Қазақстан Республикасының банк жүйесі және банк жүйесінің сенімділігі

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5.6

1 Баніктің пайда болу тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 7.10
2 Банк жүйесінің құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10.17
3 Қазақстан Республикасының банк жүйесі және банк жүйесінің сенімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18.27

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28

Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Кіріспе
Банктің мәнін ашпас бұрын, алдымен оның осы заманғы ұғымын қарастырып көрелік. Банк істерінен хабары жоқ адам оны тек ақшаны сақтаудың орны деп жаңсақ әрі үстірт ойлап қалуы мүмкін. Банк қызметтері әр түрлі. Сондықтан да адамдардың банк туралы түсініктері де әр қилы.
Кейбіреулер оны мекеме, енді біреулері оны ұйым, үшінші біреулер оны экономикалық басқарудың органы деп санаса, ал тағы біреулері оған делдалдық ұйым ретінде қарайды жэне т.б. Банктің мұндай анықтамаларын оқулықтар мен ғылыми әдебиеттерден, кезеңдік баспасөзден, тіпті заң, ереже, нұсқау секілді ресми құжаттардан да кездестіруге болалды. Алайда, банктің мәнін терең зерделеген И.О. Лаврушин айтып кеткендей, осы заманғы банк ұғымына қатысты жоғарыда аталғандардың барлығы дерлік шындыққа толық сәйкеспейді, әрі банктің мәнін ашып көрсетпейді.
Ол банк мәнін зерделеудің мынадай әдістемелік негіздерін ұсынады:
- банк мәнін макродеңгейде оның қызметімен байланыстыра отырып талдау;
- оның мәнін әр түрі тұрпаттарына қарамастан банктің біртұтас жүйесі ретінде қарастыру;
- банктің мәнін ашып көрсету оның басқа экономикалық институттардан айрықшаланатын өзіндік ерекшеліктерін ашуды қажететеді;
- банк мәнін ашып көрсету оның құрылымын ашып көрсетуді қажететеді.
Әрине, банктің мәнін оның қандай да бір клиентке қатынасы бойынша қызметін қарастыру арқылы түсінуге болмайды. Банк нақты клиентке қатынасы бойынша бірқатар өз қызметін орындауы мүмкін, бірақ бұған қарап оны банк деп ұғуға болмайды. Нақты клиентке банк көрсететін 100-120 қызмет түрлерінің бәрі бірдей қажет бола бермейді. Сол себепті де банктің мәнін тал-дағанда жеке бір банктің операцияларымен шектеліп қалмау керек. Бұл мағынада оның мәні дерексіз ұғымға айналып шыга келеді, ол нақты банк кызметінің бүкіл сипаттамасып біртұтас ретінде қарастыруы мүмкім
Банктер — несие беруге, ақша есептері мен құнды қағаздар операцияларында делдалдыққа маман-дандырылған экономикалық мекеме. Меншік түріне қарай банктер акционерлік, серіктестік, дербес, кооперативтік, муниципалдық (коммуналдық), мемлекеттік (ұлттық), мемлекеттің қатысуымен құрылған мемлекетаралық болып бөлінеді. Банк қызіметінде үш түрлі операция жүзеге асырылады: паюсивті, активті және делдалдық (комиссиялық) операциялар.
Паситвті операциялардың көмегімен Банк. өз қызметіне қажетті ақша қаржысын — өз қаржысын, сондай-ақ өзіне түскен және айналымға қосылған қаржыларды шоғырландырады. Өз қаржысы, кұрылтайшылар жарнасы (ұзақ мерзімді несие болуы да мүмкін), акциялар мен облигациялардан түскен қаржы, күнделікті пайдадан, резерв қорына бөлінетін аударылым, бөлінбейтін пайдадан құралады. Түісетін және айналымға қосылатын қаржы клиенттердің ағымдық, мерзімдік және жинақ есептеріне салатын ақшаларынаң сондай-ақ айналымға қосылатын несие ақшадан түседі. Бұған қоса ақша түсіруде банкаралық қарыз (ссудалар), вексельдерді есептеу және қайта есептеу маңызды роль атқарады.
Банктің өз қаржысы мұндағы бар қордың аз бөлігін ғана құрайды. Әдетте, ірі банктерде өз қорының үлесі 10 проценттен аспайды және банік неғүрлым . ірі болған сайын оның өз капиталының үлес салмағы да солғұрлым аз болады.
Активті операциялар пайда алу мақсатымен құралған ақша қорын пайдалануға бағытталған. Ол несие (есепті қарыз) және инвестициялық болып бөлінеді. Өз кезегінде кредит операцияларын түрлі өлшемдерге қарап топтастыруға болады: а) мерзімділігі бойынша талап етілетін қарыз, қысқа мерзімді (1 жылға дейін), орта мерзімді (1 жылдан 5 жылға дейін) және ұзақ мерзімді (5 жылдан да әрі); ә) қамтамасыз ету сипаты бойынша вексельді есепке алу, вексель кепілдігі, тауар және тауар құжаттары кепілдігі, қозғалмайтын мүліктер, құнды қағаздар арқылы және қамтамасыз етілмейтін (бланкілер) қарыздар. Өтеу тәсіліне қарай несие бірден өтелетін және бөліп-бөліп өтелетін болып бөлінеді. Процентті төлеу несие беру кезінде бірден немесе бүкіл мерзім ішінде бөліп-бөліп, я болмаса оны өтейтін сәтте жүзеге асырылуы мүмкін.
Несие оның кімдерге берілетініне қарай да бөлінеді, мәселен,лкәсііпкерлерге, мемлекетке, халыққа,, қор биржалары делдалдарына, банктерге беріледі
Инвестициялық банк операциялары құнды қағаз-дарды сатып алудан тұрады. Құнды қағаздарды иемдену банкті- қор биржасында алыпсатарлыққа итермелеп, банк активтерінің өтімділігін төмендетеді, бірқатар елдерде депозиттік-қарыз және инвестициялық қызметті қатар атқаруға шек қойылған.
Активті және пассивті операциялар бір-бірімен тығыз байланысты. Бұл, әсіресе «алдамшы ақша» мысалынан айқын көрінеді. Ол банктің клиентке бөлген қарыз ақшасы оньщ есебінен осы банкке салынған жағдайда болады, сөйтіп активті операция пассивті операцияға жоқ жерден айналады.
1.«ҚР-дағы банктер және банктік қызмет туралы» ҚР заңы.30.03. 1995.
2.2002 жылы 3 маусымдағы Ұлттық банк Басқармасының № 213 қаулысымен бекітілген «Екінші деңгейдегі банктерге арналған пруденциялық нормативтер туралы» ереже.
3..«ҚР ұлттық банкі туралы» ҚР заңы. 30.03. 1995.
4.«ҚР-дағы банктер және банктік қызмет туралы» ҚР заңы.30.03. 1995.
5.2002 жылы 3 маусымдағы Ұлттық банк Басқармасының № 213 қаулысымен бекітілген «Екінші деңгейдегі банктерге арналған лруденциялық нормативтер туралы» ереже.
6."Коммерциялық банктер операциялары", Мақыш С.Б., Алматы-2004ж.
7.Банковское дело / Под ред. Лаврушина О.И. — М., 1992.
8.Банки и банковские операции в России / Под ред. Лапидуса М.Х. - М., 1996.
9.Банковское дело / Под ред. Колесникова В.И. — М., 1995.
10.Банковское дело: стратегическое руководство / Под ред.
Платонова В., Хиггниса М. — М.: Консалтбанкир, 1998.
11.Банки и банковские операции / Под ред. Жукова Е.Ф. — М.,1999
12.Қазақстандағы депозиттер нарығы –Қаржы-Қаражат,2001,N
13.Сейітқасимов.Ғ.С.Ақша,Несие,Банктер.-Алматы,2001.

Мерзімді басылымдар тізімі
14.Екінші деңгейдегі банктердің несиелік саясаты.-Аль-Пари,2004,N6.
15.Коммерциялық банк құрылымы.- "АльПари" 2002ж, 6.
16."Ұлттық банктің статистикалық бюллетені"-1999-2004жж-Ақиқат,1999,N5.
        
        Мазмұны
Кіріспе................................................................
.................................5-6
1 ... ... ... 7-10
2 Банк ... ... ... банк ... және банк ... ... ашпас бұрын, алдымен оның осы заманғы ұғымын қарастырып
көрелік. Банк істерінен хабары жоқ адам оны тек ... ... орны ... әрі ... ... ... ... Банк қызметтері әр түрлі. Сондықтан
да адамдардың банк туралы түсініктері де әр қилы.
Кейбіреулер оны ... енді ... оны ... үшінші біреулер оны
экономикалық басқарудың органы деп санаса, ал тағы ... оған ... ... ... жэне т.б. ... ... ... оқулықтар мен
ғылыми әдебиеттерден, кезеңдік баспасөзден, ... заң, ... ... ... ... да кездестіруге болалды. Алайда, банктің ... ... И.О. ... ... ... осы заманғы банк ... ... ... ... ... ... ... сәйкеспейді,
әрі банктің мәнін ашып көрсетпейді.
Ол банк мәнін зерделеудің ... ... ... ... банк ... ... оның қызметімен байланыстыра отырып талдау;
* оның мәнін әр түрі тұрпаттарына қарамастан ... ... ... қарастыру;
* банктің мәнін ашып көрсету оның басқа экономикалық институттардан
айрықшаланатын өзіндік ерекшеліктерін ашуды қажететеді;
* банк ... ашып ... оның ... ашып ... ... ... ... оның қандай да бір клиентке қатынасы бойынша
қызметін қарастыру арқылы түсінуге болмайды. Банк ... ... ... ... өз ... ... мүмкін, бірақ бұған қарап оны банк
деп ұғуға болмайды. Нақты клиентке банк ... 100-120 ... бәрі ... ... бола ... Сол ... де ... мәнін
тал-дағанда жеке бір банктің операцияларымен шектеліп қалмау керек. Бұл
мағынада оның мәні дерексіз ұғымға айналып шыга ... ол ... ... бүкіл сипаттамасып біртұтас ретінде қарастыруы мүмкім
Банктер — несие беруге, ақша есептері мен құнды қағаздар операцияларында
делдалдыққа маман-дандырылған экономикалық ... ... ... ... ... ... ... кооперативтік, муниципалдық
(коммуналдық), мемлекеттік (ұлттық), мемлекеттің қатысуымен құрылған
мемлекетаралық болып ... Банк ... үш ... операция жүзеге
асырылады: паюсивті, активті және делдалдық (комиссиялық) операциялар.
Паситвті операциялардың көмегімен Банк. өз ... ... ... — өз ... ... ... ... және айналымға қосылған
қаржыларды шоғырландырады. Өз қаржысы, кұрылтайшылар жарнасы ... ... ... да мүмкін), акциялар мен облигациялардан түскен қаржы,
күнделікті пайдадан, резерв қорына бөлінетін аударылым, бөлінбейтін
пайдадан құралады. Түісетін және ... ... ... ... мерзімдік және жинақ есептеріне салатын ақшаларынаң сондай-ақ
айналымға қосылатын несие ... ... ... қоса ақша ... ... (ссудалар), вексельдерді есептеу және қайта есептеу
маңызды роль атқарады.
Банктің өз ... ... бар ... аз ... ... Әдетте, ірі банктерде өз қорының ... 10 ... ... ... неғүрлым . ірі болған сайын оның өз ... үлес ... ... аз ... ... ... алу мақсатымен құралған ақша қорын
пайдалануға бағытталған. Ол несие (есепті қарыз) және инвестициялық болып
бөлінеді. Өз кезегінде ... ... ... ... ... ... а) ... бойынша талап етілетін қарыз, қысқа
мерзімді (1 жылға дейін), орта мерзімді (1 жылдан 5 жылға дейін) және ұзақ
мерзімді (5 жылдан да әрі); ә) ... ету ... ... вексельді
есепке алу, вексель кепілдігі, тауар және тауар құжаттары кепілдігі,
қозғалмайтын мүліктер, құнды ... ... және ... ... ... Өтеу ... қарай несие бірден өтелетін және бөліп-
бөліп өтелетін болып бөлінеді. Процентті төлеу несие беру кезінде бірден
немесе бүкіл мерзім ішінде бөліп-бөліп, я ... оны ... ... ... ... оның ... берілетініне қарай да бөлінеді,
мәселен,лкәсііпкерлерге, мемлекетке, халыққа,, қор биржалары делдалдарына,
банктерге беріледі
Инвестициялық банк операциялары ... ... ... ... ... ... иемдену банкті- қор биржасында алыпсатарлыққа
итермелеп, банк активтерінің өтімділігін төмендетеді, бірқатар елдерде
депозиттік-қарыз және инвестициялық қызметті қатар атқаруға шек қойылған.
Активті және пассивті ... ... ... ... ... ... ... мысалынан айқын көрінеді. Ол банктің клиентке
бөлген қарыз ақшасы оньщ ... осы ... ... ... ... активті операция пассивті операцияға жоқ жерден айналады.
1.Баніктің пайда болу тарихы
Банктің мәні ... ... мен ... ... бірыңғай
болады әрі оның мәні коммерциялық банкке де, инвестициялық банкке де,
эмиссиялық банкке де және т.б. ... ... ... тән ... ... банктердегі операциялар да, қызмет ету аясы да Іжәне
т.б. бір-бірінен езгеше ... ... бұл ... оның ... ... қалады жэне олардың барлығыма бірдей тән. Бұл ерекшеліктер
біртұтас ретінде ... әр ... ... ... ... ... мәні туралы мәселе оны басқа
экономикалық институттардан айрықшалайтын өзіндік ерекшеліктерін ... ... ... ... осы ... ... орындайтын көптеген
каржылық, кеңес беру және т.б. кызмет түрлерін ... ... ... ... оның ішінде, банк институты оз клиенттеріие
көрсете алады. Оның ... банк ... ... ... ... да ... ... ахуалдан шығу үшін опера-циялардың ішінен
тек банктің өзіне ғана тән ... мен ... ... ... ... езіндік ерекшелігі бар кэсіпорын ретінде материалдық өндіріс
саласындагы өнімдерден көп ... бар ... ... Ол тек жай ғана
тауарды емес, ақша жэне төлем құралдары түріндегі айрықша тауарды өндіреді.
Қолма-қол акшаны ... - бұл банк ... оны тек банк ... ... ... көрсету саласындағы негізгі өніміне заттай өндіріс,
тұтыну ... ... ... ... ... Әріберіден соң несие қандай да бір
соманы білдіріп коймайды, ол ссудалық пайыз түрінде пайда әкелетін ... ... ... пайдаланылмайтын, шоғырланған бос (еркін) ресурстары
ұдайы ... ... ... ... ... және сауда кәсіпорыидарынан өз өнімінің ... імен ... да ол ... меи ... ... кәсіпорынға
ұқсайды, өйткені оның қызметі үлкен ... ... ... ... ісі - банк ... бұл оның ... ісі ... табылады. Әріберіден
соң, ол шаруашылық жүргізуші субъектілердің және жеке тұлғалардың ... ... ақша ... және қолма-қол акшасыз формада
реттейтін аса ірі несие ииституты болып табылады.
Банктің мәні оның ... ... ... Банкке өзіндік
ерекшелігі бар ... ... ... ... істеріне мүмкіндік
беретіп құрылуы оның құрылымы ретінде ұғуға болады. Бұл мағынада банк
құрылғысы төрт ... ... ... Банк 6ұл ... банк ... әрі ... банк ... сауда және өнеркәсіп капиталынан босаған өзіндік ... ... ... ... ... ... артықшылыққа ие капитал
ретінде болады әрі ... ... ... өз өнімінің сипатымен басқа кәсіпорыидар мен институттардың кызметінен
айрықшаланатын банк қызметі;
- банк ісі мен ... ... ... ... ... бар
жұмыспен айналысатын адамдардың айрықша тобы;
- банк техникасын, үй ғимаратын, байланыс және коммуникаиия ... ішкі және ... ... ... ... бір ... ... өндірістік блогы.
Банктің өзіндік ерекшелігіне, оның негіздеріне және банк кұрылымына
жүргізілген талдаудың негізінде омы колма-кол ақша формасындагы жеке ... акша ... және ... ... ... төлем айналымын
реттеуді жүзеге асыратын кәсіпорын немесе акша-несие ... ... ... оның ... ... негізгі элементі болып табылады. Бұл оның
мынадай болуы керектігін ұйғарады:
- оған біртұтастың органикалық ... ... ... ойын ... ... етуіне мүмкіндік беретін өзіне ғана тән өзгешелікке ... ... ... заң ... ... заң ... ... істеуі қажет;
* өзін-өзі реттеуге, банк жүйесінің баска элементтеріне
(банктік емес институттармен) өзара әрекеттесуге икемді
болуы керек.
Банк теориясынын маңызды мәселесіне оның ... ету аясы ... ... Оны банк ... ... ... пайдаланылатын әдістемелік
тәсілдемелердің көмегімен анықтау керек. Банктің кызмет ету аясы - ... ... ... ... тек банктің өзіне ғана тән
қызметі.
О.И. Лаврушин банктің 3 ... ету ... ... анықтап берді. Оның
біріншісі - ақшалай қаражатты шоғырландыратын кызметі. Уақытша сақтауга
құндылықтарды қабылдау, сақтаулы операция ... банк ... ... ... ... мәні мынада.
Кейін пайдаланылуы үшін қаражатты жинау процесі тек банктерге ғана тән
емес. Алайда ... бос ... ... ... ... болады:
* шоғырландырылған уакытша бос бөтен қаражат банктін
өз кажеттілігіне емес, басқалардың қажеттілігіне кайта
бөлу тәртібімен пайдаланылады;
* шоғырландырылатын және кайта бөлінетін каражаттың
меншік иесі - ... ... ... ... клиенті);
* қаражатты шоғырландыру тек арнайы ұлғайтумен (лицен-
зия) жүзеге асырылады әрі банктің негізгі қызмет ... ... - ақша ... реттейтін қызмет. Банк несие беруші мен
карыз алушының арасындағы, сатушы мен сатып алушының ... ... ... Банк несие беруші мен қарыз алушының арасындағы, сатушы мен
сатып алушынын арасындагы делдал ... ... Банк ... - ... ... ... есеп ... айырбас, ақшалай
каражат айналымы, капитал жүзеге асырылады. Ақшалай каражат айналымы
экономиканы жэне ... ... ... ... шығару арқылы
реттеледі.
Үшінші қызмет - делдалдық қызмет. Бұл арада банктің ... ... ... ... ретінде ұқпау керек. ;
Оған тереңірек үнілуі кажет. ... ... ... ... пен капитал бір
субъектіден екіншісіне, экономиканың бір ... ... ... Банк шоты ... ... ... ... капиталдың
қозғалысы қамтамасыз етіледі, ягни оларды экономиканың бір секторына
шоғырландыра отырып, баска ... мен ... ... ... Қайта
бөлінетін банк ресурстары жұмыс істеу саласы бойынша да, мерзімі бойынша
да, мөлшері бойынша да ... ... ... ... ... ... ... банк капиталдың мөлшерің, мерзімін және бағытын
шаруашылықтың кажеттіліктеріне қарай түрлендіру (өзгерту) мүмкіндігіне ие.
Сонымен, ... ... - бұл ... (қатерді) азайтатын әрі ұдайы
өндіріс субъектілерінің арасындагы қатынасты кеңейтетін, ... ... кез ... ... ... ... жағдайы туралы
ақпаратты, күнделікті шыққан барлық төлемдерді қарап алу үшін, басқа
коммерциялық ... оның ... ... ... ... үшін сүрауы да
мүмкін. Жүйенің қатысушыларына өздерінің төлемдерінің кезектілігін ... ... Есеп ... ... ... ... қатысушыға қабыл
алмаған, қамсыздандырылмаған төлемдер қүны түрінде қайтарылады.
Төлем жүйесінің реформасы ... ... ... ... күнді және біртүтас корреспонденттік шотты өңдеумен
айналысады. Біртұтас корреспонденттік шотқа өту екі кезеңде ... ... ... ... ... өту облыс деңгейінде, ал екінші
кезеңде - республика деңгейінде өту қарастырылған.
2. Банк ... ... ... ... ... мен ... ... басқа да
мәселелері "Қазақстан Республикасының ұлттық банкі ... Заңы ... ... Ұлттық банкі ... ... ... ... ... ... орындауы үшін басқарма, директорат,
бас ... және ... ... қатар, басқа да жергілікті
құрылымдық ... бар. ... ... 1996 ... ... сызбада
көрсетілген.
Ұлттық банкінің ең жоғарғы басқару органы Ұлттық банк төрағасымен
басқарылатын басқарма болып табылады. ... 9 ... ... ... - ... банк ... оның 4 ... Парламет пен
Президенттің бір-бір өкілі және Қазақстан Министрлер Кабинетінің екі өкілі
кіреді. Басқарма мүшелері ҚР ... ... ... ... ... ... ... жасайды;
Ұлттық банкі шығарған, банктер ісіне қатысты нор-
мативтік актілерді бекітеді;
Парламент бекіткен тұжырым негізінде банкноттар
мен монеталардың номиналдық құнын және әшекейлік ... ... ... ... және Қазақстан Респуб-
ликасының бюджетімен операциялар бойынша пайыз-
дық мөлшерлемесін бекітеді;
Қазақстан Республикасының валюталық айырбас бағамын ... ... ... ... алатын сыртқы активтер типтерін бекітеді;
Ұлттық банкінің жұмысы туралы есеп береді, ... ... ... банк ... ... ... банк ... бекітеді және Ұлттық банк
департаменттерінің директорларын тағайындайды;
банктер және олардың филиалдары үшін экономикалық нормативтерін бекітеді.
Басқарма шешімдерін басқарма ... ... ... ... мәжілісі қажет кездерде немесе айына бір рет өткізіледі (сурет-1).
ҚР Ұлттық банкнің ... ... | ... ... ... ... | ... |
|Ұлттық банкінің оталық аппараты ... ... ... және ... ... ... ... |
|Ұлттық ... ... ... ... ... ... Банкноттық |
|фабрика бағалы қағаздар фабрикасы |
|Приборлық бақылаудың мемлекеттік |
|инспекциясы ... ... ... ... ... ... ... қаржылық телекоммуникациялар |
|Орталығы ... ... ... т.б. |
Валютаны өзгертуге тек қана Қазақстан Республикасының Парламентінің
құқы бар. Ұлттық валютаның ... ету ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Президентіне жүктеледі.
Ұлттық банк Қазақстан Республикасының валютасын шет ... ақша ... ... ... ... ... ... айналымы, олардың банкінің кассасына үздіксіз
оралып ... ... ... ... ... ақша ... ... жәңе коммерциялық
банктерге инкассациялауға лицензия беру бойынша өз ... ... ... ... ... 1996 жылға дейіңгі кезеңмен
салыстырғанда ... ... ... ... ... шоттағы
қаражаттарының қалдығы шегінде қолма-қол ақша түрінде қолдау алады, соңымен
қатар, операциялық кассадағы қолма-қол ақша ... шек ... - бұл ... ... монеталардың, бағалы
қағаздардың шығарылуы. Ол қолма-қол түрінде де немесе қолма-қолсыз ақша
түрінде де болуы ... ақша ... ... - ... ... ... қосымша щығарылуын сипттайды.
Қазақстанда теңгенің көп мөлшерде ... ... бірі - ... ... дәстүрлі қолма-қолсыз есеп
айырысулардың біртіндеп қолма-қол есеп айырысуларға ауысуы, бұны ... ... деп ... ... 1995 жылы ... жақсара бастады, бұл кассалық ... ... ... ... ... ... эмиссиялаудың
үлес салмағы банк кассасында берілуі қысқарды.
Депозиттік банктердің эмиссиясы ... ... ... іске асады. Банкідегі депозиттер сомасы несие акшаны құру үшін
қажет потенциалын жасайды. Банк ... чек ... ... қарыз беру
арқылы жұмылдырған кезде несие ... ... Бұл ... ... 100 ақша ... ... үшін міндетті резерв 15 ... ... ... 85 ақша ... ... арқылы қарызға берілуі
мүмкін.
Сонда айналымдағы ақша массасы: ... ақша ... ... Бұл ... 85 ақша бірлігі болатын жаңа ақшаның құрылуын білдіреді. Осы ... ... өз ... ... ақша ... ... бола ... депозиттердің пайда болуына әкеледі. Яғни ақша ... орын ... ... ... ... ... банкінің ақша базасы
сияқты, ақша агрегатын және ақша мультипликациясын бақылау арқылы жүреді.
Ақша базасы - бұл Ұлттық банк ... ... Оған ... ақшалар, міндетті және артық резервтер жатады. Міндетті резервтер
- бекітілген нормативтерге сәйкес Ұлттық ... ... ... ... ... сақталуына міндетті банк депозиттерінің бөлігі бұл
Ұлттық банкінің келісімі бойынша тек қана ... ... ... ... ... әдісі деп аталады.
Артық резервтер дегеніміз банктердің ... ... ... қалған қалдықтары. Айналымдағы қолма-қол
ақшаның мөлшері банктердің корреспонденттік ... ... ... ... ... банк ақша базасының мөлшерін екінші
деңгейдегі банктердің Ұлттық банкідегі корреспонденттік ... ... яғни ... ... реттеу арқылы реттейді.
Ол ақша-несие саясатының құралдарын пайдаланумен іске асады. ... ақша ... ... ... ... және ақша массасының,
ақша базасына қатынасы арқылы есептелінетін ақша ... әсер ... ... ... ... ... ... өйткені міндетті резервтер банктер мен несие ресурстарының көзі
болып пайдаланбайды, сонымен қатар, айналымдағы ... ... ... ... ... - ... ... ақшалардың банктерден тыс (болғанда)
орналасқанда мультипликацияланбауына байланысты. Ақша мультипликациясының
интенсивтілігі олардың ... ... ... әсер етеді,
мультипликацияның коэффициенттік жылдамдығы азаяды.
Экономикадағы ақша айналысының ... (бұл ... банк ... ... ... жылдамдығы туралы айтылмайды) Ұлттық банк арқылы
тікелей реттелмейді, бірақ оның мөлшері инфляция деңгейіне әсер ... ... ... үшін ... мәні бар. ... ... айналыс
жылдамдығының азаюы ұзақ мерзімді ... және ұзақ ... ... ... өсуін көрсетеді, бұл тек қана, ... ... және ... ... ... ... болғанда ғана
мүмкін. Керісінше, ақша айналысының жоғары ... ... ... ... ... ... ақша ... қолма-қол ақша үлесінің
өсуіменен, ұзақ мерзімді жинақтардың төменгі үлее салмағы-мен, шаруашылық
субъекттерінің ұлттық ... ... ... ... ... ... жылдамды экономикалық монетаризация ... ... ол ақша ... ... ішкі ... ... Айналыс жылдамдығы төмен болған сайын, монетаризация денгейі
жоғарылайды.
Монетаризация деңгейі 1989 жылы Францияда 68,5%,
Германида - 64,5%, ... - 89,1%, ... ... ... - 116,7%! ... ... 1995 жылы
монетаризация деңгейі 12%-ға жуық болды, бұл әрине
жеткіліксіз. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі, ... банк ... ... ... негізде, ломбардтық несиелерді және РЕПО
операциялары арқылы несие береді.Аукциондық несиелерді ... (1993 ... ... көп ... дерективті несиелерден айрықша несие
ретінде, нақты (нарықтық) пайыз мөлшерлемесін белгі-леуге мүмкіндік ... және ... ... үшін ... бөлек жүргізілді. Кейіннен
ауыл шаруашылығы, энергетика сияқты ... ... ... ... ... іске асырылды. Аукциондарға Ұлттық банкінің белгілеген
экономикалық нормативтері және ... ... ... ... ... ... ... ғана жіберіледі. Банктерге берілетін
аукциондық несиелер - ... ... ... банкаралық ақшалық нарықтың пайда
болуының алдында қолданылатын ақша-несие саясатының уақытша құралы болып
табылады.Банктерге ... ... ... тек акдіа массасына бақылау
міндетінен туындайтын Ұлттық ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға лицензия алған, өз активтерінің
құрылымында мемлекетпк бағалы қағаздары және ... ... бар ... резиденттерін тарта алады. Ломбардтық несиелер бойынша
мөлшерлемелер ... ... ... ... белгіленеді,
әдетте, нарықтық мөлшерлемесінен төмен болмайды.ҰБ ... - ... ... қаржылық операция: бірінші бөлімде (РЕПО ашу) Ұлттық банк
бастапқы диллерге (тек арнайы лицензиясы бар ... ... ... бола
алады) бағалы қағаздарды сатады, сонымен бір уақытта Ұлттық банкіге
келісімнің ... ... ... ... ... ол ... ... алу міндеттемесін жүктеп, ал бастапқы дилерге оларды РЕПО(
келісімі белгіленген мерзімді ... ... ақша ... ... ... ... Кері РЕПО операциясының РЕПО операциясынан
айырмашылығы -дилер РЕПО-ны жабу ... ... ... ... алады.Бұл
операция банктерге қысқа мерзімді несиелеу немесе банктердің артық өтімді
қаражаттарын алу (егер ақша ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық (Орталық) банк банкаралық ... ... ... банк ... есеп айырысу сияқты
жалпыхалықтық шаруашылықтың есеп айырысу жүйесінің негізгі ұйымдастырушысы
болып табылады. ... ... ол ... ... атқарады:қолма-
қолсыз және қолма-қол ақша айналымының
ауқымын бақылау;
-бүкіл ... ... үшін ... ... ... бірыңғай есеп айырысу орталығы;
-есеп айырысу, есеп жүргізу және есеп беру ... ... ... ... есеп ... екі ішкі ... бар.
Біріншісі - коммерциялық банктер арасында тікелей есеп айырысу екіншісі -
Ұлттық банкідегі ... ... ... ... жасалатын
талықтандырылған есеп айырысулар. I
Тұрақты байланыстары бар клиентгердің ... ... ... есеп айырысу үшіи ... ... ... ... - ... ... есеп айырысуларды жүзеге асыралады. Қазақстан Ұлттық банк пен
өзінің құрамдас бөлімшелері есеп ... ... ... (ЕКО)
клирингтік (қарама-қарсы талаптардың өзара есептелінуі) режимде ашылған
бюджетгің ... ... ... ... беру және ... ... ... орталықтандырылған банкаралық есеп мөлшері міндетті қорлар
(резервтёр) нормативіне сәйкес келу керек. АҚШ-та федералды ... ... есеп ... міндетті резервтер сомасын реттеу
арқылы жүзеге асырады. Оларда коммер-циялық ... ... ... '.1988 жылы ... жүйені қайта ұйымдастыру ... ... ... бір ... - КСРО ... банктің
филиаларалық айналымдар (ФАА) жүйесі арқылы жасалынатын ақша қаражаттары,
КСРО Мемлекеттік банкінің бір мекемесінен ... ... ... ... ... ... аударылды. Жасалған аудару операциялары
тармақты есептеу орталықтарымен тексерілетін болған. Олар бір ... ... ... ... ... есеп ... әр
түрлі тармақтардың арасында жүргізілген есеп ... әр ... ... ... есеп ... КСРО Мемлекеттік
банкінің бас есептеу орталығы (БЕО) реттейді.
КСРО Мемлекеттік банк халық шаруашылығындағы есеп ... - КСРО ... ... ... мекемелері қатаң ұстанатын
бірыңғай әдістемесі әрекет етті.
1988 ... ... ... ... ... ... ... ФАА арқылы есеп
айырысу тәртібі негізінен сақталды. Банктің бір ... ... ... ведомстволық бағыныштылыққа байланыссыз орындалды.
ФАА бақылау банкілік мекеменің беліглі бір ... ... ... жүргізілді. Сәйкесінше есеп айырысулардың бір ... ... ... Филиаларалық есеп айырысуларды КСРО
Мемлекеттік банкімен бірдей ... ... ... ... ... операцияларын өзіндік баланстарында бейнелейтін арнайы банктердің
ФАА жүйесіне автоматты қосылуы ... ... ... ... кедергісіз қол жеткізуді қамтамасыз етті. Осындай ... ... ... ... ... бухгалтерлік жазу жасалады.
Мысалы, коммерциялық банкіде "Несиелік ресурстарды ... ... ... ... ... 816 ... дебетінде, "ФАА" шотының
кредитінде, Орталық ... "ФАА" ... ... ... ... ... ... қоры" 815 шоттың кредитінде көрсетіледі.
ФАА шоттар жүйесінің көмегімен ... ... есеп ... ... ... экспансиясын кедергісіз өндіруге,
инфляцияның тереңдеуіне мүмкіндік туғызады.
Республикамызда банктік реформаның жүзеге ... ... ... бұл ... ... ... ... түрлерін өңдеуді, төлемдерді өтеуді,
республиканың бүкіл аумағында есеп айырысуды іске асыруды ... ... ... ... ... әрекетін кешенді "КУБАЖ"
автоматтандыру жүйесін 1995 жылы ... ... Ірі және үсақ ... үшін ... гросс-есеп айырысу жүйесі 1995 жылдың 15
мамырында Алматыда енгізілді. Бұл ... ... ... ... банктер және олардың Алматы, ... ... ... Алматылық клирингтік палатасы болып табылады.
Қатысушының кез келген уақытта ... ... ... ... ... шыққан барлық төлемдерді қарап алу ... ... ... оның ... ... ... ... үшін сүрауы да
мүмкін. Жүйенің қатысушыларына өздерінің төлемдерінің ... ... ... Есеп ... ... ... төлемдер қатысушыға қабыл
алмаған, қамсыздандырылмаған төлемдер қүны түрінде қайтарылады.
Төлем жүйесінің ... ... ... ... банктер
операциондық күнді және ... ... ... ... ... корреспонденттік шотқа өту екі кезеңде жүреді. Бірінші
кезеңде біртұтас корреспонденттік шотқа өту облыс деңгейінде, ал ... - ... ... өту қарастырылған
Банктік жүйеде қоғамның барлық ақшалай қорларды шо-ғырландырған:
мемлекеттік шаруашылық буындардың қаражаттары, халықтың ... ... бар. ... осы қорлардың қалыптасуына белсенді қатысады, яғни оларды
пайдалану бойынша бақылау жүргізеді, ақша ... ... және ... ... өндірістік үрдіске әсер етті. Қазақстанның ... ... ... ... жаңа ... ... ... мен мемлекетсіздендіру нәтижесінде жеке меншік, меншіктің
ұжымдық және акционерлік түрлері, кооперативтік қозғалыс кең етек ... ... ... ... ... қүрылуда. Шаруа қожалықтары
санының есебі, олардың бірлесуі, жалға беруші ... және жеке ... ... ... да ... жатады.
Қоғамда белгілі-бір класқа ие коммерсанттар, кәсіпкерлер пайда
болуда. ... ... ... ... ... қоғамда
банктердің экономикалық ролі күшеюде. Олардың жұмысында бірінші орынға
әкімшілдік-әміршілік әдістердің орнын - ... ... ... ... ... ... ... құндық құрылымдарының мағынасы арта
түседі.
Бұл жағдайларда экономикада ... ... және ... ... ... ең ... меншікті жекешелендіру мен
мемлекетсізденудегі ролі ... ... ... ... ... мақсаты -
несиелік механизмді жетілдіру, ақша ... ... ... есеп ... ... және ... тәртібін сақтау болып табылады.
Қазақстан Республикасы 1993 жылы 15 қараша ... ... ... ... - төл ... ... Бірақ инфляция тоқтамады. Оның шыңы
1994 жылы ... ... 46 %-ға ... ... банк пен ... ... ... нәтижесінде шілде айында инфляция (25%-
ға), төмендеді, ал 1994 жылы ... ... ... ... ... Инфляцияның төмендеуінің нәтижесі қайта қаржыландыру өлшерлемесінің
300-ден 250%-ға дейін төмендеуі мен несиелік ресурстар ... ... ... ... ... яғни несие үшін төлем - сұраныс
пен ұсыныс негізінде анықтаған, нарыққа айналды. ... ... ... ... ... ... тенденциясы бар. Аукциондарда
қысқа мерзімді қазыналық вексельдердің сату көлемі жоғарылауда. ... ... сәті ... Ұлттық банктің директивті несиелерді
беруден бас тартуын атауға болады және олар тек ... ... ... ... ... ... аукциондарда сатылады.
Активті және пассивті операцияларға қоса банк ... ... де ... мұны ол ... тапсыруы
бойынша атқарады. Бұл үшін олардан процент ... ... ... ақы ... ... банк ... және банк жүйесінің сенімділігі
Банк жүйесі несие жүйесінің негізгі буыны, нарықтық экономиканың маңызды
құрамдық бөлігі болып табылады. Ол несие жэне қаржы ... ... ... ... жүйе ... ... элемеиттер мен қажетті пропорцияларды
қамтуы керек, онда олар өзара әрекеттесіп, ... ... ... бір жүйе ... де ... ... жүйеге енеді.
Банк жүйесіне бұл принциптердің де тікелей катысы бар. ... ... ... банк ... оиыц ... элементтері кездеседі: әр түрлі
тұрпаттағы банктер, банктік емес мекемелер, ... ... ... және т.б.
Бұл элементтер бір-бірімен өзара әрекеттеседі, бір-бірін органикалық
тұрғыдан ... және ... бір ... ... ... ... ... үлкен жүйе - елдің несие жүйесіне
кіреді. Ал, ... ... ... ... жүйесіне кіреді. Сол себепті де
банктін қызметі мен дамуын қоғамның ... ... ... ... қарау қажет. Банктер мен банк жүйесі өзінің нақты ... және ... да ... ... ... ... өмірді басқару мен реттеудің жалпы тетігімен шек-теліп,
сабақтасады.
Банк жүйесі белгілі бір ... мен ... ие. Бұл ... ... банктер тиянақты баяндалған. Бұған қысқаша тоқталамыз.
Сонымен, басқа ... ... ... банк ... ... жүйесінің элементтері жоғарыда айтып кеткеніміз-
дей, алгы шебін ... банк ... ... ... ... ... өзара
әрекеттеседі. Онда кездейсоқ элементтер болмайды.
Банк жүйесі өзінің құрамдық ... ... ... ... ... ... ие. Онда ... Орталық банкі белгілеген
қосымша міндеттерді, ережені орындайтын өзіне ғана тән ... ... ... ... элементтерді өзара алмастыруға кабілетті. Оны біртұтас ретінде
және бір бүтінге багынатын әр түрлі бөліктер ретінде көрсетуге болады. ... ... ... ... ... ... ... алмастыра
алатындай етіп байланысқанын білдіреді. Мысалы, ... ақша ... ... ... ... орындай алады, ал
ауылдық жерлерде бұл істі пошталық жйнақ ақша ... ... ... ... да бір банк ... ... да, банк ... сақталып
калады.
Банк жүйесі динамикалық жүйе болып табылады. Ол ұдайы даму, қозғалыс
үстінде ... Ол жаңа ... жаңа ... ... ... ... түрлері мен қаржы институттары пайда болады.
Банк жүйесі «жабық» тұрпаттағы жүйе ретінде де алға ... ... ... ғана тән, осы ... ғана ... өз ... ... нұсқауы
бар және банктің өз құпиялары болады.
Алайда, оны толық мағынасында жабык деуге де болмайды, өйткені ол сыртқы
ортамен, басқа ... ... ... ... ... ... ... жүйенің сипатына
ие. Тұтастай алғанда жүйе ... ... ету ... ... ... ... қарай өзгертіп отырады. Әкономикалық дағдарыс
орын алса оған өзінше саясат ұстанады, экономиканың тұрақты даму жағдайында
басқа саясатты ... ... - ... ... Ол ... банк заңдарымен әрекет етеді әрі
реттеледі және орталық атқару немесе өкілетті органдарға бағынады.
Осы аталған белгілердің барлығы ... банк ... тән. ... мен банк ... ... заңында (3-бап) былайша жазылған:
1. Қазакстан Республикасы (ҚР) екі деңгейлі банк ... ... ... банк ... орталык банкісі болып табылады әрі ... ... ... ... ... ҚР Заң актілерімен аныкталған айрықша құқыктық мәртебесі (статусы) ... даму ... ... ... басқа банктер банк жүйесінің
төменгі (екінші) деңгейін білдіреді.
4. Шетелдік катысушылар банкісі - екінші деңгейлі ... ... ... ... ... бір ... ие: а) ... э) занды ... -ҚР ... ... меншігінде және (немесе) басқаруында 50%-дан астам
акциясына ие (оқушылардың салым ақшасы); ҚР ... ... ... тұлғалардың) қаражатына.
5. Мемлекетаралық банк - халықаралық келісімшарттың негізінде ... ... ... ... ... ... ... банк операцияларының жекелеген түрлерін
жүзеге асыратын банктік емес жеке ... де, ... ... ... әрі ... ... өмірлік әрекетін
қамтамасыз ететін кейбір қосымша мекемелер де кіреді(1. кесте )
Сенімгерлікпен қызмет ... - ... ... ... ... басқару жөніндегі операция. Бүгінгі таңда ... ... ... болғандықтан банк нарық пен клиенттің арасында
өкілетті делдал ретінде алға шығады және оларды орындаудан өзіне ... ... банк ... коммерциялық банктердің өз кленттеріне
көрсететін әр ... ... ... ... бір түрі ... ... ... болуын және олардың шапшаң дамуын мынадай
бірнеше объективті себептермен байланыстырып түсіндіруге болады:
* банк ... ... ... ... банк
операция түрлеріне тэн табыстылықгың кемуі, сондай-ақ,
шешуші міндеттердің бірі болып ... ... ... ... отырып, операция табыстылығын
артгыруға банктердің ұмтылысы;
* банк клиентурасының, әсіресе, өнеркәсіп кәсіпорында-
рының банктен қызмет көрсетудің кең ауқымды жиынын
пайдалануға өсе ... ... ... ... нарығындағы бәсекелестіктің клиенг үшін
банктердің арасында жүріп жатқан күрестің күшеюі, жеке
тұлғаларға да, заңды тұлғаларға да көрсетілетін жаңа қызмет
түрлерінің пайда ... мен ... ... үшін қызмет көрсетудің басқа түрлерімен салыс-
тырғанда сенімгерлік операцияның артықшылықтары:
а) қаражат ... ... ... ... ... ... Банк
операцияны өз есебінен немесе банк арқылы ... ... ... ... бір, ... оның ... ... әлеуетгі неси
секілді шектеулі. Клиенттерге қызмет көрсеткенде берілетк несиенің мөлшері
үлкен болады, бұдан шығатын қорытынды банктің табысы ... ... ... артыл отырады;
ә) банк жұмысының нақты құрылымдануы. Клиентгерге қызмет көрсету бойынша
барлық операциялар әр бөлімге білінбей, бір функционалдық ... ... және т.б.) ... ... ... ... кететін банк шығыны салыстырмалы
түрде аз болады, ... ... ... ... ... екі
бөлім қатар жұмыс істейді: бір бөлім — ... ... және ... бөлім – клиенттің есебіне және пайдасына;
в) банктің корреспондентгік ... ... оның ... ... ... ... ... операция біздің банктер үшін жаңа операция болып табылады.
Оның енгізілуіне ең ... елде ... ... ... ... қамтамасыз етілмеуі жэне баска да көптеген ... ... ... отыр.
Бір жағынан, мүлікті сенімгерлік басқаруға ... аса ... ... өзі оның мөлшерін және формасьш біліктілікпен басқара
алмайтындай үлкен деңгейге жеткенде ғана пайда болады.
Бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... бас тартып отыр. Олар банк жүйесіне снімсіздік танытады немесе
банкке өзі туралы, өзінің меншігін қалыптастырғаны жөнінде ... ... ... ... ... банктер банкке пайдалы жолмен сол мүмкін ... ... қол ... ал банк пайдасына сенімгерлік келісімшарты
бойынша комиссиялық сыйақы немесе өзі басқаратын ... ... ... ... ... ... капиталына маневр жасай отырып, банк ... ... ... ғана ... ... ... операция есебі банктің баланстық шотын қозғамайды, ал оны
жүзеге асырудан түсетін табыс ... ... ... бірге сенімгерлік операцияны жүргізу ... ... ... ... ... ... ... білу, инвестициялық
қызметке машықтану (үйрену), меншікті басқару. Сенімгерлік тараптардың бір-
біріне сенімді болғанын, ... ... ... ... ... ... бірі ... (мүлікке, ақшалай қаражатқа, құнды
кағаздарға, мүліктік және басқадай құқықтарға) ... ... ... беретін болса, екіншісі әлде кімнің пайдасына жауапты болады.
і ... ... ... ... ... ... оның
ішінде, кепілге салынған кез келген мүлік түрі жатуы мүмкін. ... ... мен оның ... жер ... жылжымайтын мүлік,
ақшалай қаражат, құн-қағаздар, ... ... ... ... ... бола ... Сенімгерлікке қатысты қатынас оның
құрылтайшысы мен сенімгерлік ... ... ... ... ... ... ... операцияны басқару
активтерге иелік ету бойынша келтірілген операциялардың барлығын немесе
жекелеген түрлерін қамтуы мүмкін:
* ... ... ... ... ... жиналысында, сотта);
* табысқа және инвестициялауға иелік ету;
* активтерді сату-сатып алу;
Қарыздарды тарту және ... ... ... ... және алғашқы
орналастыру;
заңды тұлғаны құру, қайта ұйымдастыру және ... ... ... беру ... ... қалдыру және т.б.
* клиенттің жеке банк шотын, кассалық және қаржылық, ... ... ... есеп ... жүзеге асыру;
* қайта құрылған немесе банкротқа ұшыраған жағдайда кәсіпорынның ісін
уақытша ... ... ... ... отандык коммерциялық
банктерде толық жүзеге асырылмай отыр. Мекемелер ауқымы дербес занды
тұлғалар ретінде күннен күнге өсіп келе жатқан қорлардың қаражатын ... ... банк ... ... ... ... ... болғандай, көптеген коммерциялық банктер үшін қордың қаражаты, оның
ішінде, қайырымдылық қорларының қаражаты несие ресурстарының маңызды көзі
болып табылады. Керісінше, соңғы уақытта ... ... ... ... ... ... ... құрудың жобалары (қордың
жэне осы қор арқылы қосымша несие ресурстарын шоғырландыру мақсатын
көздейтін) пайда болды.
Әдетте, сенімгерлік операцияны үш ... бөлу ... ... Жеке ... ... ... қызметтер.
2. Коммерциялық кәсіпорындарға көрсетілетін сенімгерлік қызметгер.
3. Коммерциялық емес ... ... ... ... және ... ... коммерциялық банктердт сенімгерлік
операцияларды орындауына қажетті орныкгы занды база жасалған жоқ, алайда,
жоғарыда аталғандардың арасын жекелеген операциялар ... ... ... ... сенімгерлік қызметтер, ішінде, сенімгерлік
бойынша меншікгі басқару, делдалдық қызмет қамқорлық және т.б. шетелдік
банктерде кеңінен тараған. ... ... ... ... ... деп ... ... өсиетхат қалдырушы болғаннан кейін күшіне енеді. Жеке ... ... ... ... Ол оның ... өмір ... әрекет
етеді. Өсиетнамалық сенімгерлікті, әдетте, құрылтайшысы ... ... ... бөлгі келгенде құра алады. Өмірлік
сенімгерлік біреуге активтің ... ... ... оның иесі ... үшін ... ... басқаруға байланысты инвестиция бойынша күн
сайын ... ... үшін ... осы екі ... банк сенімгерлік ... ... ... сенімгерлікті жасаушы инвестиция үшін қатаң
директив белгілей алады немесе банкке шешім ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаты - ... ... ... капиталды сақгау және қатердің деңгейін ... ... ... ... орындауы мүмкін. Банк ... ... ... және оның ... ... қаражаттың тиісті
бенефициарларға сенімтхат бойынша бөлінуіне жауапты.
Дербес сенімгерлікпен қызмет көрсетудің бір түріне жекеше агенттік шотты
жүргізу ... ... ... ... ... ... активтерді, қаржылық
істерді басқару, күн сайынғы шығыстарды жүзеге асыру бойынша ... ... ... банкке агент ретінде жалақы, процент, диви-денд,
жалгерлік төлем алуға, берешек бойынша төлем төлеуге, ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда банк
жұмыскері дискрециялық кұқыққа, яғни өз қалауы бойынша әрекет ету ... ... ... басқару құқығы бар сенімгерлік шотпен белгіленеді. Егер
мұндай құқық банкке берілмейтін ... онда ... ... ... ... істеуге рұқсат алады. Алайда барлық жағдайда
банк принципалға барлық істелген мәмілелер жөнінде хабарлап отырады.
Коммерциялық кәсіпорындарға көрсетілетін сенімгерлік қызмет ... ... ... ... ... және ... сенімгерлік
бөлімшелері көбінесе іскер фирма агенті ретінде әрекет етеді. Бәрі қызмет
әдетте клиенттердің коммерциялық мүддесі үшін ... ... ... ... ... ... жэне ... акционерлердің талап етуі
бойынша қайта инвестициялауды, мерзімі біткең құнды қағаздарды ... ... ... ... борыштың міндеттемелерді
шығаруды қамтамасыз ететін меншіктің ресми құқығына ие бола ... ... ... ... ... ... ... Эмитенттің
төлеуге мүмкіндігі келмеген жағдайда банк кепілхатты сатып алуға немесе
меншікті ... ... ... ... банк сенімді тарап ретінде эмитенттің
барлық борыштық міндеттемелерін орындауын қамтамасыз етуі керек әрі барлық
рәсімдердің ... ... ... ... ... ... аса ірі компаниялардың қамтамасыз етілмеген
кепілхаттары сатылатын коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық қағаздардың сатып алыну
есебін жүргізеді, инвесторға барлық сатылған құнды қағаздардың жеткізілуін
қадағалайды және өтеу ... ... ... ... иелеріне төлем
төлейді. Құнды қағаз эмитенті банктен кепілхат алады, бұл банктің борыштық
міндеттемелерді, ... ... ... да ... инвестордың
сенімділігін тудырады.
Әлемнің барлық елдерінде зейнетақы, корпорациялық және үкіметтік қорлар
секілді бейкоммерциялық ұйымдар үшін ... ... тұр. ... ... ... ... ... болатын агенттік
функцияларды орындай отырып, аталмыш ұйымдардың қаражаттарын басқаруға
ұмтылады.
Тікелей агент сенімгерлікке ... ... ... ... ... ... есептік құжаттамаларды жүргізеді
және т.б.
Дискрециялық агент керісінше, инвестициялық шешім қабылдайды және өз
қалауы бойынша әрекет ... ... ... мәселелерінің біріне коммерциялық банк
клиентгерінің құнды ... ... ... ... Аса ірі ... ... қоры өзі қырландырған қаражатты коммерциялық банктің
басқаруын береді. Мұндай ірі ұйым үшін ... ... ... ... әрі өтімді болуына ... ... ... ... портфельді жоспарлау әдістемесі осы принциптерге
сәйкес инвестиция нормативтерін белгілейді. Мысалы, бұл ... 45%-ке тең ... ... Ол тиісті тәуекелдік коэффициентіндегі
жекелеген салым сомасының ... ... ... ... ... есептеледі.
Айтылып кеткендей, сенімгерлік операцияны әдетте банктің арнайы бөлімі
орындайды. Бұл арада несиелеумен, депозиттерді тартумен және өзге ... ... банк ... ... бөлімнен бөлек жұ-мыс
істейді. Батыс елдерінің көптеген банкирлері сенімгерлік бөлімді «басқа
әлемнің бір ... ... ... Бұл әдеттегі банк ... ... ... ... ... ... ... Өйткені
сенімгерлік бөлімнің қызметкері банктің емес, клиенттің мүддесі үшін әрекет
етеді. Клиент пен банктің мүдделері ... ... ... ... ... жұмысы несие және инвестиция қызметтерін қамтымайды.
Сенімгерлік бөлім өз қызметінде банкке қосымша табыс әкеледі. Сенімгерлік
бөлімнің табысы тікелей табысқа және ... ... ... ... ... қызмет үшін алынатын гонарар мен комиссиялық ... ... ... - ... ... үшін алынатын процент
мөлшерлемесі тіркелген төлем немесе ... ... ... ... активтің мөлшері мен құнына белгіленетін комиссиялық сыйақы.
Кейбірі тараптардың келісімі бойынша ... Егер ... ... ... ... ... ... құнына негізделсе, онда
табыстылығы осы ... ... ... бағасы нарықта өзгеретініне байланысты
болады.
Егер сенімгерлік бөлім жанама табысқа сүйенетін болса, онда ... ... ... экелетінін шетелдік ,тәжірибе көрсетіп берді,
өйткені, ... ... ... келген шығыстарды тек аса ірі банктерде
ғана өтей алады. Заң шығатын қорытынды, сенімгерлік ... ... ... ... ... тұрып қол жеткізіп алуы керек. Мұның себебі,
бөлімнің жанама шығыстарының шамасы дәл анықтау ... ... ... Мұндай
шығыстарға заңгерлерге төленетін гонорар, инвестицияланатын саланы зерттеу
жұмсалатын төлемдер және т.б. жатады.
Гонорар мен ... ... ... ... ... құнды
қағаздарды салуға болатын депозитгерді де қамтиды. Депозитгер ... ... ... мәмілелермен байланысты пайда болады. Бұл
шот бойынша ақшалай қаражат ... ... ... ... ақшалай қаражат
ағыны шотга жатқанда ғана пайда болады.
1985 жылы ФРГ 156 ... ... ... Бұл зертгеу мынаны көрсетіп
берді: сенімгерлік бөлім қызметі кезінде банк ... ... ... бес базистік тармақ және банк капиталывдағы пайдағы
сегіз базистік ... ... ... ... ... ... сенімгерлік қызметке
мыналар бойынша агенттік деп аталатын қызмет көрсетулер жатады:
1) ... ... - ... ... ... ... мысалы,
құнды қағаздарды сату-сатып алу, портфельді қалыптастыру секілді клиентгің
тапсырмасы бойынша инвестицияны жүзеге асыру. Мәселенің мәнісі мынада: тек
банктер ғана ... ... ... өзге де ... өздерінің құнды қағаз
портфельдерін қалыптастырады. Бұл портфельдерді басқару
әрдайым мақсатқа ... бола ... ал ... ... ... де ... өйткені осы немесе басқа құнды қағаздарды
сатып алу-сату үшін нақты компания ісінің жағдайы ... ... ие болу ... Банк ... сенімгерлік
бөлім қор нарығы туралы ақпаратты жинап, клиентгерге
беріп, басқа да қызметтерді көрсетуі тиіс;
2) құнды қағаздарды алғашқы орналастыру: акциялар
қаржы ... ... ... ... жыл ... табысты акционерлерге төлеу.
Жоғарыда аталған қызметтердің кейбіреуі нақты қолданыла
бастады, ал, басқаларын игеруге тура ... ... ... дамытуға ұмтылысын иемденуге болады.
Айтылып кеткендей, банктер осылайша ... ... ... ... ... ... ... әрі оларды фирмаларды басқаруға
жол ашады. Банктер көрсеткен ... үшін банк ... бір ... ... ... ... банк қызметін қажетсінуі де түсінікті. Клиентке қызмет көрсету
оған құнды қағаздарды сақтауға мүмкіндік беретін шотын ... ... ... ... ... ... клиентгің тіпті мамаңцаңдырылған аукционға ... ... ... ... аукционға қатысуга өтініш бергенде қолдағы
қаражатын емес, оның банкке депозиттелгені ... ... ... анықтама әлдеқайда жылдам тіркеледі;
2) егер аукционның қорытындысы бойынша өтінім қанағат-
тандырылмайтын болса, құнды қағаздарды қайта ... және ... ... ... ... ... қатыстыру
үшін тасымалдаудың қажеті болмайды. Бұл құнды қағаздардың
банкте ғана сенімді сақталатынын айтпаған күннің өзінде клиент-
гің шығынын көп кемітеді;
3) құнды қағаздардың ... ... егер ... ... өз ... ... сенімхаты
бойьшша өзінің жекешелендіру қорына «депо» шотын ашатын
болса, ол ... осы ... ... ... төлей алады.
осыдан кейін әрбір жұмысшының дербес шотында чектердің
бөлшек саны болады. Содан соң ... ... ... ... ... қаражаттарын толық әрі тиімді алануы үшін құнды
қағаздардың қалдығымен аукционға шығады.
Паситвті операциялардың көмегімен ... өз ... ... ... — өз ... ... өзіне түскен және айналымға қосылған
қаржыларды шоғырландырады. Өз қаржысы, кұрылтайшылар жарнасы (ұзақ мерзімді
несие ... да ... ... мен ... түскен қаржы,
күнделікті пайдадан, резерв қорына бөлінетін ... ... ... ... және ... ... ... клиенттердің
ағымдық, мерзімдік және жинақ есептеріне салатын ақшаларынаң сондай-ақ
айналымға қосылатын ... ... ... ... қоса ақша ... ... (ссудалар), вексельдерді есептеу және қайта есептеу
маңызды роль атқарады.
Валюталық нарықтарда ... ... ... сұраныс пен ұсыныс ең
алдымен сатылған тауарлар және ... ... үшін ... түсім
алған экспортерлардан; сатып алған тауарлары мен көлік және ... ... ... үшін ... ... импортерден;
сондай-ақ көрсеткен қызметтері үшін фрахты, сақтандыру сыйақысы, брокерлік
және банктік комиссия түрінде валюталар алатын сақтандыру ... ... ... ... ... ... және оған ... пайызды
және т.б. қайтаруға міндеттемесі бар занды және жеке ... ... ... ... валюталық операцияларды жүргізуге
халықаралық ... мен оған ... ... қызметтер және
халықаралық капиталдар мен несиелер қозғалысы негіз ... ... ... - ... пен ұсыныс негізінде ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі
валюталық нарықтарда мынадай ағымдарды бөліп қарауға болады:
шарушылық ... ... ... ... ... ... күшеюі;
* байланыстың жаңа жүйелерін пайдалану;
әлемнің барлық бөліктеріне тәулік ... ... ... ... ... ... ... және пайдаланылатын
валюталар тобына қарай қазіргі валюталық нарықтар халықаралық, аймақтық
және ұлттық (жергілікті) болып ... ары ... ... ... ... ... бойынша банктің
көрсеткен қызметін құнды қағаздың атаулы құнынан ... бір ... ... есеп ... - корресденттік орталығындағы банктің
корреспонденттік шотына ... ... ... банктердің «депо» шотын
ашуға әрі оған қызмет көрсетуге ... ... тағы бір ... ... ... ... яғни олардың бағамын оларды ... ... ... және ... ... мен ... алу бағаларының арасындағы айырмашылық банктің табысын
құрайды. Клиентпен «Депо» шотына ... ... ... ... ... оған бір үлгідегі келісім шартқа ... ... ... ... қызмет көрсетудің барлық ... ... ... қызмет көрсетудің түрі жекелеген келісімшарт-
пен ресімделетін басқа нұсқалары да болуы мүмкін.
Банктік жүйеде қоғамның ... ... ... шо-ғырландырған:
мемлекеттік шаруашылық буындардың қаражаттары, халықтың жинақ ақшалары,
т.б. бар. Банктер осы қорлардың ... ... ... яғни ... бойынша бақылау жүргізеді, ақша айналымын реттейді және сол
арқылы ұдайы ... ... әсер ... ... ... көшуімен банктердің алдында жаңа мүмкіндіктер ашылуда. Меншікті
жекешелендіру мен мемлекетсіздендіру нәтижесінде жеке меншік, меншіктің
ұжымдық және ... ... ... ... кең етек ... аралас түрінің негізінде кәсіпорындар қүрылуда. Шаруа қожалықтары
санының есебі, олардың бірлесуі, жалға беруші ... және жеке ... ... ... да ... жатады.
Қоғамда белгілі-бір класқа ие коммерсанттар, кәсіпкерлер пайда
болуда. Нарықтық ... ... ... ... қоғамда
банктердің экономикалық ролі күшеюде. Олардың жұмысында бірінші ... ... ... - экономикалық әдістер алмастырады.
Сөйтіп ... ... ... ... ... құрылымдарының мағынасы арта
түседі.
Банктер — несие беруге, ақша ... мен ... ... делдалдыққа маман-дандырылған экономикалық мекеме. Меншік
түріне қарай банктер акционерлік, серіктестік, дербес, ... ... ... ... мемлекеттің қатысуымен
құрылған мемлекетаралық болып бөлінеді. Банк ... үш ... ... ... паюсивті, активті және ... ... ... өз ... ... кезінде функционалдық
(экономикалық), салалық ... ... ... және
аумақтарды (жергілікті орган) басқару органдарымен өзара тығыз байланыста
жұмыс істейді.
Банктер экономикалық басқарудың органы ... оның ... ... ... де экономикалық сипатта. Банктердің
экономикалық жауапкершілігінің ең алдымен олар қызмет ... ... ... ... ... ... шаруашылық
органдарының, (яғни өз акционерлерінің) шаруашылық және ... ... ... ... айналасында өздеріне
әрбір банкті таңдайтын фирмалар мен компаниялар топталады. Олар ... ... ... ... өзі және ... үшін
операцияларды неғұрлым тиімді жүргізетін несиелік сипаты жүргізіледі.
Банктерде басқарудың ... ... жоқ ... ... Ең ... ол ... ... клиенттерінің негізгі қызметі
туралы ақпарат болып табылады. Шотта еңбекақы ... ... ... ... ... ... үшін ... болмауы тек объективті
емес, сонымен бірге, осы шарт ... ... ... екендігінің
күнделікті оперативті көрсеткіші болып табылады. Шотқа ақшаның келіп түсуі
жабдықтаушының тиеген ... ... және т.б. ... Банктің
мәліметтері бухгалтерлік есепті құруды күтпей-ақ кәсіпорын қызметтерінің
көптеген маңызды факторы ... әрі ... ... ... ала ... ... Бұл банктерге өз клиенттерінің жағдайын білуге, оларды
бақылауға және олардың тағдыры мен табыстылығын анықтауға мүмкіндік береді.
Ақша айналымы бірлікпен ... ... және ... ... аясы бір ақша ... ... көрсетеді, әрі өзара тығыз
байланысты. Банктер кәсіпорындардың, мекемелердің, ұйымдардың, жергілікті
халықтың шот есептерін жүргізу арқылы ақша айналымының жиынтығын, ал олар
арқылы шаруашылық ... ... ... әрі ... ... етеді.
Банктік жүйеде қоғамның барлық ақшалай ... ... ... ... қаражаттары, халықтың жинақ ақшалары,
т.б. бар. ... осы ... ... ... ... яғни ... ... бақылау жүргізеді, ақша ... ... және ... ... ... ... әсер ... Қазақстанның нарықтық
экономикаға көшуімен банктердің алдында жаңа мүмкіндіктер ашылуда
Пайданылған әдебиеттер тізімі:
1.«ҚР-дағы банктер және банктік ... ... ҚР ... ... жылы 3 ... Ұлттық банк Басқармасының № 213 қаулысымен
бекітілген «Екінші деңгейдегі банктерге ... ... ... ... ... банкі туралы» ҚР заңы. 30.03. 1995.
4.«ҚР-дағы банктер және банктік қызмет туралы» ҚР заңы.30.03. 1995.
5.2002 жылы 3 ... ... банк ... № 213 ... ... деңгейдегі банктерге арналған лруденциялық нормативтер
туралы» ереже.
6."Коммерциялық банктер операциялары", Мақыш С.Б., Алматы-2004ж.
7.Банковское дело / Под ред. ... О.И. — М., ... и ... ... в ... / Под ред. Лапидуса М.Х. - М., 1996.
9.Банковское дело / Под ред. Колесникова В.И. — М., 1995.
10.Банковское ... ... ... / Под ред.
Платонова В., Хиггниса М. — М.: Консалтбанкир, 1998.
11.Банки и банковские операции / Под ред. ... Е.Ф. — ... ... ... –Қаржы-Қаражат,2001,N
13.Сейітқасимов.Ғ.С.Ақша,Несие,Банктер.-Алматы,2001.
Мерзімді басылымдар тізімі
14.Екінші деңгейдегі банктердің несиелік саясаты.-Аль-Пари,2004,N6.
15.Коммерциялық банк құрылымы.- "АльПари" 2002ж, 6.
16."Ұлттық банктің статистикалық ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
8 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты16 бет
Автокөлік логистикасының техникалық сенімділігін тиімдендірілуінің жетілдіру жолдары104 бет
Автокөлік тасымалдаудың техникалық сенімділігін қамтамасыздандыру48 бет
Автокөлік тасымалының көбеюі7 бет
Автокөліктің тартуын есептеу62 бет
Адамдарды басқару және топтастыру10 бет
Адамның есі мнемикалық процесс пен әрекет жүйесі ретінде9 бет
АЖ-ді қорғаудың криптографиялық құралдары5 бет
Азық-түлік тауарларының сапасын бақылау. сапа әдістері және деңгейі өнімдердің пестицидтермен ластануы. оларға гигиеналық сипаттама7 бет
Асинхронды электрқозғалтқыш27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь