Қадыр Мырза Әлі өмірі


Өмірі мен шығармашылығы
Кітаптары
Жыр жинақтары
Қадыр Мырза Әлидің қанатты сөздері
Өлеңiмен ғана емес, өлiмiмен де баршамызды ойландырып кеткендей
Қадыр Мырза Әли – ақын, Қазақстанның Халық жазушысы (1995), ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1980).
Қ.Мырза Әли 1935 жылы 5 қаңтарда Батыс Қазақстан облысы, Жымпиты ауданында дүниеге келген. ҚазМУ–дің филология факультетін бітірген. 1958-93 ж. «Балдырған» журналында әдеби қызметкер, «Жұлдыз» журналында поэзия және сын бөлімінің меңгерушісі, жауапты хатшы, бас редактордың орынбасары, «Жазушы» баспасында поэзия редакциясының меңгерушісі, Жазушылар одағы поэзия секциясының меңгерушісі, «Балауса» баспасының редакторы қызметтерін атқарды.
Қ.Мырза Әлидің алғашқы өлеңі 1954 ж. «Пионер» (қазіргі «Ақ желкен») журналында жарияланған. Тұңғыш жинағы «Көктем» 1959 ж. жарық көрді. Мырза Әлидің «Жаңғалақтар» (1960), «Кішкене Қожанасырлар» (1961), «Данышпан» (1961), «Ноян қоян» (1962), «Алуан палуан» (1963), «Сабақ» (1964) атты кітаптары қазақ балалар әдебиетіне қосылған елеулі үлес болды. Ақын «Ой арманы» (1965), «Дала дидары» (1966), «Ақ отау» (1968), «Домбыра» (1971), «Көш» (1973), «Жерұйық» (1976), «Алақан» (1977), «Қорамсақ» (1980, 1981), «Қызыл кітап» (1983), «Күміс қоңырау» (1970-85) жыр жинақтарында нәзік лирикалық сезімді терең философиялық ой-толғаныстарымен шебер ұштастырған. «Мәңгі майдан» (1993), «Биік баспалдақ» (1993), «Үкілі үзінділер» (1996), «Ғибратнама» (2001), «Алаштың арманы» (2001), «Жазмыш» (2001), « Еңіреп өткен ерлер-ай» (2001), «Иірім» (2004), «Шырғалаң» (2004), «Алмас жерде қалмас» (2004) т.б. қырықтан астам кітаптар мен балаларға арналған топтамалардың авторы.
Әдеби-сын кітаптарында халқының өткені мен бүгінгісіне, ғасырлар бойғы арман-мүддесіне, мәдениет пен әдебиеттің даму сатыларына ой жүгіртіп, замандастарының тыныс-тіршілігіне үңіледі. Оның 200-дей өлеңіне ән жазылып, «Күндер-ай» деген атпен жеке жинақ болып шықты (1984).
Драматургияда Алдар көсе туралы «Сақалдың саудасы» атты сатиралық комедия мен Махамбеттің соңғы күндеріне арналған «Жаралы жолбарыс» атты драмасын жазды. Соңғы шығармасы үшін Махамбет атындағы сыйлыққа ие болды (1997). Оның шығармалары әлем әдебиетінің озық үлгілерімен үндес келіп, философиялық-дидактикалық дәстүрді дамыта жырлаған өзіндік өрнегімен танылды.
1. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998.
2. Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім" баспасы. 2005 ж. — 576 бет.
3. Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. «Алматыкітап баспасы», 2009

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 7 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Қадыр Мырза Әлі

Туылған күні 5 қаңтар 1935
Туылған жері Жымпиты, Орал облысы,Қаз КСР.
Қайтыс болған күні 24 қаңтар 2011 (76 жас)
Қайтыс болған жері Алматы, Қазақстан.
Азаматтығы КСРО →  Қазақстан
Ұлты қазақ
Мансабы ақын, жазушы, аудармашы
Шығармалардың тілі Қазақ тілі
Дебюті Көктем жыр жинағы (1959)

Өмірі мен шығармашылығы
Қадыр Мырза Әли – ақын, Қазақстанның Халық жазушысы (1995), ҚР
Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1980).
Қ.Мырза Әли 1935 жылы 5 қаңтарда Батыс Қазақстан облысы, Жымпиты
ауданында дүниеге келген. ҚазМУ–дің филология факультетін бітірген. 1958-93
ж. Балдырған журналында әдеби қызметкер, Жұлдыз журналында поэзия және
сын бөлімінің меңгерушісі, жауапты хатшы, бас редактордың орынбасары,
Жазушы баспасында поэзия редакциясының меңгерушісі, Жазушылар одағы
поэзия секциясының меңгерушісі, Балауса баспасының редакторы қызметтерін
атқарды.
Қ.Мырза Әлидің алғашқы өлеңі 1954 ж. Пионер (қазіргі Ақ желкен)
журналында жарияланған. Тұңғыш жинағы Көктем 1959 ж. жарық көрді. Мырза
Әлидің Жаңғалақтар (1960), Кішкене Қожанасырлар (1961), Данышпан
(1961), Ноян қоян (1962), Алуан палуан (1963), Сабақ (1964) атты
кітаптары қазақ балалар әдебиетіне қосылған елеулі үлес болды. Ақын Ой
арманы (1965), Дала дидары (1966), Ақ отау (1968), Домбыра (1971),
Көш (1973), Жерұйық (1976), Алақан (1977), Қорамсақ (1980, 1981),
Қызыл кітап (1983), Күміс қоңырау (1970-85) жыр жинақтарында нәзік
лирикалық сезімді терең философиялық ой-толғаныстарымен шебер ұштастырған.
Мәңгі майдан (1993), Биік баспалдақ (1993), Үкілі үзінділер (1996),
Ғибратнама (2001), Алаштың арманы (2001), Жазмыш (2001), Еңіреп
өткен ерлер-ай (2001), Иірім (2004), Шырғалаң (2004), Алмас жерде
қалмас (2004) т.б. қырықтан астам кітаптар мен балаларға арналған
топтамалардың авторы.
Әдеби-сын кітаптарында халқының өткені мен бүгінгісіне, ғасырлар бойғы
арман-мүддесіне, мәдениет пен әдебиеттің даму сатыларына ой жүгіртіп,
замандастарының тыныс-тіршілігіне үңіледі. Оның 200-дей өлеңіне ән жазылып,
Күндер-ай деген атпен жеке жинақ болып шықты (1984).
Драматургияда Алдар көсе туралы Сақалдың саудасы атты сатиралық
комедия мен Махамбеттің соңғы күндеріне арналған Жаралы жолбарыс атты
драмасын жазды. Соңғы шығармасы үшін Махамбет атындағы сыйлыққа ие болды
(1997). Оның шығармалары әлем әдебиетінің озық үлгілерімен үндес келіп,
философиялық-дидактикалық дәстүрді дамыта жырлаған өзіндік өрнегімен
танылды.
Ақын өлеңдері ағылшын, француз, неміс, болгар, венгр, фин тілдеріне
аударылған. Орыс тілінде Бессонница (1967), Белая юрта (1968),
Соловьинный сад (1971), Степные пути (1975), Твой дом (1976),
Верхняя струна домбры (1976), Ладони (1984), Нижняя струна домбры
(1985), т.б.кітаптары жарық көрсе, өзбек тілінде Күміс коңырау (1975),
қырғыз тілінде Алақан (1979), әзірбайжан тілінде Бұлбұл бағы (1980),
моңғол тілінде Шымыр жаңғақ секілді еңбектері басылды. Аударма саласында
М. Овидий, Руми, В. Гюго, Г. Гейне, М. Лермонтов, С. Есенин, Я. Райнис, Л.
Родари, Р. Ғамзатов, Э. Межелайтис, К. Кулиев өлеңдерін, Ш. Петефи мен О.
Сүлейменовтің (Атамекен) жыр жинақтарын қазақ тіліне аударған.

Кітаптары:

• Жаңғалақтар (1960);
• Кішкене қожанасырлар (1961);
• Данышпан (1961);
• Ноян-қоян (1962);
• Алуан палуан (1963);
• Сабақ (1964);

Жыр жинақтары:

• Ой орманы (1965);
• Дала дидары (1966);
• Ақ отау (1968);
• Домбыра (1971);
• Көш (1973);
• Жерұйық (1976);
• Алақан (1977);
• Қорамсақ (1980, 1981);
• Қызыл кітап (1983);
• Күміс қоңырау (1970 — 1985);
• Мәңгі майдан (1993);
• Биік баспалдақ (1993);
• Үкілі үзінділер (1996);
• Алаштың арманы (2001);
• Жазмыш (2001);
• Еңіреп өткен ерлер-ай (2001);
• Иірім (2004);
• Шырғалаң (2004);
Алмас жерде қалмас (2004)

Қадыр Мырза Әлидің қанатты сөздері.
Бұл қанатты сөздер Қадыр ағаның Жазмыш Иірім атты кітаптарында
кездескен сөздер еді. Оқырман ол кітаптарды оқығанымен, ондағы Ұлы
тұлғалардың өмірімен танысқанымен, кітаптағы, тірісінде Ұлы атанған Қадыр
ақынның ұлағатты ойларын жаддарында сақтауы екіталай. Бұл ойлы сөздер оның
жеке сөздіктерінде болсын, афоризмдер жинақтарында болсын кездесуі мүмкін.
Біреу болмаса біреудің есінде қалуға септігі тиер деген оймен кітаптарды
оқу барысында ақын сөздерін сүзіп алуды жөн көрдім. Артымызда жазып-сызып
ештеңе қалдырмағанның азабын қазақ жұрты тартудай-ақ тартқан жоқ па?!
Қазақтың тілі мен әдебиетіне жаны ашыр азаматтар болса, тек Қадыр ағаның
ғана емес қазақ жазушыларының болсын, сөз шеберлерінің болсын, дуалы
ауыздарынан шыққан асыл мұраларын жинақтап, баспасөз беттерінде жариялап
жүрсе тіпті жақсы болар еді.

Қадыр Мырза Әлидің айтқандарынан
 
Дүниенің ең басты жұмбағы-адам.
 
Адамдар дүниенің бәрін түсіндіргенмен, өздерін өздері әлі де болса
түсіндіре алған жоқ.
 
Алпыс адам-бір жақ, ақын өзі бір жақ.
 
Әкеңді білмеген ештеңе емес, қаптаған халықтың ішінен ұлтыңды білмеген
не деген сұмдық.!
 
Адам алысқа қараймын деп, жақындағысын көрмейді.
 
Әулиелік туралы айту үшін өзің де әулие болуың керек
 
Дүниеге шын ақын, ұлы ақын келген күні сонымен қабаттасып даңқ та
туады.
 
Азаппен келген даңқ – мәңгілік.
 
Талант – халық қазынасы. Талантты қадірлемеу халықтың намысына тиеді.
 
Адамның бүкіл өмірі өзін-өзі жұбату, өзін-өзі алдау.
 
Семіру шошқаның өзіне қандай сор болса, артық даңқ адамның соры (Қытай
мақалы Қадырдың кітабынан)
 
Даңқ - өте қауіпті рухани есірткі.
 
Ақын – жазушылардың бәрі болмағанмен, біразы әдеби есірмен.

Ақын Қадыр Мырза-Әлiнi ақтық сапарға қалай шығарып салдық?

Адам айтам деп айтпайды ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақ жырының Қадыры
Қадыр Мырза Әли поэмалары
Қадыр Мырза Әлі
Қадыр Мырза Әлидің қанатты сөздері
Қадыр Мырза Әлі – балалар әдебиетінің классигі
Қадар Мырзалиев шығармаларындағы экология мәселесі
Махамбет – ұлт рухының айбары
Балалар әдебиеті және балалар жазушыларының өмірі менi шығармашылығы
Қадырғали Жалайыр
Қазақ балалар әдебиетінің тарихы
Пәндер