Европа территориясының климатін қалыптастырушы факторлар

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1.Европа территориясының климатін қалыптастырушы факторлар ... ... ... ...4
2.Қоңыржай белдеулеріне сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
3.Субтропиктік белдеуіне сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
4.Тропиктік белдеуіне сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
5.Субэкваторлық және экваторлық белдеуіне сипаттама ... ... ... ... ... ... ...14

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
Кіріспе
Еврапа климаты алуан түрлі. Мұнда солтүстік жарты шарға тән климаттың барлық белгілері байқалады. Европа солтүстік жарты шардың барлық климаттық белдеулерін кесіп өтеді тіпті оңтүстік-шығысындағы аралдар оңтүстік жарты шардың субэкваторлық белдеуін алып жатыр. Материкте климаттық жағдайлар солтүстіктен оңтүстікке қарай ғана емес, батыстан шығысқа қарай да өзгереді. Бұл климат қалыптастырушы факторлар әсерімен түсіндіріледі.
Материктің географияльщ орнына, әр түрлі ендіктерде орналасуына байланысты күн сәулесі поляр шеңберінен солтүстікке қарай орналасқан бөлігіне аз түссе, оңтүстікке қарай оның мөлшері артады. Сондықтан материктің солтүстік-шығысында қыс қаталдығымен ерекшеленіп, оңда солтүстік жарты шардың суықтық полюсі орнайды, ал оңтүстігінде қыс мүлде болмайды. Жазда Европаның қиыр солтүстіктен басқа бөліктерінде жер беті қатты қызып, ауа температурасы едәуір жоғары болады.
Жер шарындағы жауын-шашынның ең көп түсетін жері Еуразиядағы Гималайдың оңтүстік-шығыс беткейі болғанымен, жалпы алғанда, материктің көпшілік бөлігінде әсіресе ішкі аудандары мен оңтүстік-батысында, климат өте кұрғақ. Бұл кұрлық аумағының өте үлкен болуына, мұхиттар мен ондағы беткі ағыстардың ықпалына, ауа массаларының қасиеттеріне, жер бедерінің сипатына байланысты.
Материктің батысы мен солтүстігінде жазық өңірлердің басым болуы Атлант мұхитынан келетін жылы,мұхит үстінен келетін суық желдердің оңтүстікке қаран еш кедергісіз қозғалуына мүмкіндік береді. Материктік шығысы мен оңтүстігінде биік таулы белдеулердіи орналасуы Тынық және Үнді мұхиттарынан келетін муссондардың құрлық ішіне тереңдеп енуіне кедергі жасап, таулардың жел жақ беткейлеріне ылғалдык мөлшерден артық түсуіне себепші болады.
ӘДЕБИЕТТЕР:
1.Грюнберг А.В. Картография с основами топографии – Москва 1990 г.
2.Андреев Н. В.Основы топографии и картографии- Москва ,1972 г.
3.Қалыбеков С. Топография негіздері – Алматы 1993 ж.
4.Бахрамелев А. Картография –Москва 1986 г.
5.Дүйсенов С. Қ. Географиялық белдеулер –ХБГ, 2001, N 4.
6.Полярлық координаттар. – Физика және география. 2005, N 6.
7.Госпадинов В. Г. Топография – Москва 1974 г.
8.Түсіпбекова Г. Географиялық карта туралы жалпы мәліметтер.-
9.География және табиғат –2006,N 2.
10.Коринский В.А. , Щенев В. А. , Душина И. В. – Материктер мен мұхиттар географиясы. Алматы,2001.
11.Төкенов Б.Географияны оқыту әдістері –География және табиғат. 2003, N 6 .
        
        Мазмұны
Кіріспе………………………………………………………………………………3
1.Европа территориясының климатін қалыптастырушы факторлар……………4
2.Қоңыржай белдеулеріне сипаттама…………………………………………..…4
3.Субтропиктік белдеуіне сипаттама……………………………………………...7
4.Тропиктік белдеуіне сипаттама………………………………………………….9
5.Субэкваторлық және экваторлық белдеуіне сипаттама………………………14
Қорытынды…..…………………………………………………………………..15
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі……………………………………………..16
Кіріспе
Еврапа климаты алуан түрлі. ... ... ... ... тән климаттың
барлық белгілері байқалады. Европа солтүстік жарты шардың барлық климаттық
белдеулерін кесіп өтеді ... ... ... ... ... субэкваторлық белдеуін алып жатыр. Материкте климаттық жағдайлар
солтүстіктен оңтүстікке ... ғана ... ... ... ... ... Бұл ... қалыптастырушы факторлар әсерімен түсіндіріледі.
Материктің географияльщ орнына, әр түрлі ендіктерде ... күн ... ... шеңберінен солтүстікке қарай орналасқан
бөлігіне аз түссе, оңтүстікке қарай оның мөлшері ... ... ... қыс ... ерекшеленіп, оңда солтүстік
жарты шардың суықтық полюсі орнайды, ал оңтүстігінде қыс ... ... ... қиыр ... ... ... жер беті қатты қызып,
ауа температурасы едәуір жоғары болады.
Жер шарындағы жауын-шашынның ең көп түсетін жері ... ... ... ... ... ... ... көпшілік
бөлігінде әсіресе ішкі аудандары мен оңтүстік-батысында, климат өте кұрғақ.
Бұл кұрлық аумағының өте ... ... ... мен ... ... ... ауа массаларының қасиеттеріне, жер бедерінің сипатына
байланысты.
Материктің батысы мен солтүстігінде жазық өңірлердің басым болуы Атлант
мұхитынан келетін ... ... ... суық ... оңтүстікке
қаран еш кедергісіз қозғалуына мүмкіндік береді. Материктік шығысы ... биік ... ... ... ... және Үнді мұхиттарынан
келетін муссондардың құрлық ішіне тереңдеп енуіне кедергі жасап, таулардың
жел жақ беткейлеріне ылғалдык ... ... ... ... болады.
1.Европа территориясының климатының қалыптасу факторлары
Европа едәуір үлкен аумақты алып жатқан биік таулы аудандарда климаттық
жағдайлар ... ... ... өзгереді. Биіктік климаттық белдеулер
Альпі, Кавказ, Тянь-Шань, Гималай тауларында айқын ... ... ... ... ... ... ... ал жазы кұрғақ болатын биік таулық климат
тән.
Европаның алуан түрлі климат жағдайлары тураль мәлімет алу үшін ... ... ... ... Европаның аркти калық аралдары мен
Солтүстік Мүзды мүхит суымен шайылып жатқан ... ... ... Ол ... ... ... арктикалық ауа массаларының ықпалында ... ... ... ... төмен, қыс -40°С, -50°С-қа дейінгі қатты аяздар
байқалады Ұзақтығы бірнеше айдан аспайтын қысқа полярлық жаз ... ... онша биік ... ... пен ... беті ... қана жылынады, температура 0°С,
+4°С-қа дейін ғана ... ... ... соғатын суық
солтүстік-шығыс желдері әсерінен жыл бойы тұманды ауа райы басым. Мардымсыз
жауын-шашын тек қана қар ... ... ... ... ... қатаңдығы
арта түседі, мұндағы араддар мұз құрсауында жатыр.
Субарктикалық климаттың белдеу. Исландия аралынан басталып, жіңішке жолақ
түрінде өтеді. Климаты арктикалықка қарағанда ... ... ... беддеу болғандықган, қьіста арктикалық, жазда қоңыржай ауа массалары
ыкцал етеді. Жылдықжауын-шашын мөлшері бірн шама артады, булану мөлшерінің
аз болуы мен ... ... ... ... ... ... белдеулеріне сипаттама
Қоңыржай климаттың белдеу - Европадағы ең аумақты климаттық белдеу.
Сондықтан мұнда ... ... ... ... және ... ... ... айқын байқалады. Белдеуде қоңыржай теңіздік
(атланттық) және қоңыржай континенттік ауа массалары қалыптасады.
Белдеудің ... ... ... ... жылы ... мен ... ... батыс желдерінің әсерінен теңіздік климат қалыптасады.
Мұнда қыс жұмсақ, қаңтардың орташа температурасы ... ... ауа ... тұмандар жиі байқалады. Көбінесе жаңбыр күйінде жауатын жауын-
шашынның мөлшері жылына 1000 мм-ден артық, оның ... ... қыс ... Атлант мұхитының әсерінен жаз онша ... ... ... ... ... ... тән.
Шығысқа қарай Атлант мүхитының ықпалы ... ... ... әсері күшейетіндіктен, Орал тауына дейінгі аралықта климат
қоңыржай континенттік ... ... Жазы ... қысы ... ... ... ауа райы ... күндермен алмасып отырады. Ауа райының мұндай
кұбылмалы сипаты әсіресе ... ... ... ... ... ... қарай орналасқан орталық бөлігінде жыл ... ауа ... ... ... ... жазы ыстық, қысы суық,
аязды болады. Қыста ауа температурасы -50°С-қа дейін төмендейтін-діктен,
жер бетінде тоңды ... ... ... Қар ... жұқа. Бұған Монғолияда
қалыптасатын жоғары қысымды аймақттан жан-жаққа таралатын суық әрі ... ауа ... ... ... ... ... ... азайып, тауларда артады. Мұндай климат шғгыл континенттік деп
аталады. Осы климат Қазақстан ... де ... ... ... қарай климат біртіндеп муссондың сипатқа
ауысады. ... ... ... ауа ... жыл
мезгілдерние қарай алмасуын анықтайды. Оған үлкен материк пен алып ... ... ... ... ... ... ... өте қатты
салқындаған кұрлықтың ішкі бөлігінен соғатын суық, құрғақ ауа түрінде Тынық
мұхитқа қарай бағытталады. Ал ... жылы ... тез ... ... ... ... ... салқын, ылғалды ауа әкелетін жазғы
муссон соғады. Қыс суық әрі кұрғақ, жаз ... ... ... ... ... ... ... мұхит жағалауын түгел қамтиды.
Субтропиктік климаттық белдеу материкті батыстан ... ... ... Сондықтан бұл белдеуде де климат әр түрлілігімен ... ... ... қыста қоңыржай ауа массалары әсер етеді.
Белдеудің Жерорта теңізі маңындағы бөлігінде жаз өте ыстық, құрғақ болып
келеді, ал қыс батыс ... ... ... ... болады. Мұндай
климат субтропиктік жерортатеңіздік деп аталады. Мұнда аптапты ыстық ... ... ... ... қатты жапырақты өсімдіктер кең таралған.
Бұл климат басқа материктердегі субтропиктік белдеудің де батыс ... ... ішкі ... ... белдеудегі климаттық жағдай
да қоңыржай белдеудегі сияқты континенттік сипат алады. Жазда ... ... ... жиі ... қыс біршама салқын. Белдеудің
орталық бөлігіндегі ... ... биік ... субтропиктік климат
қалыптасады. Тыңық мұхит ... ... ... ... тән.
Тропиктік климаттық белдеу материктің тек батыс ... ... ... ... ... ... сипат алады. Оның басты себебі Үнді
мұхитынан келетін ылғадды ауа массалары биік таулардың кедергі ... ... өте ... ... ауа температурасы жыл бойы жоғары
әсіресе жазда аңызақ, аптап ... ... ... ... 200 ... ... тіпті кейбір жерлерде бұл көрсеткіш 50 мм-ден ... Осы ... ... ... ... ауа ... аймағы болып табылады. Мұнда Еуразияның аса ірі ... ... ... ... ... ... мен оларға
жалғас жатқан араддарды қамтиды. Гималай тауы климаты айрықша ... ... ... оның биік ... ... ... тау ... арқылы екі өтпелі климаттық белдеу бір-бірмен шектеседі.
Жазда Үнді ... мол ... ... ... ауа ... ... ... дейін жетеді. Гималай тауы мен Үндіқытай түбегі
шектесетін ауданда жауын-шашынның орташа мөлшері 12000мм, максималдысы
20000 мм. Қыста ... ... ... ... ауаның ықпалы күшейеді.
Тропиктік және экваторлық ауа массаларының маусым бойынша ... қысы ... ал жазы ... ... мұндай климат тропиктік
мусондық аталады.
Зкваторлық белдеу Европаның оңүстік-шығысындағы аралдарды қамтиды. Жыл
бойы ... ауа ... ... ... Айлық орташа температура үлкен
ауыткуларга ұшамайды, жыл бойы +24°С-тан төмен түспейді. Тұрақты түрде ... ... ... ... ... ... өте ... Көктем мен күзде жауын-шашынның мөлшері күрт ... ... мен мол ... ... ыстық әрі қапырық ауа райы
қалыптасады.
3.Субтропиктік белдеулеріне сипаттама
Европа солтүстік жарты ... ... ... ... алып ... ... солтүстік жарты шарға тән барлық таби-ғат зоналарының
жиынтығы кездеседі. Олар ... көп ... ... ... ... ... ... созылып жатыр. Солтүстіктегі арктикалық аралдардан
бастап, тайга зонасына дейін табиғат зоналары ендік ... ... ... ... ... ал одан оңтүстікке қарай зоналар батыстан шығысқа
жіңішке жолақтар түрінде таралады. Қоңыржай ... ... ... ... алып ... оның ... мен шығысы жалпақжапырақты ормандармен
көмкерілген. Материктің ішкі бөлігінде тайга ... ... дала мен ... Тынық мұхитынан келетін ылғаддың материк ортасына қарай азаюына
байланысты бұл ... ... ... ... ... жасайды. Ылғал мүлде
жеткіліксіз ішкі аудандарда шөлейт және шөл зоналары қалыптасады. Табиғат
зоналарының орналасуы мен ... ... ... ... ... бойынша қарастырайық.
Арктикалық белдеудің қиыр солтүстігіндегі аралдарды арктикалық шөл зонасы
алып жатыр. Жазы өте суық және ... ... ... ... ... ... мен ... жиі болып тұрады. Араддарды түгеддей
дерлік мұз жауып жатыр. Мұздан бос ... мук, ... ... ... ... ... Жануарлардан ақаю мен ақтүлкі кездеседі,
жағалаулары ... кұс ... ... ... ... ақ аю саны азаюда.
Субарктикалық белдеуді ... мен ... ... ... алып ... ... - ... жетілмеген батпақты топырақтардағы мүкті, қыналы
және бұғалы өсімдіктерден тұратын климаты қатал белдеу. Мұнда күшті ... ... ... жиі соғады. Сондықтан бұгалы өсімдіктер жерге төселіп
өседі. Тундра-да бугы мугі өсімдігі көп ... ол ... ... ... ... ... ... қарай жүрген сайын жел бәсеңдеп,
жылылықтың артуына байланысты тундра зонасы орманды тундраға ауысады. ... ... мен ... ... бай ... солтүстік бұғымен
қатар жаз айларында мұнда булану ... аю, қоян ... ... ... ... щрды да кездесгіруге болады. Исландияда мұз басу ... ... ... ... ... Тундра мен орманды тундра зоналарында көп
жылдықтоң таралған, ... оның ... ... ғана ериді. Жауын-шашын да аз,
температура төмен болғандықтан, батпақтар көп. ... ... ... ... ... ... ... әрекетіне аз ұшыраған.
XX ғасырдың 70 жылдарынан ... ... газ кен ... ... ... адамның табиғатқа әсері күшейе түсті. Сондықтанан
өзіндік кдй-таланбас табиғат ерекшеліктері бар тундраны ... ... ... ... ... ... ... ең ірі табиғат зонасы тайғада тундра мен орманды
тундраға ... жаз ... жылы және ... ... ... ағаш ... өсуіне жағдай бар. Тайғада тек қана кзылкдн жапы-рақты
ағаштар өседі. Тайганың топырағы ... (күл ... ... ... ... ... ... шығысқа қарай қатадцануына байланысты
Скандинавия түбегі мен Финляндияда, Ресейдің еуропалық бөлігінде ... ... ... Ал ... ... ... ... қарай жатқан бөлігі
Сібірде суыққа төзімді май-қарағай, сібір ... ... және ... ... ағаш ... ... Сібір жерінде климаттың
қатаң болуына байланысты тайға зонасы ... ... ... ... ... және ... ... аумақты алып жатыр.
Тайға мен биік таудағы ормандар неғұрлым жақсы сақталғандықтан, жануарлар
дүниесі де салыстырмалы түрде бай. ... ... ... марал, елік,
жыртқыштардан қоңыр аю, қабан тіршілік етеді. Қиыр Шығыста қорғауға алынған
ірі жыртқыш Уссурий жолбарысы ... ... ... ... ... маңызы бар аңдар мен құстар өте көп.
4.Топиктік белдаулерге сипаттама
Аралас және жалпақ жапырақты ормандар зонасы материктің батысында Орал
тауына ... ... ... жасап, Қиыр Шығыстағы жағалық бөлікте қайта
жалғасады. Аралас ормандар тайға мен жалпақ жапырақты ... ... ... қылқанды, жалпақ және ұсақ жапырақты ... ... ... ... ... топырағы шымды күлгін болып
келеді. Тынықмұхит жағалауындағы ... ... ... ... ... жөке, амур, барқыт ағашы, жабайы жузім мен лианалар, ал ... ... ... мен ... ... және ... майқарагапы
өседі. Жалпақжапырақты ор-мандар белдеудің жауын-шашын көп түсетін батысы
мен шығысында ғана ... ... ... ... ... бұл ... жылу сүйеді, ылғалды көп қажет етеді. Еуропаның ылғал көп ... ... ... жазғы және қысқы температураның айырмашылығы
артқан сайын емен, жөке, үйеңкі және т.б. ағаштар ... ... ... халықтығыз қоныстанған аудандарда өсетіндіктен және ... ... көп ... ... ... Ағаш ... әр ... пайдаланыла-ды. Әсіресе шамшат пен еменнен жасалған
жиһаздар айрықша бағаланады. Кесілген ормандардың орнына егістік пен бау-
бақшалар ... ... мен елді ... ... ... және ... орман-дар зонасының бағалы өсімдіктері мен ... бара ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылған.
Польша мен Белорусь елдерінде орналасқан әйгілі Беловеж нуы қорығында зубр
қорғауға алынған. Байқал көлі мен ... ... ... сақтап
қорғау мақсатпен Байкал ... ... ... Мұнда
шабақтарын тірі туатын голомянка балығы, Байқал ... ... және ... ... ... ... дала және дала ... Шығыс
Еуропа мен Батыс Сібір жазықтарының оңтүстігінде ... ... ... ... созылып, Қиыр Шығыста қайта жалғасады. Ылғал молырақ ... ... ... дала ... жалпақ жапырақты ағаштар (емен,
үйеңкі) мен даланың шөптесін өсімдіктері өседі. Ылғалы азырақ, қысы ... ... ... ... ... ұсақ жапырақты ағаштар (қайын,
көктерек) және ... ... ... ... ... боз, ... Бұл ... өте кұнарлы қара топырақ таралған. Сондықтан ... ... ... Жылу мен ... ... ... ... дақылдар (бидай, қарабидай, қарақұ-мық, арпа, сулы)
және қант ... мен ... ... Дала ... ... жиі болып тұратындықтан, егістіктер қосымша ... ... ... ... мен ... ... ... кездеседі. Негізгі
жануарлары: қасқыр, қарсақ, түлкі және ... ... ... дала ... тіршілік етеді. Топырағы құнарлы дала зонасы ежел-
ден қарқынды игерілгендіктен, мұнда бұрын кеңтаралған ірі тұяқты жануарлар
мен кұстар саны ... ... күрт ... ... Сондықтаң дала зонасының
табиғи өсімдік жамылғысы мен кейбір жануарлары ... ғана ... және шөл ... ... маңы ... ... Қазақстан мен
Орта Азияны тұтас жолақ түрінде қамтып, Монғолия мен ... ... ... Жазы аптап ыстық, кұрғақ, ал қысы суық, кейде ... ... ... ... ... ... ... өсімдік
жамылғысының дамуы мен таралуын шектейді.
Шөлейтті өңірлерде қыста ауа райы кұбылмалы: қарлы борандар жиі ... ... ... дейін төмендейді. ... ауа ... ... ... яғни жер ... ... жұқа мұз
қабыршағы пайда болады. Қыста осындай ауа райының жиі байқалуы жұтқа ... ... ... ... ... тән, тұзы бетіне шығып жататын
сортаңдар да ... ... кең ... ... ... селеу,
бетеге, бұйырғын және т.б. өсімдіктер өседі.
Шөлдерде климаттың континенттілігі ... ... ... ... жетеді, жылдық булаңушылық мөлшері түсетін жауын-шашыннан 10-12 ... ... сүр ... ... тән. ... ... шөлдер тіршілікке
неғұрлым бай болып келеді. Құмды шөддерде сабағы ... ... ... тікенекке айналғай, құрғақшылыққа төзімді өсімдіктер (ксерофиттер)
кең таралған. Сондай өсімдіктердің бірі ... аса ұзын ... ... ылғадды сіңіреді, әрі құмдарды бекітеді. Бекінген кұмдарда сирек
жаңбырлардан жиналған ылғал ... ... ... ... ... ... ерте ... тұқымын шашып үлгеретін өсімдіктерге
(эфемерлер) өздеріңе ... ... ... жатады. Сондай-ақ қоңыржай
белдеуде тақырлар басым болатын сазды шөлдер мен Гобиге тән ... ... ... ... Шөл зонасында жер асты суы жақын ... ... өзен ... ... ... қалыптасады. Шұраттарға ағаштар
мен әр ... ... ... ... ... мен ... тән. Ал
жауын-шашын өте аз түсетін жылжьі-малы сусыма кұмдар мен тасты ... ... ... мен ... су мен азық іздеп алысқа бара алатын ірі тұяқты
жануарлардан жабайы түйе, қүлан, ақбөкен, ... ... ... ... ... етеді. Бұл зоналарда сары шаяндар, бүйі,
қаракұрт сияқты улы ... де кең ... ... ... ... ... белдеуді қатты
жапырақты мәңгі жасыл ормандар мен бұталар, субтропикгік дала, шөлейт және
шөл, субтропиктік азуыспалы ылғалды муссондық ормандар ... алып ... ... биік ... ... ... алып ... Мұнда жаз
ыстық, кұрғақ, ал қыс жылы, жаңбырлы болады. Сондықтан өсімдіктер жыл бойы
өсуін жалғастырып, мәңгі ... ... ... Бұл ... жаздың ыстықтығы
мен құрғақтығына да жақсы бейімделген: беті ... ... ұсақ ... болады, кейбіреулерінің бетін түк басқан. Ылғалды, жылы қыста
шөптесін ... ... ... ... ... орманның кұнарлы
қоңыр топырағы таралған. Ормандарды кесу нәтижесінде өсімдіктер сиреген,
сақталып ... ... тас емен ... ... ... ... пиния қарағайы, лавр агашы мен лавр шиесі, грек ... ... ... өседі. Кесілген ормандар орнын мәңгі жасыл бұталар
мен аласа ағаштар (бүлдірген ағашы, мирта, ... тас ... ... ... цитргүс тұқымдастары сияқтты мәдени өсімдіктер де
өсіріледі. Кавказдың оңтүстігіндегі Колхида және Ленкорань ойпаттарында
жалпақ ... және ... ... ... ... өсетін ылғалды
суьтропиктік ормандар таралған. Бұл өңірлердің климаты ылғалды, жазы ыстық,
қысы жылы. Топырағы сарытүсті болып ... Осы ... мен тау ... ... мен ... грузин шайының плантацияларын алып ... Қара ... ... дүние жүзіне әйгілі емдеу, сауықтыру және
демалысорындары ... ... ... және шөл ... ... ... ... қарағанда жазы өте ыстық болады. Бұл шөлдердің минералды
заттарға бай сұр ... ... ... Орта ... ... ... ... анар мен жүзімнен, жер жаңғағы (арахц мен бақша
дақылдарынан мол өнім ... ... ... Такла-Макан шөлі осы
зонаның орталық бөлігін алып ... ... ... муссондық ормандар зонасы Жапон аралдары
мен кореяның ... ... ... ... ... арқылы үңдіқытай
түбегін бойлай, субэкваторлық беддеуге де өтеді. Жерорта теңізі жағалауымен
салыстырғанда мұнда жаз ылғалды, қыс ... ... және ... ... ... ... ... магнолия, жалпақ жапырақтылардан
оңтүстікті айрықша қарағайы мен кипарисі аралас өседі. Ағаштар ... ну ... ... ... ... қоныстанған Қытай мен
Үндіқытайда табиғи өсімдік ... ... ... ... ... өсімдіктер өсіріледі. Жануарлардан өзен бойларында
жолбарыс пен қабылан сияқты жыртқыштар, тауларда Гималай аюы, ... ... ... ... мен гиббон сақталған. Ал кұстардан қауырсындары
көздің жауын алатын әдемі тоты құстар көптеп кездеседі.
Европада өсімдіктердің таралуы
2-сурет
5.Субэкваторлық және экваторлық белдеуіне сипаттама
Жауын-шашынның ... мен ... жыл ... бойынша белдеу ішінде
әркелкі болады. Сондықган мұнда субэкваторлық ... ... ... ... таралған. Үндістан және Үндіқытай түбектерінің жауын-шашынның
жылдық мөлшері 800 мм-ден аспайтын ішкі бөліктеріне саванналар тән ... ... ... ... биік шөптер арасында пальмира пальмасы,
хош иісті сандал ағашы, тик және майлы ағаштар өседі. Тик ... ... өте ... ... кеме және ... жасауда пайдаланылады. Ал
биіктігі 35-37 м-ге, диаметрі 2 м-ге жететін майлы ағаш батпақты ... ... ... 3-4 айға ... ... ... кейбір
ағаштардың жапырағы түсіп, шөптесін өсімдіктер сарғайса, жазғы муссон
кезінде саванна құлпырып, сан алуан ... ... ... ... мен ... ... ... төменгі
ағысын, Үндіқытай түбегі жағалауы мен Филиппин аралдарының солтүстігін алып
жатыр. Мұнда кұрғақ мезгіл үзақкд созылмайды, жаңбыр ... ... ... Кейбір ағаштардың кұрғақ кезде жапырағын түсіретіңцігі
болмаса, бұл ... ... ... ... ... ... ұқсайды. Саванналар мен субэкваторлық ауыспалы
ылғалды ормандарда қызыл және ... ... ... ... ... де ... Үндістан мен Шри-Ланкада жабайы пілдер
сақталған. Маймылдар барлық ... ... ... ... алып жатыр. Жауын-шашынның жыл бойы
мол түсуі, температураның тұрақты жоғары болуы тіршілік дүниесінің қарқынды
дамуына жағдай жасайды. Бұл ... ... 40 ... аса түрі
өседі, тек қана пальманый ЗОО-дей түрі бар. Ұзыңдығы 200-300 ... ... мен ... ... ... ит ... ... қалың ну
орман (джунгли) кұрайды. ... ... ... халық үй
құрылысына, жиһаз бен қағаз жасауға ... ... ... ... Ағаш ... ... хош ... алуан түсті орхидеялар орманға
айрықша көрік береді. Жануарлар дүниесі де алуан түрлі: ... ... ... кейбір түрлері басқа ешбір жерде ... ... мен ит ... ... ірі ... қабыландар кездеседі. Топырағы қалыптасуы жағынан 4 белдеуге —
арктикалық ... ... ... белдеулерге бөлінеді.
А р к т и к а л ы қ б е л д е у-д е — ... ... ... ... ... ...... Фенносканджяның солтүстік
бөлігінде, Жаңа ... ... ... ... ... ... ... солтүстікке қарай — тундралық
топырақ. Бұл белдеу Исландияны, Фенноскандияның, Британ ... ... ... ... ... Львов—Киев—Курск—Пермь— Свердловск
шегінен солтүстіктегі көпшілік бөлігін қамтиды. Суббореальдық ... ... ... ... қара ... және ... ... то-
пырақты; орманды дала мен даланың солтүстік ... ... ... ... мол (8% және одан да көп) қара топырақты; далалық қу-аң
аймақтарда — ... аз және ... ... қара ... ... және ... онымен шектес аудандарында, Азов маңы ой-патының
шығысында, Қырымдағы жазықтарда — шіріндісі аз және ... ... ... Оңт. ... ... ... бойының, Каспий маңының
анағұрлым қуаң далаларында — шірінді ... ... ... ... өте
тығыз қызыл қоңыр топырақ; Каспий маңында ... ... ... кейде сортаң
топырақпен алмасып келеді. Каспий маңының аридтік аймақтары шөлейттік ... ... ол ... ... ... ... ... аймақтарда
орманды жердің қоңыр топырағы, климаты анағұрлым континенттік тау аралық
жазықтарда орманның қоңыр топырағы көбінесе ... қара ... ... қара ... ... ... орташа таулардың көпшілік
бөлігінде — таудағы қоңыр топырақ. Топырақ қалыптасуының ... ... ... ... мен ... ... ... мәңгі жасыл
ксерофит ормандар мен бұталар өсетін қара қоңыр топырақты. Жерорта ... ... қуаң ... сүр қара ... ... ... түбегінің
тау аралық жазықтарының топырағы өте тығыз, шіріндісі аз болады.
Европа топырағы егіншілікке қолайлы. ... ... қара ... ... көбірек жыртылған. Егіншілікке тундра, шелейт және сүр топы-рақты
жерлер аз пайдаланылады, ... ... ... ... с і м д і г і. ... ... флоралық құрамы жағынан Голарктикаға
кіреді; Азияның, Африканың, Солтүстік Американың өсімдігімен ұқсастығы бар;
эндемиктер біршама аз. Европада ... ... ... бар: тун-дралық,
бореальдық немесе тайгалық, далалық, шөлдік, субтропиктік ... ... ...... ... аз ... ... және шөлдік өсімдіктер. Арктикалық тундра мен ш ө л Шпицбергенді,
Франц-Иосиф Жерін, Жаңа Жерді қамтиды. Бұларда қына, мүк, ... ... ... ... бүтаддн дриада полярлық тал т. б. өседі. Өсімдік
өспеген тастақ ...... шөл ... ... алып жатыр ту
үшін едәуір көлемді жердің ... ... ... мен ... Жер ... ... тундра Европаның климаты қоңыржай
контиралық өсімдіктің көптеген түрлері ненттік аймақтарында жалпақ қоңыр,
жасыл қына, ... ... ... ормандардың оңтүстігінде субетеге, аласа
қайың, полярлық тал манды дала, ал одан әрі ... т. б.) ... ... ... д а л а з о н а с ы ... ... — тау ... оңтүстігі, Қырымның солтүстігінде 300—500 м
биіктіктегі, Төменгі ... маңы қ ұ р ғ а қ ... ... м ... түстік) дала, Европаның оңтүстік-шығыс
қиыр. Тундра оңтүстікке қарай орманды шеті ... және ... ... ... (шығыс аудандарында қызыл қоңыр топырақты жер-
ша, батыс аймақтарында қайың және егіншілікке (бидай, жүгері,
қарағай) ұласады. қант ... ... т. б. ... ... үшін ... ... ... кең жыртудың нәтижесінде
орманды дала өңірді т а й г а алып жатыр. Мұнда және дала ... ... ... ... ... ... Европаның жазықтарында және субтро-
шығысында сібір шыршасы мен бал ... ... ... ... май ... ... төменгі белдеуінде жазғы қуаң маусында ... мен ... ... ... ксерофиттік м ә ң г і
рағай көбірек кездеседі; кей ... ... ... мен ... ... ... ... Мұндағы ормандарда көбі.Тайга — Европаның
өсімдікке өте бай ... — тас, ... және ... Оның ... ... ... ... теңіз маңы қарағайы мен
қағаз, химия және құрылыс өнеркәсібі итальян қарағайы. Жерорта теңізі
үшін бағалы ағаш сүрегі дайындала- маңындағы ... ... ... ... аса ... аң (тиін, сусар, сыл ормандар мен бұталар белдеуінен
ақ тышқан, түлкі, ақ қоян т. б.), еті ... ... ... ... ... аң мен құс ... ден, оңтүстігінде 800—1000 ж-ден жо~
шіл, қара құр т. 6.) -Тайганың оңтүстігіндегі ж а л п а қ ... ... ... ... орман (ұсақ кёмірушілер, ... ... ... ... мен аралас орман- рілдір түлкі, қасқыр, итбалың), құс-
дардан оңтүстігінде ... тан ... ... ақ үкі; теңіз жа-
(шамамен, 40° солт. ендікке дейін) ғасында шағала, баклан, қаз, үйрек ... ... ... (тауларынан т. б. көп (Жада Жердё ең үлкен құс басқа)
қамтиды. Карпаттан шығысқа базары бар). Ең көп ... ... ... ағаш ... ... сүт ... ауасы ылғалды таудың
төменлерден тиін, ақ ... ... ... гі ... мен ... ... қасқыр, түлкі, бүлан т, б., құстар шамшат ормандары, оңтұстік аймақтан
қүр, шіл, көк қарға, сары шымтарда, негізінен Францияда кездеседі. ... ... ... ... климат шіркейлер көп. Батыста 60°
солтүстік қоңыржай континенттік өңірінде оңтүстігінде және шығыста ... және ... ... 55° ... ... ... ... тек
Қырым тауларында ғана орман мен аралас орманда (әсіресө талған. Еменнен
басқа жеөке ағашы, Батыс Европада қара ... тағы ... ... ... ... ... жарғанат, кірпі, қота жаңғақша, береоклет, ұшқат
қыр аю, түлкі, қасқыр, борсық т. б.
Қорытынды
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... азаюда.
Кесілген ормандар орнына жергілікті тұрғындар күріш егеді, ал Үндістан мен
бұрын Цейлон деп ... ... ... тау беткейлерінде шай бұтасын
өсірумен айналысады.
Еуразия жерінің жартысына жуығын алып жатқан таулы аймақтарға биіктік
белдеулер тән ... ... ең ... белдеуі тау орналасқан табиғат
зонасына сәйкес келеді. Биіктеген сайын ылғалдың артуына қара-мастан ауа
температурасы ... ... ... дамуын тежейді. Сондықтан тау
ормандарындағы ағаштар онша биік ... ал ... ... ... ... биік ... қатал табиғат жағдайына бейімделген ірі
жыртқыштар мен тұяқты жануарлар ... ... ... ... пен Памир
тауларын мекендейін қодасты, Тянь-Шань тауларындағы қар барысы мен ерекше
кұс уяарды, Азияның биік тау-ларында ... ... ... мен арқарларды
жатқызуға болады. Биіктік белдеулер ... мен ... ... ... ... байқалады.
Мысалы, жауын-шашын өте мол түсетін Гималайдың оңтүстік ... ... ... - ... ... сөзі тера ... дегенді білдіреді) өте
батпақты келеді. Мұнда бамбук пен пальмалардан, майлы ағаш пен ... ... ну ... ... ... пілдер мен қабыландар
мекендейді. Биіктеген сайын климаттың ... ... ... ... да, 4500-5000 м биіктікте мәңгі қар мен мұз белдеуі ... аса ірі тау ... ... оның беткейлеріндегі биіктік
белдеулердің құрылымы бір-біріне мүлде ұқсамайды.
ӘДЕБИЕТТЕР:
1.Грюнберг А.В. ... с ... ...... 1990 ... Н. ... топографии и картографии- Москва ,1972 г.
3.Қалыбеков С. Топография негіздері – Алматы 1993 ж.
4.Бахрамелев А. ... ... 1986 ... С. Қ. ... ... ... 2001, N ... координаттар. – Физика және география. 2005, N ... В. Г. ...... 1974 ... Г. Географиялық карта туралы жалпы мәліметтер.-
9.География және табиғат –2006,N ... В.А. , ... В. А. , ... И. В. – ... мен ... ... ... оқыту әдістері –География және табиғат. 2003, N 6
.

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еуропалық орта ғасыр әдебиеті11 бет
Дін түсінігі3 бет
Жер ресурстары туралы түсінік28 бет
Психологиялық зерттеу әдістерінің классификациясы5 бет
XIX ғасырдың бірінші жартысыңдағы Батыс Европадағы саяси және құқықтық ілімдер22 бет
Батыс Европа елдеріндегі аудиттің пайда болуы мен дамуы38 бет
Биполярлы жүйенің аяқталуы және Европадағы интеграциялық және дезинтеграциялық үрдістердің күшеюі128 бет
Европа елдеріндегі аудиттің пайда болуы мен дамуы26 бет
Европалық конвенция жануарды халықаралық тасымалдау кезіндегі қауіпсіздік7 бет
Европалық одақтың институттары. Сыртқы экономикалық саясаты10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь