Саяси ілім пәні, оның негізгі түсініктері мен категориялары


1. Саясат ғылымының пайда болуы, қалыптасуы
2.Саясаттану сабағы және оның ұғымдары.
3. Саясаттанудың әдіс . тәсілдері мен қызметтері.
Пайдаланылған әдебиеттер:
Ең алғаш саясат ғылымын зерттеу сонау ежелгі дәуірден басталған. Ал тоериялық жағынан зерттеу бірінші мың жылдықтың орта кезінен басталған. Осы уақытта саяси ұғымдар пайда болған. Олар философиялық нысанда болған. Бұл Конфуций, Платон, Аристотель еңбектерімен байланысты. Олардың ойынша «саяси ғылым халықты әдемі де жақсы өмір сүруге үйретеді», - деп түсіндірген.
Саясаттану сөзі (политология) гректің «политика» және «логос» деген сөздерінен шыққан, яғни «саясат туралы ғылым» деген мағынаны білдіреді.
Ежелгі Шығыс, антикалық дәуірдің ойшылдары мемлекеттің, саяси биліктің мән – мағынасы неде және кімге қызмет етеді, қоғамдық құрылыстың қандай түрлері бар және олардың ең жақсысы, халыққа ең қолайлысы қайсысы деген сияқты сауалдарға жауап іздеген. Бірақ ол кездегі пайымдаулар негізінен діни – мифологиялық сарында болатын. Себебі, ертедегі адамдар жер бетіндегі өмірге құдайдың құдіретімен пайда болған жалпы әлемдік ғарыштық тәртіптің ажырамас бөлігі ретінде қарады. Мысалы: Мысырда (Египетте), Вавилонда (Иракта), Үндістанда, Қытайда, сол кездегі мифтарға сүйенсек, дүниенің билік көзі құдайда және ол жердегі өмірді реттеп, тындырып отырды.
Біздің заманымыздан бұрынғы мыңжылдықтың ортасында саясатты діни – мифологиялық танудың орнына философиялық – этикалық түсіну белең алды. Бұл уақыттың ойшылдары – Платон, Конфуций, Аристотель. Бұл ойшылдар саясатты теориялық тұрғыдан зерттеп, оны этикамен тығыз байланыста қарады. Олар саясатты адамдардың мақсат – мүддесіне сай келуі, адамгершілікке негізделуі тиіс деп ұқты.
Орта ғасырда саясаттың діни – этикалық түрі қалыптасты. Оның негізін салушы – Фома Аквинский. Ол саяси билікті құдай орнатады, бірақ мемлекет басшылары құдайдың қалауына қарсы шықса,халықтың оларды құлатуына болады деген байлам жасады.
Ал саясатты қазіргідей түсінуге үлкен үлес қосқан ХVI ғасырда өмір сүрген Италияның ойшылы Никколо Макиавелли. Ол саясатты құдайшылық (теологиялық) түсіндіруден арылтып, саяси ойды қоғамдағы табиғи өмірден туған мәселелерді шешуге бейімдейді. Саяси зерттеулердің өзегі етіп мемлекеттік билікті алды және оны қалай қолға түсірудің, пайдаланудың сан түрлі әдіс – тәсілдерін көрсетті. Осы негізде саясаттануды біздің қазіргідей түсінуімізге жол ашты.
Капитализм уақытында саясаттану теорияларын Дж. Локк, Ш.Л. Монтескье, Ж.Ж. Руссо, Т. Джефферсон, Т. Пейн, И. Кант, Гегель сынды көрнекті ғалымдар негіздеді.
1. www.google.kz
2. www.kitaphana.kz

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 6 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Саяси ілім пәні, оның негізгі түсініктері мен категориялары

Саясат ғылымының пайда болуы, қалыптасуы

Ең алғаш саясат  ғылымын зерттеу сонау ежелгі дәуірден басталған. Ал
тоериялық жағынан зерттеу бірінші мың жылдықтың орта кезінен басталған. Осы
уақытта саяси ұғымдар пайда болған. Олар философиялық нысанда болған. Бұл
Конфуций, Платон, Аристотель еңбектерімен байланысты. Олардың ойынша саяси
ғылым халықты әдемі де жақсы өмір сүруге үйретеді, - деп түсіндірген.
Саясаттану сөзі (политология) гректің политика және логос деген
сөздерінен шыққан, яғни саясат туралы ғылым деген мағынаны білдіреді.
Ежелгі Шығыс, антикалық  дәуірдің ойшылдары мемлекеттің, саяси биліктің мән
– мағынасы неде және кімге қызмет етеді, қоғамдық құрылыстың қандай түрлері
бар және олардың ең жақсысы, халыққа ең қолайлысы қайсысы деген сияқты
сауалдарға жауап іздеген. Бірақ ол кездегі пайымдаулар негізінен діни –
мифологиялық сарында болатын. Себебі, ертедегі адамдар жер бетіндегі өмірге
құдайдың құдіретімен пайда болған жалпы әлемдік ғарыштық тәртіптің ажырамас
бөлігі ретінде қарады. Мысалы: Мысырда (Египетте), Вавилонда (Иракта),
Үндістанда, Қытайда, сол кездегі мифтарға сүйенсек, дүниенің билік көзі
құдайда және ол жердегі өмірді реттеп, тындырып отырды.
Біздің заманымыздан бұрынғы мыңжылдықтың ортасында саясатты діни –
мифологиялық танудың орнына философиялық – этикалық түсіну белең алды. Бұл
уақыттың ойшылдары – Платон, Конфуций, Аристотель. Бұл ойшылдар саясатты
теориялық тұрғыдан зерттеп, оны этикамен тығыз байланыста қарады. Олар
саясатты адамдардың мақсат – мүддесіне сай келуі, адамгершілікке негізделуі
тиіс деп ұқты.
Орта ғасырда саясаттың діни – этикалық түрі қалыптасты. Оның негізін
салушы – Фома Аквинский. Ол саяси билікті құдай орнатады, бірақ мемлекет
басшылары құдайдың қалауына қарсы шықса,халықтың оларды құлатуына болады
деген байлам жасады.
Ал саясатты қазіргідей  түсінуге үлкен үлес қосқан ХVI ғасырда өмір
сүрген Италияның ойшылы Никколо Макиавелли. Ол саясатты құдайшылық
(теологиялық) түсіндіруден арылтып, саяси ойды қоғамдағы табиғи өмірден
туған мәселелерді шешуге бейімдейді. Саяси зерттеулердің өзегі етіп
мемлекеттік билікті алды және оны қалай қолға түсірудің, пайдаланудың сан
түрлі әдіс – тәсілдерін көрсетті. Осы негізде саясаттануды біздің
қазіргідей түсінуімізге жол ашты.
Капитализм уақытында саясаттану теорияларын Дж. Локк, Ш.Л. Монтескье,
Ж.Ж. Руссо, Т. Джефферсон, Т. Пейн, И. Кант, Гегель сынды көрнекті ғалымдар
негіздеді.

ХIХ ғғасырдың екінші жартысында саясаттану пән ретінде қалыптасты.
1857 жылы АҚШ – тың Колумбия коледжінде профессор Фрэнсис Либер Тарих
және саяси ғылым деген кафедра ашты. Соның негізінде 1880 жылы саяси
ғылымының жоғары мектебі құрылды. 1872 жылы Францияда меклекеттік
аппаратта арнайы қызметкерлер дайындайтын саяси ғылымдар мектебі жұмыс
істей бастады. 1889 жылы Американың саяси және әлеуметтік ғылымдар
ассоциациясы құрылды.
Ең алғашқы саяси кафедра 1662 жылы швецарияның Упсаль
Университетінде құрылған. Нағыз ғылым ретінде де Саясат ХІХ
ғасырдың аяғы ХХ ғысырдың басында қалыптасты. Батыс Еуропамен АҚШ да
кең тарады.
Бұл ғылымның халықаралық мәртебе алып, толық қанды қалыптасуына,
1949 жылы ЮНЕСКО-ның басшылығымен құрылған саяси ғылымдардың
халықаралық ассоциациясы құрылды.
Бүгінгі таңда АҚШ-тың Шығыс елдерінің барлық жоғары оқударында
саясаттану жеке пән ретінде оқытылды. әлемнің ең ірі университеттері
саясатанушы мамандар дайындайды.
Бұрынғы КСРО-да 80-жылдарда дейін саясаттанудың ғылым ретінде
мәртебесі болған жоқ. Қайта құру жылдарынан бастап қана саясатқа деген
көзқарас өзгере бастады.
1989 жылдан бері Жоғары Аттестатциялау Коммисиясында
саясаттанудан эксперттік сарапшылық кеңес жұмыс істей бастады. 1990
жылы  КСРО-ның ғылым және техника саласы  бойынша мемлекеттік комитеті
саяси ғылымдар деген атпен саяси ғылым қызметкендерінің тізімі ресми
түрде бекітті. 1989-1990- оқу жылдарында Балтық бойы елдерінде  1990
жылдан бастап ТМД-ның басқа елдерінде саясаттану өтіле бастады. Қазір
Қазақстанның барлық жоғарғы оқу орындарында дерлік бұл ғылым жеке пән
ретінде өтілуде. Сонымен қатар мемлекет саясаткер-политолог
мамандығын мойындап, жоғарғы оқу орындарында бұл сала бойынша мамандар
дайындай бастады.
2.Саясаттану сабағы және оның ұғымдары.
Саясаттану сабағының ғылым ретіндегі өзіндік обьектілері бар. Мұнда
тек саясатқа қатысты мәселелер ғана қарастырылады. Саясаттану ғылым
ретінде екі жақтылы:
1.Теориялық.
2.Тәжірибелік.
3.Теориялық жағы: ғылыми мәселелерді, саяси ғылым міндеттерін саяси
мақсат қою анықтамаларын, саяси даму процестерін, саяси әдістерді
зерттейді.
Тәжірибелік жағына: үлгілер, принциптер, саяси технологиялар
жатады. Саясаттану үлкен ғылым болғандықтан, оның мәселелері де
жетерлік: саяси тарих, саяси иниститут, партия, топ, қоғамдық ой,
халықаралық қатынастар. т.б.
Қазақстанда саяси ғылым туралы диссертациялар төрт пән ойынша
қорғалады:
1.Ереже. Саяси ғылым тарихы. Саяси партия. Саяси қозғалыс.
2.Саяси иниститут пен процесс.
3.Саяси мәдениет пен идеология.
4.Саяси халықаралық құрылым мәселелері.
Саясаттану  пәні қоғамның саяси саласын, оның даму
заңдылықтарын, қазіргі саяси өмірді ұйымдастыруды, басқаруды, оның
құрылысы мен жұмыс істеуін зерттейді. Бұл адамзаттың демократиялық
қоғамдағы құқығы, еркіндігі мен міндеттері, жеке адамның саяси
құқықтық жағдайы, оның саяси өмірге қатынасу тәсілдері, саяси –
құқықтық жағдайы, оның саяси өмірге қатынасу тәсілдері, саяси
өзгерістердің түрлері, саяси мәдениетті қалыптастырудың мазмұны  мен
жолдары, қазіргі замандағы сан түрлі саяси идеялық көзқарстар, жаңаша
саяси ойлаудың мәні, қазіргі замандағы сан түрлі саяси идеялық
көзқарастар, жаңаша саяси ойлаудың мәні, қазіргі дүниежүзілік  дамудың
қозғаушы күштері туралы түсінік береді. Ол бұрынғы және қазіргі саяси
жүйлерді, адамның санасындағы, көзқарасындағы, мақсат – мүддесіндегі
және мінез – құлық, іс - әрекетіндегі саяси өзгерістерді қарастырады.
Ол – бір жағынан, құбылыстардың өзара ұқсастығы бойынша болашаққа
болжам жасайды.
Сонымен саясаттану дегеніміз – саясат туралы, саясаттың адам
және қоғам арасындағы қарым ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Саясаттанудың түсініктері мен категориялары
Әлеуметтану түсінігі оның ғылыми маңызы
Әлеуметтік жұмыс әдістері мен технологиясына талдау
Саясаттанудың әлеуметтік-гуманитарлық білімдер жүйесіндегі орны
Студентерге қазіргі қоғамның келбетін, әлеуметтік бейнесін, құрылымын түсіндіру
Мемлекет және құқық теориясының пәні
Философия пәнінен оқу-әдістемелік кешені
Экономикалық теорияның даму кезеңдері
Саясаттану ғылым ретінде
Саяси ғылымның пайда болуы және қалыптасуы
Пәндер