Экономикалық өсу процесіндегі мемлекеттің қаржы саясатының жағдайы

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.4

І тарау. Мемлекеттің қаржы саясатының жалпы сипаттамасы.
1.1 Әлеуметтік.экономикалық процестердегі қаржы саясатының мәні мен маңызы ... ... ... ... ... ... ... 5.11

1.2. Қаржы саясатының мазмұны мен міндеттері қаржы саясатының мақсаттары және қағидаттары ... ... ... ...11.19

1.3. Қаржы саясатының негізгі формалары ... ... ... 19.22

ІІ тарау Экономикалық өсу процесіндегі мемлекеттің қаржы саясатының жағдайы.
2.1.Мемлекеттің қаржы саясатының әлеуметтік жағдайға әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23.29

2.2. Экономикалық өсу процесіндегі фискалды салықтық қатынастардың аспектілері ... ... ... ... ... ... ... .29.32

2.3. Мемлекеттің оңтайлы фискалдық жүйесі ұлттық экономиканы дамытудың негізгі ретінде ... ... ... ... 32.38

2.4. Қазақстан Республикасында толық фискалды механизмді жетілдірудің жолдары және шет елдік тәжірибе
(АҚШ.пен салыстыру) ... ... ... ... ... ... ... .38.40

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... .41.42

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ..43
КІРІСПЕ
Саясат мемлекет қызметінің барлық бағыттарын қамтиды. Саяси ықпал жасаудың элементі болып табылатын қоғамдық қатынастардың сферасына қарай экономикалық немесе әлеуметтік, мәдени немесе техникалық, қаржы немесе кредит, ішкі немесе сыртқы саясат туралы айтады.
Бұдан бұрын айтылғандай, кез келген қоғамда мемлекет қаржыны өзінің функциялары мен міндеттерін жүзеге асыру үшін, белгілі бір мақсаттарға жету үшін пайдаланады. Қойылған мақсаттарды іске асыруда қаржы саясаты маңызды рөл атқарады. Оны жасап, жүзеге асыру процесінде қоғам алдында тұрған міндеттерді орындаудың шарттары қамтамасыз етіледі; ол экономикалық мүдделерге ықпал жасаудың белгілі құралы балып табылады.
Қаржы саясаты – бұл қоғамның элеуметтік-экономикалық дамуы жөніндегі міндеттерді шешу үшін қаржыны пайдалану жөніндегі мемлекеттің нысаналы қызметі, қаржыны басқарудың түпкілікті мақсаты, оның нақтылы нәтижесі. Ол мемлекеттің экономикалық саясатының құрамды бөлігі болып табылады.
Материалистік диалектика жүйесінде түрлі басқа саясат сияқты қаржы саясаты қондырмаға жатады, ал қаржы саясатында білінетін және өндірістік қатынастардың, белгілі бір экономикалық формацияның бір бөлігі ретінде көрінетін қаржы қатынастары базистік болып табылады. Қаржы саясатын жасау процесінде елдің алдына қойылған міндеттердің орындалуы үшін материалдық жағдайлар қамтамасыз етіледі. Сондықтан тап қаржы саясаты экономика мен әлеуметтік сфераға ықпал жасаудың белсенді тетігі болып табылады.
Демек, қаржы саясаты қаржы ресурстарын іздестіру, шоғырландыру және жинақтау және экономикалық саясат жасайтын дамудың бағыттары бойынша оларды бөлудің міндеттерін шешеді.
Қаржы саясаты өзіне бюджет, салық, ақша, кредит, баға және кеден саясатын қамтиды. Өз кезегінде мемлекеттің қаржы саясаты тек оның экономикалық және әлеуметтік саясатын жүзеге асырудың құралы болып келеді, яғни қосалқы рөлді орындайды. Мемлекеттік саясаттың басқа да бағыттарын – ұлттық, геосаясатты, әскери саясаттарды да ұмытуға болмайды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Савицкая Г.В. Өнеркәсіптік кәсіпорындардың шаруашылық қазметін талдау. Жоғарғы оқу орындарына арналған оқулық: 1996 ж.

2. Снитко Х.Ф. Өнеркәсіптік кәсіпорында негізгі қорлар есебі, конспект шолуы. – Минск: Экаунт, 1993 ж.

3. Құрылыс экономикасы. Под. ред. И.С. Степанова, - М., 1998 ж.

4. Кәсіпорын экономикасы. Под. ред. В.М. Семенова, - М., 1998 ж.

5. Ашимбаев Т. Қазақстанның нарық жолындағы экономикасы, Қазақстан, 1994 ж.

6. Шмолен Г. Кәсіпорын экономикасының негіздері және проблемалары – М., 1996 ж.

7. Окаев О., Дюкова Е.М. Нарық жағдайындағы өнеркәсіптік кәсіпорын экономикасы. Алматы, 1994 ж.

8. Хамзин С.К. Құрылыс өндірісінің экономикасы. Алматы: «Баспа», 2002 ж.

9. Бухгалтерлік есептің Қазақстандық үлгілері және оларға методикаалық ұсыныстар. Бөлім 1. Журнал. Алматы: «Бико», 2002 ж.

10. Статистикалық есептеме, форма 11 «Кәсіпорын негізгі қорларының қозғалысы және бар болуы» 2000-2001 ж.ж.

11. Кәсіпорынның жылдық жиынтық табысының декларациясы, форма 100.

12. Кәсіпорынның 2000 жылғы негізгі қорлар амортизациясының журналы.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе___________________________________________ 3-4
І тарау. Мемлекеттің қаржы саясатының жалпы сипаттамасы.
1. Әлеуметтік-экономикалық процестердегі қаржы ... мәні ... ... ... ... мен ... ... саясатының
мақсаттары және қағидаттары_______________11-19
1.3. Қаржы саясатының негізгі формалары____________ 19-22
ІІ тарау Экономикалық өсу процесіндегі мемлекеттің қаржы ... ... ... әлеуметтік жағдайға
әсері._______________________________________________23-29
2.2. Экономикалық өсу ... ... ... ... ... ... ... жүйесі ұлттық экономиканы
дамытудың негізгі ретінде._______________ 32-38
2.4. Қазақстан ... ... ... механизмді
жетілдірудің жолдары және шет елдік тәжірибе
(АҚШ-пен салыстыру)_____________________________38-40
Қорытынды_____________________________________41-42
Пайдаланылған әдебиеттер__________________________43
КІРІСПЕ
Саясат мемлекет қызметінің барлық ... ... ... ... ... ... табылатын қоғамдық қатынастардың сферасына қарай
экономикалық немесе әлеуметтік, мәдени немесе ... ... ... ішкі ... ... ... ... айтады.
Бұдан бұрын айтылғандай, кез келген қоғамда мемлекет қаржыны өзінің
функциялары мен міндеттерін жүзеге асыру ... ... бір ... ... ... ... ... іске асыруда қаржы саясаты маңызды
рөл атқарады. Оны жасап, жүзеге ... ... ... алдында тұрған
міндеттерді орындаудың шарттары ... ... ол ... ... ... белгілі құралы балып табылады.
Қаржы саясаты – бұл қоғамның элеуметтік-экономикалық дамуы жөніндегі
міндеттерді шешу үшін ... ... ... ... ... ... басқарудың түпкілікті мақсаты, оның нақтылы нәтижесі. Ол
мемлекеттің экономикалық саясатының ... ... ... табылады.
Материалистік диалектика жүйесінде түрлі басқа саясат сияқты қаржы
саясаты қондырмаға ... ал ... ... ... және ... ... бір ... формацияның бір бөлігі ретінде
көрінетін қаржы қатынастары базистік ... ... ... ... ... ... алдына қойылған міндеттердің орындалуы үшін материалдық
жағдайлар қамтамасыз етіледі. Сондықтан тап қаржы саясаты ... ... ... ... ... белсенді тетігі болып табылады.
Демек, қаржы саясаты қаржы ресурстарын іздестіру, шоғырландыру және
жинақтау және ... ... ... ... бағыттары бойынша оларды
бөлудің міндеттерін шешеді.
Қаржы саясаты өзіне бюджет, салық, ақша, кредит, баға және ... ... Өз ... мемлекеттің қаржы саясаты тек оның
экономикалық және ... ... ... ... құралы болып келеді,
яғни қосалқы рөлді орындайды. Мемлекеттік саясаттың басқа да бағыттарын –
ұлттық, геосаясатты, әскери ... да ... ... тарау. Мемлекеттің қаржы саясатының жалпы сипаттамасы.
1.1. Әлеуметтік-экономикалық процестердегі қаржы саясатының мәні ... - ... ... ... және ... ... органдары
Қаржы саясаты
Қаржы механизмі
ҚАРЖЫ РЕСУРСТАРЫ
ҰДАЙЫ ӨНДІРІС
Экономикалық категориялар
Экономикалық заңдар
Өндірістік Өндіргіш
қатынастар ... бес ... ... ... ... ... ... болып табылатын қаржы саясатын анықтайды.
Қаржыны басқарудың бүкіл жүйесі ... ... ... ... саясатын жасауға биліктің заңнамалық және атқарушы
тармақтары ... ... ... оның ... қарай жалпы экономикалық саясат сияқты қаржы ... ... ... ... ... ... ол жыл
сайынғы Жолдауында ағымдағы жылға және перспективаға арналған қаржы
саясатының ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру және қоғамдағы әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз
ету ... осы ... ... ... ... ... Осыған орай
биліктің атқарушы тармағының бір ... ... ... ... саясатын іске
асыруға қажетті заңдардың жобаларын жасайды және оларды қарап, қабылдау
үшін Президентке тапсырады.
Мезгілінің ... және ... ... ... қарай
қаржы саясаты қаржы стратегиясы мен қаржы тактикасы болып бөлінеді.
Қаржы стратегиясы экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ... және ірі ... міндеттерді шешуді
қарастыратын қаржы саясатының ұзақ мерзімді курсы. Ол макроэкономикалық
процестер ... ұзақ ... ... ал оның ... ... ... стратегиялық мақсатқа жетудің кезеңдері ретінде
жүзеге асырылып отырады. Сөйтіп, қаржы саясатының мазмұны ... ... ... ... ... ... ... стратегиясын мемлекет қоғам дамуының ірі ... ... ... жасайды. Оны жасау процесінде қаржыны ... ... ... оны ... ... ... қаржы
қатынастардың ұйымдастырудың қағидаттары белгіленеді. Ұзақ мерзімді
мақсаттарды ... алу және ... ... ... ... ... ... экономикалық және әлеуметтік дамудың басты бағыттарында
шоғырландыруды қажет етеді.
Қаржы тактикасы қаржы байланыстарын ұйымдастыруды дер кезінде өзгертіп
отыру, қаржы ресурстарын ... ... ... ... ... ... ... шешуге бағытталған. Ол назарды кезек күттірмейтін
міндеттерді шешуге, пайда ... ... ... жағы ... ... ... ... ауытқушылықтарды жоюға
шоғырландыра ... ... ... ... ... ... ... кезінде қаржы тактикасы орамдылығымен
икемділігімен ерекшеленуі тиіс, ол экономикалық жағдайлардың, әлеуметтік
факторлардың және басқалардың ширақтылығымен алдын ала ... ... ... мен тактикасы өзара байланысты. Стратегия
тактикалық есептерді шешу үшін қолайлы жағдайлар жасайды. Экономика мен
әлеуметтік сала дамуының ... ... мен ... проблемаларын анықтай
отырып, тактика әдістерді өзгерту, қаржы ... ... ... ... ... ... ... ысырап пен шығындарды ең аз
жұмсап, қаржы стратегиясы белгіленген міндеттерді шешуге мүмкіндік береді.
Қаржы саясатын экономикалық қатынастар ... ... ... ... жасауда ерікті емес, ол ... ... ... ... ... ... ... дамуының өзінің
айрықшалықты заңдары болады. Қаржының логикасы ... ... кері ... ... ... ... ... оған кедергі жасайды.
Қаржы саясаты қаржы ресурстарын шоғырландыруға және зәру ... ... тап осы ... ... ... ықпал етуіне
мүмкіндік жасайды. Экономика мен қоғамның ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асуын талап етеді.
Тек ғылыми көзқарас, саясатты анықтайтын барлық факторларды біліп, зерделеу
оның салыстырмалы ... ... ... ... ... ... Экономикалық дамудың тәжірибесі қаржы
саясатының экономикадан қол үзуінің ... ... ... ... ... міндеттерін іске асыруды сөзсіз
тоқтататынын ... ... ... ... негізделсе және ғылыми тәсілдеме
қаржы саясатының нақтылы қаржы қатынастарынан үзілмейтіндігіне қызмет етсе,
онда ... ... ... болуы мүмкін.
Қаржы саясаты қазіргі кезеңде қарама-қайшылықты міндеттерді шешеді,
демек қаржы саясаты баланстандырылған болуы тиіс.
Қазіргі жағдайда ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының сферасында нарықтық
қатынастарды нығайту жөнінде шаралар жүргізу;
2. дағдарысты ... жою және ... ... ... ... әлеуметтік қорғау жөнінде шаралар кешенін жүргізу;
Нарықтық экономика жағдайында ұзақ ... ... ... болжамдарына
негізделген және қаржы реттеуіштерінің жүйесіне сүйеніп ... ... ... саясаты материалдық-заттай, ақша ағындарының күнделікті әрі
перспективалық тепе-теңдігіне жетудің, ... ... ... үдемелі
экономикалық өсуін қамтамасыз етудің негізгі өркенниетті әдісі болып
табылады. Ол бірінші ... ...... ... мен ішкі және ... ... мөлшерін, қаржы рыногын дамыту,
қолданыстағы салық жүйесін жетілдіру, инфляцияның қарқынын төмендету және
т.б. шешу үшін ... ... ... қаржы реттеуіштерінің жүйесімен
айла-шарғы жасау арқылы белгілі бір ... ... ... қаржы
айналымында жүрген нақты ресурстар тиісті қаржы саясатына жетудің негізгі
құралдары бола бастайды.
Қаржы саясатын ... ... ... байланыстыра отырып жасау
қажет. Олар қоғам дамуының әрбір кезеңінің өзгешелігін, ... сол ... ... да ... ... ... ... қаржылық мүмкіндіктерін ескеруі тиіс. Қаржы ... ... және ... ... ... ... жай ғана ... айғағы болып табылады және шаруашылық жүргізудің барлық
деңгейлерінде ... ... ... Бұл ... ... сақтамау бюджет
тапшылығының, мемлекеттік борыштың пайда болып, ... ... ... ерекшелігін есепке алу оның алдыңғы шаруашылық және ... ... жаңа ... мен ... құбылыстарды,
дүниежүзілік тәжірибені мұқият зерделеуді де қажет етеді. Ағымдағы кезеңнің
ерекшеліктерін, экономикалық дамудың ... ... ... ... ... ... саясатын дер кезінде өзгертіп отыру алдыда тұрған
мәселелерді ... ... ... және ең аз ... шешуге мүмкіндік
береді.
Қаржы саясатын жасаған кезде оның бірнеше нұсқалары дайындалады.
Олардың ... ... ... ... ... ... нұсқасы
Үкіметке жіберіледі. Көп нұсқалы жоба матеметикалық үлгілеу мен жобалауды
пайдалануды талап етеді. Мұнымен ... ... өсіп ... ... босалқы қорын жасау қажет, сондай-ақ мемлекеттің шаруашылық
жүргізуші субъектілерінің табыстарын алудың ... ... ... ... Қаржы саясатын жасаған кезде қаржы ресурстарын бөлуге ... ... ... ... ... ... ... қаржы жағдайы бірқатар көрсеткіштермен сипатталады:
жалпы қоғамдық өнім мен ұлттық табыс;
инвестициялаудың ауқымы;
негізгі қорларды капиталдарды ... ... ... өсуі;
халықтың тұрмыс деңгейі;
мемлекет бюджетінің тапшылығы.
Соңғы жылдардағы ... ... ... ... бюджетіне
төленбеген төлемдермен сипатталады. ... ... ... мемлекеттің борышын арттыруға тура еледі.
Тұрақтандырудың қаржы саясаты өзіне мына міндеттерді кіріктіреді:
инфляцияны тоқтату;
бюджет тапшылығын ЖІӨ-нің 2 ... ... ... ЖІӨ-нің 48 дейін жеткізу.
Қаржы саясатына ақша-кредит саясаты қосылады. Қаржы ... бірі – ... банк ... беру ... ... ... жабудан заңнамалық түрде бас тарту.
Қаржылық тұрақтандырудың міндеттеріне мыналар ... ... ... ... ... ... ... жылына шамамен 1.8 тең
болатын дамыған елдерде де болады;
бюджет тапшылығы ЖІӨ-нің аспайды;
мемлекет борышы аз ... ... тиіс және тек ... ... өсуі ... ... қойылатын маңызда талап қаржы саясатын жүргізгенде,
яғни дамудың ... бір ... ... міндеттерін орындауға шаралар
бағыттау жолымен қаржы жүйесінің барлық буындарында жүргізілетін шараларды
келіскенде кешенді ... ... ... ... саясаттың
құрамды бөліктері арасында қаржы, кредит, баға, белгілеу, жалақы салалары
саясатында тығыз өзара байланысты ... ету ... ... ... бағыттары фискалдық және экономикалық саясат болып
табылады. Фискалдық саясат ең ... ... ... ... ... ... ... толықтырумен, экономикалық саясат,
экономикалық процестерді реттеумен байланысты, фискалдық ... ... алу, ... ... өндіру кезінде
ресурстарды орналастыру, оларды бөлу, ақша қаражаттарының трансферттік
ағындарының ... ... бөлу және ... бөлу әрекеттерін, үкімет
пен жергілікті органдардың экономикалық және әлеуметтік сфераларда ... ... ... ... ... ... ... саясат ретінде, яғни ұлттық өндірістің
нақты көлемін, жұмыс пен қамтылуды жұмыстылықты өзгерту, ... ... ... ... ... ... салықтарымен
және шығыстарымен саналы айла-шарғы жасау ретінде ... ... ... қарай ынталандырушы немесе тежеуші фискалдық саясат
жүргізілуі мүмкін. Икемсіз ... емес ... ... ... ... фазаларындағы - өрлеу немесе құлдырау
фазаларындағы ұлттық өнім ... ... ... ... ... ... ... түрленуі ұғынылатын автоматты немесе кіріктірме
тұрақтандырғыштың кіріктірме ... ... ... етеді.
Сондай-ақ бюджет тапшылығына қатысты фискалдық саясатты ажыратады.
1.2. Қаржы саясатының ... мен ... ... саясатының мақсаттары
және қағидаттары.
Экономикалық дағдарыстан шығу және одан әрі серпінді даму ... және ... ... ... ... мүмкін. Жүргізіліп отырған қаржы
саясатының басты субъектісі мемлекет болып табылады. Ол ... ... ... ... ... басты бағыттарының стратегиясын
жасайды және алдағы кезеңге арналған міндеттерді, ... және ... ... анықтайды.
Мемлекеттің қаржы саясатының мазмұны экономикалық заңдардың іс-әрекетін
ескере ... және ... даму ... ... ... ... ... табылады. Қоғамдық дамудың ... ... ... ... тән ... ... ол экономиканың жай-күйін, қоғамның
материалдық және мәдени өмірінің толғағы жеткен қажеттіліктерін және басқа
факторларды ескере отырып, түрлі міндеттерді шешеді.
Мемлекеттің ... ... ... айтарлықтай күрделі, өйткені ол
шаралардың ауқымды кешенін, оны дәйекті жүзеге асыру стадияларын қамтиды,
олар:
1. экономикалық ... ... ... ... ... ... перспективалары негізінде елдегі
қаржының ... ... ... ... экономикалық саясаттың тиісті мақсаттары мен ... ... ... саясатының стратегиялық және тактикалық шараларын
тұжырымдау;
3. белгіленген іс-әрекеттерді қаржы механизмі ... ... ... ... ... оны ... және ... отырып іс жүзінде
жүзеге асыру.
Осы негізгі үш буынның бірлігі қаржы саясатының ... ... ... ... ... ала ... ... дамытудың
міндеттеріне байланысты қаржыны ұйымдастыру мен пайдалану мемлекеттің қаржы
саясатының мазмұны болып табылады.
Қазіргі кезеңде қаржы саясатының көмегімен шешілетін ... ... ... жатқызуға болады:
А. елдің дамуының әрбір нақты кезеңінің ерекшеліктері негізінде қаржы
ресурстарының неғұрлым мүмкін ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық өндірістің сфералары арасында, ұлттық
шаруашылық секторлары арасында ұтымды бөлу және пайдалану, ... бір ... ... ... дамудың белгіленген бағыттарын орындау үшін тиісті
қаржы механизмін жасап, оны үнемі ... ... ... жағдайында қаржы саясатының міндеті экономиканы
экономикалық ... ... ... ... ... ... әрі ... негізінде шаруашылық өмірді тұрақтандыру, кәсіпкерлік
қызметті дамыту, мемлекеттік бөліктің үлесін оңтайландыра отырып, меншікті
реформалау, ... ... ... ... жандандыру, әлеуметтік
бағдарламаларды қаржыландыру жөнінде шаралар жасап, оларды қаржы ... іске ... ... ... ... жатқан реформаларға сәйкес мемлекеттің қаржы саясаты
мен қаржы ... ... ... ... қажетті қаржы ресурстарын
жұмылдыруға, оларды бюджетке толық және дер ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламаларында қаралған
шараларды үздіксіз қаржыландыруға және ... ... және ... ... әрі ұтымды пайдалануға бақылауды күшейтуге
бағытталған. Бұл ... ... ... ... және
экономикалық дамуының, қоғамдық өмірдің ... ... ... құрудың
стратегиясын қаржымен қамтамасыз ету қажеттігінен туындайды.
Қаржы сясатының мақсаты – қоғам дамуының аса маңызды ... ... ... ресурстарын толық жұмылдыру. Осыған байланысты
қаржы саясаты кәсіпкерлік қызметті жандандыра түсуге ... ... ... Мемлекет пайдасына кәсіпорындардың табысын алудың ұтымды
нысандарын, сондай-ақ ... ... ... халықтың қатысу
үлесін анықтауға көп көңіл бөлінеді. Қоғамдық өндіріс салалары арасында
қаржы ресурстарын бөлу ... ... ... ... арттыруға,
сондай-ақ оларды экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... ретінде – мемлекеттік бюджет теңгерімділігіне жету және
экономиканы тұрақтандырудың негізінде ұлттық шаруашылықтың қаржы жағдайын
сауықтыру проблемасын шешу.
Қаржы ... ... ... ... ... және жеке ... ... жатқан қатары қойылуы тиіс.
Қаржы саяатын жүргізгенде оның мына қағидаттарын жүзеге асырудың зор
маңызы бар:
• қолда бар ... ... ... ... ... бюджеттерді
жасау, бекіту және атқару кезінде қоғамдық өндірістің барлық
қатысушыларының, ... ... және ... ... сақтау;
• қаржы қатынастарының жоспарлы ұйымдастырылуын қамтамасыз ету;
• қаржы жүйесінің барлық сфералары мен буындарында ... ... ... ... резервтерін жасау бюджет жүйесінде кірістердің шығыстардан
және алалық қаржыларда қаржы резервтерінің асып түсуі;
• мемлекет пен шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... ... ... тиімділігін қамтамасыз ететін жалпы қағидаттарға
мыналар жатады:
➢ объективті әкономикалық заңдардың іс-әрекетін есепке алу;
➢ нақты тарихи жағдайларды ... ... ... ... өзіндік тәжірибесін және дүниежүзілік тәжірибені
есепке алу.
Жеке өзгеше қағидаттарға мыналарды жатқызуға болады:
▪ қоғамда қаржы ... ... ... қаржы
қатынастарын жоспарлы ұйымдастыруды және қаржы
механизмінің дұрыс құрылуын қамтамасыз ету;
... ... ... ... мен ... мен шығыстардың тепе-теңдігі;
▪ бюджеттегі кірістердің шығыстардан асып үсетін қаржы
резервтерін жасау;
▪ салық жүйесін ... құру ... ... және
әлеуметтік дамудың маңызды бағыттарына ... ... ... ... ... ... қарамағына
жұмылдыру, оларды мемлекет пен шаруашылық жүргізуші
субъектілер арасында тиімді бөлу;
▪ қаржы және кредит-ақша саясатының тепе-теңдігі.
Қаржы ... ... ... үлкен рөл атқарады. Оның қаржы
қағидалары келесі жағдайлардан тұрады:
1. Реттеу – мемлекет экономиканы бар күшімен реттеу керек. ... ... ... ұстады.
2. Ұдайы - өндіріс ресурстарының ұсыныс тарапынан ... ... ... ... Қаржы саясатын экономикалық саясаттың ажырамас бөлігі ретінде қарастыру
керек
4. Мемлекеттік шығындардың өсуі ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің түсімдері де жоғарылайды.
1940-1970 жылдар аралығында барлық дамыған ... ... ... Бірақ сол жылдарының . Сондықтан Кейнстің заңдары жоққа шығарылды.
А. Смиттің, М. Фридманның тұжырымдары енгізілді.
Кейнстің мектебі 2 бағытта дамыды.
Бағытты ұстаушылар. Жаңа ... ... ... ... кемшіліктер және қайшылықтар консерваторлық теорияны
қалады.
Консерваторлық теорияда салықтарға ерекше көңіл бөлінді. ... ... ... ... ұзақ ... жоспарда экономикалық
өсуді ынталандыруға бағыттауы тиіс. Сөйтіп Лаффердің салық қағидасы пайда
болды.
Салықтар саласындағы ... ... ... ... ... екі ... сұранымға (кейнстік үлгі), ұсынымға (ұсыным теориясы). Бірінші
жағдайда салықтар төмендеген кезде жиынтық сұранымы артады. Бұл ... ... және ... ... ... яғни ... ... жағдайда салықтардың төмендеуі жиынтық ұсынымды көбейтеді,
өйткені халықтары табыстары мен жинақ ақшалары, ал кәсіпкерлердің өндірісті
инвестициялауы өседі. ... аз ... ... ... ... деген ынталандырмаларды күшейтеді, мұның өзі өндірітің ұлғаюына
жеткізеді, бұл ұлттық өнімнің өсуін, бағалардың ... ... ... ... ... ... теориялық дәлелдемесі
ретінде американ оқымыстылары – “ұсыным экономикасының” ... ... ... ... ... салудың үдемелілігімен бюджет кірістері
арасындағы тәуелділік қызмет атқарады.
Лаффэрдің ойы бойынша, бюджетке салық ... ... мен ... бүкіл сомасының 30%-ынан артық алуға болмайды. Егер табыстың
40-50% алынатын болса, онда бұл жинақ ақшаны, сонымен бірге ... ... ... да қысқартады.
Американ ғалымдарының пікірлері бойынша, егер салықтардың мөлшерлемесі
бойынша белгілі бір, ... ... ... ... болса, онда
өндірісті ұлғайтуға, кәсіпкерлік бастамаға арналған ынталандырмалар
қысқарады, пайда ... және ... ... ... ... ... ... сызық салықтар мөлшерлемелерінің шамасы мен олардың
есебінен ... ... ... түсуі арасындағы өзара
байланысты қамтып көрсетеді. Салықтың мөлшерлемесі артқан кезде ... ... ... ... көбейеді. Егер салық мөлшерлемесі бір
шекарадан – Т’ нүктесінен асып ... онда ... ... ... азая бастайды. Жоғары салықтар өндірістің ынталандырмаларын
төмендетеді және олардың ... ... ... ... ... ... төмендеуі мұндай жағдайда мемлекет қаржысының жай-
күйін жақсартады.
Лаффэрдің қисық сызығына сәйкес салықтық түсімдер тым жоғары ... Т ... және тым ... ... ... Т’ ... ... Бірақ, егер Т нүктесінде салықтардың мөлшерлемесі сұранымды
ынталандырмайтын болса, онда Т’ ... ... ... ... және ... табысты көбейтуді ынталандыра отырып,
жұмысқа, жинақ ақшаға және инвестицияға ынталандырмалар жасайды.
Лаффэрдің қисық сызығы.
E=0
E=1
T’ 100 % ... ... ... ... ... ... табыс салығын салу, фискалдық мағынасынан ... ... ... орындайды – халықтың түрлі әлеуметтік топтарының
табыстарын теңестіруді қамтамасыз ... Нақ осы ... ... ... бюджеттік шығыстар да орындайды, соның нәтижесінде
табыстары төмен адамдар ... ... ... ауысады, сөйтіп
әлеуметтік теңсіздік ... ... ... ... қисық сызығы сипаттайды. ... ... ... ал ... табыс пайызы салынған. Биссектриса
сызбада табыстардағы абсолюттік теңдікті, Лоренцтің сызығы теңсіздікті,
бірақ ... ... 1 ... ... дейінгі, қисық сызық 2 оларды
төленгеннен кейінгі, ал қисық сызық 3 ... ... ... төлеуден кейнгіні қамтып көрсетеді. f ... ... ... ... ... штрихталынған бөлігі салықтарды
төленгеннен кейінгі табыстардың және мемлекеттік бюджеттен төленетін
трансферттік төлемдердің теңсіздік ... ... ... ... және ... ... алымдардың
шамасымен байланысты болатын салықтық реттеудің ... ... ... ... және шетелдік инвестицияларды тартудың мүмкіндігі
болып табылады. Жоғары салықтар капиталдарды қолданудан алынатын табыстарға
салықтардың аз мөлшерлемелерімен салық салынуы мүмкін, ... ... ... бар ... ... безінуін тудырады.
Бұл факторға сондай-ақ салық салу деңгейі төмен немесе тіпті ... ... ... бар болуы жағдай жасайды. Басқа жағынан,
жоғары салық мөлшерлемелері елге шетелдік капиталдың деңдеп енуіне кедергі
жасайды, мұның өзі ішкі ... ... ... экономиканың
дамуын тежейді.
1.3. Қаржы саясатының негізгі формалары
1. Салық бюджет саясаты (фискалды)
2. Мониторлық саясат (ақша-несие)
Бұл ... ... әр ... ... ... сәйкес
келмейді. Кейбір экономистер қаржы теориясын тек ... ... деп, ... ... монитарлы саясаттың нәтижелері тек мемлекеттегі ақша
заңдылықтарына әсер етіп қана ... ... ... басқа да экономиканың
әлеуметтік жағдайының мақсаттарына әкеледі.
Фискалды саясат бұл – мемлекеттік түсімдер, шығындар арқылы экономиканы
реттеу мақсатындағы ... ... ... 2 ... ... ... саясат
Шектеуші фискалды саясат.
Құралдары:
Ынталандырушы 1. Салықтың кедендік ... ... ... ... ... Субсидиялар
4. Салықтық жеңілдіктер
Тікелей қаржылық реттеудің процесін жүргізе отырып, ұлттық табыстарға
кәсіпорындардың, аймақтардың үлесін көбейту ... ... ... ... ... ... немесе шектеп отырады. Бюджттік қаржыға аса зерек
өндірістік емес сфераның жай-күйі де осындай тәртіппен реттеледі. Құлдырау
кезінде ынталандырушы ... ... ... ол мыналарды
қарастырады:
мемлекет шығыстарының көбеюі;
салықтардың төмендеуі;
мемлекеттің шығыстары артуының үлкен ... ... ... ... бұл ... үйлесуі.
Тежеушілік фискалдық саясат бюджет артығына жетуге бағдарлануы тиіс.
Артық сұраныммен және инфляция бойынша тежеушілік фискалдық саясат кері
бағыттарды қамтиды:
мемлекет шығыстарының ... ... ... ... емес ... ... ... нарықтық зін-өзі реттеуге
қоя отырып, мемлекеттің қаржы процестеріне аз араласуын қажет етеді.
Дискредициялық емес ... ... ... яғни кіріктірме
тұрақтандырғыштардың механизмі негізінде іс-әрекет етеді. Бұл жағдайда
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... мөлшеріне тепе-тең түрінде түрленеді: өрлеу кезінде ... ... ... ... ... және ... ... экономикалық
өсуді тежейді, құлдырау ... ... ... ... ... отырып, салық түсімдері төмендейді.
T
тапшылық ... Q2 ... ... іс-әрекетінің маңызды ерекшелігі бюджет
тапшылықтары мен артығын реттеу болып табылады: бюджет тапшылығы өрлеу
фазасында ... онан ... ... және бюджет артығы пайда болады,
бұл инфляцияны тежеуге жәрдемдеседі, өйткені ұлттық өнімнің жоғары деңгейі
инфляциямен жалғасады; құлдырау фазасында құлдырауды ... ... ... ... өсе ... ... бұл – ақша ... қарыз капиталының, қолма
қолсыз есеп айырысудың көрсеткіштері арқылы шаруашылық канииктураны реттеу
мақсатындағы шаралар ... ақша ... ... есеп ... ... ... ... ... ... ... 2. ... ... Ашық нарықтағы
операциялар
Қазақстан республикасының фискалды саясатын жүргізу органы – Қаржы
министрігі.
Мониторлық саясатты жүргізу органы – ... ... ... ... өсу процесіндегі мемлекеттің қаржы саясатының
жағдайы.
2.1. Мемлекеттің қаржы ... ... ... ... әлеуметтік жағдайын жақсарту мақсатында қолданылған экономикалық
саясаты ... ... ... бөлігі болып табылады.
Экономикалық саясат ретінде қарастырылатын қаржы инструменттері: ... ... ақша ... ... айтқанда ақша басып шығару тәсілі. Яғни,
аталмыш ... ... ... негізгі макроэкономикалық
көрсеткіштеріне әсерін анықтау маңызды. Атап айтқанда капитал ағымының,
жұмыс орындарының, ... ... ... ... ... ... фискалды саясаттың (салық салу) қаншалықты әсер етеді? Қазақстанның
қазіргі экономикалық жағдайында осы екі саясаттың қайсысы ... ... ... аз ... ... бастамас бұрын бұл мәселе жөнінде
жасалған еңбектерді қысқаша шолу жасаған жөн. ... ... екі ... де зиян-зардап келтірілетін жағдайлар
қарастырылады. ... ... ... мәліметтер жасалған
теорияларға сәйкес келеді, басқаша айтқанда егер инфляция мөлшері 12%-ден
10%-ке азаятын қоғамдағы ЖҰӨ-нің көлемі 0,22%-артады, ал ... ... ... ... кірісі ЖҰӨ артуына байланысты салықтың да өсу
салдарынан компенсацияланады.
Мәселеге ... ... ... ... ... ... шығыны
төңірегінде қозғалған. Атап айтқанда Дж. Дриффилдың «Монетарлық экономика
анатомиясы», сондай-ақ Лукастың «Эконометрика» деп аталатын ... ... және оның екі ... ... ... ... Бэйлидың
жасаған теориясын растай отырып, инфляцияның нәтижесінде ... ... ... ... ... анықтауға болады. Лукас бірқалыпты даму
моделі және ... ... ... ... ... ... 14%-тен 3%-ке азайтқанда нақты табыс тек 0,1%-тен аз
мөлшерде артатыны дәләлдеген; сондай-ақ салық ... аз ... ... ... ... ... 0-ге жуық сан ... дәлелдеген.
Қорытындылай келе, Құрама Штаттары үшін монитарлық саясаттың анағұрлым
қолайлы деген тұжырымға келеді. ... ... ... ... берді. Мысалы, инфляцияның ЖҰӨ-мен 1992-1996 жылдар мәліметтері
бойынша пропорционалды корреляциясы бар екені дәләлденген, яғни ... ... ... ... болу ... ақша ... және өндірістің кемуіне себеп болған. Кейінгі жылдары инфляцияның
зияны анағұрлым жоғары екені көрсетілген.
Біздің де есептеулер ... ... ... ... ... қарағанда
анағұрлым жоғары екені анықталды. Қаржы саясатының экономикаға әсері
мәселесі ... ... ... Тобинның тұжырымы бойынша тұтынушы
инфляциядан қорғану үшін ... ... ... басқаша инвестициялауға
ұмтылады. Кейінгі экономистер арасында салықтың және инфляцияның капитал
немесе ... ... ... ... ... ... ... қорытындалары бойынша инфляцияның өсуі ұзақмерзімді жоспарда капитал
құнының төмендеуіне әсер етеді. Экономиканың өтпелі кезеңінде ... ... ... ... ... зерттелген. Осы зерттеу бойынша
ақша ұсынысы (инфляция) жоғары болған сайын капитал аккумуляциясы немесе
инвестициялар да ... Бұл ... ... жұмыстарында егжей-
тегжейлі қарастырылған. Біздің еңбегімізде осы ... ... ... ... ... әрқайсысының қоғамға зиянын
анықтауға тырысамыз.
Мемлекет экономикалық жағдайды реттеу және ... ... ... ... ... тұтынушыдан алынатын табыс және инфляция
салығы, қосылған құнға салық, сонымен ... кез- ... ... ... ... ... салынғаннан кейін мемлекет қоғам тауарларының
көлемін белгілейді. Бұл ... ... ... кері әсерінің мәні
өндіруші, тұтынушы және мемлекет пайдасынан қалыптасады. ... ... ... және ... ... талдауға болады. Сонымен қатар
капитал, жұмыс күші, өндіріс көлемі, нақты ақша мөлшері бірқалыпты немесе
тұрақты болған жағдайда екі ... ... ... Төменде келтірілген 1-
ші кесте бойынша фискалды және ... ... ... ... ... Осы ... ... өндіріс функциясы неғұрлым аз
болған сайын қоғамның пайдасы да соғұрлым артады. Сондай-ақ осы ... ... ... ... ... ... және ақша шығару эффективтілігі
бюджет табысы және қоғам зиян-зардаптары ... ... ... тиімді. Басқаша айтқанда пайдаға салынатын салық еш зиян келтірмейді
және ең эффективті қаржы инструменті ... ... ... ... ... ... мәліметтеріне сүйене отырып мынадай қорытындыға
келуге болады: қазіргі Қазақстанның ... ... ... ... ... ... және қосылған құнға салық) ақша эмиссиясына қарағанда әлде-
қайда тиімді болып табылады.
Мақалада c, I,m, k, e және П адам ... ... ... Атап ... c- ... ... ... күші, m-нақты ақша
массасы, k-капитал мөлшері, e-басқа дa сыртқы экономикалық көрсеткіштер, П-
нақты табыс немесе пайда, δ-капитал құнсыздану ... ... ... F(k,I,g) және мемлекеттің белгіленген салық ставкалары α, β, ... ... ... ... ... ақша мен ... ақшаның (m)
массаларының қатынасы η және ... үшін ... ... qc, ал ... ... gp.
Кесте 1. Мемлекеттік саясаттың туынды белгілері (r>0, s>0)
|х |х |х |х |
| K |< 0 |< 0 |0 |
|L |< 0 |< 0 |0 |
|M |< 0 |< 0 |0 |
|C |- |- |0 ... |≥ 0 |< 0 |0 ... |< 0 |< 0 |0 |
|G |- |- |≥ 0 |
|E |> 0 |> 0 |0 ... ... ... ... ... бағасы, ал тұтынушы бағасын
жекелеп сату бағасы деп атайды. Мемлекетке және бюджетке ... ... ... ... қоғамның шығындарын төменде келтірілген
формуламен анықтауға болады:
gs = ... k ... gc]+ + β(F(kd , ld ,gp ... d )+ ... + +qc gc + qpgp
Осыған байланысты Қазақстанның мәліметтеріне негізделе отырып, мынадай
көрсеткіштерге есептеулер жасауға болады:
α - пайдаға салынатын салық мөлшері ... ... - ... ... ... мөлшері;
τ - табысқа салық мөлшері;
π - инфляция мөлшері (2000-2001 мәліметі).
Қазақстандағы проценттік ставкалардың ... бұл ... ... ол үшін жаңа ... ... керек болады.
Мысалы, мемлекеттік қазына билеттерінің пайыздық мөлшерлемесі 9% құрайды.
Басқаша айтқанда нақты проценттік ... тең ... сөз. ... ... ... қорларының проценттік ставкасы 30% құраған. Сондықтан
мемлекет бойынша тек бір проценттік ставка ... ... ... ... ... ... 18% ... белгілі.
ЖҰӨ-нің көрсеткішін негізге алғаннан кейін мынадай мәліметтерге ие
боламыз: k=2.499, c=0.497, w=0.450, ... ... үшін ... ... ... ... ... функциясының өзгеруінде жұмыс күшінің үлесі 0,408 ал капиталдың
үлесі болса 0,368 құрайды сондықтан да ... ... ... ... ... себебі өнімнің өсу көрсеткіші және осының негізінде жұмыс
күшінің өсуі нольге тең деп ... ... ... осы ... ... бастапқыда жасаған тұжырымның дәлелін келтіруге болады. ... ... ... ... ... бюджет табысы және сеньоражға
әсері маңызды емес, сондай бола тұрып ақша массасы инфляция нәтижесінде
едәуір артқан.
Келесі ... ... ... ... экономикадағы
көрсеткіштердің инфляция мен салық ставкаларының өзгерісіне тәуелділігі
сипатталады. Экономиканың жалпы жағдайын сипаттайтын ... 6 ... ... ... ұлттық өнім, яғни елдің өндіру көлемі; ақша массасы;
ақша базасы, сондай-ақ тұтыну және көтерме сауда ... ... ... ... ... кірісінің және
сеньораждың артуына үлесі аз, ... ақша ... ... ... ... оң және инфляцияның артуына қарама-қайшы төмендеп отырады. Үшінші
кестеде ... ... ... ... ... әсері оңтайлы деуге болады. Аталмыш жағдайда өндіріс ... ... және ... ... ... ... Сонымен қатар,
бюджет кірісі және маржиналды түрде зиян арта бастайды. ... ... ... ... ... Лаффер сызығымен түсіндіруден
алыспыз деген ... ... 2. ... ... параметрлерге әсері.
| |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |
|Y |0,774 |0,774 |0,774 |0,775 |0,775 |0,775 |0,775 |
|m |0,166 |0,155 |0,146 |0,138 |0,131 |0,124 |0,118 |
|g |0,277 |0,278 |0,278 |0,278 |0,279 |0,279 |0,279 ... |0,144 |0,139 |0,133 |0,128 |0,123 |0,119 | ... | | | | | | | ... |10,02 |13,48 |19,05 |29,48 |56,1 |266,7 | ... | | | | | | | |
| | |0,01 |0,007 |0,0043 |0,0022 |0,0004 |-0,000 |
| |0,017 |0,017 |0,018 |0,018 |0,018 |0,019 | ... 3. ... ... ... әсері.
| |22 |25 |28 |30 |32 |36 |
|Y |0,785 |0,781 |0,776 |0,772 |0,769 |0,761 |
|m |0,158 |0,153 |0,147 |0,144 |0,14 |0,133 |
|g |0,229 |0,251 |0,273 |0,288 |0,303 |0333 ... |0,224 |0,254 |0,268 |0,309 |0,334 |0,391 ... | | | | | | ... |0,485 |0,598 |0,749 |0,881 |1,501 |1,596 |
| | | | | | | |
| |0,463 |0,424 |0,328 |0,351 |0,318 |0,254 ... ... ... ... қорытындаларымыз келесі тұрғыда:
- бюджетті толтыру мақсатында мемлекет ... зиян ... ... салу ... ... керек, одан кейін біршама қосылған құнға
салық және инфляциялық салық қолдану қажет;
- қоғамға өз ретінде инфляцияның төмендеуінен ... ... ... өсуі және ... ... ... аз ... Экономикалық өсу процесіндегі фискалды салықтық қатынастардың
аспектілері.
Қоғамның экономикалық процесіндегі фискалдық саясаттың экномикалық мәні
мен рөлі ... ... ... ... субъектілерінің міндетті ақшалай
төлемдеріне сапалы сипаттама беруге, жалпы ішкі өнім мен ... ... ... ... құрамдас бөлігі ретінде салық салуды
ұйымдастырудың әдістемелік негізін анықтауға, практикада ... ... ... пен тұтынуды мемлекеттік реттеудің салықтық құралдар
жүйесінің өзара байланысын өндеуіне мүмкіндік береді.
Фискалдық саясат – үкіметтің ... ... ... ету ... ... ... ... өнім алуына бағытталған салық ... ... ... ... ... ... ... сатып алу мен салық деңгейі, үкімет сәйкесінше
шешімдерді қабылдамаған жағдайда да ... ... Мұны Дж. М. ... ... ... ... ... тұрақтылықтың барымен
түсіндіреді. Кіріктірме тұрақтылық өзін-өзі реттеу ... ... ... экономикалық жағдайдың өзгерістеріне автоматты түрде икемделетін
механизмдерге ... ... ... тұрақтандырғыш ретінде
салық салудың прогрессивті жүйесі, мемлекет трансферттерінің жүйесі атап
айтқанда жұмыссыздық бойынша қамсыздандыру мен ... ... ... пен ... ... ... жәрдемақы жүйесі автоматты
түрде циклге қарсы әсерін тигізеді. Мәселен, жұмыспен қамтылу деңгейінің
артуы, салықтың ... ... ал ... ... ... ... ақы тіркеледі. Экономика заңдылығына байланысты өндірістің
құлдырау кезінде жұмыссыздар саны ... ал ол ... ... ... ... ... жұмыссыздарға берілетін жәрдемақы
төлемдерінің сомасы даартады. Мұндай процесс тұтынуды қолдайды, ... ... және ... ... кері ... тигізеді.
Сонымен қатар, мұндай автоматты режимде әлеуметтік төлемдер, табысты
индекстеу ... де ... ... ... ... ... қорыта келе
фискалдық саясаттың мәніне былайынан сипттама беруге болады: ... мәні ... ... дамуын, жұмыспен қамтуды арттыруды және
инфляцияны төмендетуді қамтамасыз ету ... ... ... ... және ... ... ... айла-шарғылап
басқаруынан тұрады.
Сурет 1- Салық салу тұжырымдамасы.
Фискалдық саясат шығарылатын өнім көлемі мен табыстың деңгейіне ... және ... ... үшін де ... ... ... ... көзқарастары бойынша фискалдық ... ... ... тұрақтандыра алмайды, себебі салық ставкалары немесе шығын
деңгейіне қандай өзгерістер еңгізу қажеттілігінің ... және ... бәрі ... ... тек ... белгілі бір уақыт өткеннен
кейін ғана көрсетеді.
Қазіргі жағдайдағы фискалдық саясат ... ... ... ... ... ... әдістерінің және қазынаны
толтырудың негізгі көздерін анықтайды.
2.3. Мемлекеттің оңтайлы фискалдық жүйесі ұлттық ... ... ... күн ... ... ... жүйесін нығайту және
реформалау кезеңі болып табылады. Тікелей салықтарды ... ... пен ... ... ... ... түсетіндіктен және
жергілікті бюджеттің негізін осы салықтар құратындықтан, салық жүйесіндегі
осылардың алатын ролі зор. ... ... ... ... және ... ... салынатын салықтар және т.б. жатады.
Қазақстанда барлық әрекет ететін салықтардың ішіндегі ең жасы болып -
әлеуметтік ... ... ... елімізде бұл салық 1999 жылдан бастап,
соған дейінгі әрекет еткен сақтандыру жарналарының мынадай әлеуметтік, яғни
зейнетақының, мемлекеттің әлеуметтік сақтандырудың, ... ... ... ... ... ... ... қабылданған.
–материалдық өндіріспен айналыстын халықтың табысы;
–қоғамдық сектордағы халықтың салығы;
–кәсіпорынның табыс салығы;
-қоғамдық қор шығыны;
–кәсіпорын мен инвестицияны бюджеттен қаржыландыру;
–ерекше салықтар.
Сурет 2 – Мемлекеттің ... ... ... алғашқы сомалық ставкасы еңбек ақы қорының 28 құраса,
кейіннен ол 21 –ға ... ... ... ... ... бұл ... үлес ... 2001-ші жылдың мәліметтері бойынша 17-
ды, ал қазіргі уақытта жергілікті бюджеттердің шамамен 58-ын ... ... ... 1 – ... ... аралығындағы Қарағанды облыстық бюджетінің
кіріс бөлігінің құрамы мен құрылымы.
(мың тг)
| |1999 |2000 |2001 |2002 ... ... | | | | |
| | | | | |
| ... |Үлес |Нақты |Үлес |Нақты |Үлес |Нақты |Үлес |
| ... ... ... ... ... ... |орын |салм |
| |дал | |дал | |дал | |дал | ... ... |1724715 |10,4 ... |37,5 |9015497 |29,0 |1088754 |4,5 ... ... | | | | | | | | ... тұлғ. |2767360 |16,7 |3903956 |14,1 |4618768 |14,9 |5692349 |23,33 ... ... | | | | | | | | ... |375171 |2,3 |452825 |1,6 |317063 |1,0 ... ... | | | | | | | | ... ... | | | | | | | | ... |8431261 |50,8 |9659526 |35,0 ... |44,6 ... |
|Салық | | | | | | | | ... ... |1645142 |9,9 |1633985 |5,9 |1539671 |5,0 |1914657 |7,9 ... ... |309103 |1,8 |347616 |1,3 |384886 |1,2 |400703 |1,6 ... |414667 |2,5 |557110 |2,0 |619222 |2,0 |439361 |1,8 ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |87842 |0,5 |166813 |0,6 |240064 |0,85 |471509 |1,9 ... жер | |0,002 |11667 |0,04 |17134 |0,05 |17039 |0,07 ... | | | | | | | | ... да ... |225 |1,96 |419056 |1,4 |119522 |0,5 ... | | | | | | | | ... түсімдер|16576940|100 |27580007 |100 |31025954 |100 |24366665|100 ...... обл. ... ... ... ... ... ... ... ... болып: жеке кәсіпкерлер, жеке меншікті
нотариустар, адвокаттар, заңды тұлғалар саналады.
Кестеден ... ... ... ... артып отыруына ай
сайынғы жұмысшылардың еңбек ақысының артуы салыстру үшін: 2000ж. ... ... ... – 17616 ... 2001ж. ... 18785 теңге;
желтоқсанда – 30024 теңге: 2002ж. қаңтарда -24192 теңге, қыркүйекте -27678
теңге әсер ... ... ... бюджеттің кіріс бөлігінде әлеуметтік
бағдарламаларды қалыптастыру үшін қажет болды. Осы салықты енгізген ... ... ... ... ... алу базасына және есеп ... ... мен ... ... ... ... салықтардың басқа салықтардан ерекшелігі
болып, оның ... ... салу ... қаржыландыру көзіне
қарамастан, сәйкес салықтарды ұстауға дейінгі еңбек ақы қоры ... ... ... ... ... ...... саналады. Олар
бекітілген ставка бойынша, материалдық және әлеуметтік жеңілдік ... және ... ... ... ... төленеді. Қазақстанда
салық төлеудің екі түрі бар. Бірі: ... ... ... ... есептеу
болса, екіншісі –жұмысшылардың жалақысынан табыс салығын ұстап ... ... осы ... заңды тұлғалар үшін салық салу объектісі
болып, ... ... ... санына байланысты материалдық,
әлеуметтік игіліктері немесе басқа да материалдық пайдасы ретінде, ақшалай
және натуралды формада төлейтін ... ... ... ... алып отырған әлеуметтік салық, компания
иелерінің өз қызметтерінің жалақы мөлшерін көбейтуін ынталандырудың орнына,
керісінше бұл ... ... ... ... ... таңда
кәсіпорындарда қызмет атқаратын жеке тұлғалардың ... екі ... ... және ... салық салынады. Мәселенің жайын жалақыны
төлейтін заңды тұлғалар жағынан қарайтын болсақ, онда ... ... ... ... ... ... байқаймыз. Жалақы
қоры неғұрлым көбейген сайын, кәсіпорындар әлеуметтік салықты соғұрлым көп
төлейді. Бұл ... ... ... ... ақысын көтеруге
мүдделі еместігін көрсетеді. Кәсіпорындар жалақы ... ... ... әр ... жолдармен нақты жалақы мөлшерін көтеру және ол үшін
кәсіпорындарды ынталандыру жолдарықарастырылуда.
Осы жердегі ... ... ... ... ... ... ... қатар бұл салық салынатын базада да болып ... ... ... ... ставкасы 4-12 аралығында болып, оны тек
компаниялардың өздері ғана ... ... ... ... ... Ұлыбританияда жұмыс істеушілер әлеуметтік салықты мынадай ставкамен
төлейді. ... ... ... пайыз ... ... ... |0 ... 500 ... ... |10 ... зейнетақы жүйесіне |8,4 ... ... | ...... Н.Н. ... системы зарубежных стран: |
|Европа и США: ... ... 2002 ... ... ... ... ... салықтың ауыртпалығынан
құтылғанымен, жалақы төлеуші компанияларға үлкен ауртпалық жүктеліп отыр.
Себебі жылдық жалпы жалақы қоры ... ... ... ... 40-70 құрайды, ал бұған дейін әлеуметтік салық ставкасы 26-ды
құраған болса, кәсіпорындар өз ... 18-на ... ... ... салық түрінде төлеуге мәжбүр болған.
Осыған байланысты Елбасы өзінің ... ... ... ұзақ ... стратегия мен он жылдық жоспардың ойдағыдай
жүзеге асырылып жатқанын хабарлай келіп, келесі, 2004 ... ... ... ... ... саясат пен халық тұрмысын жақсартудың мәдениет,
білім және жалпы руханият салаларын дәйекті түрде дамытудың ... ... ... ... ... ең ... ... ретінде еліміздің әлеуметтік-
экономикалық жағдайын жедел ... ... ... ... ... пен жеке тұлғалардың табыс салықтарының ставкасы жалақы
деңгейіне байланысты сараланған кемімелі ... 2004 ... ... бастап, әлеуметтік салық 20-7-ға, жеке табыс салығы ... ... және ... ең ... ... (6600 ... жеке
табыс салығынан мүлдем юосату мәселелері өнделуде.
Қазіргі әрекет етіп отырған тәртіп ... ... ... ... ... ... ... әрбір жұмысшы 30 жеке табыс салығын
және Зейнетақы қорына 10 ... ... ... ... ай ... салық
ставкасының максималды жиынтығы 61 құраса, онда қазынаға қанша ақша келіп
түсуі қажет екенін есептейік. Статагенттің ... ... ... млн. Адам жұмысқа қабілетті екен. Ал 2002жылғы орташа еңбек ақы мөлшері
шамамен-27678 теңге құрайды. ... ақы ... млн. ... тең. ... ... ... ұсынушы мен жұмысшы 6373582 млн. теңге салық төлеп отырады
екен.
Тәжірибе көрсетіп отырғандай, ... ... ... ... құтылу мақсатында, салық Комитетіне нақты жалақы қорының мөлшерін
толық көрсетпеуде.
2.4. Қазақстан Республикасында толық ... ... ... және шет ... тәжірибе.(АҚШ-пен салыстыру)
Фискалдық саясатты жүзеге асырудың бірнеше әдістемелік үлгілері бар.
Біздің көзқарасымыз бойынша ұсынып отырған ... ... ... үлгі бойынша жергілікті және республикалық деңгейде салық ... ... яғни ... ... үкімет өзіндік салық тізімін
бекітеді. Мұндай үлгі әсіресе ... ... ... Бұл ел – ... оның ... ... ... қатынастардың тұрақтылығы жағынан,
осыған байланысты еш қандай ... ... ... ... ... ... үлгі ... әлеуметтік әділеттілікке қол жеткізу
мақсатында, жұмысшылардың табысына ... ... ... мен
оларды қайта бөлу проблемасымен байланысты. Бұл үлгіні екі бағытқа бөліп
қарастыруға болады. Біріншіден шет елдің тәжірибесін ... ... ... ... ... ... ... қайталамауы үшін,
жұмысшылардың күнкөріс минимумынан жоғары ... ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік салық басқа
да ұсталымдардан) босату қажет. Минималды көлемде табыс ... ... ... ... және ... ... ресурсын
жинақтауға қатыса алмайды және қатыспауы да керек. Мұндай тұжырымдамадан
ақшаны өндіріп алу ... да, ... олар ... сол ... жәрдем ақымен қамтамасыз етілетіндер ... ... ... ... ... мен ... ... басқа қоғамға ешқандай
пайда әкелмейді.
Біздің еліміздегі салық ... ... ... ... ... ... ... қажет, яғни қоғамда орта тап санының
ресми арттыру үшін жалақыға ... ... ... ... ... көптеген компанияларда өз қызметтерінің жоғары жалақыларының
сомасын жасыру үшін қос ... ... ... ...... ... ... жоғары болған сайын, экономикалық өсу қарқыны соғұрлым төмен, және
керісінше, салық жүктемесі неғұрлым төмен болған ... ... және ... ... ... ... де ... салық саясатының негізгі мақсаты ретінде фискалдық және
ынталандырушы рөлдері арасында оңтайлы қатынасқа қол ... ... ... ... саясаты салық жүктемесін анағұрлым әділетті бөлу,
оңтайланған салық ставкасына көшу мен салық жүйесін жеңілдету қажет. ... пен Г.М. ... ... салу теориясы атты еңбегінде, салықтарды
пайдалану сипатына байланысты жалпы және ... ... ... ... ... салу ... кейбір салықтар бюджетке келіп түскең соң,
бюджеттің басқа да кірістерімен араласып, жалпы ... ... бұл – ... ... ... салықтар. Ал енді кейбір салықтар
нақты бір шараларды қаржыландыру үшін қолданады, яғни бұл арнайы салықтар.
Мәселен ... ... ... жатқызуға болады. Қазіргі кезде арнайы
салықтар (бұрын бюджеттен тыс қорларға аударылатын) бюджетте ерекшеленіп
көрсетіледі. Айта кету керек, көп ... ... ... ... ... ... табыс көзі ретінде бекітіледі.
Келесі үлгі, салықтың әрбір ... ... ... ... ... ... ... салықтарды тұтасымен түрлері
бойынша нақтылы ... Бұл ... ... ... ... жеңілдетер еді.
Қарастырылған осы үлгілер еліміздің қаржы саласындағы бірқатар
мәселелерді шешіп береді. Атап ... ... ... ... ... көлемдерін бекіту тұрақтылығы жергілікті атқарушы органдарға
жеткілікті бюджеттер ... ... ... ... ... ... ... асыруға міүмкіндік беру.
Екіншіден, салықтың әрбір түрін ... ... ... ... ... бойынша бюджеттер арасында нақтылы бөлу
мүмкіндігін қалыптастыру, ал ол ... ... ... ... де ... ... жеңілдетеді.
Үшіншіден, барлық аймақтар бюджеттік алымдарды бөлуге де сол ... ... да ... ... ... ие ... айтқанда негізгі қордың тиімділігін көтеру үшін: олардың жүктелу
деңгейін, қорларды жаңарту, қазіргі ... ... ... және де ... ... ... ... қажет.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Савицкая Г.В. Өнеркәсіптік кәсіпорындардың шаруашылық қазметін
талдау. Жоғарғы оқу орындарына арналған оқулық: 1996 ж.
2. ... Х.Ф. ... ... ... ... ... конспект
шолуы. – Минск: Экаунт, 1993 ж.
3. Құрылыс экономикасы. Под. ред. И.С. ... - М., 1998 ... ... ... Под. ред. В.М. Семенова, - М., 1998 ж.
5. Ашимбаев Т. Қазақстанның нарық жолындағы экономикасы, Қазақстан,
1994 ж.
6. ... Г. ... ... ... және ... ... 1996 ж.
7. Окаев О., Дюкова Е.М. Нарық жағдайындағы өнеркәсіптік ... ... 1994 ... ... С.К. ... ... ... Алматы: «Баспа», 2002
ж.
9. Бухгалтерлік есептің Қазақстандық үлгілері және ... ... ... 1. ... ... ... 2002 ж.
10. Статистикалық есептеме, форма 11 «Кәсіпорын негізгі қорларының
қозғалысы және бар болуы» 2000-2001 ж.ж.
11. Кәсіпорынның ... ... ... декларациясы, форма 100.
12. Кәсіпорынның 2000 жылғы негізгі қорлар амортизациясының журналы.
-----------------------
ҚОҒАМДЫҚ-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ФОРМАЦИЯ
Салық салу ... жүйе ... және ... ... ... Ж.Б.Сей
4. Дж.Милль
5. У.Петти
Және т.б.
1. Дж.М.Кейнс
2. И.Фишер
3. Н.Калдор
4. П.Дэвидсон
5. А.Лернер
Және т.б.
1. А.Соколов
2. П.Самуэльсон
3. Кэмпбелла
4. Р.Макконелли
5. С.Л.Брю
Және т.б.
Мемлекеттің экономиканы реттеуі ... ... ... Ал ... ... құрал
Экономиканы реттеу мен өзін-өзі реттеудің деңгейі мен шекарасын анықтау
Салық мемлекеттің экономикалық құралы ретінде
ҰТ-V+Т
ҰТ=М+Ж
ҰТ
Ұлттық табыс
Қажетті ... ... ... қоры
Ж
Жинақ қоры
Фискалдық саясатты жүзеге асыру механизмі
Үлгі I
әрбір деңгейдегі ... ... ... тізімін бекітеді
Үлгі II
Жұмысшылардың табысына салынатын салықтардың ставкасы мен оларды қайта бөлу
мәселесімен байлансыты
Үлгі III
Бюджеттер арасында салықтарды тұтасымне түрлері бойынша нақты ... ... ... ... ... ... жоғары табыс
алмайтын көздерін тікелей салықтың барлық формаларынан босату қажет
Екінші вариант қоғамда орта тап ... ... ... үшін ... ... ставкасын төмендету

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам организмінің өсуі мен дамуының негізгі заңдылықтары78 бет
Ауыл-село мұғалімдерінің өсу жолдары, олардың құрамындағы сандық және сапалық өзгерістер13 бет
Ауыр металдардың өсімдіктің өсу процестеріне әсері17 бет
Балалар және жасөспірімдердің өсуі мен дамуының жалпы заңдылықтары7 бет
Балалар және жасөспірімдердің өсуі мен дамуының жалпы заңдылықтары. Тұқым қуалаушылық және ортаның ролі22 бет
Балалар мен жасөспірімдердің жалпы өсу мен даму заңдылықтары3 бет
Бидай өндіру технологиясы: морфологиясымен танысу және өсу фазасын зерттеу6 бет
Бидай өндіру технологиясы: морфологиясымен танысу, өсу фазасын зерттеу9 бет
Бидай өндіру технологиясы: морфологиясымен танысу, өсу фазасын зерттеу жайлы6 бет
Бидай өндіру технологиясы:(морфологиясымен танысу, өсу фазасын зерттеу)7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь