1986 ж. желтоқсан оқиғасы

Жастардың Алматы қаласындағы және басқа да аймақтардағы Желтоқсан шеру-көтерілісіне қатысушыларға күш қолданылды, олар соққыға жығылды, қанды жазаға душар болды. Қаза тапқандары да кездесті, жүздеген жас әртүрлі дәрежеде жарақат алды. Алайда, оларға дер кезінде әрі сапалы медициналық жәрдем көрсетілген жоқ. Көтерілісшілерді әрбір отбасы өз үйлерінде жасырып ұстады. Өйткені, бәрімізді топ-тобымызбен, отбасы мүшелерімізбен бірге қуғын-сүргінге ұшырататын шығар деп қорықты. Республикада жүгенсіз кеткен империялық оспадарсыз әрекеттердің ауыр ахуалы қалыптасты. Билік орындарының алдындағы үрей күшейе түсті.
1986 жылғы желтоқсанның екінші жартысы мен 1987-1988 жылдары кең көлемді қуғын-сүргін науқаны жүргізілді. Ол 1986 жылғы Желтоқсан көтерілісін ұйымдастырушыларды, оны бастап берушілерді, көтерілісшілерге қолдау көрсетушілерді және жалпы арандатушыларды іздестіру мен жазалау ұранымен өткізіліп жатты. Мекемелерді, ұйымдарды көтерілісшілерге бүйректері бұратындардан, сондай-ақ күдікті деген сенімсіз адамдардан тазарту қатар қолға алынды. Ресми түрде жарияланған деректердің өзі бойынша ғана, “шеруге қатысты” деген күдікпен Алматы қаласындағы ішкі істер органдарына 2366 адам жеткізілген. Ал қалалық партия комитетінің 24 желтоқсан күнгі мәліметі бойынша: “Ұлтшылдық пиғылдағы арандатушы элементтер ұйымдастырған тәртіпсіздіктерге қатысты деген күдікпен 2335 адам ұсталды... 30 коммунистің дербес ісі қаралды, олардың 25-і СОКП қатарынан аласталды. Сондай-ақ 591 БЛКЖО мүшесінің дербес ісі қаралып, 245 жас комсомол мүшесі қатарынан қуылды” деп атап көрсетілді.
Көтеріліске шыққан жастарға қолдау көрсетті, тіпті көтерілісті ұйымдастыруға өзі де қатысты деген күдік СОКП Орталық Комитеті Саяси Бросының бұрынғы мүшесі, Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бұрынғы бірінші хатшысы Д.А.Қонаевқа да келтірілді. Сол бір сұрапыл оқиғалар кезінде “Правда” газетіне берген бір сұхбатында Г.В.Колбин Д.А.Қонаевты былай деп айыптауға дейін барды: “Алматыдағы оқиғалар үшін ол көп жағдайда ар-намысымен жауапты” (Дәйексөз Мырза Акуевтің “Біріншімен бірге” деген кітабынан алынды. Алматы, 2004, 72-бет). Мәскеу тергеушілерінің белсене қатысуымен Д.А.Қонаевқа қарсы қолданылып, оның беделін түсіретін материалдарды іздестіру және жинастыру барысында оған жақын жүрген бірқатар адамның үйлеріне тінту жүргізілді, өздері тергеуге алынды, түрмеге қамалды. Солардың қатарында Д.А.Қонаевтың көмекшісі Д.Бекежанов та, Орталық Комитеттің Іс басқарушысы А.Г.Статенин де, республика Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысына ере жүретін арнаулы қорғаушы дивизион тобының бастығы М.И.Акуев те бар болып шықты. Бұлардың бәрі де қамауға алынды және сотталды. Оларға көтеріліс жасау туралы бастама көтерушілердің қатарында болыпты-мыс деген жала жабылды. Кейіннен Д.А.Қонаев өзінің “Өтті дәурен осылай” деген өмірбаяндық кітабында Республика Компартиясы Орталық Комитетінің тапсыруы бойынша әрекет жасаған жазалаушы органдар
        
        1986 ж. желтоқсан оқиғасы
Жастардың Алматы қаласындағы және басқа да аймақтардағы Желтоқсан шеру-
көтерілісіне қатысушыларға күш ... олар ... ... ... ... ... Қаза ... да кездесті, жүздеген жас әртүрлі
дәрежеде жарақат алды. Алайда, оларға дер ... әрі ... ... ... жоқ. Көтерілісшілерді әрбір отбасы өз үйлерінде жасырып
ұстады. Өйткені, бәрімізді топ-тобымызбен, отбасы мүшелерімізбен ... ... ... деп қорықты. Республикада жүгенсіз кеткен
империялық оспадарсыз ... ауыр ... ... ... ... үрей ... ... жылғы желтоқсанның екінші жартысы мен 1987-1988 ... кең ... ... ... Ол 1986 жылғы Желтоқсан көтерілісін
ұйымдастырушыларды, оны ... ... ... ... және ... ... іздестіру мен жазалау ... ... ... ... ... бүйректері
бұратындардан, сондай-ақ күдікті деген сенімсіз ... ... ... ... Ресми түрде жарияланған деректердің өзі бойынша ғана, “шеруге
қатысты” деген күдікпен Алматы қаласындағы ішкі істер органдарына 2366 ... Ал ... ... комитетінің 24 желтоқсан күнгі мәліметі
бойынша: ... ... ... ... ... ... деген күдікпен 2335 адам ұсталды... ... ... ісі ... ... 25-і СОКП ... аласталды.
Сондай-ақ 591 БЛКЖО мүшесінің дербес ісі қаралып, 245 жас комсомол мүшесі
қатарынан қуылды” деп атап ... ... ... қолдау көрсетті, тіпті көтерілісті
ұйымдастыруға өзі де ... ... ... СОКП ... ... Саяси
Бросының бұрынғы мүшесі, Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бұрынғы
бірінші хатшысы Д.А.Қонаевқа да келтірілді. Сол бір ... ... ... ... ... бір ... ... Д.А.Қонаевты
былай деп айыптауға дейін барды: “Алматыдағы оқиғалар үшін ол көп ... ... ... ... Акуевтің “Біріншімен бірге” деген
кітабынан алынды. Алматы, 2004, ... ... ... ... Д.А.Қонаевқа қарсы қолданылып, оның ... ... ... және ... барысында оған жақын жүрген бірқатар
адамның үйлеріне ... ... ... ... ... түрмеге қамалды.
Солардың қатарында Д.А.Қонаевтың көмекшісі Д.Бекежанов та, ... Іс ... ... де, республика Компартиясы Орталық
Комитетінің бірінші хатшысына ере жүретін арнаулы қорғаушы дивизион ... ... те бар ... ... ... бәрі де ... ... және
сотталды. Оларға көтеріліс жасау туралы бастама ... ... ... жала ... Кейіннен Д.А.Қонаев өзінің “Өтті дәурен
осылай” деген өмірбаяндық кітабында ... ... ... ... ... ... жасаған жазалаушы органдар “қамауға
алынғандардан мені қаралап, айыптайтын жауап ала алмады”, деп жазды.
Төменде ... 1988 ... 31 ... ... ... ... хатымның
толық мәтіні келтіріліп отыр. Онда мен М.И.Акуевтің заңсыз қамауға алынып,
4 жыл бойы ... ... ... ... ... сотталғаны туралы
айттым. Бұл кез партияның сара жолынан “тайғандарды” қудалаудың өрттей
өршіп тұрған кезі ... айта ... ... ... ... ... ... Комитетінің
Бірінші хатшысы Г.В.Колбин жолдасқа
Аса құрметті Геннадий Васильевич!
Өзіңізге жолданып отырған осы хат ең ... ... ... мәртебелі
беделіңізге және зиялы ақыл-парасатыңызға деген сенімді үмітке негізделіп
жазған шағым-арыз болып табылады. ...... ... ... ... ... келтіруге Сіздің жеке өзіңіздің тікелей араласуыңызды
өтініп сұрау. Менің кәміл көз ... және мені ... ... етіп ... ... мынау: құқық қорғау органдарының қасиетті
құқықтарды аяқасты ... ... ... алып, жүгенсіздік танытқан іс-
әрекетінің, басқа да бірқатар жағдайлардың салдарынан Қазақ КСР Ішкі істер
министрлігінің ... ... ... командирі, Қазақстан
Компартиясы Орталық Комитетінің бұрынғы бірінші хатшысы ... ... оны ... ... ... адал ... ... офицер
М.И.Акуев ешқандай кінәсі болмаса да ... ... ... ... 4 жыл бойы ... отыру жазасына кесілді. Соттың бұл үкімі заң
тұрғысынан да, ... ... да ... ... ... деңгейдегі сот орындарына шағымданбай, Сіздің тікелей өзіңізге хат
жолдап отыруымның себебі бар: Акуевтің ісіне о бастан-ақ ... ... ... ... ... ... араласты. Сондықтан да
әділдік орнатпақ болған өзге каналдардың бәрінің де жолдары іс ... ... ... Бүгінгі таңда мұның өзі нағыз масқара, жексұрын нәрсе
саналады. Бірақ, бұл – ... Ал ... ... ... ... емес.
М.И.Акуев 1987 жылы сәуір айында Қазақ КСР Қылмыстық істер кодексінің 144-
бабының ІІ бөлімі бойынша, ... ... ... ... ... ... ... асыра пайдаланғаны үшін деп сотталды. Ал оның ... ... ... ... ... ... 6 жыл ... орын алған еді. Акуев ол
оқиғаға тікелей емес, ... ... ... ... үшін кезінде партиялық
және әкімшілік жолмен ... ... ... болатын. Сонымен іс біржола
бітіп кеткен еді.
Ал ол оқиға былай болған. Осыдан 6 жыл ... ... ... пен ... құрамында болған, қызмет бабында Акуевке тікелей ... ... ... ... ... өздерінің әдеттегі кезекшілік
қызметін атқару барысында Алматының орталық көшелерінің ... ... ... ... ... ... Телғараевтың
тарапынан өрескел бұзылғанын байқап қалады. Ереже бұзушы бұлардың жарықпен
және дауысты ... ... ... рет берген ... ... ... аспай, тоқтамаған бойы кете берген. Ал оның соңына
түскен ... ... ... ... тас ... ... тықсыра түсіп, әзер дегенде тоқтатқан. Бірақ мәшиненің жүргізушісі
бұларға сонда да бағынғысы келмей, мәшинеден өз еркімен ... ... ... Телғараевты қалалық милицияның кезекшісіне табыс ету үшін осы
кезде көмекке жетіп үлгерген ... ... ... жауынгерлерінің
араласуымен бұлардың ереже бұзушыны сыртқа күшпен сүйреп шығаруына ... Осы ... ... ... ... ... ... қол жұмсаған, жүргізушінің мұрны қанап қалған. ... ... ... ... ... ... ... қызметте отырған
орынбасары подполковник Балабаевтың бөлмесіндегі талдау ... ... ... Акуевке ешқандай да кінә ... ... ... сұрасып, қол алысып қоштасқан.
Алайда, сол күннің ертеңіне бұл іс ... ... ... ... ... ... ... облыстық партия комитетінің кезекші қызметкері
обком мәшинесін МАИ қызметкерлерінің ... ... ... бұл ... ... бөлімінің меңгерушісі Майлыбаевқа хабарлаған.
Ұсталған мәшине соған қызмет етеді екен. Болған оқиғаға объективті тұрғыдан
талдау жасау, міне, сол ... ... ... ... ... ... “беделін түсіруге, оның қызметкеріне қол ... ... ... сазайын тарттырып, сыбағасын беруге
ұмтылғандар бұл жұмысқа ... ... ... ... ... ... қалыптасқан дәстүрлі тәсілдері мен дайын тұрған тетіктері
жедел түрде іске қосылған. Істің мән-жайына ... ... ... ... ... жетекші ретінде жауапты деп саналып, СОКП
мүшелігінен шығарылады және оның ... ... іс ... ... ... ... ... дүниеге келе қалады. Онда Акуев пен
Төребаевтың Телғараевты соққыға жығуы салдарынан оның ... ... мен ... ... миы ... деп ... 1982 жылғы 11 ақпан күні Алматы қаласының Совет аудандық соты
Төребаевты ... КСР ... ... ... ... бойынша 3 жылға
шартты жазамен ... ... ... ... жұмыс істеуге үкім
шығарады. Ал Акуевтің қылмыстық ісі ... ... ... жоқ ... ... ... қысқартылған болатын. Соңынан оның партия
мүшелігі қайтадан қалпына келтірілді – оған ... ... ... ... бері арада 6 жыл өткеннен кейін, жаңадан ... ... ... ... ... ... ... ісі” қайтадан еске
алынды. Ол істің ... ... ... сот ... біреулердің ықпалды
ерік-жігерімен бұзылып шыға келді. ... ... 1987 ... ... ... ... ... аталмыш оқиға кезіндегі іс-әрекеті үшін қайта сотталды.
Арада 6 жыл өткеннен кейін ... ... ... ... ұмыт болған
дерлік, оның үстіне бәлендей мән беруге де тұрмайтын болмашы ... ... ... ... неде? Менің кәміл сенімім бойынша, ... ... тыс ... ... ... ... ... қатаң
жазаға кесу – ауыр жағдайда еңбекпен түзеу ... 4 ... ... ...... ... біреулердің арсыздықпен араласуы
арқылы ғана әбден мүмкін болатын ... ... ... шектен тыс
сәйкессіздігі бұл ретте бастама көтеріп, ынта-жігер ... ... ... тым ... бүлк ... ... ... кінәлі Төребаев оқиғаның кезек күттірместей неғұрлым маңызды
кезінде 3 жылға шартты жазаға сотталғанын, ал ... ісі ... ... оның ... кезінде тиісті партиялық және әкімшілік жазасын алған
Акуевтің енді арада 6 жыл ... ... ... ... ... кесілуінде
өзара салыстыруға келерлік ешқандай сәйкестік жоқ. Оның үстіне, Акуев ... ... ... ... өзінің қызметін үлгілі атқарғаны, өзін тек
жақсы жағынан ... ... ... ... өз ... шын берілген
адал қызметкер ретінде танытқаны ескерілмеген.
Сонда бұл сұмдықтың сыры неде? Мұның “сыры” мынада: 1986 жылғы ... ... ... ... ... отрядының одан әрі жалғаса
түскен күресі барысында Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің ... ... ... ... көмекшісі Д.Бекежановты жауапқа тарту
керек болды. Ал Д.Бекежановтың жасаған қиянат істеріне қатысты тізімге
Акуев те ... ... ... ... ... 1981 жылы ... тартылатын жерінен құтқарып жіберіпті-міс. Бұл деректің
шындыққа қаншалықты ... мен ... Егер ... ... ... тікелей бастығының атынан әрекет еткен болса, оныкі шын
мәніне ... ... қой. ... бұрынғы басшысы берген
нұсқаулардың, қызмет бабында орын ... ... ... ... ... оның тек ... басшы” болғандығы үшін ғана дұрыс емес дей
салуға болмайды. Мен осылай деп ... Ал ... ... ... ... ... ... таныс та емес еді, онымен ешқандай туыстық ... ... да жоқ ... Ол кезде, 1981 жылы, шынында да
Акуевке ара түскен, ... оған ... әділ ... ... ... адам ... КСР Ішкі ... министрі А.Г.Платаев еді. Мен және
басқа да адамдар оның Акуев туралы: “Ол ... ең ... ... ... алмайды, темекі де тартпайды. Мен оны соттатып жібере алмаймын” (Бұл
сөзді ол 1982 жылғы ғылыми-практикалық ... ... ... ... өз ... естіп, куә болғанбыз.
Мәселенің мән-жайына түсінбей ... ... ... ... ... ... Акуевтің ісін Бекежановтың ісіне қосақтай
салуға кең жол ашып берді. Бұл жерде Акуевтің ... ... ... мен жеке ... ... мүлде ескерілмеді.
Сол бір негізсіз айыптауда Сіздің 1987 жылғы 9 наурызда “Правда” газетінде
жарияланған ... ... рөл ... Онда Сіз, атап ... былай
деп жазған болатынсыз: ... ... ... астында қамқор
қорғаушылыққа бөленгендер қатарында кеңшарлардың бірінің бұрынғы ... ... ... “Қазақфильм” студиясының бұрынғы
директоры К.Ахметовтің, Ішкі ... ... ... қызметкері
М.Акуевтің, бұрынғы ... ... ... А.Смыковтың,
Д.Ковиньконың және ... ... рас. ... ... мен ... ... ... істері сотқа тапсырылды”. Міне, мұндай ... ... ... ... бойынша Орталық Комитеттің ... істі ... ... ... ала ... Ал сол бақылаудың
астында жұмыс істеген тергеу орындары, прокуратура мен сот ... ... ... үшін” барлық күш-жігерлерін аямай ... ... ... ... ... ... сөзі дұрыс екенін қайтсе
де дәлелдеп шығуға тырысып бақты. Мен Сіздің жеке ... бұл ... ... ... әлдебір мүдделілік таныта қойған шығар деп ... ... ... бұған дейін ондаған жылдар бойы осындай “партиялық
тәртіп рухында” тәрбиеленіп келген ... ... ... тап ... тағы да ... жұмыс істегеніне” кәміл сенемін. Солай болды да.
Әрине, ондай ... ... және бұра ... ... және сот ісін жан-жақты да толық көлемінде жүргізудің, әділеттілік
қағидаларының, сондай-ақ кінәсіздік жорамалының қайдағы бір дерексіз, мән-
мағынасын жоғалтқан бос ... ... ... және сот ісі ... бұрмалаумен жүргізілді. Социалистік
заңдылықтың нормалары мен ... ... ала ... ... аяқ ... сайын қасақана бұрмаланумен, бұзылумен болды. Солардың
кейбіреулері мынадай:
1. Көше ... ... ...... Телғараевты қалалық ішкі
істер басқармасының кезекші қызметкері отыратын бөлмесіне алып ... ... ... ... орынбасары А. Балабаевтың, облыстық партия
комитетінің сол күнгі ... ... ... қатысуымен істің ізін
суытпай, жедел түрде жүргізілген ... ... ол ... ... ... тағатын ешқандай кінәсі жоқ екенін, оның ұрып-соғуға
қатыспағанын, өзіне екі рет ... ... ... ... ... ... ашық айтқан. Мұны Балабаев та, төрт әскери ... де ... аса ... бұл дерек алдын ала тергеу және 1987 ... сот ... ... ... кеткен.
2.1981 жылы болған жол жүру ережесінің бұзылу оқиғасына байланысты облыстық
партия комитетінің қаржы-шаруашылық ... ... ол ... ... бәрі де ... аса ... адам” санайтын Е.Майлыбаевтың тас-талқан
болып ашуланған шамшылдық әрекеттері, сөйтіп Акуевтің ... ... ... ... дәрежелі маңызы бар деректердің назарға ілікпей,
мүлде тексерусіз қалғаны ... де ... ... ... ... тұр.
Телғараев “құдіретті басшы” Майлыбаевтың ауызекі берген бұйрығы бойынша
ауруханаға жатқызылады. Оған ... ... ... диагноз қойғызылады.
Тіпті, оның еңбекке жарамсыздығы жөнінде жалпы мерзімі 21 күнге ... де ... ... өзі оның ... жеген зардабын орта дәрежелі
зақым деп тану үшін ... ... ... ... еді. ... ... күннің ертеңіне оған ... ... ... барғанын айтады. Ол қалалық прокуратура қызметкерін өзімен
бірге ерте келген еді. Сөйтіп, олар ... ... ... мәтінін өз
ауыздарымен айтып тұрып жаздырып әкеткен болатын. Онда Телғараевтың ... ... ... ... де ұрып-соққанын, екі рет қол
жұмсағанын жазуына тура келген. ... ... ... ... ... болып шықты. Ол өз қолымен былай деп жазып берді: “Мен ауруханада
жатқан күннің ертеңіне маған ... ... ... ... ... ... ... Майлыбаев жолдас пен қалалық
прокуратураның бір ... ... Олар ... мені ... қоса ... ... дегізіп, өздері айтып тұрып арыз жаздырып алды. Мені ... ... жоқ қой, ... деп жазудың не керегі бар?” деген ... ... жоқ, ... ... ... үшін қажет” деді де қоя салды”.
Ал Майлыбаевтың бұдан да сорақы қылықтарға қымсынбай бара ... ... өз ... ... ... жаза алып ... да ... жылы Акуевтің үстінен қылмыстық іс қайта қозғалған кезде тергеуші де,
сот та мұндай “ескірген” және ... ... ... ... ... ... ... деп санады. Өйткені, олардың ойынша, ол
кезде, 1987 жылы ... ... ... ... жан ... ... ... ... МАИ-дың екі қызметкері – Төребаев пен Акуев
ұрып-соқты” дегені бейнебір неғұрлым ... және ... ... ... болып көрінген еді.
3. Жәбірленуші Телғараевтың 1981 жылы Майлыбаевтың үйретуімен берген өтірік
жауаптары Акуевтің ... ... деп ... ... дерлік “дәлел”
болды. Онда ол “Акуев мені сырт жағымда тұрып пистолеттің тұтқасымен ... ... ... деп ... еді. Ал ... сот ... ... ол
бұл жалған жауабынан үзілді-кесілді бас ... оны ... ... ... ... етіп ... бергенін мойындаған болатын. Бұл
жағдай ескерусіз қалдырылды.
4. 1981 жылғы берілген сот-медицина сараптамасына ... ... ... ... ... шындыққа сай келетініне күмән тудырады. ... өзі оның ... ... де айып тағу үшін ... облыстық
партия комитетіндегі бастығы Майлыбаевтың тікелей араласуымен және күшті
ықпал етуімен ... ... ... ... айқын көрсетіп тұр. Алайда,
бұл жағдайға тергеу кезінде де, сот ... де ... ... ... Былайша айтқанда, оны керек қылған ешкім де болған ... сот ... ... екінші жақтың сот-медицина сарапшысынан жауап
алу, оның берген құжатының қаншалықты дұрыс екенін тексеру керек ... ... ... ... қойған ешкім табылмады.
5. Оқиғаның басы-қасында болған ...... ... (ал олар ... емес, төрт адам болатын) сот мәжілісі
кезіндегі тергеу барысында ешқандай жауап алынбаған. Ал олар ... ... ... ... ... ... ... ұрып-соқпағанын
айтқан болатын.
6. Өз сөзімен айтқанда, “нағыз ... ... ... ... ... қорғау органдарының тарапынан ашықтан-ашық қысым жасалып,
оның берген жауаптарын Акуевті айыптау арнасына қарай ... орын ... өз ... ... ... ... назар аударайық. Ол былай
деп жазады: “1987 жылы Акуевтің ісі бойынша тергеу жүргізіліп жатқан ... ... ... ... ... мені Акуевке қарсы
жауап беруге мәжбүр етпек ... ... күн ... Ал мен “Акуевке
тағатын ешқандай ... ... ... ... 1987 жылы 9 сәуірде болған
сот мәжілісінде судья жәбірленушіге жалған жауап бергені үшін ... ... ... ... бір емес, екі рет ескерткен. Алайда ол,
Телғараев, өзінің әлгі соңғы ... ... ... ... Телғараев
өзінің 1981 жылғы берген алғашқы жауабын неге өзгерткенін ... ... ... түсіндіріп беру үшін, өзінің орыс тілін нашар білетінін айта
келіп, жауапты қазақ тілінде ... ... ... ... сұраған.
Бірақ оның бұл заңды талабы жөніндегі өтініші ешқандай дәлелді себеп
келтірілместен ... ... ... ісі ... оны ... үшін бұра ... бұдан басқа мынадай
жағдайлардан да ... ... ... ... ... жүріп, Телғараевтың қалай ұсталғанын ... ... ... Багировтен тергеуші де, сот та жауап алмаған, одан
жауап алу туралы ... аяқ асты ... ... сот ... хаттамасына Акуевтің пайдасына ... тиіс ... мен ... ... енгізілмей қалған, тіпті атап ... ... ... орыс ... ... ... ... қазақша жауап беру жөніндегі өтініші туралы сот хаттамасында ештеңе
айтылмайды. “Акуевтің жәбірленуші Телғараевтың ішіне тепкенін көрдіңіз бе?”
деген ... ... ... “Жоқ, көрген жоқпын” деген жауабы да
жазылмаған. Ішкі істер министрлігінің офицері Ивановтың Акуевке ... ... ... ... оңды ... де сот мәжілісінің хаттамасынан
көрініс таппаған.
Сот органдарының сот мәжілісінің хаттамаларын мәжіліс өтіп ... ... ... ... ... ... бұрынғысын қайта жазуы, олардың мазмұнын
сот шығарған үкімге сай ... етіп ... ... әділетсіз әрі
зиянды практикасы бұл жолы да орын алғаны күмән тудырмайды.
8. Сот әдеттегі ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, Акуевтің автомобиль кабинасының ішінде
жүргізуші Телғараевты пистолеттің ... ... ... ... келетін, яғни, әлі анық-қанығы белгісіз жауаптарды негізге алған ... ... ... ... барған” деп айыптаған.
Бұл жерде Акуевке қайткен күнде де айып тағу үшін көпе-көрінеу қателікке
жол ... оқ ... қару ... ... ... жарақат алу деген сөз.
Ал бұл жағдайда ешқандай да оқ атылмаған. Тергеу ісі мен сот мәжілісінде де
тап осы ... ... ... Олар ... Қазақ КСР Қылмыстық
істер кодексінің екі бірдей бабымен – ... ІІ ... ... және ... ... билігінің беделіне нұқсан келтіру) бойынша айып ... ... ... ... ... ... адамға онымен бір мезгілде
149-бапты қатар қолдануға тіпті де болмайтынын, өйткені, оның ... ... ... ... өте ... ... Олай болса, заң
тұрғысынан алғандағы бұл қателіктер заңды ... ... ... ... ... неғұрлым көбейте түсеміз бе деген әрекеттің ... ... Рас, бұл істі сот ... бұзу ... шағым-арыз бойынша
қараған кезде Алматы қалалық соты 149-бапты біржола алып ... ... ... ... мен жаза мөлшерін күшінде қалдырды.
Акуевке қарсы алдын ала ұйымдастырылған қаскөй әрекеттердің және бір дәлелі
деп 1987 жылы ... ... ... ... аса ауыр қылмыс жасағаны
үшін қазір ... ... ... ... ... ... ... айтуға
болады. Шындығына келгенде, бұл кезде ... ... ... емес еді,
өзінің тиісті қызметін атқарып жүрген ... ... ... қорғау
органдарына шақырылған да емес.
Акуевті қайткен күнде де айыптаудың қызығына ... ... ... ісі ... мәжілісі де оның жеке басының қандай адам екеніне мүлде ... ... ... көз ... ... ... ... қарапайым зат
сияқты болып көрінген. Ол өзінің жеке басының табиғи жаратылысы мен мінез-
құлқы жағынан алып қарағанда, сот ... атап ... ... ұрып-соғуға”, “Телғараевқа саналы түрде асыра күш қолдануға” және
еңбекші көпшіліктің көзінше милиция ... ... мен ... келтіруге баратын адам ба еді деген сұрақ ешкімнің де ойына кіріп-
шықпаған. Өте өкінішті! Акуевтің өмірбаянын кіршіксіз ... ... ... ... ... ... еді. Оны білетін қызметтес адамдардың бәрі дерлік
осындай ... ... оның өте ... үлгілі адам саналғанын айтады. Ол
өзін мейлінше адал, едәуір зиялы еңбеккер ретінде ... ... ... ... қол ... ... бәрі де ... адал еңбегімен
келген еді. Оған ешқандай жақындары да, ... ... да қол ... ... ... ... ... жақын туыстары жоқ, жеке жігіт болатын.
Ол 1944 жылы ... ... ... ... ... ... мен
сауыншының отбасында дүниеге келіп, сонда тәрбиеленген еді. Отан алдындағы
азаматтық борышын армия қатарында абыроймен өтеп ... ... ... ... одан соң ... КСР ... ... шофер болып
істеді. “Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 20 жылдығы” ... ... ... оқып ... екі ... оқу ...... Ауыл
шаруашылық институтының механикаландыру факультетін және Қазақ мемлекеттік
университетінің заң ... ... ... ... сондай-
ақ қызмет бабында барынша адал ... ... ... Милиция
органдарында, атап айтқанда, МАИ-да қызмет істеген 16 жыл ... ... ... ... ... ... рет көрсетті: “Милиция үздігі”
белгісімен (1978), БЛКЖО-ның “Қоғамдық тәртіпті сақтау жөніндегі белсенді
жұмысы үшін” ... ... (1982), КСРО Ішкі ... ... қызметі үшін” медалімен (1982), Қазақ КСР Ішкі істер министрінің
“Қауіпті қылмыскерді қолға түсіргені ... ... ... ... ... (1985), Алматы қалалық Ішкі істер басқармасының ... (1987) ... ... ... жазылды, талай рет алғыс
алды, ақшалай сыйлықтарға ие ... Оның ... ... атқарған
белсенді әрі мінсіз ... ... ... смена” (1984 жылғы 12
желтоқсан), “На страже” (1985 жылғы 6 сәуір), ... ... ... 23 ... ... ... (1987 жылғы 26 қаңтар) және ... ... ... Сот ... ... ... Ішкі ... қызметкері офицер Иванов былай деді: “Акуев әрқашан үлгілі
командир және жанашыр жолдас бола білді. Оның үстінен бір де бір рет ... ... ... ... ... бәрі де ... жеке өміріндегі және
қызмет бабындағы бет-бейнесін айқын көрсетеді. Оның ісін жеке ... ... ... мен ... ... алып ... өзі – нағыз
қылмыс.
Акуев сотта өзінің қылмысын былай деп қана мойындады: “Мен ... ... ... ... бір ... ... салқынқандылығымды сақтай
алмадым, инспектор Төребаевтың тарапынан оған қол жұмсалуын тоқтатуымның
сәті ... ... ол ... ... жауапты қызметті адал атқаруға
ұмтылыс үстінде өз ... ... рет ... жібергенін байқамай да
қалды. Ал ондай қызметкерді, еңбеккер азаматты қайта тәрбиелеу үшін 4 ... оның ... ауыр ... ... түрмеге отырғызудың шынымен-ақ
қажет болғаны ма?
Тергеу барысы мен сот ... ... бір ғана ...... айыптау
көзделді. Осы мақсаттың шеңберіне сыймайтын нәрселердің барлығы да ... ... ... деп ... ... өзі – өте қауіпті жол және
заңдылықты тұрпайылықпен белден баса бұрмалау.
Сөйтіп, Акуевтің қылмыстық құрамы жағынан ... ... ... ісі ... болып шыға келді. Оған жоғары ... ... ... ... ... ... талап етіп отырған жағдайда бірде-бір сот немесе
қадағалаушы орган істің шын ... ... ене ... Бұл жолы да тап
солай болды. Құқық қорғау органдарының ... ... бойы ... алған стереотипті, жаттанды да тозығы жеткен ойлау жүйесі міне,
осындай. Бұл ... әлі де жаны ... Іс ... ... ... қалпында
қалып келеді.
Мен Акуевтің “қылмыстық ісінің” ... ... ... ... адал ... ... бір-ақ рет қателескен еңбеккер жас
маманның тағдырына мұншалықты қатыгездікпен қарау ... ... ... ... ... ... зор зиян ... Сізге арнайы
айтуды өзімнің азаматтық және заңгер ретіндегі кәсіби борышым деп санадым.
Сіздің әр іске ... ... ... ... қасиетіңізге және
жоғары деңгейдегі ақыл-парасатыңызға үміт артқандықтан да осы хатты жазып
отырмын және ... ... жеке ... ... ... адал азаматтың абыройлы атының қайтадан қалпына келтірілуіне
көмектесуіңізді өтініп сұраймын.
Сізге ... ... заң ... ... КСР ... академиясының академигі С.З.ЗИМАНОВ.
1988 жылғы 31 қазан. Алматы қ.”
Мен Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы Г.В.Колбиннің
атына ... бұл ... ... ... ... ... оның ... малайы болған құқық қорғау органдарында қолдау тауып,
дұрыс қарсы алына қоятынына сенген жоқпын. ... ... ... үмітімді үзбедім. Ең бастысы – заңдылықтың сақталуы үшін қасқая
қарсы тұрып, іс-қимыл көрсетуді өзімнің азаматтық ... әрі ... ... деп ... Ал ... өзінің жөнсіз жазасын түрмеде
түгел өтегеннен кейін, 1991 жылы бостандыққа шықты. Қазір ол ... ... ... ... ... – Желтоқсан көтерілісіне белсене қатысушы қазақ
қыздарының бірі. Мен басқа да азаматтармен бірге ... ... ... ... ... ... және ... тәуелсіздігі
жолында өзінің жас өмірін қиған қыз ... ... ...... ... беру ... екі рет ұсыныс жасап, әрекеттеніп көрдім. Ол –
мұндай құрметке әбден лайық қыз. Алайда, ... бұл ... ... ... органдары тарапынан қолдау таппады, нәтижесіз қалып қойды.
Менің қолымнан келгені – оның ... ... ... ... ... ... 2002 жылы сол ... Білім және ғылым министрі
Ш.Беркімбаеваға айтып жүріп, қолқа салу арқылы Қазақ ... ... ... ... ... ... ... аяқсыз
қалдырмағаны үшін сол министрге ризашылығымды білдіріп, осы күнге дейін
алғыс айтумен келемін.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1986 жылы 16 желтоқсан оқиғасы7 бет
1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы17 бет
1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы жайлы12 бет
1986 жылғы желтоқсан оқиғасына қазақ жастарының қатысуы және оның тарихи маңызы25 бет
1986 жылғы желтоқсан оқиғасының қозғаушы күштері мен барысы13 бет
1986ж. Қарағандыдағьі желтоқсан оқиғасы және оның облыстың қоғамдық өміріне әсері8 бет
«1986 жылғы желтоқсан оқиғасы және оның тарихи маңызы»22 бет
«Қайта құру» кезеңіндегі Республиканың қоғамдық – саяси өміріндегі өзгерістер. 1986 жылғы желтоқсан оқиғасы20 бет
Алматы 1986 жылғы желтоқсан оқиғасы және оның бағасы11 бет
Қайта құру кезіндегі республиканың қоғамдық-саяси өміріндегі өзгерістер. 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь