Бухгалтерлік есеп және оның әдістемелік негіздері

Жоспар

Кіріспе

Негізгі бөлім
І. Бухгалтерлік есеп, оның мәні және экономикалық басқару жүйесінде алатын орны
І.І Бухгалтерлік есептің экономикалық жағдайындағы алатын орны мен мақсаты
І.ІІ Бухгалтерлік есептің міндеті және оған қойылатын талаптар

ІІ. Бухгалтерлік есеп әдістемелік негіздері
ІІ.І Бухгалтерлік есептің әдістері
ІІ.ІІ Практикалық жұмыс
Кіріспе
Бухгалтерлік есеп туралы түсінік және оның атқаратын қызметі. Бухгалтерлік есеп өзінің бастауын сонау ХІІ ғасырдан алады. Бұл ғылым туралы алғашқьі түсінік шамамен 1340 жылдары Генуе қаласында пайда болған. Бухгалтерлік есептің алғашы негізін салушы және дамытушысы Француз манахы лука Пачоли болып табылады. Ол бухгалтерлік есеп туралы 1493 жылы Шоттар және жазулар деген трактатын жазған. Ал «бухгалтер термині» ХV ғасырда Австрия қаласында пайда болған. Бухгалтерлік есеп - ұйымның қаржылық ақпаратын белгілі бір (белгіленген) әдістері мен тәсілдері бойынша есептейтін, өлшейтін және оны өңдеп, тасымалдайтын ғылым. Ол кәсіпорынның жұмысьш толығымен бақылап, оны басқару үшін бағыт-бағдар беріп, алдағы уақытта істелінетін жұмысын жоспарлап және сонымен қатар ол ұйымның болашақта атқарылатын жүмысына экономикалық талдау жасауға өте қажетті жүйе больш табылады. Coңдықraн бухгалтерліквсеігті бугіндей халық шаруашылығы есебінің ең басты және негізгісі деп айтуымызға болады. Бухгалтерлік есеп ғылымының шығу тарихы ертеден басталған. Ол бұдан көптеген жүзжылдықтар бұрьш пайда болып, бүгінгі күнге дейін әрбір кезеңдердің уақыт талаптарына сәйкес дамьmкеледі. Тайпалар арасындағы шаруашылық операцияларына байланысты табьтған жазулардан бухгалтерлік есеп біздің заманымызға дейінгі V ғасырда жүргізілді деген деректер бар. Ал біздің заманымыэға дейіші ІІ ғасырда Грекияда салынған қүрылысқа кеткен шығындар есептеліп, салынған үйдің (ғимараттың) қабырғасына жазылатын болған. Рим империясының квесторлары мемлекеттік бухгалтерлерді бақылап, оның қорытындысын емтихан қабылдаушы тыңдаған. Осыдан «аудитор» деген термин пайда болған. Міне, осы жоғарыда айтылғандарға сүйене отырып, бухгалтерлік есептің тек қана кәсіпорын жұмысының бір бөлігін атқарьш қана қоймай, тұтас мемлекетті басқаруға қатысы бар екендігін дәлелдеуімізге болады. СоІЩықтан да болар KөpHeкri ғалым Б. Де Солозаноның «Бухгалтерлік есеп болмаса әлемді басқару мүмкін емес және онсыз адамдар бірін-бірі түсінбес еді» - деген.
Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру» туралы заңы еліміздегі бухгалтерлік есепті жүргізу жүйесін анықтайды, қаржылық есеп беру мен оның пайдаланылуын және есепке алудың негізгі принциптері мен жалпы тәртібін, ішкі бақылау және сыртқы аудит жөніндегі талаптарды, сондай-ақ ұйымдардың құқықтары мен міндеттерін белгілейді. Қазақстан Республикасының аумағында жұмыс істейтін барлық кәсіпорын бухгалтерлік есептеу мен қаржьтық есеп беруді осы заңға сәйкес жүргізуге міндетті.
Кез келген ұйымда бухгалтерлік есеп жұмысын жүргізу экономикалық мәселелердің неізгі және басты қажеттілігі болып табылады. Бухгалтерлік есеп арқьты өндірілген өнімді есепке алуға, сатып-өткізуге, айырбастауға және одан түскен қаржыны тиімді де ұқьшты етіп бөліп жұмсауға, яғни кәсіпорындағы шаруашылық үдерістердің барлығын басынан соңына дейін есептеуге болады. Осы айтылғандарға сәйкес ұйымдағы экономикалық және технологиялық үдерістердің, сондай-ақ шаруашьmық операцияларының барлығының да есепке алынуы экономикалық талапқа сай бухгалтерлік есептің негізі болып табылады. Жалпы бухгалтерлік есеп кәсіпорында мынадай қызмет атқарады:
болашақта (алдағы уақытта) пайдалану ушін ұйымда болып жатқан операцияларды тіркеп және оны өңдеп отырады;
ұйымның қаржылық-ақпараттық мәліметін өңдейді, сондай-ақ оны керек уақытына дейін сақтайды;
қаржылық-ақпарттык мәліметті пайдаланушьтарға уақтылы беріп отырады, ал бұл ақпараrrы пайдаланушьтар осы дepeкrep арқылы ұйымды басқару барысында түрлі шешім қабылдайды.
Көп жағдайда бухгалтер мен есепшінің арасыңдағы айырмашылықты білмегеннің самарынан бұл екеуін шaтастырып алатындар да жиі кездеседі. Бұлар іс-тәжірибеде өз қызметтері барысында бірін-бірі аустырып отыратындығы, әрйне, рас. Бірақ есепшінің негізгі міндеті шаруашылық операцияларын есепгеу, тіркеу және бухгалтерлік құжаттарды, ақпараттық мәліметтерді сақтау ғана бопса, ал бұл мәліметтерді өңдеп, оған экономикалық талдау жасап және оны пайдаланушылардың қопдануына ыңғайлы етіп беріпрудiң міндеті болып табылады.
Кәсіпорындардағы бухгалтер маманыннның, қай-қайсының болмасын негізгі кәсіби міндеті пайдаланушыларға дұрыс есептелген бухгалтерлік_ақпараттық мәліметтерді уақытылы, яғни дер кезінде беру (ұсыну) болып табылады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:

1. Қ.К. Кеулімтаев, Н.А. Құдайбергенов
Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері – Алматы: экономика 2006.
2. С.Т. Міржақыпова
Банктегі бухгалтерлік есеп. Алматы: экономика 2004.
3. В.Л. Назарова
Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп. Алматы: экономика 2005.
4. Б.С. Мырзалиев, Р.С. Әдікүров
Бухгалтерлік есеп жүргізу тәжірибелік әдістемесі - Алматы, 2006.
5. Б.Е. Укалиев, З.К. Әжібаева
Бухгалтерлік есеп теориясы – Алматы: Ұлағат, 1999.
6. С.Б. Баймұханова
Бухгалтерлік есеп- Алматы,2005.
7. Төлешова
Дамыған қаржылық есеп- Алматы: Экономика 2005.
8.Төлегенов Е.Т. Бухгалтерлік ақпарат жүйелері- Алматы 2005.
9. Қ.К. Кеулімтаев
Бухгалтерлік есеп принциптері- Алматы: Экономика 2006.
10. Бухгалтерлік есеп және аудит. Журнал Алматы 1998ж.
11. Б.С. Мырзалиев
Кәсіпкерлік қызмет. Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру- Алматы 2006ж.
12. Оразбекұлы
Инвестициялық системадағы бухгалтерлік есеп – Алматы: экономика 2006.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
тақырыбы: «Бухгалтерлік есеп және оның ... ... ... ... ... оның мәні және ... ... жүйесінде
алатын орны
І.І Бухгалтерлік есептің экономикалық жағдайындағы алатын орны ... ... ... ... және оған ... ... Бухгалтерлік есеп әдістемелік негіздері
ІІ.І Бухгалтерлік есептің әдістері
ІІ.ІІ Практикалық жұмыс
Кіріспе
Бухгалтерлік есеп ... ... және оның ... ... есеп ... ... ... ХІІ ғасырдан алады. Бұл ғылым
туралы алғашқьі түсінік шамамен 1340 жылдары Генуе қаласында ... ... ... ... ... ... және ... Француз манахы
лука Пачоли болып табылады. Ол бухгалтерлік есеп туралы 1493 жылы ... ... ... ... ... Ал «бухгалтер термині» ХV ғасырда
Австрия қаласында пайда ... ... есеп - ... ... ... бір ... ... мен тәсілдері ... ... және оны ... ... ғылым. Ол кәсіпорынның
жұмысьш толығымен бақылап, оны басқару үшін ... ... ... ... ... жоспарлап және сонымен қатар ол ұйымның
болашақта атқарылатын жүмысына экономикалық ... ... өте ... жүйе
больш табылады. Coңдықraн бухгалтерліквсеігті бугіндей ... ... ең ... және негізгісі деп айтуымызға болады. Бухгалтерлік есеп
ғылымының шығу тарихы ертеден басталған. Ол ... ... ... ... болып, бүгінгі күнге дейін әрбір кезеңдердің уақыт ... ... ... ... шаруашылық операцияларына
байланысты табьтған жазулардан бухгалтерлік есеп ... ... ... ... жүргізілді деген деректер бар. Ал біздің заманымыэға дейіші ІІ
ғасырда Грекияда салынған ... ... ... есептеліп, салынған
үйдің (ғимараттың) қабырғасына ... ... Рим ... мемлекеттік бухгалтерлерді бақылап, оның қорытындысын емтихан
қабылдаушы ... ... ... ... ... ... болған. Міне, осы
жоғарыда айтылғандарға ... ... ... ... тек ... жұмысының бір бөлігін атқарьш қана ... ... ... ... бар ... дәлелдеуімізге болады. СоІЩықтан да болар
KөpHeкri ғалым Б. Де ... ... есеп ... ... басқару
мүмкін емес және онсыз адамдар бірін-бірі түсінбес еді» - ... ... ... есеп және ... есеп ... заңы еліміздегі бухгалтерлік есепті жүргізу жүйесін анықтайды,
қаржылық есеп беру мен оның ... және ... ... ... мен ... ... ішкі бақылау және сыртқы аудит жөніндегі
талаптарды, сондай-ақ ұйымдардың құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын
бухгалтерлік есептеу мен қаржьтық есеп беруді осы заңға ... ... ... ... ... есеп ... ... экономикалық
мәселелердің неізгі және басты қажеттілігі болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... айырбастауға
және одан түскен қаржыны тиімді де ұқьшты етіп ... ... ... ... үдерістердің барлығын басынан соңына дейін
есептеуге болады. Осы айтылғандарға ... ... ... ... ... сондай-ақ шаруашьmық операцияларының барлығының
да есепке алынуы экономикалық талапқа сай бухгалтерлік есептің негізі болып
табылады. Жалпы бухгалтерлік есеп кәсіпорында ... ... ... ... ... ... ушін ... болып жатқан
операцияларды тіркеп және оны өңдеп отырады;
ұйымның қаржылық-ақпараттық мәліметін өңдейді, сондай-ақ оны ... ... ... ... ... ... ... отырады,
ал бұл ақпараrrы пайдаланушьтар осы дepeкrep арқылы ұйымды ... ... ... ... ... ... мен есепшінің арасыңдағы айырмашылықты
білмегеннің самарынан бұл екеуін ... ... да жиі ... ... өз ... барысында бірін-бірі аустырып
отыратындығы, әрйне, рас. ... ... ... ... ... ... тіркеу және бухгалтерлік құжаттарды, ақпараттық
мәліметтерді сақтау ғана бопса, ал бұл ... ... ... ... ... және оны ... қопдануына ыңғайлы
етіп беріпрудiң міндеті болып табылады.
Кәсіпорындардағы бухгалтер маманыннның, ... ... ... міндеті пайдаланушыларға дұрыс есептелген бухгалтерлік_ақпараттық
мәліметтерді уақытылы, яғни дер кезінде беру (ұсыну) болып табылады.
І. Бухгалтерлік есеп, оның мәні және ... ... ... ... есептің нарық экономикасы жағдайындағы ... ... ... ... жетіле түсуі, нарықтың қатынастардың
қалыптасуы, меншіктің әр түрлі нысандарын пайдалану, шетелдік ... ... ... жүру, халықаралық стандарттарға қарай
бағыт алу бухгалтерлік есептін атқаратын рлі мен мәнінің алдағы уақытта да
арта түсетінін ... ... ... ... ... байланысты үш түрінен: жедел,
бухгалтерлік және статистикалық есептерден тұрады.
Жедел (немесе жедел-техникалық) есеп шаруашылық ... ... ... ... жузеге асыру барысында бақылау ... ... - ... пеп басқарманы .деректерінің қамтамасыз
етудің жылдамдығы, жеделдігі. Жедел есептін ... ... ... ... ... қовғалысы туралы, шығарылған
өнімнгң көлемі, оның тиеп-жөнелтілуі және ... ... ... ... ... ... ... жеткіэушілер мен сатып алушылардың
сақтауы туралы және т.с.с. ақпараттар келіп ... ... ... қарағанда (техникасы жағынан) қарапайым түрі.
жедел есеп әр түрлі процестер мен ... әр ... ... -
натуралды, ақшалай және еңбектік өлшеуіштердің көмегімсн көрсетеді.
Оны ... цех, ... ... бөлімшелердің қызмсткерлері жүргізеді.
Оның деректері міндетті ... ... ... ... ауызша,
телефонмен, телеграфпен және т.б. беруге болады. Кез-келегсн жағдайларда
жедел есеп үшін ... ... ... ... ... ... шығу мен
жұмыс уақытын пайдалану ... ... ... есеп ... ... мүмкін жане оған деген сұраныс қажеттілігіне қарай туындайды.
Сонымен, жедел есеп шаруашылық опсрациялары мен процестер олар жасалып
жатқан ... ... және ... арналған.
Стистикалық есеп немесе статистика экономика, мәдениет, білім беру,
және т.б. салалардағы көпшілік сипаттағы құбылыстарды ... ... ... оның үрдістері. пульс күшінің
қозғалысы, тауарлар, бағалы қағаздар, хаты саны мен ... ... ... ... дамуына талдау және жорамал
жасау және ... ... ... ... және ... ... оның мәні және ... басқару жүйесінде алатын
орны. Халық шаруашылығы есебінің ... ... ... есеп
пен жедел есепті біріктіретін қорытынды есеп түрі.
Бухгалтерлік есеп шаруашылық ... ... ... ... ... ... заттық көрсеткіштерін, сондай -ақ ақшалай
түрде шаруашылық фактілерін ... ... ... ... ... байланыстыра реттеу жолымен зерттейді.
Шаруашылық қызметін жалпылама ... ... ... ... кәсіпорындардың барлық түрін, шығындарды, өнімдерді, ... ... ... ... және ... ... ... алуды түсінуге болады.
Уақыты жағынан үздіксіз материалдық құндылықтардың, ақша қаражаттарының,
есеп айырысуларды, несиелердің; және т.б. ... ... ... ... ... ... және құжаттарда жазуды талап етеді.
Әрбір шеруашылық фактісі құжатпсн немесе ... ... ... ... ... бар ... машиналық тасығыштармен ресімделеді,
яғни соған сәйкес орындалатын шаруашылық, операциясы үшін жауапкершілік
белгіленеді, демек құжат заңдық күшке ие ... ... ... ... ерекшеліктер, оны есептің жедел-
техникалық жане статистикалық ... ... ... ... үш ... ... яғни шаруашылық есенті бүтін жүйе ретінде
пайдалану ғана көсіпорындарға ... ... ... ... ... ... сұранысын қанағаттандыруға, жұмыстар
орындауға және ... ... ... ... ... мүмкіндік бермесе есептің әрбір түрі бірін-бірі толықтырып
отырады.
І.ІІ 6ухrалтерлік есептің пәні мен әдісі
Өндірістік ... мен ... ... ... ... ... болып табылады. Онда қосымша көмегімен бархық шаруашыхық
қызметінің үсттнен кадағаһ.ау және бақыхау ... ... ... ... кезде қатысушылардың салымдары есебінен ... Олар ... ... ... айналым ісіне тұтынуға
қызмет етеді.
Сонымен, қарастыру көздерін ... ... ... және
шаруашылық қызметі процесіндегі олардың айналымы бухгалтерлік есептіц пәні
бөлек болып ... ... ... бере ... ... есептің
объектілерін
Дәлдік объективтілік негізді болу ескерілген барлық деректер дұрыс,
дәл есептелген, тиісті құжаттармен негізделген болу ерекшелігін ... ... ... ғана ... ... кемшіліктерді де дүрыс
көрсетіп беруге тиіс.
Бухгалтерлік есеп стандарттарына барынша жақындатып ... ... ... ... ... ... еліміз халықаралық бухгалтерлік есеп
стандарттарына көшуге бетбұрыс ... 2003 ... ... ... ірі
кәсіпорындар өз есептерін халықаралық стандарттың талаптарына сай етіп
жүргізу керектігін қабылдады. ... - осы ... ал ... ... ... ... ... сәйкес болса керек, еліміздегі кәсібі
ұйымдардың қаржылық есеп берулері сонының ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге негізделіп
жасалып отыр.
ІІ.ІІ Бухгалтерлік есептің принциптері
Кез келген ғылымның, соның ішінде бухгалтерлік ... өз ... ... латын тілінен аударғандағы принцип соті мағынасы жағынан -
бастамасы, ... ... ... Қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... ушін
бухгалтерлік ақпараттық мәліметтердің қажеттілігін ... ... мен оқу ... оқи ... ... ... ... принципін кездестіруге болады. Авторлар өз еңбегі барысында ... ... ... бір ... қарай біріктіріп отырады. Қазақстан
Республикасының бухгалтерлік есеп стандарттарыңда бухгалтерлік есептің ... ... ... ... ... ... түсінілікті;
• мәнділік;
• маңыздылық;
• сенімділік;
• әділетті әрі тура көрсету;
• бейтараптық;
• сақтык:
• толықтылық;
... ... ... ... және ... деп ... принцип - бухгалтерлік есептегі ақпараттық мәліметтерінің негізгі,
сонымен қатар сапалы ... ... ... ... Бухгалтерлік есептің ... оны ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі. Ол үшін бұл мәліметтерді пайдаланушылар
бухгалтерлік есеп жайында белгілі бір дәрежеде ... ... ... де ... принципі ақпараттық мәліметтерді жәй қарапайым
адамдардың, кәсіпқой емес тұлғалардың пайдалануы үшін ... ... ... сай ... ... ... осы ... ушін оны қаРжылық
есептен алып тастауға болмайды. Ақпаратты ... ... ... ... үшін ... ала ... алулары қажет.
Маңыздылық принципі. Бухгалтерлік ақпараттық мәліметтердің, қаржылық
есептің сыртқы пайдаланушыларға олардың ... ... үшін ... болуымен
түсіндіріледі. Олар негізінен бухгалтерлік есеп мәліметтерін ... ... ... ... ... ... болжау үшін;
• бұрын жасалынған болжамдардың барысында алынған нәтиженің
дұрыстығын анықтау ... ... ... маңыздылық деңгейін өлшеу үшін
үш түрлі сапалық аспектілер қолданылады.
1) Уақтылы. бугалтерлік ақпараттық ... өз ... ... ... ... қажет. Бұл мәліметтің жеткізілу
уақытының кешіктірілуі оның маңыздылық деңгейін төмендетеді.
2) Болжамның құндылығы. ... ... ... ... жасалынған
болянаулардың нәтижесінде алынған бухгалтерлік ... ... ... ... ... алу керек. Олардьщ қүрамы халық ... ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне және
функцияларына байланысты.
Кәсіпорындағы есептің маңызды ... ... ... негізгі құралдар, материалдар, енбекақы бойынша есеп айырысу,
өнім өндіру, жабдықтау, өнім өндіру жөне сату проuсстершдеп ... ... мен есеп ... ... ... және ... жатады.
Шаруашылық процестері мен олардың нәтижелері. Шаруашылық құралдарыньщ
құжатпен ресімделген қозғалысы мен ... ... ... ... табылады.
Бұл орайда шаруашылық опреациялары кәсіпорынның ... ... ... ... оның пайда болу» көзіне (пассив) ғана немесе
бір мезгілде ... де ... ... де, ... де) ... ... операциялары жеткізушіуден тауарлы-материалдық
құндылықтарды ... ... ... ... ... жалақы есептеуден,
өнім өндipyгe жұмсалған шығындарды анықтаудан және ... ... ... ... ... ... деп
аталады. Кәсіпорынның шаруашылығы қызметіне тән 3 шаруашылық ... ... ... ... ... (өткізу).
Дайындаудың мәні еңбек заттарын қажет ететін кәсіорынның оларды басқа
кәсіпорындардан сатып алуынан бухгалтерлік есеп, оны мәні ... ... ... ... орны ... Бұл ... ақша
қаражаттары еңбек заттарына айырбасталады. ... ... ... мен ... сатып алуға байланысты шығындар ақшалай бағамен
ескеріледі.
Материалдық ... ... ... ... ... ... есеп айырысулар туындайды. Олар екі жақтың
сипатқа ие болады. Бір ... ... ... ... ... ал ... несие берушінің рөлін (кредитор) aтқарады.
Дебиторлық және кредиторлық берешектердін пайда болу себептері - бұл
құндылықтарды алу, қызмет көрсету және ... ... ... төлеу
мерзімдерімен сәйкес келмеуі.
Өндіріс процесінің мәні - жұмысшылар ... мен ... ... ... ... ... әсер етіп, оларды. дайын өнімге
айналдырады. Бұл жерде материалдьщ жөне есептік шығындар ескеріледі. ... ... ... ... көрсетілген шығындар оның өзіндік
ұсыныстарын береді. Олар натуралды және ... ... ... ... ... және caтy ... кәсіпорындар немесе фирмалар
оны сатып алушыларға жүктеді және сол үшін ақша ... ... ... дайын өнім өсіңкі сомадағы ақшахан нысанға айналады, ... ... ... (келісімді) бағалар әдетте осы өнімнің нақты өэіндік
құнынан жоғары болады. Сату процесі өнімді ... ... ... тиеу, түсіру және т.с.с.) байланысты. Сонымен шаруашылық
процестерінен де құралдар қозғалады және ... ... ақша ... ал материал дайын өнімге айналады, содан
кейін өнім қайтадан ақша қаражатына айналады.
Өндіріс процесін жалғастыру үшін ақша ... ? ... ... жаңа ... ... алу керек. Сөйтіп, құралдардың
ауыспалы айналымы, яғни ... бір ... ... ... ... бір ... басқа процеске ауысуы жүзеге асады.
Құралдары бір нысаннан басқа нысанға ... ... және ... ... ... ... ... асады.
Шаруашылық құралдары мен олардың көздері кәсіпорынның ... ... ... ... құрамы (функционалдық рөлі) бойынша;
- олардың пайда болу көздері бойынша жіктеледі .
Құрамы бойынша шаруашылық ... ... ... ... ... саласындағы құралдарға бөлінеді. Өндіріс саласындағы құралдар
өз кезегінде еңбек ... ... емес ... және ... ... ... - бұл еңбектің құрал - сайманы, соның көмегімен ... ... ... бір өнім өндіріп шығару үшін еңбек затына әсер
етеді.
Материалдық емес ... - бұл ... ... бар, бірақ заттай
болып табылмайтын ұзақ мерзімді (бір жылдан ... ... ... ... ... жер учаскелерін пайдалану, патенттер, лицензиялар,
ноухау, тауар таңбалары және т.с.с. жатады.
Материалдық емес активтер негізгі тауарлар сияқты ... ... ... ... ... ішінде тозуды есептеу жолымен өндіріс
шығындарына көшірмелерін.
Еңбек заттары - адам еңбек ... ... ... ... ... ... Олар бір рет қана қатысады, толығымен түгыныхады және
өздерінің құнын өнім құнына көшіреді.
Өндірістік бір ... оған ... пен ... жартылай
фабрикаттар, отындар, қайталанатын ресурстар және т.б. жатады.
Айналым саласындағы құралдар дайын ... ақша ... және ... дағы ... ... ... ... аяқталған, сынақтан
өткен, стандарттарға сәйксс келетін дайын өнім қоймаға өткізіледі.
Ақша қаражаты - бұл кәсіпорынның ... ... ақша ... сомасы, банктердегі есеп айырысу шотындағы, валюталық шоттағы және
өзге ... ақша ... ... қағаздар (акциялар, облигациялар,
жинақ ақша сертификаттары, ... және ... өзге де ... ... ... ... баланстар бойьшша тауарлар,
жұмыстар кызметтер үшін, ... ... ... ... есеп беретін адамдардағы сомалар.
Оқшауландырылғап қаражат - бюджетке салық ... ... ... ... мен кәсіпорындарының арнайы қорларын құруға жұмсалған сомалар.
Алу көздөрі мен максаттық бағыттар шаруашылық; құралдары меншікті және
тартылған ... ... ... қаражат көздері болып табылатындар:
- жарғылық қор - кәсіпорынды кұрған кезде оны қызметін қамтамасыз ету
үшін ... ... ... ... ... (меншік
иелері) мүлік түрінде (негізгі қүрахдардып, материахдық емес активтердің
құны,) ... ... ... түрдегі жиынтығы:
- пайда - өнімдерді, ... ... ... , ... күраһ дар ды және Т.б. ... ... ... ... асу сомасы;
Кері байланыс. Өткен уакытта жасалынған болжамдар ... ... ... ... ... оң әсер етуі ... ... ақпараттық мәліметтерде қате болмаса, ... оған ... ... онда бұл сенімді ақпарат болып табылады.
Салыстырмалық ... ... бір ... ... ... (қаржылық есебі) өткен уақыттардағы мәліметгермен салыстырылып
көрсетілген ... ғана оның ... мен ... арта ... ... Бухгалтерлік есептің ақпараттық мәліметтерінде
жазылатын цифрлар кәсіпорынның ... ... ... және пайдаланушылар осы мәлімет арқылы түрлі шешім қабылдайды.
Сондықтан да әрбір әріптің және цифрдың дұрыс жазылуы үшін сақ болу ... ... ... кез ... ... ... есептеліп отырылуы қажет.
Үздіксіз принципі. Ұйымның ... ... ... ... ... ... Ұйымның бухгалтерлік есеп ... ... ... қажет. Сондай-ақ
пайдаланушылардың кәсіпорын жұмысына ... баға ... ... принципі
Ақпарат сенімді болуы үшін алдын ала бір шешімді қабылдауға ... ... Егер ... ... ... дайындалуымен немесе ұсынылуымен
белгілі бір шешім қабылдауға немесе ойды қорытындылауға жету мақсатымен
қалыптастыруға әсер ... ... онда ... ақпараттар бейтарап болмайды.
Алдын ала дайындалған ақпараттық мәліметтер ... ... бір ... келтірілмеген ойды пайдалану бейтараптыққа
сәйкес келеді.
Әділетті әрі тура ... ... ... ... ... осы мәліметтерді пайдаланушыларды
қаржы жағдайы және ақша қаражапарынын қозғалысы туралы нақты әрі ... ... етуі ... ... ... қаржлыық қорытынды есебіндегі акпараттық
мәліметгер сенімді болу ушін толық ... ... ... және ... ... олар мәнді болуы қажет. Мәлімепің толық ... оны ... ... ... ... да ол сенімсіз және маңызсыз болады.
Дәйектілік принципі. ... ... ... барысында таңдап алған
есеп жүргізу саясатын есепті кезеңнің басынан соңына дейін ... ... ... ... ... ... мен ұйымдарда болып
отыратын ... ... ... ... әр ... ... ... бухгалтерлік есептің көмегімен бақылап, тексеріп
олардьщ дұрыс орындалғандығын немесе орындалмай жатқанын қарап, одан нәтиже
шығарып отыруға болады. Осы ... ... ... бухгалтерлік
есепте әр түрлі тәсілдер қолданылады. Сол барлық қолданылатын тәсілдердің
жиыны және олардың ғылыми ... ... бір ... келтірілуі
бухгалтерлік есептің әдістері болып саналынады.
Бухгалтерлік есептің әдістері келесідей түрлерден тұрады:
• құжаттау;
• түгендеу;
• шоттар;
• екі жақты жазу;
... ... ... ... есеп беру.
Құжаттау барлық ұйымдарда өздерінің күнделікті жұмысы барысында әр
түрлі шаруашылық операциялары орындалады. Ал бұл ... ... алу ушін ... ... ... ... қажет. Құжат орындалған
операцияның жазбаша түріндегі анықтамасы болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... бірлігі, орындаушы
немесе тапсырушымен қабылдап ... ... ... және тағы ... толтырылады. Құжаттар заңды түрде белгіленген дәлелді ақпараттық
мәлімет болып есептеледі. Құжатта ... ... ... ... ... ... деп те ... Ұйымның шаруашылық операцияларының орындалуы барысында
барлық ... сол ... ... жазуға мүмкіндік бола бермейді.
Тіпті құжаттар ... ... де ... ... ... ... ... кезінде олар табиғи кеміп азайып отырады. ... ... ... шығарылған дайын өнімдерді, баска
ұйымдардан алынған заттарды, ... ... да ... бар ... ... ... тұрмаса олардың жоғалуына немесе үрлануына
жол берілуі мүмкін. Сондықтан тугендеу әдісі арқылы кәсіпорын өзінің ... бар ... ... мен ақшаларын және тағы да басқа
мүліктерін есептегімен (құжаттағымен) салыстырып отырады.
Шоттар. Бухгалтерлік есеп шоттары дегеніміз - ... ... ... ... ... ... бір ұқсастықтарына және маңызы мен
көрсеткіштеріне сәйкес жинақтап топтау құралдары ... ... ... ... ... ... сондай-ақ активтермен олардың
қорлану көздерінгн түрлеріне қарай ашылады. Шоттар кәсіпорында күнделікті
болып отыратын операцияларды үздіксіз ... ... ... ... ... ... жазу үшін пайдаланылады. Жалпы айтқанда ұйымның
активтері мен міндеттемелеріндегі және меншікті ... ... ... ... бір ... келтіріп топтап, ақшалай түрде ... ... ... ... ... ... деп ... жақты жазу әдісі
Шаруашылық үдерістері барысында орындалатын әрбір операция негізінде
кәсіпорынның қаржылары мен олардың пайда болу көздерінде екі ... және ... ... отырады. Олар екі жақты жазуды керек етеді, яғни ... ... ... ... кредитінде бірдей сомада көрсетілуі қажет.
Ұйымдардағы мұндай күнделікті болып отыратын операцияларды, ... ... ... және ... ... кредитіне жазып есептеп ... ... әдіс ... ... екі ... жазу ... деп ... әдісі. Қандай ұйым болмасын белгілі бір кызметпен
айналысатындығы белгілі (өнім өндіру, қызмет көрсету, сатып ... ... ... Осы ... ... ... ... жұмысшы
күшін, еңбек құралын және материалдық ... ... ... ... ... шығындардың жиынтығын анықтауына тура
келеді. Бұл ... ... ... ... ... ... құнын құрайды. Сондай-ақ ол ұйымды басқару үшін қажетті ақпараттық
мәлімет болып ... ... ... оны, яғни ... өнімнің,
көрсетілген қызметтің нақты өзіндік құнын анықтау әдісін калькуляциялау деп
атайды.
Бағалау әдісі. Бухгалтерлік ... ... ... ... ... Кәсіпорындағы мүліктердің (активтердің) және
міндеттемелердің құнын ... ... ... ... ... ... бағалау әдісі деп атайды.
Құжаттарды ресімдеуге қойылатын талаптар. Құжаттың ресімделуі мен
мазмұнына қандай ... ... ... ... ... сипаттама беретін барлық көрсеткіштерді көрсетуге тиіс.
Бухгалтерлік құжаттама мынадай негізгі талаптарға ... ... ... алу, яғни ... ... ... және ақшалай көрсеткіштері боиынша
нақты жүргізілген шаруашылық операцияларына сәйкес ... ... ... есеп ... ... ғана ... ондай пайдаланушыларға
(салық инспекциясының, банктердің қызметкерлеріне, ... ... және ... ... керек. Мерзімінде
ресімделген және есеп процесін автоматтандыру жағдайында бағытталған ... Есеп ... ... ... бухгалтерлік ақпарат сапалы және
тиімді болуға, яғни eңбек пен уақыттың аз ... ... ... - ... есеп әдісінің маңызды элементі. Түгендеу
бухгалтерлік есеп әдісінің ... ... ... ... Әрбір
кәсіпорын бухгалтерлік есеп пен есеп ... ... ... ету үшін мүлік пен қаржы міндеттемелерше түгендеу жүргізеді.
Түгендеу - бүл мүліктердің заттай ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп деректерімен сәйккестігін тексерудің әдісі.
Қазақстан Республикасындағы бухгалтерлік есеп пен есеп беру ... және ... ... ды, ... ... ... мен есе аиырысуларды түгендеу жөніндегі негізгі ережелерге
сәйкес жүргізіледі.
Бухгалтерлік есептің нысандары
Есептік тіркелімдер
Бухгалгерияға келіп ... ... ... арифметикалық
есегтгеулер дін дұрыстығы бөлігінде. Онда ... ... ... ... мен ... ... Одан ... есептін жинөқтамалы және ... ... ... тіркеу жүзеге асырылады. Мүліктердің ... ... ... ... кедеріглері туралы мәліметтер, сондай-ақ бастапқы немесе
жинақтаушы құжаттардан алынған ... ... ... ... ... жазыхады,
Есептік тіркелімдер - бұл мүліктер мен олардың пайда болу ... ... ... ... сәйкес құрылған, белгілі бір
нысандағы кесте. Есептік ... ... ... ... ... ... ... етеді. Есептік тіркелімдер құруына
қарай ... және ... ... ... ... ... ... туралы ақпараттар олардың жасалу кезектілігіне
қарай жазылады. Жүйелік есеп тіркелімдерінде ... ... ... ... топтастырылады.
Бухгалтерлік баланс
Кәсіпорынның активтерімен (шаруашылық қорларымен) олардың қорлану
көздерінің белгілі бір ... бір ... ... ... өлшем
түрінде теңестіріліп екі жақты кестеде бейнеленуін бухгалтерлік баланс деп
атаймыз. Оның сол жағында ... ... ал оң ... ... яғни ... мен меншікті капиталы бейнеленеді.
Қорытынды есеп. Ұйымның қандайда бір өткен уақыт аралығындағы, есепті
кезеңдегі операцияларының, шаруашылық ... ... ... есеп беретін күнге бір жүйеге келтірілуі қорытынды есеп деп ... ... ... ... ... ... ... өзгерісі туралы есебі, қаржы нәтижесі туралы есебі, ақшаларының
қозғалысы ... ... ... хаты (жазбасы) және басқа да
бухгалтерлік есеп стандарттарында көрсетілген ... ... ... ... ... екі ... жазу ... берілген болатын. Жалпы екі жақты жазуды кей кездері ... ... ... ... ал кей ... ... деп те
атайды. Жалпы алғанда кәсіпорынның бухгалтерлік есебінде күнделікті болып
отыратын операцияларға сәйкес ... ... бір ... ... ... ... кредитіне жазу - екі жақты жазу болып табылады.
Ол тәсіл екі жақты жазу жүйесі бухгалтерлік ... ... ... ... ... шаруашылық операцияларына бақылау жүргізу.
Кәсіпорындарда орындалған әрбір шаруашылық ... ... ... бухгалтерлік есептің ерекше тәсілі қолданылады. Ол тәсіл екі жақты
жазу әдісі ... ... деп ... Екі ... ... ... ... өзара байланыстылығынан туындайды. Бухгалтерлік
есеп объектілерінін арасында өзара белгілі бір байланыс болады. Бұған дәлел
ретінде ұйымның ... ... мен оның ... көздерінің және
шаруашылық процестерінің осы кәсіпорындағы орындалатын әрбір шаруашылық
операциясын екі ... ... ... алып ... және ... ... түрде баланстың екі бабында да бірдей сомада
көрсетілуін келтіруге ... Екі ... жазу ... ... бухгалтерлік есеп объектілеріндегі болатын өзара өзгерістерді
көрсетеді.
Осы айткандарымыз түсініктірек болу үшін ... ... ... ... ... нақты мысалда құрастырайық. Ол үшін шартты баланс
негізінде бухгалтерлік есепшотын ашамыз.
«ККК» ... І ... 2006 ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
|1 |2 |3 |4 ... емес |150000 ... қор |80000 ... | | | ... ... |30000 ... пайда |20000 ... |90000 ... ... |60000 ... | | | |
| |70000 ... есеп |40000 ... бұйымдар | ... | |
| |20000 ... |50000 ... | ... | |
| | ... айырысу | |
| |110000 ... ... |85000 ... | ... ... | ... |335000 ... |335000 ... ... ... айында орындалған шаруашылық операциялар
1.Жабдықтаушы-мердігерлерден 25000 (жиырма бес мың) ... ... ... (әзірге ақшасы төленген жоқ).
2. Есеп айырысу шотынан 50000 (елу мың) теңге банк несиесі өтешнді.
3. 30000 ... мың) ... ... ... босатылды.
4. Жабдықтаушы-мердігерлерге қарыз 65000 (алпыс бес мын) теңге ... ... ... ... «екі ... ... ... есепке апу алдында
мынандай жағдаііларды ескеру керек:
аталған шаруашылық операцияларының қандай объектілерге қатыстылығын;
шаруашылық операцияның объекгіге қандай әсер ... ... ... бухгалтерлік есептің қай ... ... ... бөлігіне жазу керек екендігін (дебитіне
немесе кредитіне ).
Бірінші операция нәтижесінде кәсіпорынның материалдары және ... ... ... ... ... Келіп түскен
материалдарды есепке алу ушін «материалдар» деп аталатын активті шоты, ал
жабдықтаушы мердігерлерге ... ... ... алу ушін ... және
мердігерлермен есеп айырысу» деп аталатын пассивті шоты қолданылады.
Алдыңғы тарауларда бухгалтерлік есептің екі ... жазу ... ... ... ... екі жақты жазуды кей кездері ... ... ... ... ал кей ... проводка деп те
атайды. Жалпы алғанда кәсіпорынның бухгалтерлік есебінде күнделікті болып
отыратын операцияларға ... ... ... бір ... ... және
екінші шоттың кредитіне жазу - екі ... жазу ... ... есеп объектілерінің арасында өзара белгілі бір байланыс
болады. Бұған дәлел ретінде ұйымның ... ... мен оның ... және ... ... осы ... орындалатын
әрбір шаруашылық операциясын екі ... ... ... ... және ... ... ... түрде баланстың екі
бабында да бірдей сомада ... ... ... Екі жақты жазу
шаруашылық операцияларының нәтижесінде бухгалтерлік есеп объектілеріндегі
болатын өзара өзгерістерді көрсетеді. ... ... ... екі ... жазу әдісіне анықтама берілген болатын. Жалпы екі жақты
жазуды кей кездері шоттар ... ... ... жазу, ал
кей кездері проводка деп те ... ... ... ... ... күнделікті болып отыратын операцияларға сәйкес объектінің сомасын
бір шоттын. дебитіне және ... ... ... жазу - екі ... жазу
болып табылады.
1. Жабдықтаушы-мердігерлерден 25000 (жиырма бес мың) теңгеге
материалдар ... ... ... ... ... ... Есеп айырысу шотынан 50000 (елу мың) теңге банк несиесі өтелінеді.
3. 30000 (отыз мың) теңгенің материал.цары өндіріске босаТЫлды.
4. Жабдықтаушы-мердігерлерге қарыз 65000 ... бес мың) ... ... ... ... ... «екі ... жазу» әдісі.мен есепке алу апдьтда
жағдайларды ескеру керек:
... ... ... қандай объектілергә
қатыстылығын;
• шаруашылық операциялардың объектіге қандай әсер ... ... ... ... ... ... қай шоттарында
есептелетінін;
• операцияларды шоттардың қандай бөлігіне жазу керек екендігін
(дебитіне немесе кредитіне ... ... ... кәсіпорынның материалдары және соған
сәйкес жабдықтаушы-мердігерлерге берешек қарызы көбейеді. Келіп түскен
материалдарды ... алу ушін ... деп ... ... ... ... ... берешек соманы есепке алу ушін «Жабдықтаушы және
мердігерлеомен есеп ... деп ... ... шоты ... ... ... ... шоттың дебитіне, ал пассивті шотта
қорлану көздерінің ... ... ... ... ... ... бұл
операция бойынша мынадай екі жақты жазу жазылады:
Д-т: «Материалдар» шоты
К-т: ... ... шоты 25000 ... ... ... ... ... акшасы және соған сәйкес
банк мекемесі алдындағы қарызы азайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... активтері және соған
сәйкес пассивтері көбейген болса, екінші ... ... ... ... ... ... Бұл ... бойынша ұйымның бухгалтериясында
мынадай екі жақты жазу жазылады:
Д-т: «Банк ... шоты 50000 ... ... шоты 50000 ... ... нәтижесінде кәсіпорьrnныңқорлану көздерінде
ешқандай өзгеріс болмаған, яғни бұл операция кәсіпорынның пассив бөлімінің
баптарына ... ... ... Ал ... ... ... босатылуьrnа сәйкес аяқталмаған өндіріс деп аталатын бөлім
сомасы артьш және ... ... ... деп аталатын бөлім сомасы
қемиді. Бұл жатайда екі жақты жазу мына ... ... ... өндіріс» шотты 30000 теңге
К-г: «Материалдар» шоты 30000 ... ... ... ... ... ... бір ... ал екінші бөлім сол сомаға азайып отыр. Жағарыда үшінші операцияда
өзгеріс тек қана активті бөлімде ... бұл ... ... ... ... ... ... әсерін тигізбей, өз әсерін тек қана
пассивті бөлім баптарына тигізіп ... ... ... бұл ... ... екі ... жазу ... т: «Жабдықтаушы-мердігерлермен есеп айырысу» шоты
К-т: «Банк несиесі»
25000 теңге
65000 теңге 65000 теңге
Келтірілген мысалдан көріп отырғанымыздай, әрбір операция бір ... ... ... бір ... ... және екінші шоттың кредитіне жазылып
отыр. олай болса, екі жақты жазу ... ... ... ... ... және ... ... бірдей сомада өзгеруін
бейнелейді.
Шаруашылық. операцияларды бейнелеуде шоттардың арасында пайда болған
экономикалық өзара ... - шот ... деп ... ... өзі корреспонденциясының шот болып аталады. ... ... пен ... ... ... жазу ... ... аталады.
Бухгалтерлік жазу (өткізбе) жай және күрделі деп аталатын екі түрге
бөлінеді.
Жай өткізбе деп шаруашылық операциялары ... бір ... ... шоттың кредитіне жазылуын айтамыз.
Күрделі өткізбе деп ... бір ... ... ең аз
дегенде екі шот дебиттелініп, бір шоттың ... ... ... ... ... екі ... кредиттелінуіН айтамыз.
Ағымдағы есеп мәліметтерін қорытындылау
Шоттардағы айналым және шаруашылық құралдардың қалдығы мен олардың
көздері туралы алынған ... ... есеп ... құрастыруға
үйымның шаруашылық қызметіне бақылау жасап отыру үшін ... ... ... ... ... үшін ... олар анық, түсінікті және дұрыс болуы тиіс. Есеп беретін ... ... есеп ... ... да әр ... ... емес
соманың көрсетілуінен, соманың тек бір ғана шоттакөрсетілгендіртен, ... екі рет ... және ... басқа себептерде қателер жіберілуі
мүмкін. Бухгалтерлік есептің дұрыстығын тексеріп алу үшін, сонымен ... ... ... ушін ... ... ... қажет. Есептік ақпараттың әдетте ай соңында жүргізілетін қорытындылау
әдістерінің бірі
- шот ... ... ... ... ... ... оның мәні мен ... Баланс сөзі
латын тілінен аударғанда теңдікті, тендестікті немесе қандай да ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Ақпараттарды балансты жинақтау ... ... ... басқару шешімдерін негіздеу мен қабылдау үшін, кәсіпорындардың,
ұйымдардың нарық экономнкaсында бағыт алуы үшін ... ... ... ... бар ... ... ... туралы,
құрамы мен орналасуындағы өзгерістер, сондайақ олардың пайда болу ... ... ... Бұл ... белгілі бір күнге жалпы ақшалай
көрсеткіштермен берілген.
Сонымен, бухгалтерлік баланс кәсіпорынның ... ... ... бір ... екі ... орналасуы мен пайдаланылуы бойынша және
олардың пайда болу көздері ... ... ... әдісі болып
табылады.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 3.03.94 ж. № ... ... ... мен ... меншік нысаны мен қызметі і
түрлеріне қарамастан тоқсан сайын есепті кезең ... ... 30 ... ... ... ... түрі ... бухгалтерлік баланс кесте болып көрінеді де, оның
сол жақ бөлігінде мүліктер қүрамы мен орналасуы бойынша, яғни баланс активі
көрсетіледі. Оң жақ ... осы ... ... ... ... ... ... табады.
Актив пен пассив жнынтықтарыныц арасында теңдгк болуы тиіс. мұның ... ... мен ... ... сол бір ғана жиынтығын екі түрлі
тогггар да көрсетілетіндігімен түсіндіріледі.
Баланстық бап бухгалтерлік баланстың ... ... ... табылады.
Ол мүліктердің міндеттемелерінің түріне (атауына), мүліктердің калыптасу
көздеріне сәйкес келеді.
Кәсіпорын мүлкінің ... ... оның ... болу ... ... ... активі мен пассивінің көрсеткіші (жолы)
бухгалтерлік баланысты бабы деп аталады. Бухгалтерлік балансты жасаған
кезде бұл ... ... ... ... ... ... Бірігу охардын
экономикалық мағынасына орай жүзеге асырылады. Баптарының ерекшеліктері:
- активтік баптар ... ... ... ... ... ... ал ... к баптар олардың пайда болу көздері
бойынша көрсетуге қывмст ете ... ... ... ... ... тауар-материалдық құндылықтары,
ақша ресурстарын, берешектерді, ал ... ... ... ашпалды,
кәсіпорынның қарыздарын көрсетеді.
Баланс-брутто және баланс-нетто деген бар. Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... ... өзі баланс неттоға сай келеді.
Баланс-брутто түрлі ғылыми ... ушін ... ... - ... ... екі ... пассивінде үш бөлім
бар.
АКТИВ:
І. Ұзақ мерзімді активтер.
ІІ. ағымдағы активтер.
менншікті көпитал мен міндеттемелер:
І. ... ... ... ... Ұзақ ... ... Ағымдағыдағы міндеттемелер.
Балансты активі мен пассиві бойынша жиынтықтар баланс валютасы деп
аталады. Баланс ективі Мен пассивініІ.! ... ... ... ... тиісті
баптар болады.
Баланс-неттода бірқатар баптар ашық ... ... ... емес ... ... ... баптары
бойынша бастапқы құн, тозу және қалдық құн көрсетіледі.
Баланс-неттоның актив валютасына материалдық емес ... ... ... ... ғана ... ... және оның ... мазмұны. Жоғарыда аталып
өткендей, экономикалық мағынасы бойынша біртектес ... ... ... ... ... Бөлімдердің мазмұны шаруашылық қорлары мен
олардың көздерінің жіктемесіне сәйкес келеді.
Төменде ... ... ... ... сәйкес құрылған
«KEGOS» ашық акцинерлік қоғамының балансы келтірілген.
«KEGOS» ААҚ 2003 жылғы бухгалтерлік балансы
|Активтер ... ... ... ... |
| ... ... |
|1 |2 |3 ... Ұзақ ... ... | | ... емес ... бастапқы құны|168175 |171249 ... (105 | | ... (103) | | ... ... ж.б. ... | | ... емес ... ... | | ... | | ... емес ... ... құны |-87433 |-95747 |
| |80743 |75502 ... құралдардың бастапқы құны: | | ... ( 121) | | ... мен ... ( 122) ... ... |
|машиналар мен жабдықтар ( 123) |488654 |488654 ... ... ( 124) |4359151 |4492023 ... ... ... ( 125) ... |77760799 |
|аяқталмаган ... ... (126) |1382740 |1410899 ... ... (131-134) |340412 |350367 ... ... ... ... |2555709 ... ... ( 121) ... ... ... мен қондырғылар ( 122) ... ... ... мен ... ( 123) |488654 |488654 ... ... ( 124) |3839122 |3893996 ... негізгі құралдардың ( 125) |59450530 ... ... ... ... (126) |983353 |939200 |
| |228370 |224863 ... | | ... ... ... ... |400927 |358603 ... | | ... ұйымдарға салынған инвестициялар | | ... | | ... ... (143-144) | | ... ... ... ... | | ... ... |400927 |358608 ... арналған шоттар (301,303) | | ... ... (302) | | ... ж.б. ... ... | | ... | | ... дебиторлық берешектер (322-323, 334)| | ... ... ... ( 341-343) | | |
| | | ... ... ... | | |
| | | ... ... ... ... ... ... –материалды қорлар: | | ... ( 341-343) | | ... ... ( 211-213) |2120538 |2147947 ... ( 221-223) |2058541 |2094307 ... ... ... ( 341-343) | | ... ... |61997 |53640 ... ... ( 351-353) |8825 |4162 ... ... ... ( 301-303) |2485736 |2785614 ... ... ( 302) |1101166 |2059358 ... ... серіктеспен еншілес |1241083 |1395468 ... ұйым ... ішкі топ | | ... ... берешек ( 321) | | ... ж.б. ... ... | | ... | | ... ... берешектер ( 322-323,334)| |12536 ... ... (411- 424, 431, 441, 451,| | ... |134663 |314090 ... бөлім жиыны | | |
| |3048295 |4686093 ... ... | | |
| |7654569 ... |
|ІІІ. Капитал және резерв | | |
| ... ... ... ... ( 501-503) | | ... капитал ( 511) | | ... ... ... ... ... | | ... ... ... ... ... сомасы (қосымша төленген |-24633034 |-24506094 |
|капитал) ( 351) | | ... ... ( 551-552) | | ... ... ... ... ( | | ... | | ... ... |135456 |135456 ... ... ( 561) ... ... |
| | | ... бөлім жиыны | | |
| | |1804479 ... Ұзақ ... ... | | ... ( 601) ... |72938027 ... ... | | ... ... ( 601-603) |2994911 |6153464 ... зайымдар ( 601-603) |2994911 |6153464 ... ... ... еншілес | | ... | | ... ... займы (603) | | ... ... ... ( 632) | | |
| | | ... ... ... | | |
| | |706965 |
|V ... ... ... | | ... ... зайымдар мен овердрафтар |2994911 |680429 |
|( 601-603) | | ... ... | | ... ... шоттар мен вексельдер |50410 |74 |
|( 671) | | ... ... ( 661-662) |1312933 |1271994 ... бойынша берешке ( 631-639) |1035265 |994785 ... ... ... ( 632, 642, 651, | | ... 687) |277668 |277208 ... ... ... ... |43056 |32661 |
|( 683, 686) | | ... ... ... ( 611) |274058 |335278 ... ( 682-687) | | |
| |65975 |64204 |
| | |73021 |
|V ... ... |208083 |178053 |
| | | ... ... мен ... | | |
| |1680457 |1640006 |
| | | |
| ... ... ... ... ұзақ мерзімді активтер көрсетіледі: Материалдық емес активтер -
бұл бап бойынша үэақ ... ... бойы (бір ... ... шаруашылық
қызметте қолданылатын және табыс келтіретін материалдық емес ... ... ... ... Бұл ... түсіндірме жазуларда
амортизация есептеудің әдісі, есептеу мерзімі, сондай-ақ ... ... ... танбахарының және басқалардың есептен шығарылуы
көрсетіледі.
Негізгі құралдар - бұл материалдық салада, сондай-ақ өндірстен ... ... ... бір ... ... ... ... мынадай баптар ашылуға тиіс:
а) жер;
ә) үйлер мен ғимараттар;
б) машиналар мен жабдықтар:
в) жіктемесіне сәйкес негізгі құралдардың ... да ... ... ... ... ... құрылыс.
Бұған қоса түсіндірме жазуларда үзақ мерзімді жалға алынған негізгі
кұралдар мен ... ... ... ... ... ... құралдар бөлек
көрсетіледі.
Баланс-неттоның актив валютасына материалдық емес активтердің, негізгі
құралдарды ғана ... - ... ... ... ... акциялар, облигациялар), жарғылық қорына және басқа
кәсіпорынға салған үзақ мерзімді (бір жылдан астам мерзімге)
инвестициялары, өзге кәсіпорындарға ... ... ... ... ... ашылады:
а) еншілес серіктестіктерге берілген инвестициялар;
ә) тәуелді ваңды ұйымдарға берілетін инвестициялар;
б) ағымдағы ... ... өзге де ... бұл ... ... ерекшеленеді.
Ағымдағы активтер. Өндеу және сату мерзімдеріне қарамастан тауарлы-
материалдық қорлар (шикізат ... ... және ... ... ... ... ... фабрикаттар, қосалқы бөлшектер) .
Алдағы кезең шығындары - есепті күннен бастап бір жыл ішінде есептен
шығарылуы мүмкін.
Ақша ... ... шек ... ақша ... бір жыл ... алынып тасталса, олар ағымдағы активтерге
қосылады.
Қысқа ... ... ... - ... бір ... ... ... - есепті күннен бастап бір жыл ішінде ... ... ... ашылуы тиіс:
а) аванстық төлемдер;
ә) алуға арналған шоттар мен вексельдер.
Қорытынды
Бухгалтерлік есеп – ... аса ... ... ... ... дамыған елдерде оны бизнестің, кәсіпкерліктің тілі деп
атайды.
Бухгалтерлік есеп өндірістік кәсіпорындарда және ... ... ... ... қолданылады. Ол қазіргі нарықтық қатынастағы ... ... бірі ... ... есеп ... ... ... маңызды рөл атқарады.
Кәсіпорындағы есептің маңызды объектілеріне: материалдық емес активтер,
негізгі құралдар, материалдар, ... ... есеп ... өнім ... және сату ... ... ақша ... мен есеп
айырсулар, қаржы нәтижесі және т.с.с. жатады.
Бухгалтерлік есеп жүргізу белгілі бір ... ... ... ... ... ... есептің өз ... бар. ... ... ... ... ... ... мына төмендегідей принциптері бар:
• есептеу;
• үздіксіз (ұдайы);
• түсінілікті;
• мәнділік;
... ... ... әрі тура ... ... ... толықтылық;
• салыстырмалық;
• дәйектілік
Ал, бухгалтерлік есептің мынадай әдістерін қарастырылады: құжаттау,
түгендеу, шоттар, екі ... ... ... ... ... есеп ... айтқанда, бухгалтерлік есеп – шаруашылық қорлар мен шаруашылық
қорлану көздерінің негіздерін бухгалтерлік есеп ... ... ... Сол ... ... есепте әр түрлі салада қолданылатын
тәсілдердің ... және ... ... тұрғыдан бір жүйеге келтірілуі
бухгалтерлік есептің әдістері ... ... ... көздерімен байланыстағы шаруашылық ... ... ... ... олардың айналымы бухгалтерлік есеп болы
табылады.
Бухгалтерлік есептің ерекшеліктері оның ... ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі:
1. Қ.К. Кеулімтаев, Н.А. Құдайбергенов
Бухгалтерлік есеп ... және ...... ... ... С.Т. ... ... есеп. Алматы: экономика 2004.
3. В.Л. Назарова
Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп. Алматы: экономика
2005.
4. Б.С. ... Р.С. ... есеп ... ... әдістемесі - Алматы, 2006.
5. Б.Е. Укалиев, З.К. Әжібаева
Бухгалтерлік есеп теориясы – Алматы: Ұлағат, 1999.
6. С.Б. ... ... ... ... ... есеп- Алматы: Экономика 2005.
8.Төлегенов Е.Т. Бухгалтерлік ақпарат жүйелері- Алматы 2005.
9. Қ.К. ... есеп ... ... ... ... ... есеп және аудит. Журнал Алматы 1998ж.
11. Б.С. Мырзалиев
Кәсіпкерлік қызмет. Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру- Алматы 2006ж.
12. Оразбекұлы
Инвестициялық системадағы бухгалтерлік есеп – ... ... 2006.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бухгалтерлік есептің әдістемелік негізі17 бет
Оқу әдістемелік кешені «Құрылыстағы бухгалтерлік есеп» пәнінен197 бет
Бухгалтерлік баланс және есеп беру22 бет
Бухгалтерлік есеп стандартына түсініктеме4 бет
Бухгалтерлік есепке алу және қаржылық есеп беру туралы15 бет
Бухгалтерлік есептің ақпараттық жүйесінің жалпы сипаттамасы.7 бет
Қызметкерлермен есеп айырысу есебінің аудиті6 бет
Ұйымның шоғырландырылған қаржылық есебі және оны талдау54 бет
Ұйымның қаржылық есептілігі және оны талдау90 бет
Ұлттық есепшот жүйесінің мазмұны7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь