Несие түрлері

ЖОСПАР

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І Бөлім. Несие жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.1 Несие жүйесінің ұғымы және оның құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2 Несиелеу объектілері мен субъектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8

ІІ Бөлім. Несие түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
2.1 Банктік несие және оның экономикалық мағынасы ... ... ... ... ... ... ... ... 11
2.2 Банктік несие беру процесі және несиені қайтару кезеңі ... ... ... ... ... ..13
2.3. Несиелік механизм және несиелік процесс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18

ІІІ Бөлім. Әлемдегі банктік несие жүйесі дамуының қазіргі тенденциялары.22
3.1. Қазіргі несиелеу жүйесінің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
Кіріспе

Шаруашылық құрылымдардың дамуында кәсіпорындар, ұйымдар мен халықты несиелеуді ұйымдастыруда несие жүйесі маңызды рөл атқарады. Ақша-несие механизімінің үздіксіз және нәтижелі жұмыс істеуінен бірлі шаруашылық ұйымдары ғана емес, түгел елдің экономикалық дамуы да тәуелді. Сонымен қатар, несиелеу жүйесінің эволюциясы мемлекеттегі экономикалық жағдаймен, басқарушы формалары мен механизімімен анықталады. Әрбір халық шаруашылығының тарихи-экономикалық даму сатысына жекелеген экономика салаларының қаржы-несие қызмет көрсету қажеттіліктерін қанағаттандыратын өзінің несиелік ұйымдастыру,несиелеу жүйесінің құрылымы тән. Несиелеу операцияларының құқықтық-ұйымдастыру формаларының жүзеге асырылуынан, несиелеудің формалары мен әдістерінің және несиелеу қатынастарының, ұйымдастыру құрылымының өзгеруінен несиелеу жүйесінің жұмыс істеу механизмі әрқашан өзгеріп отырады.
Несиелік жүйелерді жүзеге асыру 1987 жылдан басталды. Несие жүйесінің құрылымын ұйымдастырғанда банк рөлінің жоғарылауы, олардың халық шаруашылығының дамуына оңтайлы әсері, несиенің әрекет ететін “экономикалық тұтқаға” айналуы алдын ала көзделген еді. Гүлдендірудің басты мақсаты банктерді шаруашылыққа жақындату болды. Қайта ұйымдастыру белгілі дәрежеде банктердің жұмысын жақсартты. Бірақ бұл жағдайды түбірімен өзгерте алмады, себебі ол шын мәнінде экономикалық қатынастардан тыс болды. Түп негізінде несиелік қатынастар өзгерген жоқ: жартылай автоматты түрде несиелеу жалғастырылды, несиелік ресурстарды әкімшілік әдістермен бөлу сақталды, банктік жүйенің монополистік құрылымы жойылған жоқ, тек ведомстволық принципке сәйкес маманданған банктердің әсер етуші салаларының бөлінуі байқалды. Бұл олардың арасындағы бәсекелестіктің болдырмауына жол берді.
Банктік реформаның екінші сатысында тек банк құрылымы қайта ұйымдастырылып қана қоймай, несие қатынастар механизмі мен несиелеу қызметтерінің әдістерінде терең өзгерістер орын алды. Нәтижесінде Қазақстанда заңды түрде екі деңгейлі банк жүйесі қалыптасты:
I-деңгейде – Қазақстанның Ұлттық Банкі;
II-деңгейде – коммерциалық банктер және басқа да жекелеген банк операцияларын жүзеге асыратын несие-қаражат ұымдары.
Курстық жұмыс үш үлкен бөлімнен тұрады. Әр бөлімнің өзінің орны ерекше. Несиенің дәл әрі нақты талданып, несиелеу кезеңдері көрсетілген. Несиелік механизм туралы да аз жазылған жоқ. Банктің несие беру процессі, банктің несиесі және де оның экономикалық мағынасы ауқымды түрде жазылды. Үшінші бөлімде әлемдегі банктің несие жүйесін мысал ретінде жаздым.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:

1. “Қазақстан Республикасындағы Ұлттық банк туралы” ҚР Президентінің заң күші бар жарлығы (соңғы өзгерістер мен толықтырулары есепке алғандағы). 30.03.95.
2. “Қазақстан Республикаындағы банктер банктік қызмет туралы” ҚР Президентінің заң күші бар жарлығы (соңғы өзгерістер мен толықтырулары есепке алғандағы). 31.08.95.
3. Қазақстан Республикасының экономикасын қысқа мерзімді несиелеу ережесі. 11.02.94. ҚР Ұлттық Банк басқармасы бекіткен (хаттама№4).
4. Программа дальнейшего реформирования банковской системы РК. В 1996-1998 годах.
5. Банова Г.С. Кредитная политика коммерческого банка. В М-97
6. Банковское дело /Под ред. Г.С. Сейткасымова – Алматы: “Қаржы-қаражат”, 1998
7. М.Блауг “Экономическая мысль в ретроспективе” стр.183-184. Валютно-банковская политика. Джон Стюарт Миль 3гла 22и24
8. Информационно – аналитический сборник. Казахстан 91-2001. Султанбеков 408 стр.
9. Ақша. Несие. Банктер: оқулық. Жалпы редакциясын басқарған Ғ.С. Сейтқасымов. Алматы – Экономика, 2001- 466 бет
10. Досқалиев С.Ә. “Қазақстанның халықаралық қатынастар” Алматы, 1997ж
11. Ақше. Несие. Банктер.Валюта қатынастары. Оқу құралы/ Көшенов Б.А. Алматы,- экономика, 2000 – 328бет.
12. Шаров “ Производство потребительских кредитов” //Деньги и кредит, 1990, №10.
13. Мақыш “ Коммерциялық Банктер операцияоары” С.Б. Мақыш – Алматы, Қазақ Университеті. 2007ж – 229б.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе.....................................................................
..................................................3
І Бөлім. Несие
жүйесі......................................................................
........................4
1. Несие жүйесінің ұғымы және оның
құрылымы.........................................4
2. Несиелеу объектілері мен
субъектілері......................................................8
ІІ Бөлім. Несие
түрлері.....................................................................
....................11
2.1 Банктік несие және оның ... ... ... беру ... және несиені қайтару кезеңі
......................13
2.3. Несиелік механизм және несиелік процесс
............................................18
ІІІ ... ... ... ... жүйесі дамуының қазіргі тенденциялары.22
3.1. Қазіргі несиелеу жүйесінің ерекшеліктері
.............................................24
Қорытынды...................................................................
.........................................27
Қолданылған әдебиеттер
тізімі......................................................................
......29
Кіріспе
Шаруашылық құрылымдардың дамуында кәсіпорындар, ұйымдар мен халықты
несиелеуді ұйымдастыруда ... ... ... рөл атқарады. Ақша-несие
механизімінің үздіксіз және нәтижелі жұмыс істеуінен ... ... ғана ... ... елдің экономикалық дамуы да тәуелді. ... ... ... ... ... ... ... формалары мен механизімімен ... ... ... ... даму ... ... экономика
салаларының қаржы-несие қызмет көрсету қажеттіліктерін ... ... ... жүйесінің құрылымы тән. Несиелеу
операцияларының құқықтық-ұйымдастыру формаларының жүзеге ... ... мен ... және ... ... ... ... несиелеу жүйесінің жұмыс істеу механизмі
әрқашан өзгеріп отырады.
Несиелік жүйелерді жүзеге ... 1987 ... ... Несие жүйесінің
құрылымын ұйымдастырғанда банк рөлінің жоғарылауы, ... ... ... ... әсері, несиенің әрекет ететін “экономикалық
тұтқаға” айналуы алдын ала ... еді. ... ... ... ... жақындату болды. Қайта ұйымдастыру белгілі дәрежеде
банктердің жұмысын жақсартты. Бірақ бұл жағдайды түбірімен ... ... ол шын ... ... ... тыс ... Түп негізінде
несиелік қатынастар өзгерген жоқ: жартылай автоматты ... ... ... ресурстарды әкімшілік әдістермен бөлу сақталды,
банктік жүйенің монополистік құрылымы жойылған жоқ, тек ... ... ... ... әсер етуші салаларының бөлінуі
байқалды. Бұл олардың арасындағы бәсекелестіктің болдырмауына жол берді.
Банктік ... ... ... тек банк ... қайта
ұйымдастырылып қана қоймай, несие қатынастар ... мен ... ... терең өзгерістер орын ... ... ... ... екі деңгейлі банк жүйесі қалыптасты:
I-деңгейде – Қазақстанның Ұлттық Банкі;
II-деңгейде – ... ... және ... да ... ... ... ... несие-қаражат ұымдары.
Курстық жұмыс үш үлкен ... ... Әр ... ... ... ... дәл әрі ... талданып, несиелеу кезеңдері ... ... ... да аз жазылған жоқ. Банктің несие беру процессі,
банктің несиесі және де оның экономикалық ... ... ... ... ... ... банктің несие жүйесін мысал ретінде жаздым.
І Бөлім. Несие жүйесі
1. Несие жүйесінің ұғымы және ... ... ... – банк жүйесі маңызды рөл атқарады. ... ... ... және ... ... есеп ... ... жүргізіледі, ол уақытша бос ақшалай қаражаттарды, ... мен ... ... және ... ... жұмыс жасайтын
капиталға айналдырады, ... ... ... ... ... ... сенім, кеңес беру және басқа да операцияларды
орындайды.
Өндіріске қатысты алғанда, екінші кезеқте саналатын несие жүйесі ... және ... ... етеді. Ол бірнеше дүркін ... ... ... ... тиімділігінің өсуін қолдай отырып ... бір ... ... ... ... ... ... жүйесінің рөлі мен маңызы келесідей бірқатар ... ... ... жалпы көлемі, кәсіпорындар мен
ұйымдардың ... және ... ... ... ... үлесі, жалпы төлем айналымы және т.б.
АҚШ несиелік қатынастардың даму дәрежесі бойынша, шаруашылықтың
өндірістік және өндірістік емес ... банк ... ... ... көп түрлілігі мен көп тараптылығы жағынан, қаржы капиталы
талаптарының ... ... ... ... да ... ... қалдырады.
Американдық несие жүйесінің ауқымы туралы кейбір мәліметтер төмендегідей
көрсеткіштерді ... ... ... мекемелер арқылы қолма-қолсыз ақша
жолымен ... ... ... төлем айналымының басым ... ... ... 60-65 ... ... ... бағаланған.
Американдық шаруашылықта пайдалынатын ақшалай капиталдың орта есеппен
¾ бөлігі несие жүйесі арқылы өтеді. Несиелік мекемелер ... ... ... ... ... саласы 1989 жылы 700 млрд. долларды
құрады.
Несие жуйесінің өз қызметтерін орындауы барысында несиелік ... ... бос ... ... ... оны ... және ақы
төлеу шартында қайта бөлуге ... ... ... әр ... арасындағы экономикалық байланыстар несиелік қатынастардың
мазмұнын анықтайды.
Бірақ, несиелік қатынастар мазмұны тек қана ... ... оны ... және жеке ... ... ... ... ғана
тұрмайды. Несиелеу процесінде ұлғаймалы ұдайы өндірістік айналымы үшін
төлем құралдарының қосымша массасы құралады. Төлм ... аса ... ... ... мен ... және ... мен ... арасында
экономикалық қатынастарды қалыптастырумен қатар, ... ... ... ... несие жүйесі арқылы өтеді.
Несие екі формада ... ... және ... ... ... несиенің бірінші негізін білдіреді. Шаруашылық ... ... ... беру ... ... несие формасында
ақшалай формада қайтарылады. Өйткені, ... ... ... ... тауар
несиесін алғанын куәландыратын вексальді, сондай-ақ салынған мүлік туралы
парқты ... ... ... ... Бұл ... ... қатынастар
субьектілеріне- шаруашылық жүргізуші субьектісі және банк жатады. Несиелік
қатынастардың мпзмұнындағы өзгерістер нәтижесінде тауар формасындағы ... ... ... ... ... тауар формасы негізінде несиенің
ақшалай, ең бастысы банктік формасы пайда болып дамиды.
Несиелік қатынастар мен несие ... және ... ... кең мағынада несие жүйесі ұғымын құрайды.
Ал несие жүйесі тар мағынасында – бұл ... есеп ... ... ... ақша ... ... және бақа ... қызмет көрсететін несиелік мекемелер торабы болып табылады.
Басқаша айтқанда, несие жүйесі банктік және ... да ...... ... ... ... және ... құқықтық
формаларын ұйымдастыруы арқылы сипатталады. Несиелік ... ... жәңе ... емес институттар шеңберінде екі жүйені
бөліп ... ... ... ... жүйесінің екі негізгі буыны
қалыптасады: банктік және мамандырылған несие-қаржы мекемелері.
Бірлескен несие жүйесінің күрделі, көп ... ... ... Егер де
несиелік мекемелердің өз клиенттеріне көрсететін қызметтерінің жіктелуін
негізге алатын болсақ, онда қазіргі несие жүйесінің үш ... ... ... болады:
• Орталық (эмиссиялық) банк;
• Коммерциялық банктер;
• Мамандандырылған несиелік мекемелер: ... ... ... ... және ... ... екінші деңгейдегі банктердің (ЕДБ)
несиелік профелі.
Банктердің несиелері әкономиканы тұрақтандыруда ең ... ... ... Сондықтан да, қазіргі таңда банктік несие формасының рөлі
арта түседі. ... ... ... ... ... банктердің
несиелік портфелі құрылымына экономиканың салалары бойынша соңғы үш жылдағы
берген несиелеріне талдау жасайық.
Экономика салалары бойынша берген ... ... банк ... ... ... ... |01.’01 |1998/97 |1999/98 |
| |1997 |1998 |1999 ... ... ... |48040.4 |80478.7 |85709.2 |1.2 |1.4 ... ... |31718.2 |41124.4 |50557.5 |1.3 |-1.2 ... ... | | | | | ... |8841.3 |13735 |11907.1 |1.6 |-1.2 ... ... |1449.7 |11604.8 |35551.2 |8 |-3.3 ... |1299.5 |1789.2 |1558.9 |1.4 |-1.1 ... |615.5 |41.2 |1569.9 |-15 |38.1 ... |38.5 |1058.4 |750.9 |27.5 |1.4 ... |5691.8 |10035.3 |17927 |1.8 |1.8 ... |13781.9 |12861 |13293.2 |-1.1 |1 ... және ұзақ |16331,2 |19354,3 |35151,7 |1,2 |1,8 ... несие | | | | | ... |7974,3 |9591,2 |9840,8 |1,2 |1 ... ... |1272,1 |2187,7 |5491,3 |1,7 |2,5 ... |1117,3 |480 |400,7 |-2,3 |-1,2 ... |392,4 |2231,7 |3119,8 |5,6 |1,4 ... |54,4 |441 |639,1 |8,1 |1,4 ... |2,3 |650,8 |4232 |282,9 |6,5 ... |5518,4 |3771,9 |11428 |-1,5 |3 ... ... ... ... С.Б Мақыш – Алматы, Қазақ
Униерситеті 2002ж-120бет.
*- ҚР Ұлттық банктің статистикалық бюллетен
**- Мерзімі ... ... ... ... ... мәліметтеріне қарап, банктердің экономика
салалары бойынша ... ... ... ... 1997 ... ... млн теңгені құраса, ал 1998 жылдың басына бұл сома 1,2 есе ... млн ... ... Жыл ... банк ... ... 1,4 есе
ұлғайып, 1999 жылдың қаңтар айына – 85709,2 млн теңгені құрайды.
Берілген несиелердің ... ... ... ... ... ... жылы – ... млн т), 01.01.98жылы – 68%(41124,4
млн т) және 01.01.97жылы – 59% (50557,5 млн т) ... ... ... ... ... жылы азайғандығын көреміз.
Сондай-ақ орта және ұзақ мерзімді несиелер үлесіне: 01.01.97жылы-
34%(16531,2 млн т), 01.01.98ж – 32%(19354,3 млн т) және ...... млн т) ... және ұзақ ... ... ... динамикасы олардың өсіп отырғандығын көрсетеді.
2-кесте
|Н | ... ... ... ... |
|Е | |ия |аты ... | ... | ... | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | |
| ... |I ... ... ... ... айналысын және |
| |жүйесі | ... ... ... |қолма-қол ақшасыз есеп |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... | | | | ... |
| | | | | ... ... |
| | |II ... |Орталық аппарт. |Клиенттерге несие-есеп |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... |кешенді ... ... |
| | | | ... банкі. | |
| | | | ... ... ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... ғана ... | | ... | |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
| ... |III |Маман-да|Орталық |Маманданған несие-есеп |
| ... | ... ... және қаржылық |
| |жүйесі | |ан ... ... ... |
| | | ... ... | |
| | | ... | |
| | | |ржы | | |
| | | ... | |
| | | |ері | | |
| | |IV ... ... ... ... |
| | | |нақ |(ААҚ ... ... қызметін |
| | | ... ... ұсақ |
| | | |ері | ... ... ... ... ... операциялары” С.Б Мақыш – ... ... ... деңгейлі банктердің несиелері*
жылдың соңында млн т
| |1991** |1992** |1993 |1994 |1995 |1996 ... |57095 |987672 |14564 |44683 |42985 |60953 ... ... |50033 |953422 |13879 |42733 |38819 |41387 ... ... | | | | | |16769 ... мерзімді |7062 |34250 |986 |1950 |4166 |2797 |
*- ... ... ... ... ... ... млн ... |1997 |1998 |1999 |2000 |2001 ... ... |71702 |93442 |148830 |276218 |489817 |552121 ... ... |51208 |57927 |75426 |143195 |241135 |248438 ... ... |15313 |26978 |37194 |71592 |136112 |159507 ... ... |5180 |8537 |36210 |61430 |112569 |144177 ... ... ... 91-2001. Сұлтанбеков 408бет.
1.2 Несиелеу объектілері мен субъектілері
Несие құрылымы несие ... мен ... ... ... ... ... Мұндағы несие беруші мен ... ... ... ... ... немесе оларды несиелік қатынастар субъектілері
деп атауға болады. Несие берушіге мемлекет, ... ... ... , банк ... ... мен ... ... сондай-ақ
халықаралық қаржы ұйымдары да жатады.
Несиелеу объектісі – бұл несиенің пайдаланылған ... яғни ... ... аясы деп ... болады.
Несиелеу объектісі материалды құндылықтар, өндіріс және ... ... сол ... егер ... ... жағынан қамтамасыз
етілмеген жағдайда, банк шаруашылық ұйымның міндеттемесі ретінде болады.
Материалды қамтамасыз етілген ... ... ... ... ... ... Жартылай өнімдер, азық – түліктер және өнеркәсіптегі
дайын өнімдердің және ... ... ... ... ... ... несиелеу объектісіне жататындар мынадай түрлерге
бөлінеді:
• өндіріс объектісінің құрылысы;
... ... ... ... ... жағынан қайта
қаруландыру, кеңейту;
• техникалар, құрал-жабдықтар және көлік құралдарын сатып алу;
• жаңа ... ... ... ... ... несиелік процесс, яғни банктік несиенің
берілуі, пайдалануы және қайтарылуы ... ... ... ... ... ... ... басты шарттары:
несиенің мақсаты және ... ... ... айналымы шеңберінде
қатынасу нәтижесіндегі және т.б. анықталады.
Қазіргі несиелік қатынастарды ... ... 2 ...... ... экономикалық тәртіптегі принциптер:
• несиенің мақсаттылығы;
• несиенің дифференциалдығы.
ІІ – топқа. Несиенің мәнін бейнелейтін принциптер.
• Несиенің мерзімділігі;
... ... ... ... ... қамтамасыз етілуі.
Несиені қамтамасыз етудің келесі бір жолы – несиені сақтандыру.
Несие әдістері – несиенің берілу және ... ... ... ... ... ... қаражат айналысының
шеңберіне қатынасу тәсілдері.
Реформалауға дейінгі кезеңдегі отандық ... ... ... ... ... ... ... айналым бойынша
Қалдық бойынша несиелеу барысында несие қозғалысы (яғни, несиені ... ... ... ... ... ... байланысты болып
келеді. Ондай құндылықтарға: әр ... ...... ... ... және ... материалдар, қосалқы бөлшектер, тауарлар
т.б.), аяқталмаған өндіріс, алдағы кезеңдегі шығыстар, дайын өнімдер ... ... ... Мұндай несие әдісіне компенсациялық сипатта
болады, өйткені, компенсациялық несие жай несиелік шоттар бойынша ... бұл ... ... есеп ... ... шегеру жолымен
жүзеге асырылады.
Айналым бойынша несиелеу (тауар айналымы) әдісінің ерекшелігі ондағы
несие қозғалысы ... ... ... яғни ... түсу ... ... ... Мұнда несие төлемдік сипатқа ие болады,
себебі несиенің ... ... ... ... және ең бастысы, заемдық
қаражаттарға деген қажеттілік туындаған кезде жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... несиенің көмегімен жүргізіліп,
арнайы несие шарттары бойынша беріліп отырған. Бұл ... ... ... ... түскен ақшалай түсімдер есебінен банктік несиелік
шотқа түсу арқылы жүзеге асқан.
Қазіргі ... ... ... ... үш түрі қарастырылады:
• айналым бойынша несиелеу әдісі;
• қалдық бойынша несиелеу әдісі;
• айналым – қалдықтық.
Айналым бойынша ... ... ... ... ... ... жалғастырып отырады. Несие қарыз алушының
шығындарын оның ... ... ... ... ... деген
объективті қажеттілікті ұлғайту шараларына байланысты несие ... ... ... азаюына байланысты несие қайтарылады.
Қалдық бойынша несиелеу барысында несиенің ... ... ... құндылықтар және шығындар қалдықтары мен өзара байланыс.
Қалдық бойынша несиелерді несиелеу объектісін ... ... ... ... ... ... несиелеу объектісі толығымен қамтылады.
Айналым және қалдық бойынша несиенің іс ... ... ... тық әдісі түзіледі. Мұндағы бірінші кезеңде,
несие деген қажеттіліктің ... ... ... ... ал ... ... ... қатаң түрде өтеледі. Бірінші кезеңде несие туарлы-
материалды құндылықтарды кепілге ала отырып, шығындар айналыстың бастапқы
кезеңінде ... ал ... ... ... ... банкалдындағы мерзімді
міндеттері негізінде өтеледі. Несие берудің мұндай формасын несие ... деп ... желі – ... ... негізінде белгілі бір мерзім ішінде
қарыз алушыға несие беріп отыратындығы ... яғни ... ... ... ... желі ... сыртқы көрінісі
жағынан отандық, яғни ірі ... ... ... ... ... ... да болады.
ІІ Бөлім. Несие түрлері
2.1 Банктік несие және оның экономикадағы рөлі
Банктік несиенің рөлі оның ... ... және ... ... және ... әдістерімен ерекшеленеді. Әдістері
туралы айтатын болсақ, олар ... ... ... ... ... ... дәрежеде шартталады. Бұл ... ... ... кершілігі мен қызығушылығын арттырады, олардың қарыз
қаражат (немесе мақсатқа сай) қолдануына ... ... ... ... ... үшін төлеген құнына қоса
қаражаттың қолданылатын қаражат мөлшері мен ... ... ... ... ... ... қатынастардың ерекшелігі бюджеттік қаржыландырудың
суммсының кемуінде материалдық қызығушылықтың, оларды пайдалану мүлдем жоқ
болатын ... ... ... ... ... ... әсіресе, қайтарылымдығы, жеделдігі және
ақылығы ресурстардың үнемдеуінде несиенің маңызын арттырыды.
Несиені пайдалану нәтижелері маңызды және ... ... ... үшін қолданылатын несие өндіріс процесіне тауарды өткізу мен
тұтымына және ақша айналымының салаына ықпал ... рөлі ... ... ... тұтыну және
ипотекалық несиелерде пайда болатын несиелік қатынастардың ... ... ... ... ... Әр ... несиенің әсері неисиелік
қатынастардың қандай да бір түрі басты, яғни доминантты орынды алады.
Несиелік ... ... ... ... ... үшін
қаражатты тарту өте маңызды. Бірақта ондай әрекет әр түрлі несиелік
қатынастар үшін ... ... ... коммерциялық несие қолданғанда несие
алушының басқа жақтан қаражат тарту керегі жоқ. Өткізіліп жатқан ... ... ... үшін ... ... ... кезінде несие алушының
ресурстары қолданылады. Бұл несие алушының қаржы салымын компенсациялау
үшін банктік ... ... ... ... Банктердің бұндай іс-
әрекеті маңызды, себебі ... ... бар ... ... ... тауарды сатып алу үшін жұмсамағанын білдіреді.
Басқаша ... ... ... қолдану – нәтижесінде ... ... ... ... соғады. Бұндай нәтиже банктік несиені
қолдану – шаруашылықтағы материалды ресурстарды қайта ... ... ... ... ... бөлу ... ... жылжымайтын мүлікті залогқа және тұрғын үй ... ... ... несиені қолдану кезінде материалдық ресурстарды ... ... ... бәрі ... материалдық ресурстарды қайта бөлу кезінде өте
маңызды екенін ... ... бұл ... ... ... ... ... қатынастарды керек етеді.
Сонымен қатар, несиенің рөлі тауарды өндіру мен ... ... ... Кәсіпорынның уақытша ақшалай түсім мен
шығындардың жүйелі ... ... ... ... тауарлы – материалдардың
құндылықтарды сатып алуға, қаражаттың жетіспеушілігі қызмет көрсетуді төлеу
және осының ... ... ... мен ... ... ... ... Қарыз қаражаттарын беру ... ... үшін ... ... сонымен қатар оның
үздіксіздігі мен жылдамдатуына кедергі ... ... ... қарыз
алушыларда қаражаттың үздіксіз қайталанып тұратын “құйылымы” мен “шегіну”
игеріледі.
Несие өндірістің мерзімділігі мен ... ... ... өткізумен
шартталған қаражатта уақытша қажеттілігін ... ... ... ... ... ... ... қосалқылардың пайда
болуына және кәсіпорындар мен ұйымдардың ... ... ... ... ... ... ... береді.
Ең маңыздысы несиені пайдалану кезінде кәсіпорынның табысты жұмыс
істеуіне ғана ... ... ... ... ... ... үшін де жағдай жасалады, себебі бұл кәсіпорындар мен ұйымдар
жұмысын (әрекетін) өзінің қаражатының менималды ... ... ... ... және резервтердің азаюы, соның ішінде ақшалы ... ... ... әртүрлі қарызгрлердің арасында қаражаттың қайта бөлудің
арқасында қарызгерге берілетін біркелкі қаражаттың көлемінің азаюы туады.
Мерзімдік қажеттіліктерді қанағаттандыру ... үшін ... ... беру ... ... алғышарты болып қаражатта қажеттіліктің
көлемі ... да ... ... шартталатындығы болып табылады.
Бұндай талаптардың сақталмауы қарыз қаражаттарын шамадан тыс берілуіне
және мезгілсіз қайтарылуына әкеліп соқтырады.
Өндірісті кеңейтуде несиенің рөлі үлкен. Өндірісті кеңейту мен ... үшін ... ... ... салыстырмалы қосалқылар аз уақытқа
көбейту үшін шығындарды берілуі мүмкін.Сонымен бірге несие ... ... ... көзі ... ... алады, бұл ғимараттар, құрылыстар,
құрал-жабдықтарды сатып алу және т.б.
Өндірістің ... мен оның ... әсер ... несиенің тұтқа
ретінде мінездемесі қарама-қарсы бағытта, себебі өндірістің және өнімді
өткізудің жылдамдығының төмендеуіне әсер ете ... ... ... ... ... ... рөлі ... Бұл барлық қолма-қол
ақша және қолма-қол ақшасыз ... ... ... ... Қазақстанның Ұлттық банкі ... ... ... ... ... ұйымдастыруын жүзеге асырады, яғни банктер ... ... бір ... егер ... ... ... ... банк кассаларынан айналымға оларға қолма-қолақшаны шығару
кәсіпорындар, ... мен жеке ... ... ақшаны беру кезінде
мүмкін. Бұндай қалдықтардың бар болуы ... ... бар ... ... ... беру процессі
Банктердің тәжірибесінде қолданылатын несиелеу процесінің өзіндік
кезеңдері болады. Несиелік процес ... ... ... ... басталып,
несиенің толық қайтарылуымен аяқталады. Жалпы несиелік процесті 1- сызбамен
көрсетуге болады.
Қарыз алушыларға несие беру ... ... ... ... ... туралы” 31.03.1995жылы және “Қазақстан ... және ... ... ... ... ҚР ... заң ... Жарлықтарын, №1-ші ... ... ... ... ... несиелеу ережесін” сондай-ақ банктің Жарғысы
мен нұсқауларын ... ... ... ... ... бар ... ... қайтарудың нақты көздерінің және тұрақты қамтамасыз ету
формаларының бар болуына қарай беріледі.
1-сызба. ... ... ... ... ... ... механизмнің элементтері несиелік
операциялардың сапалы сипатын бере ... ... ... ... ... ... процесі мынадай кезеңдерді қамтиды:
• несиеге деген өтінішті қарау;
... ... ... ... ... ... несие беру;
• несиелік мәміленің орындалуына бақылау жасау.
I-кезең. Банкке келіп түскен несиеге деген өтінішті қарау.
Кез келген ... ... ... басталады. Мұндай құжаттарда
қарыз алушы мен ... ... ... ... мәліметтер: мқсаты, мөлшері,
түрі, мерзімі, мүмкін болар қамтамасыз ету мүлкі көрсетіледі. ... ... ... ... ... яғни ... ... байланысты құжаттар беріледі. Клиенттің әр түрлі топтары үшін әр
түрлі құжаттар пакеті әзірленуі мүмкін. ... ... ... ... ... ... екі ... қарыз алушының балансы және оған қосымша беттер;
2. несиеленетін шаралардың рентабельдік деңгейін және оның қайтарылу
мерзімін сипаттайтын техникалық-экономикалық есебі;
3. ... ... ... келісім-шарттар көшірмелі
(материалдық құндылықтарды жабдықтауға және ... ... ... ... ... көшірмелі және
т.с.с);
4. басқа банктерден алған несиелер туралы мәліметтер (шоттар бойынша
көшірме);
5. несиені қайтаруға байланысты міндеттемені куәландыратын ... ... банк ... ... ... ... қамтамасыз
ететін басқа да құжаттар мен мәліметтерді ... ете ... ... тұрақты несиелік қатынаста болатын қарыз алушылар үшін кейбір
құжаттар тізімі ... ... ... ... банкке несие алуға өтініш
жасаған уақатта, банк несиелеудегі оның мүмкіндігін ... ала ... ... карточкесін толтыруы мүмкін. Онда: фирманың жетекшісі мен қарыз
алушының аты-жөні; ... және ... ... ... ... ... ... және валюталық шот ... ... аты ... ... ол сұрайтын несиенің мақсаты, сомасы
және ... ... ... ... ... ... ... және басқа да
көрсеткіштер.
Тапсырылған құжаттарды оқып үйрену барысында банк ... ... ... қайтару қабілетін бағалаудың шешім қабылдау үшін аса маңызы
бар. Бағалау техникалық-экономикалық есеп негізінде жасалады.
II-кезең. Қарыз алушының ... ... ... ... ... ... ... – қарыз алушының алған ссудасы
бойынша қарызды уақтылы және толық ... ... ... ... ... алмау тәуекелі көптеген факторлардың әсерінен
болуы мүмкін, сондықтан да, банк клиентке ... ... ... ... оның ... ... ... Бұл көрсеткіш банктің өтімділігіне
ықпал етеді.
Қарыз алушының несиелік қабілетіне талдау жасау барысында ... ... ... ... ... қабілеттігі. Қарыз алушыға ссуданы бере отырып,
қарыз алушының атынан шығатын тұлғаның ... ... ... және ... ... ... ... алушының іскерлік беделі. Несиелік мәмілеге тиісті беделі
деп қарыз ... ... ... дайындығын ғана
түсінбейді, сондай-ақ келісім-шартқа ... ... ... ... Табыс алу қабілеті. Банк қарыз ... ... ... ... табу ... баға беруі қажет.
Қарыз алушының табыс алу қабілетін анықтау барысында сату көлеміне,
баға ... ... әсер ... ... есепке алынады. Бұл
факторларға: қарыз алушы кәсіпорынның орналасқан жері, оның тауарлары мен
қызметтерінің ... ... ... ... біліктілігі жатады.
Неиселеудегі шетелдік тәжірибеде бұл факторларға қоса жарнамалау ... ... ... ... ... ... ... несиелеудің басты ерекшелігі бойынша банк ... ... ... ... ... кейін, несиелік шарт жасау үшін
несиелеу ... ... ... ... ... ... банк пен қарыз алушы келісім-шарт негізінде шешеді.
Несиелік ... шарт екі ... ... ... ... ... Онда: несиелеу мақсаты және ... ... ... беру ... және қайтару шарттары; несиені
қамтамасыз ету формасы; несие үшін төленетін сыйақы мөлшерлемесі; несиенің
қозғалысын және клиенттің ... ... ... үшін ... алушының
беретін құжаттарының тізімі; олардың берілу мерзімдері, сондай-ақ ... ... ... қызметі көрсетіледі.
Несиелік келісім-шарттың мазмұны елісуші жақтардың өздері анықтайды.
Бұл жерде отандық ... оның ... ... ... ... ... несиелу механизмі, оның негізгі
элементтері (несие түрлері және ... ... ... ... ... және ... шоттар түрлері, ссуданың қамтамасыз етілу
және қайтарылу тәсілдері, банк бақылауы) және банк ... ... ... ... осы ... ... жұмысына қалай
іске асырылуына және өзара үйлесетіндігіне тікелей байланысты болып ... ... беру ... ... ... ... ... беруді құжаттау тәртібін
(қосымша құжаттар толтырылуы мүмкін), ссуданы беру ... ... ... және техникалық шарттарын қамтиды.
Несие беруді құжаттау тәртібі ссудалық шот формаларына байланысты
ажыратылады. Жай ссудалық шот ... ... ... қорларының жинақтауына
байланысты несиеге деген өзінің қажеттілігін өтінеді. Осы мақсатта банкке
несиеленеті тауарлы-материалдық құндылықтардың төленген ... ... ... қозғалысы туралы мәліметтер беріп, банк соның негізінде
ссудаға деген ... ... ... ... ... ... шот ... берілген ссуда әр алған сайын құжатталмайды, себебі,
ол шот ашу барысында өтініш- ... ... ... ... ... әр ... берілу тәсілдері болады.
Біріншісі – ... ... ... ... ... ... болған
жағдайларда жұмсалынады. Екіншісі – ... ... ... қосымша
қаражаттарға деген қажеттіліктің туындауына байланысты ... ... ...... бір ... ... клиенттің құқығы бола отырып, ол
оны алудан бас тартады (мысалға, артық сыйақы төлегісі келмейді).
Несиенің мөлшері оны беру ... ... ... ... ... ... және оған сыйақы төлеуінебақылау жасау-
несиелік операцияның маңызды кезеңі. Ссудалар ... ... ... ссудалық шоттар формасында, банк қаржаттарның пайдалану ұзақтығына
және олардың төлем айналымын құраудағы рөліне байланысты.
Жай шоттар ... ... ... есеп ... ... меншікті
қаражаттардан аударатын жарналар жолымен қайтарылады. Ссуданы ... беру ... ... ... ... егер де ... қайтарылатын болса, онда бір ғана қайтарылатын болса,онда әр төлемге
мерзімді міндеттеме толтырылады.
Арнайы ссудалық шот бойынша банкке ... ... ... ... ... есебінен жүзеге асырылады.
Ссуданың қайтарылуына бақылау жасау үшін банкте ссудалар бойынша
мерзімді міндеттемелердің ... ... Банк ... ... ... ... ... қарай отырып, қарыз
алушының есеп айырысу шотынан ... ... ... ... ... байланысты төлемдер уақыты жеткен кезде мерзімді
міндеттеменің келесі бетіне ... ... ... Егер де қарвз
алушының есеп айырысу шоты ... ... ... болсан, ссуда бойынша
қарыздыжәне сыйақвны ... ... ... төлем тапсырмасы негізінде
жүргізіледі. Жекелеген ... ... ... ... тапсырмасы уақытша
қаржылық қиындықтарға кезігуіне байланысты банк қайтару ... ... ... етуі ... бірақ бұл қарыз жоғарғы сыйақымен
құжатталады.
Сыйақы мөлшері оны ... ... және ... ... ... ... ... келісім шартта анықталады. Сыйақы ай сайын,
тоқсан сайын және т.б. ... және ... ... ... ... ... ссуда бойынша жай және күрделі сыйақы есептеу
формалары қолданылады.
Жай ... ... ... ... ... ... ... мөлшері;
P- қарыз қалдығы;
n- сыйақы есептелген кезеңдегі күндер саны;
J- ссуданың барлық мерзіміне есептелген жай сыйақы ... ... ... күрделі сыйақыны есептеу формуласы
төмендегідей:
J=P*
мұндағы:
I- сыйақы мөлшерлемесі;
P- несиенің бастапқы сомасы;
J- несиенің барлық мерзімінеесептеген ... ... ... ... ... ... келісім-шарттың орындалуына, қарыз алушының алған несиені
пайдалануына және ... ... ... ... Осы мақсатта қарыз
алушының шаруашылық қызметіне, оның қаржылық жағдайына талдау жасап, қажет
болған ... ... ... және есеп ... ... ... ... тексереді. Осы жерде қарыз
алушыдан алған барлық қаржы ақпараттар түрлері мен ... да ... ... да ... ... Әрбір банктің өзінің клиенттің
несиелік ісін жүргізу жуйесі болады.
Несиелік келісім-шартқа байланысты өз ... ... ... қатысты, банк: қарыз алушыға әрі қарай несиелеуді тоқтату туралы
ескерту жасауға; несиелік шартында қарастырылғандай, беруді тоқтатуға құқы
бар. ... ... ... ... ... ... ... орындамаған
жағдайда банк несиені мерзімнен бұрын қайтаруды талап етуге құқылы.
Несиелеу процесіне жасалатын бақылау банктің ... ... ... ... отырумен де толықтырылады. Өйткені, банктің несиелік
портфелі оның табыс көзі және ... ... ... барысында
тәуекел көзі болып табылады.
2.3. Несиелік механизм және несиелік процесс
Экономикалық түсініктегі “механизм” белгілі бір ... ... бір ... іске ... ... құралды білдіреді. Бұл мағынасында
“механизм” термині басқаруда жиі ... ... оның мәні ... ... ... ... ... байланысты болып келеді.
Несиелеу механизмін кеңес экономистері ... ... ... ... ретінде бөліп қарастырылады. Несиелеу ... ... ... және қайтарылу әдіс-тәсілдерін және несиелеу процесстерін,
сондай-ақ несиенің қозғалысына бақылауларды қамтитын несиелік ... ... ... ... механизм бұл несиені пайдалану механизмін
білдіреді. Несиелеу механизмі – бұл ... ... ... тану ... Несиелеу процессі мынадай кезеңдерді қамтиды:
• Несие деген өтінішті қарау;
• Несиелік қабілетін талдау;
... ... ... Несие беру;
• Несиелік мәміленің орындалуына бақылау жасау.
Кез келген несиелік ... ... ... ... ... ... мен ... несие туралы негізгі мәліметтер: ... ... ... ... ... ... ету ... көрсетіледі. Клиенттердің
әр түрлі топтары үшін әр түрлі құжаттар пакеті әзірленуі мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... жарғынығ, жалға алу шартының, тіркелген
куәліктерінің немесе ... ... ... куәландыратын
жерде пайдалану құқығын куәландыратын ... ... ... және ... ... алуға құқығын растайтын басқа да
құжаттардың көшірмелері;
2. ... екі ... ... ... ... және оған ... ... несиеленетін шаралардың рентабельділік деңгейі және оның ... ... ... ... несиеленетін мәмілелерді растайтын келісімшарттар көшірмелері
(материалдық құндылықтарды жабдықтауға және сатуға ... ...... ... ... ... және ... басқа банктерден алған несиелер туралы мәліметтер (шот ... ... ету ... ... ... мүлікке қарыз алушының
меншік құқығын ... ... ... қайтаруға байланысты міндеттемені куәландыратын құжаттар;
8. қызметін жаңадан ... яғни ... ... және ... ... жоқ ... бизнес жоспары.
Несиелік механизм – нарықтық қатынастарға сай ... ... ... ... ... ... ... принциптерін, несиелеу
әдістері мен тәсілдерін және ... ... ... ... ... құрамдас бөлігін білдіреді.
Қазіргі несиелік механизм экономикалық механизмнің бір ... ... іс ... несие қызметінің жүйесін нақты және кешенді түрде
бейнелейді. Нарықтық экономика жағдайында несиенің ... және ... ... ... ... ... ... негізгі және құрылымы бойынша
объективті сипатқа ие. Олай болмаса несиелік механизм несиенің экономикалық
категория ... ... ... ... және тура ... ... сондай-
ақ оның қозғалысының объективті негізінен айырылып қалар еді.
Несиелік механизмнің сипатының объективтігін айта ... ... ... және ... ... ... бөліп қарау дұрыс
емес. Соңғысы ... ... ... алыс жатпайды, яғни
олардың нақты бір ... ... ... ... экономикалық-ұйымдастыру қатынастарының
белгілі бір қабатын, яғни несиелік қатынастардың жоғарғы буынын білдіреді.
Мұндағы буын ... ... ... ... және ... ... ... шаруашылықтың субъективтік қызметінің өзара іс-
әрекеті түсіндіріледі.
Демек, ... ... ... ... және өзіндік
ерекшеліктерін сипаттайтын қатынастар және олардың пайда болу әдістері,
тәсілдері және ... ... ... ... ... ... де, олар ... іс-тәжірибені сипаттайтын процеске жақын
немесе оның үстінде қалыптасады.
Берілген несиелік механизм тұжырымы бұл механизмнің тек субъективтік
сипаты ... ... ... ... ... Осы ... ... несие категориясын жалпы әдістемелік жоспардан оқып ... ... ... ... бірден несиенің мазмұны, оның қызметтерін
талдаудан несиелеу механизіміне өтеді.
Несиелік ... ... ... ... зақдармен, банктердің
дербес несиелік саясаттармен және экономиканың ... ... ... ... экономикалық механизм өзара байланысқан, яғни оның ... ... ... ... басқаларының қозғалуы мен өзгеруіне
ықпал ететін элементтер жиынтығынан тұрады. ... ... ... ... да ... механизмдер сияқты, мынадай құрылымдық
элементтері ... ... ... несиелеу объектілері;
• несиелеу субъектілері;
• несиелеу принциптері;
• несиелеу тәуекелді басқару.
Несиелік механизмнің ішінара бөлініп көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... |
|Несиенің | |Несиелеу | |Несиелеу | ... | ... ... | ... ... ... | ... |
| | |і | |і | | | ... ... | ... | ... |
| | ... | ... |
| | ... | | |
|мақсаттылығы|
|Тұтыну | ... | ... |
| | ... | ... ... |
|Вексельдік |
|Ломбардтық |
|Ипотекалық |
|Лизингтік | |овернайт | ... және |
| | | | |т.б. ... | ... | ... ... | ... | ... |
|Қалпына | |байланысты | ... ... | ... қою | | ... ... ... ... С.Б. Мақыш – Алматы, ҚазУ. 163бет
Несиенің түрі –бұл несиелік қатынастар құрылымының, олардың ... яғни әр ... ... және ішкі өзгерістер барысында толық
сақталатын көрінісі.
Несие берушілер мен қарыз алушылар арасындағы байланыстар қалай
өзгергенімен де, ... түрі сол ... ... жүзінде несиенің екі формасы болады: тауар және ақша . ... ... ... ... ... және ... ... несие –жабдықтаушының сатып алушыға сатқан тауары
немесе көрсеткен қызметі үшін төлейтін ... ... ... ... ... іске ... құралы –вексель болып табылады.
Банктік несие – бұл ... және ... ... ... ... ақшалай түрде берілетін несиесі болып табылады.
Банктік несие ... ... ... Өйткені, ол банктер арқылы қайта
бөлінетін қарыз капитал ретінде экономиканың ... ... ... ... ... ... келсек, олар несиенің осы екі
формасының қолданылуы барысында қалыптасады.
Қазіргі кездегі шетелдік және ... ... ... ... ... несиенің түрлеріне мыналарды жатқызуға болады: тұтыну,
лизинг, ипотекалық, ломбардтық, ... ... ... ... форфейтингтік және т.б.
ІІІ Бөлім. Әлемдегі банктік несие жүйесі дамуының қазіргі тенденциялары
Бүгінгі таңдағы ... ... ... ... біршама өзгеріске ұшырады.
Банк жүйесінің барлық компоненттері жалпы әлемдік экономикадағы ... ... ... ... ... байланысты жаңғыртылуда. Ғылыми-
техникалық революцияның ... ... ... өндірістің шоғырлануы
капиталдың шоғырлануымен орталықтандыруын талап етіп, соған сәйкес ... ... ... ... ... ... қарай түрлендіре
бастады, яғни қазіргі банк жүйесінің экономика ... ... ... ... ... банк ... ... қайта
құрылуы көз алдымызда, белгілі бір мамандандырудың сақталуымен қатар, ... ... мен ... орын ... ... емес ... ... байқалады. Банктердің жеке ... ... мен ... емес ... ... ... ... модел жойылуы - соңғы жылдары несие жүйесінің құрылымдық
қайта құру тенденциясының маңыздысының ... ... ... мен ... арнайы қаржы-несие мекемелері
арасындағы халықтық және фирмалар мен компаниялардың жинақтары күрес ерекше
шиеленіскен сипатқа ие ... ... ... ... ... тартудағы депозиттер
бойынша мөлшерлемелерді өсіру сияқты тиімді қаруды еркін ... ... ... және ... салымдары иелеріне төлеуге рұқсат рұқсат етілген
пайыздық мөлшерлемелердің максималдық шегі белгіленген еді, ал басқа арнайы
несиелік мөлшерде ... ... ... ... соңғылары бәсекелестік
күресте артықшылыққа ие болады. Қазір ... ... ... ... жағдайына байланысты белгіленетін ақша нарығының ... ... қол ... ... қатар 1980 жылы АҚШ-та қабылданған
депозиттік мекемелерді бейреттеу мен ақша ... ... ... заң
салымдар бойынша пайыздарды төлеуге қандай да болмасын шектеулердің күшін
жойды.
Ірі банктік ... ... ... тенденциясы олардың
мамандануын сақтап ... ... ... Әмбебаптанудың өзі
мекемелердің жеке ... ... ... ... ... ... дамуда. Мұнда әмбебап типті мекемелердің мамандануының жойылуы туралы
сөз қозғалып отыр. Сонымен ... бұл ... ... көрсету сапасының
артуына ықпал жасап, бірінші кезекте нарықтық амалдардың, яғни ... ірі ... ... ... ... ... табуға ұмтылатын
шағын және орта банктерге әсер етеді. ... ... ... ... бәсекелестің күшеюі қолдап отыр.
Өзгерген экономика жағдайларына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асқанын айта кету
қажет. Бұған банктік ... ... ... ... ... яғни ... ... жасады. Банктердің мақсаты – банктерді
бәсекелестік құралдардың кең ауқымын пайдалануға, банктік қызметтер ... ... ... ... ... ... ... бейреттеу активтік те пассивтік те ... ... ... ... активтік операциялары біршама
өзгерістерге ұшырады. Бүгінгі таңда олар жанама несиелеуден ... ... ... ... ... ... Мұнда бағалы қағаздарды
пайдалану арқылы рәсімделетін несиелік мәмілелер кең тараған, ... ... ... ... ... мүмкін, ал несиелік
мекемелер тәуекелерді белсендірек ... ... ие ... ... ... өз несиелернің нарықтық бағалы ... ... ... ... ... объектілерін ірілендіру жүзеге асады. Коммерциялық банктер өз
активтерінің сапасына мұқият қарай бастады, өйткені активтер ... ... ... ... – банктер сенімділігінің кепілі.
Банктер басшылығы өз активтерінің сапасына, жаңа ... ... ... ... контрактілер, қамтамасыз ету), заем
алушылардың несие шарттарын сақтауына және т.б. ... ... ... ... несиелеу де даму үстінде. Коммерциялық банктердің
қаражаттарды тарту бойынша пассивтік ... да ... ... ... ... ... Мұны 1993 жылы енгізілген салымдардың ... ... ... ... үшін ... ... алып тастау бойынша 80
– жылдары АҚШ-тағы бейреттеу процесін көруге болады. Бұл ... ... ... ... ... ... олар талап етуге
дейінгі салымдар бойынша да пайыздарды белгілей алатын болды, ал бұл ... ... ... ... ... қаражаттар құрылымы күрт өзгерді: егер 1950 жылы
АҚШ коммерциялық банктері балансының ... ... ... ... 70% -дан ... ... ... жинақ салымдары тек 24-
26% құраса, 80-жылдары соңғылары 60%-дан артық үлесін құрады.
Банктердің пассивтік операцияларының инавациясы ... ... ... ... ... жаңа ... ... көрініс тапты. Пайызы
бойынша, нарық пайызына жуықтайтын салымдардың жаңа типтері ашылды. Мұндай
шоттарға ақша нарығының ... ... ... Көптеген коммерциялық
банктер ақша нарығында еркін ... ... ... (өзінше бір
бағалы қағаз) шығара бастады.
Банктік операциялардың ... ... ... ... ... қазіргі техникалық құрамдары атқарады. Бнкісі бұрын-соңды
болмаған ақпаратты дер кезінде беру, оның тез ... мен ... ... ... ... мен ақша ... даму
перспективаларын дұрыс бағалауға байланысты болып отыр. Қаржылық нарықтық
қатысушылары өз істерін жүргізу үшін ... көп ... ... етуде.
Сондықтан банк ісіне ғылыми-техникалық революцияның соңғы жетістіктерін
енгізусіз, ... ... ... ... ... ... ... емес.
Банк жүйесі дамуындағы маңызды құбылыс ретінде ... ... ... ... ... өтуін атап көрсетуге
болады, бұл олардың клиенттері ... ... ... ... ... ... ... сақтық танытып, тек таңдаулы, “ерекше
сенімді” клиенттерге ғана қызмет ... ал ... ірі ... ... ... Олар кәсіпкерліктің барлық сферасына белсендік түрде
араласумен қатар, шағын бизнесті де қамти отырып, жаппай клиентураға, соның
ішінде ... ... ... ... да ... Бұл қазіргі
ірі банктің келбетін, оның саясатын өзгертеді.
Сондықтан кейінгі кезең нарықтық ... ... ... ... ... ... ... сипатталады,
бұл, өз кезегіне банктік капиталдың шоғырлануымен орталықтануына , ... жаңа ... ... ... ел ішіндегі және әлемдік қаржы
нарықтарында да күшті ... ие – банк – ... ... жедел
өсуіне әкеп соқтырады. Мұндай банк – ... ең ... ... ... АҚШ пен араб әлемінде пайда ... ... ... 100 ... АҚШ долларынан көп соманы құрайды.
Бұл тек дамыған нарықты экономикалы елдердегі қазіргі несие жүйесін
сипаттайтын кейбір ... ... ... ... Өз экономикасын
нарықтық жолға қайта құрушы Қазақстан үшін ... банк ... ... ... ерекше қызығушылық тудырады, себебі ... өту ... ... ... ... құруды талап етеді.
Республика үшін шетелдік тәжірибені толығымен көшіру ... ... ... ... нарыққа өтудің ең бастуында тұр, ол Батыс болса, мұнда
бұрыннан қызмет етуде, алайда ... ... ... ... ... ... барлық позитивті жайларды қабылдауы қажет.
3.1. Қазіргі несиелеу жүйесінің ... ... ... ... ұйымдастыруды және несиелеу
принциптеріне сай оны ... ... ... ... ретінде
түсіндіріледі. Қазіргі несиелеу ... ... ... ... ... ... ... бағытталған заңдар мен нормативтік
актілер;
... ... ... ... ... ... ... техникасы.
Қайта құру кезеңіне дейінгі несиелеу жүйесінің элементтері
бұрынғысынша қалғанымен, ... ... ... өтуіне байланысты
аталған элементтердің әрқайсысының мазмұны түбірімен өзгерді. Сонымен ... ... ең ... буын ... ... оның ... өзара байланысы мен біртұтастығын қамтамасыз етіп ... ... де ... өзгерді.
Қазіргі несиелеу жүйесінде шаруашылық ұйымдардың ... ... ... ... ... қатынасты белгілеуде мемлекет тарапынан
қандай да бір әмір жүргізу жоқ. ... ... ... негізі, экономикалық тұрғыда олардың меншікті қаражаттарын
заемдық қаражаттар үшін толық материалдық жауапгершілікті болуға жүктейді.
Мұнда ... ... ... тек қана ... ... ... сол ... және тауардай формасындағы шаруашылықаралық несие ... ... ... және қанша көлемде заемға алу туралы өздері
анықтауға құқық берілген, ал оларды пайдалану ... ... ... ... ... ... бүгінгі күні
берілуге жататын несие шамасына, сондай-ақ несиелік қабілетін ... ... ... дәрежесін сипаттайтын көрсеткіштерге әсер
етеді.
Қазіргі несиелеу жүйесі банктің ... ... ... ... ... еткен жүйеден айырмашылығы – ол уақытта ... ... ... ... ... ... ғана жұмыс
жасаған болатын. Шынында да ... ... ... ... КСРО ... ... ... орталықтандырылған түрде
жинақталып, қайтадан сол орындарға несиелеу ... ... ... ... ... ... шегінде, сол немесе басқа аумақтың ... Банк ... ол ... ... ... ... да мүдделері болмаған және ... ... ... ... Қазіргі несиелеу жүйесі басқа негізде құрылған, ... ... ... ... банктердің тартылған қаражаттарына
байланысты. Бұл берілетін несиелердің ауқымының, сонымен қатар несиелік
мекемеде қалыптасқан пайда ... ... ... ... ... сипатқа ие. Осыған байланысты
сауда мотивтері, үнемдеу мотивтері ерекше маңызды болып ... ... ... тек ... ... ... деген қажеттілігін
қанағаттандыру ғана маңызды емес, сонымен қатар ... ... ... үшін де ... ... зор. Дәл осы ... ... сатып алып, қымбатқа сату” принципі орын алады. Бұл
әрине, клиенттердің несиелері мен депозиттеріне, сол ... ... де ... ... ... ... ... банктердің меншікті және
тартылған ресурстарына ғана байланысты ғана емес, сол ... ... ... ... ... ... үшін ... банк бекітетін
нормаларға және пруденциялық нормативтерге байланысты келеді. Мысалға, ҚР
Ұлттық банкі орталық ... ... ... аудару нормасын
белгілейді. Сол сияқты басқа да нормативтер, оның ішінде ... ... ең ... ... резервтер түрінде, ең ірі несиелер
көлеміне байланысты шектеу, банк ... ... ... банктің міндеттемелерін өтімді қаражаттар резервімен салыстыра өлшеу
арқылы белгіленетін формалардағы нормативтері де ... ... ... ... ... келесі маңызды
ерекшелігі, бұл несиелеудің объектіден субъектіні несиелеуге өтуі ... ... ... қоры және ... ... ... ... құқық берді де, ссуданың ... ... ... жасалмады, клиент үшін жоспардың орындалуы ссуданың қайтарылуына
автоматты түрде кепіл болды.
Жаңа несиелеу ... ... және ... ерекше принциптерге
негізделеді, оның ішінде мерзімділік және қамтамасыз ету қағидалары, сол
сияқты ... ... ... да ... ... қатар, олардың
бірқатарының мазмұны өзгерген. Бұдан бірнеше жылдар бұрын жақсы және жаман
жұмыс істейтін ... ... өмір ... несиелеуде
дифферинцирленген режим қолданылған. Кәсіпорынды бағалау негізіне олардың
жоспарлы көрсеткіштерін орындау ... ... ... ... жүйе ... ... ... тәуекелін төмендетіп,
клиенттің несиелік ... ... ... коммерциялық банк, қарыз
алушыны төлем қабілетінсіз деп жариялай отырып, оны қайта ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... принциптеріне де байланысты өзгерістер
болды. Тәжірибе көрсеткендей, ссудалардың тауарлы-материалық ... ... ... ... ... ... кепіл болмады.
Сондықтан да қамтамасыз етілмеген ... ... ... байланысты түсіну банк тарапынан жіберілмеуге тиіс. Қайтару
тұрғысынан алғанда, толық ... жоқ ... ғана ... ... ... ... ... жүйесінің келесі бір ерекшелігіне банк
несиелерін ... ... ... ... өту жатады. Несиенің
қайтарылуын қамтамасыз ету ... ... ... ... сенімді формаларға кепіл құқы (оның ішінде ипотека, заклад, ... ... ... және ... ... алғанда сақтандыру
жүйелері жатады. Осындай формаларды қамтитын несиелік механизм ... ... ... ... ... ... тәуекелді төмендету
мүмкіндігін береді.
Жалпы кәсіпорынды несиелеудің өзгерген жүйесі біршама ... ... сай ... үлгі ... ... бағалауға мүмкіндік
жасайды.
Қорытынды
Көп жағдайда қазіргі заманғы жағдайда банктер ... ... ... ... Бұл әдіс экономикалық факторларға ... ... ... ... ... ... клиенттердің
және тұтас халық шаруашылығының пайдасынан құралады.
Болашақта ... ... ... жүйесін ұйымдастырудың
ерекшеліктері болып:
1. Ссуда беру кезінде техникалық емес, экономикалық критерийлерге
бағыттау, ал нәтижесінде – ... ... ... мекемелеріне ортақ
критериі болатын, қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуы қажеттіліктеріне
бағыттау.
Іс-жүзінде бұл ... ... ... ... ... беретін өнім өндіріп, өткізуіне кететін шығындарға несиелеу ... ... ... өткізу кезіндегі қиыншылықтар тауардың сапасының
төмен болуынан емес, тұтынушыда қаржы-қаражаттың уақытша тапшылығынан болуы
маңызды.
Егер ұзақ мерзімді ... ... ... ... онда үлкен
дәрежеде қоғамдық прогреске жауап беретін қоғамның және жеке мүшелерінің
қажеттілігін қанағаттандыру жағынан алып ... ... ... ... ... тигізе алатын инвестициялық әрекеттері несиелеуді алады.
Мұндай әсерлі бағыттың ... ... ... (біріншіден қоғамның
қажеттіліктерін қанағаттандыру) Жапония мен ФРГ-ның соғыстан ... ... ... Ол ... ... мен ... компаниялары
басты мақсаты етіп коммерциялық сипаттамасын емес, қоғамдық қажеттіліктерді
қояды, бірақта қоғамдық қажеттіліктермен бірге өзінің пайдасын да ұмытпады.
өнім ... ... ... қызметін халық сұранысы ғана емес,
кәсіпорындар мен ұйымдардың сұранысы атқарады. Сұраныс ... ... ... ... ... және ... тұлғалардың қызмет көрсетуінен,
жасалған шаруашылық келісімдермен анықталады.
Нарық жағдайында сұраныс көлемін өлшеудің бір түрі – баға ... ... ... өсуі – ... ... ал ... керісінше, –
төмендеуін білдіреді. Сондай-ақ қоғам қажеттіліктерінің индикаторы болып
қоғамның тауарға және ... ... ... ... ... және ... дәрежеде компанияның пайдасын көрсететін белгілі бір
компанияның акция курсы болып табылады.
Тек қана сұраныс пен ... ... ... ... ... ... өндірумен байланысты шаруашылық несиелеуге бағытталған несиелеу
бөлек несие емес, қоғам игіліктеріне сәйкес ... Сол ... ... пен ... ... жұмыс жағдайында өзінше тәуелсіз
шаруашылық есептегі кәсіпорын ретіндегі банктердің мақсаттары бір-біріне
сәйкес ... Бұл ... ... ... болып, клиенттің болашақ
төлеу қабілетін және банк пайдасының тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
2. Ауданаралық ... мен ... ... нәтижесінде қаржылық қызмет
көрсету мен тауарлар ... ... ... ... ... ... және ... да несиелік мекемелер мен банктер арасында бәсекелік ... ... ... күшеюі банктердің пайдасының қысқаруына
әкеліп соқтырады. Дәстүрлі ... ... ... жаңа ... ... үшін ... ... несиелік саясатын ырықтандырып отыруға мәжбүр
болады, бірақ бұл банктердің өзіне алатын ... ... ... ... өсуі банк ... кері әсер ету ... ... жою мен тәуекелді азайту үшін банктер ұзақ, орта және ... ... ... ... ... ... назарын банктік
шығындар мен қосымша шығындарды қадағалауға, төлем ақының қысқарып, банктік
мәмілелерді автоматизациялау үшін жаңа технологияларды енгізуді ... Елде ... емес ... ... ...... пен ... қоғам ретінде ұйымдастырылған, коммерциялық
принципте жұмыс істейтін, коммерциялық банктер несиелік іс ұйымдастырудың
басқа моделінің негізі ... Бұл ... ... – несиелік істі
банктармен тартылған депозит ресурстары негізінде ... ... тым көп ... ... ... ... тұр. Сондықтан
коммерциялық негізде несиелік істі ... ... ... ... және ... емес жолдарын іздеуге түрткі болды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. “Қазақстан Республикасындағы Ұлттық банк туралы” ҚР ... ... бар ... ... өзгерістер мен толықтырулары есепке алғандағы).
30.03.95.
2. “Қазақстан Республикаындағы банктер ... ... ... ... заң күші бар жарлығы (соңғы өзгерістер мен толықтырулары
есепке алғандағы). 31.08.95.
3. Қазақстан Республикасының экономикасын қысқа ... ... ... ҚР ... Банк ... ... ... Программа дальнейшего реформирования банковской системы РК. В 1996-1998
годах.
5. Банова Г.С. Кредитная политика коммерческого банка. В ... ... дело /Под ред. Г.С. ... – Алматы: “Қаржы-қаражат”,
1998
7. М.Блауг “Экономическая мысль в ретроспективе” ... ... ... Джон Стюарт Миль 3гла 22и24
8. Информационно – аналитический сборник. Казахстан 91-2001. Султанбеков
408 стр.
9. Ақша. ... ... ... ... ... ... Ғ.С.
Сейтқасымов. Алматы – Экономика, 2001- 466 бет
10. Досқалиев С.Ә. “Қазақстанның халықаралық қатынастар” Алматы, 1997ж
11. Ақше. ... ... ... Оқу ... Көшенов Б.А.
Алматы,- экономика, 2000 – 328бет.
12. ...... ... ... ... и ... 1990,
№10.
13. Мақыш “ Коммерциялық Банктер операцияоары” С.Б. Мақыш – ... ... 2007ж – ... ... ... ... ... қайтару
2-ші өтініш
1-ші өтініш
Иә
жоқ
Несиені беру
Несиелік комитеті
Несиелікқабілетін талдау
Несиелік комитетке дайындау
Несиелік прцес

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша – несие саясатының түрлері19 бет
Банк жүйесінің ұсынатын қызмет түрлерінің жағдайына және дамуына талдау жасай отырып, коммерциялық банктердің қаржы-несие саласындағы алар орны мен тиімділігі, негізгі бағыттары70 бет
Банктік несиелеу. Корпоративтік клиенттерге берілген несие түрлері14 бет
Несие ақшалары: олардың негізгі түрлері және айналыс заңдылықтары28 бет
Несие формалары және түрлері24 бет
Несиенің формалары және түрлері29 бет
Тұтыну несиесінің түрлерімен мазмұны15 бет
Халықаралық несиелер нысандары және түрлері9 бет
Банктiк несиенiң формалары мен түрлерi.Несие қамтамасыздығы72 бет
Несие. Несие формалары мен түрлері5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь