
Қазақстан мен Ресей арасында 200-ден аса маңызды құжаттарға қол
қойылды. Әскери саладағы мәселеде ... ... 240 ... ... ... «ТУ-95» МС сериялы40 стратегиялық бомба тастағыш
ұшақты Ресейге алып кетуге байланысты оған компенсация ... 1995 ... ... ... 41 авиациялық техника алынды, Балқаш көлі ... ... ... ... ... отынын алып кетуге келісім
жасалды. Қазакстан—Ресей арасындағы оңайлатылған ... ... ... ... ... 1997 жылы 17-тамызда ратификациялады,
сөйтіп, бұл құжат күшіне енді.
Болашақта Каспий теңізін пайдалану жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... келу міндеті тұр.
ТМД елдерінің Қазақстанға зор мән беретіндігін ... ... ... Тек бір ғана 1997 ... ... ... жеті ... басқарған ресми делегациялар келіп, аса маңызды құжаттарға
қол қойды. Атап айтқанда, өткен ... ... ... ... ... ресми сапармен Қазақстанға келді. Екі ел арасындағы сауда
айналымы 250 миллион долларға жетті. Каспий теңізі ... ... ... ... ... ... туралы құқықтық мәртебе жөнінде
конвенция дайындау ... ... және орта ... ... ... ... қол қойылды.
Ал 8-сәуірде Қырғызстан президенті Асқар Ақаев ресми сапармен келіп 17
құжатқа қол қойылды, оның ішінде Алматыдан Ыстық-көлге ... ... салу ... ... ... және ... ... салу жөнінде екі жақты
салық салудан бас тарту туралы келісім ратификациялау сатысында тұр.
Өткен жылдың ... ... ... ... ... ... ... келді. 8 құжатқа қол ... атап ... ... пайдалану жолындағы ынтымақтастық, еркін сауданы дамыту, өзара
инвестицияны қолдау, тағы басқа мәселелер бойынша құжаттарға қол ... және ... ... салу ... екі ... ... салудан бас тарту
туралы келісімді Өзбекстан парламенті ратификациялаған болатын.
10-маусымда Әзірбайжан президенті Гейдар ... ... ... ... ... айлағын қайта құру аяқталған соң Қазақстаннан
Бакуге ... ... ... 10 ... тонна (қазір 7 миллион тонна)
мұнай жеткізу жөнінде келісімге қол жетті. Кіріске және ... ... ... екі ... салық салудан бас ... ... ... ... ратификациялаған болатын.
23-қыркүйекте Беларусь президенті Александр Лукашенко ... ... ... ... ... ... жүн ... ал өз елінен «БелАЗ»,
«МАЗ» кәсіпорындары өкілеттерін Қазақстанда құру ... ... ... Екі жақты салық салудан бас тарту туралы келісім ратификациялау
сатысында тұр. 14-15-қазанда Украина президенті ... ... ... ... ... 6 ... екі ел арасындағы тауар айналымы 240 ... ... ... ол 2,3 есе ... ... ... ... 1997 жылдың
аяғына дейін Украина Қазақстаннан 2,3 миллион тонна ... ... ... ... ... бас ... туралы конвенцияны Украина парламенті
бекіткен.
11-қарашада Грузия президенті Эдуард Шеварднадзе ... ... ... ... ... күнгей Кавказ арқылы Грузияның Қара теңіз
жағасыңдағы айлақтарына жеткізу туралы құжатқа т. б. қол қойылды. Сонымен
қатар, Қазақстанға ... ... бас ... ... ... ... ал одан бұрын Татарстан президенті ... ... ... келген болатын.
Қытаймен екі ортадағы бірқалыпты достық қарым-қатынас ... ... жол. 1997 ... ... ... ... Қытай,
Ресей, Қырғызстан, Тәжікстан мемлекеттері басшылары шекараның екі бетінде
сенімділік шаралары туралы келісімге қол қойып, ... жүз ... ... әзір ... ... ... ... Пекинде
ҚХР басшысы Цзян Цзэминьмен кездесті, ҚХР Мемлекеттік Кеңесінің Премьері Ли
Пэн ресми сапармен ... ... 1997 ... тағы бір ... ... ҚХР-дың Шыңжан-Ұйғыр автономиялық аймағының
шекарасына дейінгі аралыкта мұнай құбырын төсеу ... үш мың ... ... қоғамына үш мыңдай кен орындарын көркейту, оны
пайдалану, қоршаған ортаны сауықтыру, аймақтың ... ... ... ... 71 миллион долларға жуық қазіргі ... т. б. ... ... ... ... ... келісімге қол
қойылды. Компания 20 жыл ішінде осы шараларды ... ... үшін ... ... ... инвестиция жұмсауды мақсат етіп отыр.
Қазақстанның әлемдік қауіпсіздік жүйесін нығайтуға ... ... КСРО ... ... ... ... 104 дана «СС-18»
тұрақты қондырғылы ракеталар аса дәл ... ... ... ... ... де, ... ... Батысқа үлкен қатер төндіріп тұрған болатын. 1995 ... ... ... ядролық қару мәселесі тиянақты шешімін тапты, ол
қарулар еліміз ... ... ... ... ... ... ... келісімді (ОСВ-1) бірінші боп ... ... ... шабуыл қару-жарағын шектеу мен қысқарту
туралы шартқа, орта және таяу қашықтыктағы ракеталарды жою ... ... ... кару-жарақ күштері туралы шартқа қол қойды. Әсіресе, ... ... ... ... ... қаруды таратпаутуралы
шартты бекітуі маңызды оқиға болды. Мұны ... ... ... ... ... ... ... басшылары құттықтап сөз
сөйледі. 1997 жылы 8-қыркүйекте Алматыда ... ... ... проблемасы
бойынша халықаралық конференция өтті. Азия ... ... ... да ... өз ... ... отыр. 1992 жылы Президент
Назарбаевтың Азиядағы өзара іс-қимыл және ... ... ... ... ... ... бірсыпыра мемлекеттерде қолдау тауып отыр. 1997 жылғы 3-
желтоқсанда Алматыда осы ... мүше 16 ... ... Істер
министрлерінің қатысуымен мәжіліс болып өтті. Мұндағы ... ... ... бақылаушы ретінде АҚШ өкілінің қатысуы.
Аймақтық қауіпсіздікті қорғауда Президент Н. Назарбаев ... ... де ... ... ... ... ... Азия бітімгершілік
батальонының (оған Қазақстан, Өзбекстан, ... ... ... ... ... рөл ... ... мәлім, қыркүйекте «Ортазбат-97»
жаттығуы өтті. 1996 жылғы кыркүйек айында ... ... ... ... ... ... ... келісімге қол қойды; бұл бастаманы БҰҰ ... ... ... ... ... ... қолдауға тиіс
деген үндеуін жариялады.
Қазақстан Республикасы мен Америка Құрама ... ... ... ... ... және ... ... қарым-қатынастардың маңызы
зор. Саяси салада «Демократиялық ... ... ... көрсетілген
мақсаттар адал орындалуда. Екі ел арасындағы барған сайын артып ... ... ... ... ... ... ... элементі ретінде қаралып отыр. 1997 жылғы 18-қарашада
Вашингтон-да Президент Н. Назарбаев пен вице-президент А. Гор қол ... ... ... ... іс-қимыл бағдарламасының баға
жетпес маңызы болмақ. Қазақстан экономикасына шет мемлекеттер ... 40 ... ... ... тиіп ... ... айындағы
Президент Н. Назарбаевтың ... ... ... ... бұрғылау жұмыстарын жургізе отырып, онда газ өңдейтін завод
құрылысын аяқтау және газ ... осы ... ... ... ... ... АКШ-пен контрактіге қол қоюы болып табылады. Мұндай
елімізге тиімді ... ... емес ... ... 80 проценті
Казақстанға берілмек).
Президенттер Б. Клинтон мен Н. ... ... ... ... ... ... қабылдау қажеттігіне келісті. Өйткені, мұндай
тәртіп теңіз ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. АҚШ ... ... ... ... ... шешуде қолдау көрсететіндігін білдірді.
Қауіп-қатерді бірлесе қысқарту бағдарламасы екі ел арасындағы қарым-
қатынастардың маңызды саласы ... ... ... мен ... ... ... ... ұшыру қондырғыларын жою
жұмыстарының бірінші кезеңі аяқталды.
Қазақстан мен АҚШ-тың әскери қорғаныс саласындағы ынтымақтастығы ... ... ... ... ... ... күштеріне АҚШ-тың алты
патрульдік қатер беруі ... ... ... орындалды.
«Бейбітшілік жолындағы әріптестік» бағдарламасы бойынша екі ел
арасындағы әскери қызметкерлердің қатысуымен ... ... ... ... ... негізге көшіп келеді.
Сонымен, АҚШ-пен достык қарым-қатынастар орнату және ьнтымақ-тастықты
дамыту ... үшін ... ... болып кала береді.
1997 жылы 11-казанда жарияланған Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың
«Қазақстан-2030» атты Қазақстан халқына жолдауында ... ... ... ... ... ... ... ұсталынады, табиғи
ресурстарды игеру, инфрақұрылым, коммуникациялар және ақпаратты ... ... ... кіруіне ықпал етеді деп көрсетілді.
Мұнда ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз егемен мемлекет ретінде дамуын қамтамасыз ету ... ... ... ... Қазақстанның қазіргі
кездегі алып отырған орны мен рөлін ... ... ... мемлекеттер
мойындап, күрделі саяси мәселелерді шешуде ... ... ... ... ... ... ҚАУІПСІЗДІКТІ НЫҒАЙТУҒА ҚОСЫЛҒАН ЗОР ҮЛЕС
Семей полигонын жабу, ядролық қарудан бас тарту, баллистикалық зымырандарды
ұшыру қондырғыларын жою жолымен ... ... ... ... ... айтарлықтай үлес қосты.
Нұрсұлтан Назарбаев: «Жыл өткен сайын адамдардың денсаулығының негізі
күйреп, нәзік табиғи орта бұзыла ... Тән ... да, ... ... жүрегімізді әлі күнге сыздатуда. Ядролық есуастықтың бүкіл адамзат
баласына қандай қисапсыз ... мең орны ... ... ... ... — деп атап ... қана ... жоқ, 1991 жылы 29 тамызда
өзінің жарлығымен ... ... ... жапты. Радиациялық жағдай,
қауіпті сәуленің адам ... ... ... ... шамасы туралы
деректер, халықтың сырқаттануы мен қазаға ... ... ... ... ... барлық аудандары, Шығыс Қазақстан
облысының Глубокое, Зайсан, Таврия, Тарбағатай, ... ... ... ... Егіндібұлақ, Қарқаралы аудандары, Павлодар облысының
Баянауыл, Лебяжі, Май аудандары экологиялық апат аймағы деп ... ... 2 ... ... Бас Ассамблеясының 46-сессиясы
Қазақстанды Біріккен Ұлттар ... мүше етіп ... Сол күні ... БҰҰ ... ... тұрақты өкілі Ақмарал Арыстанбекова Н.
Назарбаевтың тапсыруы ... ... ... сөз ... ... біздің мемлекетіміздің БҰҰ жарғысының принциптерін мойындайтынын,
оның халықаралық құқықтық ... мен ... ... ... ... ... мәлімдеді.
Іле-шала Қазақстан ядролық қарудан ерікті түрде бас тартқан дүние жүзіндегі
бірінші мемлекетке айналып, ... ... ... ... ... ... бірінші болып ядролық полигонды жабу жөніндегі осы тарихи
үлесіне БҰҰ мен дүниежүзілік қауымдастық зор баға ... 1997 ... ... ... Бас Ассамблеясының 52-сессиясы Семей аймағы халқының
денсаулығы мен ... ... ... ... ... ... ... қарарын қабылдады. Президент Қазақстанның ядролық қарусыз
мемлекет болуы үшін үш шартты орындауды ұсынды, олар: ядролық қаруы ... ... ... болашақта ядролық қарумен шабуыл жасамау
туралы кепілдіктің берілуі; ... уран ... ... ... ... қаржы жұмсау жөніндегі келісімнің
болуы.
1992 жылдың 18 мамырында Елбасының АҚШ-қа ресми сапары басталды. Сол
күні оның ... ... ... ... онда ... кезекте ядролық
қаруды бақылау мәселесі талқыланды. 20 мамырда Президент ... Буш ... ... ... оның ... ... Евразия
құрылығындағы жағдайдың тұрақтылығын сақтау үшін өте маңызды ... ... Өз ... Н. ... ... ... ... таратпау
туралы шартқа қосылатындығын білдірді.
1992 жылғы мамырда ядролық ... ... және ... ... ... ... ... көшіріп әкету, олардағы уранның құнын
Қазақстанға ақшалай қайыру жөніндегі Лиссабон протоколына қол қойылды. ... ... 1992 ... ... ... ... 27 желтоқсанда Н. Назарбаев АҚШ Президенті Д. Буштан хат
алды. Онда: «Біз Сіздің қауіпсіздік пен сенімділікті қамтамасыз ету және ... ... ... жоюды жақтайтыныңызды қуана қабыл ... ... бұл ... ... ... ... Сіз және біз Қазақстан
жаппай қырып-жойғыш қаруды және баска да ... ... ... ... ... жасауға керек «ноу-хауды» сыртқа сатуға және
таратуға жол бермеудің заңдылық және институттык үрдісін ... ... ... Біз ... ... ... қару-жарақ (СНВ)
және Европадағы кәдуілгі қару жөніндегі келісім-шарттардың талаптарын
толығымен ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі келісім-шартқа қосылуға және МАГАТЭ-нің кең қарымды
кепілдіктеріне келісуге әзір екендігін құптаймыз» деп жазылған.
1993 ... 18 ... ... Н. ... ... ... және өкілетті елшісі Уильям X. Кортниді кабылдады. Дипломат
мемлекет басшысына АҚШ ... Билл ... жеке ... ... ... кезінде ядролық қарусыздану ... баса ... ... ... ... ... кару-жарағын қысқарту туралы
халықаралық уағдаластықтар бойынша өзіне алған міндеттерге адал ... ... өз ... ... ... берілуі қажеттігін, сондай-ақ
республика аумағындағы ядролық қаруды бөлшектеуге және жоюға ... жөн ... атап ... ... 5 ... ... ... мәслихаты кезінде
Ресей, АҚШ, ... ... ... ... ... ... меморандумға қол қойылды. Онда аталмыш мемлекеттер СБСЕ
қағидаларына ... ... ... шекарасының мызғымастығын,
тәуелсіздігі мен егемендігін кадірлейтіндіктерін ... ... ... ... ... ... күш ... зорлық-зомбылық көрсетуден бас тартуға міндеттеме алды. Кейін
мұндай кепілдіктер Қытай Халық ... мен ... ... да ... ... пен АҚШ ... Б. Клинтон сол кезде қол ... ... ... ... ... ... Еуропа мен ТМД
елдерінің ешбірінің де АҚШ-пен мұндай келісімге қолы жетпеген еді. Онда
Қазақстанның ... ... ... ... оның ... маңызы, аумақтық қауіпсіздікті сақтауға сіңірген еңбегі атап
көрсетілген.
Қазақстанда орналастырылған 104 «СС-18» ракеталары нысанаға аса ... ... ... ... ... мөлшерімен Батысқа зор қатер төндіріп тұрған болатын.
Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... Байқоңыр, әуеден және ... ... ... жүйелердегі лазерлік қаруды сынақтан өткізетін ... ... ... ... ... ... бар ... облысындағы Державин және Семейдің Жалғызтөбе базаларында әрқайсысы
550 килограмм он оқтұмсықты алып ... ... ең ауыр ... да болды. Семейдің түбіндегі аэродромда 240 қанатты ракета мен
жарақтандырылған «ТУ-95» МС атты ... ... ... ұшақтар
дайын тұрды. Ең маңызды мәселе — ядролық қаруды қауіпсіз жағдайда сақтау
еді. Ядролық ... ... кету ... ... ... ... қысқарту»
бағдарламасының келуіне ыкпал етті, оның авторлары ... С. Нанн ... ... ... бұл ... ... деп ... Мұнда бұрыңғы Кеңес
Одағы аумағындағы ядролық, химиялык, биологиялык қаруды жою үшін ... ... ... жылдары бағдарламаның іске асырылуына бір миллиард
екі жүз миллион доллар ... ... ал ... содан 140 миллион
доллар қаржы бөлінді. ... үшін төрт ... ... атап ... ... ... жою, ... өнеркәсібінің конверсиясы, ядролық қаруды
таратпау тәртібін нығайту, Алматыда халыкаралық ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... аумағынан континентаралық
баллистикалық ракеталардың 1200 ядролық ... ... ... сол жылы 26 мамырда Семей ... ... ... ... ... ... полигонында электроника мен байланыстың ұлттык
орталығы құрылды, ал ...... ... ... ... мен атом ... ... жұмыс істей бастады. Державин мен
Жалғызтөбедегі континентаралық баллистикалық ракеталардың шахталық ... ... ... 1972 жылы КСРО мен АКШ ... ... ... қарсы қорғаныс шартына байланысты өзінің ... ие ... ... құжаттар пакетіне қол ... Бұл ... ... ... маңызы аса зор болды.
1994 жылғы наурызда қорғаныс конверсиясы жөніндегі қазақстан-американ
комитеті құрылды. 1995 жылғы сәуірде конверсияның жоспарын ... ... ... ... төрт грант, жалпы көлемі 37 миллион ... ... ... ... аса ... ... килограмм уран сақталған еді (одан 20 ядролық бомба жасауға болатындығы
айтылды). Мұншама уранды сақтау ... көп ... ... ... ... оны АКШ-қа сату үшін «Сапфир» операциясы жүзеге асырылды.
1993 ... ... ... ... ... ... ... шартты бекітуі маңызды оқиға болды. Мұны БҰҰ Бас Ассамблеясы
сессиясындағы ... ... ... құттықтап сөз сөйледі.
Қазақстан стратегиялық кару-жарақты шектеу жөніндегі келісімді ... ... ... ... ... ... шабуылдаушы қару-жарақ
туралы шартқа (СНВ-1), орта және таяу қашықықтағы ракеталарды жою туралы
шартқа, ... жай ... ... ... ... қол ... 1996
жылғы қыркүйекте Қазақстан БҰҰ-нда ядролық сынақтарға тыйым салу ... қол ... бұл ... БҰҰ Бас ... ... Қазақстаннын
үлгісін барлық мемлекеттер қолдауға тиіс деген үндеуін жариялады.
АҚШ пен КСРО арасында 1987 ... 8 ... ... және ... ұшатын ракеталарды (РСМД) қысқарту туралы» келісім жасалған еді.
Осы қатерлі қарудың ... ... ... Сарыөзек, Семей, Петропавл
өңірлерінде орналасқан болатын.1991 ... ... ... ... ... ... келісім бойынша 1846 ракетаны, ал АКШ 846 ракетаны жойды. ... ... ... ... ... және 13 Бұл ... жылдың қазан айынан бастап Қазақстан да мүше ... ... 2001 ... 10 ... күні ... Жыл ... тексеруден Қазақстан
талапқа сәйкес өтті.
Ядролық, биологиялық, химиялық қаруды және оларды ... ... ... әлемдік деңгейде қауып-қатер тудырады. Осыған
баыланысты, Қазақыстан 1999 ... ... ... ... ... салу
туралы конвенция бекітілген соң, оны қолдады; қару-жарақ және әскери
техника ... ... ... ... ... ... ... терроризмді қолдаушы елдерге ... ... ... ... ... ... ... үлесіне тоқталайык. 1992 жылдың 5 қазанында Президент Н. ... ... сөз ... ... ... пен сенім шаралары
жөніндегі кеңесті шақыру туралы бастама ... Бұл ... ... мүше
мемлекеттер тарапынан оң колдау тапты.
Кеңеске 15 мемлекет, атап айтқанда, Ресей, Қытай, Үндістан, Қазақстан,
Ауғанстан, Әзірбайжан, ... ... ... ... ... Тәжікстан, Түркия, Өзбекстан өкілдері қатысуда. Оған АҚШ және
Жапония бақылаушы ретінде қатысады. 1999 ... 14 ... ... ... ... мүше елдердің Сыртқы істер министрлері ... ... ... ... реттеу принциптері
келісілді, Азия қауіпсіздігі жүйесінің заңдық негіздері ... ... күз ... ... мүше ... мемлекет басшылары жиналып, ол
бас қосу Алматыда өтпекші.
XX ... ... он ... ... ... мен ... мүлде жаңа
геосаяси жағдай қалыптасты. XXI ... басы ... деп ... тиянақ тауып отыр. Президент Н. Назарбаевтың көрсетуінше,
стратегиялык міндет ғаламданудың жақсы жақтарын ... ... ... ... ... ... Біздің елімізге қазіргі заманның қауіпті
кеселдері халықаралық терроризм мен ... ... ... мен ... этностык қақтығыстар, қару-жарақтың заңсыз айналымы, есірткі
заттар саудасы, тағы ... ... ене ... ... ... ... ұлттық қауіпсіздікті нығайтуға ерекше маңыз беріп,
елімізде Шығыс, Оңтүстік және Батыс әскери округтері ... ... ... ... ... қазіргі проблемалары: халықаралық
қауіпсіздік, кедейшілікпен күрес және ... ... ... ... ... саясатының негізі болып табылады.
Халықаралық қатынастар жүйесіндегі Америка Құрама Штаттарының алатын
орны ерекше. Сонымен қатар Германия, ... ... ... ... Ресейдің әлемдік саясаттағы дипломатиясы мен іс-әрекеттері маңызды
орынға ие. ... ... ... ... ... ... ... адамзаттың тағдырына әсер ете алады.
Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия ... ... ... даму ... ... ... ... мемлекеттер арасындағы
табыстарымен қатар, оның кейбір теріс ықпалдарының бар екендігі ... Таяу ... ... күрделі күйінде қалуда. Біріккен Ұлттар Ұйымын
реформалау қазіргі кезеңнің күн ... ... бұл ... ... ... аса зор ... беруде.
Қазақстан Республикасы өзінің тәуелсіздігінің он алты жылында
халықаралық ... және ... ... ... ... ... алды. Ең алдымен Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен
Қазақстан ... ... ... ... ... бас тартты, Семей полигонын
жабу, жалпыға бірдей ядролық сынақтарға тиым салу ... ... ... және ... ... ... және сенім шаралары кеңесінің бірінші
саммитін өткізу, әлемдік діндер лидерлерінің бірінші ... ... ... қауіпсіздікке өз үлесін қосып отыр.
ХХІ-ғасырдың ғаламдық қатерлері – халықаралық ... ... ... саудасы, ұйымдасқан қылмысқа қарсы күресте ... ... ... жүзеге асыруда ерекше белсенділік
танытып отыр.
ПАЙДАЛАНҒАН ... ... С.И. ... ... және ... сыртқы
саясаты» Алматы: Қарасай, 2006
2. Гоулдман К.«Международные отношения: общие проблемы»
Москва, 1999
3. Моргентау Г.«Международная политика» ... ... ... Н.А. ... - 2030» ...

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазіргі қаланың экологиялық проблемалары және халықтың денсаулығына әсер ететін факторлар12 бет
"Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының несие қоржынының жағдайын талдау53 бет
Delphi –программалық ортасында бағдарламалау17 бет
JavaScript- та бағдарламалау25 бет
Ажырасу мәселесіне арналған әдебиеттерді талдау19 бет
Ақау, ысырап және тауарлы-материалдық қор қалдықтарының есептері4 бет
Бастауыш мектеп математикасында проблемалық оқыту технологиясын қолдану14 бет
Бастауыш сынып оқушыларының қазақ тілінен құзыреттілікке бағытталған тапсырмалар арқылы шығармашылық қабілеттерін дамыту жолдары26 бет
Бреттон – Вудс валюта жүйесінің дағдарысы. Қазіргі әлемдік ақшалар26 бет
ДСҰ және оның Қазақстан үшін маңызы21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь