«Сыртқы тыныс алу бұзылыстарының жалпы этиологиясы және патогенезі. Өкпенің диффузиялық қабілетінің бұзылулары. Балалардағы ерекшеліктері»


1. Сыртқы тыныс алу бұзылстарының жалпы этиологиясы
2. Сыртқы тыныс алу бұзылстарының патогенезі
3. Өкпенің диффузиялық қабілеттерінің бұзылуы
4. Балалардағы ерекшеліктері
В. деген науқас, 60 жаста, бойы 160 см, дене салмағы 80 кг, ауруханаға әлсіздікке, ентігуге, жүрек соғуының жиілеуіне, іріңді қақырықтың бөлінуімен жүретін жөтелге, бас ауырсынуына, ұйқышылдыққа, тәбетінің төмендеуіне, дене температурасының 38-39ºС дейін жоғарлауына шағымданып келген. Бірнеше күн бұрын ауырған. Тексеру мәліметтері: дене температурасы 38,5ºС, қандағы лейкоциттер мөлшері 13х109л, ЭТЖ (эритроциттердің тұну жылдамдығы) – 20 мм/сағат. Аускультация кезінде сол жақ өкпеде ылғалды ұсақ көпіршікті сырылдар естіледі. Артериялық қандағы рО2 – сынап бағанасы бойынша 60 мм, рСО2 – 50 мм с.б., ӨДҚ (өкпенің диффуздық қабілеті) – 10 мл/ 1 мм с.б./мин. Желдену көрсеткіштері: ТЖ (тыныс алу жиілігі) – 30/мин, ТК (тыныс алу көлемі) – 0,25 л, ТаРК (тыныс алудың резервтік көлемі) – 1 л, ТӨС (тіршіліктік өкпе сыйымдылығы) – 2,5 л, ҚТӨС (қарқынды тіршіліктік өкпе сыйымдылығы) – 2,3 л, ҚТшК1с (қарқынды тыныс шығарудың 1 секундтағы ауа көлемі) – 2 л, ЖӨС (жалпы өкпе сыйымдылығы) – 3,7 л, ӨКК (өлі кеңістік көлемі) – 150 мл.

• Дәріс тезистері:
Тыныс алу – б±л организм жасушаларының оттегін пайдалануымен жєне кµмірқышқыл газын шығаруымен ж‰ретін процестер жиынтығы. Яғни тыныс алу ж‰йесі жасушалардың газ алмасуын ±стап т±ру қызметін атқарады.
Тыныс алу ж‰йесі келесі звенолардан т±рады:
1) альвеолдардың сыртқы ауамен желденуі сыртқы
2) альвеолярлық ауа мен альвеола капиллярларындағы тыныс
қан арасындағы газ алмасу
3) қанмен газдардың тасымалдануы
4) ±лпа капиллярлары мен жасушалары арасындағы
газ алмасу (диффузия жолымен) жасушалық
5) жасушалармен оттегінің пайдаланылуы жєне (ішкі)
олардан кµмірқышқыл газының бµлініп шығуы тыныс
Сыртқы тыныс қызметінің жағдайына қандағы оттегі мен кµмірқышқыл газының кернеуі байланысты болады.
Тыныс алу типтері (апноэ, эупноэ, диспноэ, гиперпноэ).
«Гиперкапния», «нормокапния» жєне «гипокапния» терминдері қандағы кµмірқышқыл газының жоғарғы, қалыпты жєне тµменгі мµлшерлерін білдіреді.
Организм мен ±лпалардағы отегінің қалыпты мµлшерде болуы нормоксия, ал оттегінің жеткіліксіздігі – гипоксия, ал қандағы оттегінің жеткіліксіздігі – гипоксемия деп аталады. Оттегінің кернеуінің жоғары болуы гипероксия. Гиперкапния мен гипоксия бірдей уақытта дамыса, ондай жағдай асфиксия деп аталады.
Тыныштық жағдайындағы қалыпты тыныс алу эйпноэ деп аталады. Гиперкапния мен қанның рН кµлемінің тµмендеуі (ацидоз) µкпенің желденуінің к‰шеюімен ж‰рсе – гиперпноэ деп аталады, б±л организмнен кµмірқышқыл газының артық мµлшерлерін шығаруға бағытталған. Гипокапния мен қан рН кµлемінің жоғарлауы µкпенің желденуінің азаюына, кейіннен м‰лдем тотқтауына алып келеді – б±л апноэ деп аталады. К‰шті асфиксия кезінде тыныс алу максимальды т‰рде тереңдейді, б±ған кµмекші тыныс алу б±лшық еттері қатысады, жағымсыз т±ншығу сезімі пайда болады. М±ндай тыныс диспноэ деп аталады.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге
Таңдаулыға:   
Тегін:  Антиплагиат




Сыртқы тыныс алу бұзылыстарының жалпы этиологиясы және патогенезі.
Өкпенің диффузиялық қабілетінің бұзылулары. Балалардағы ерекшеліктері

• жоспары:
1. Сыртқы тыныс алу бұзылстарының жалпы этиологиясы
2. Сыртқы тыныс алу бұзылстарының патогенезі
3. Өкпенің диффузиялық қабілеттерінің бұзылуы
4. Балалардағы ерекшеліктері

• Ситуациялық жағдай:
В. деген науқас, 60 жаста, бойы 160 см, дене салмағы 80 кг, ауруханаға
әлсіздікке, ентігуге, жүрек соғуының жиілеуіне, іріңді қақырықтың
бөлінуімен жүретін жөтелге, бас ауырсынуына, ұйқышылдыққа, тәбетінің
төмендеуіне, дене температурасының 38-39ºС дейін жоғарлауына шағымданып
келген. Бірнеше күн бұрын ауырған. Тексеру мәліметтері: дене температурасы
38,5ºС, қандағы лейкоциттер мөлшері 13х109л, ЭТЖ (эритроциттердің тұну
жылдамдығы) – 20 ммсағат. Аускультация кезінде сол жақ өкпеде ылғалды ұсақ
көпіршікті сырылдар естіледі. Артериялық қандағы рО2 – сынап бағанасы
бойынша 60 мм, рСО2 – 50 мм с.б., ӨДҚ (өкпенің диффуздық қабілеті) – 10 мл
1 мм с.б.мин. Желдену көрсеткіштері: ТЖ (тыныс алу жиілігі) – 30мин, ТК
(тыныс алу көлемі) – 0,25 л, ТаРК (тыныс алудың резервтік көлемі) – 1 л,
ТӨС (тіршіліктік өкпе сыйымдылығы) – 2,5 л, ҚТӨС (қарқынды тіршіліктік өкпе
сыйымдылығы) – 2,3 л, ҚТшК1с (қарқынды тыныс шығарудың 1 секундтағы ауа
көлемі) – 2 л, ЖӨС (жалпы өкпе сыйымдылығы) – 3,7 л, ӨКК (өлі кеңістік
көлемі) – 150 мл.

• Дәріс тезистері:
Тыныс алу – б±л организм жасушаларының оттегін пайдалануымен жєне
кµмірқышқыл газын шығаруымен ж‰ретін процестер жиынтығы. Яғни тыныс алу
ж‰йесі жасушалардың газ алмасуын ±стап т±ру қызметін атқарады.
Тыныс алу ж‰йесі келесі звенолардан т±рады:
1) альвеолдардың сыртқы ауамен желденуі
сыртқы
2) альвеолярлық ауа мен альвеола капиллярларындағы тыныс
қан арасындағы газ алмасу

3) қанмен газдардың тасымалдануы
4) ±лпа капиллярлары мен жасушалары арасындағы
газ алмасу (диффузия жолымен)
жасушалық
5) жасушалармен оттегінің пайдаланылуы жєне
(ішкі)
олардан кµмірқышқыл газының бµлініп шығуы
тыныс
Сыртқы тыныс қызметінің жағдайына қандағы оттегі мен кµмірқышқыл
газының кернеуі байланысты болады.
Тыныс алу типтері (апноэ, эупноэ, диспноэ, гиперпноэ).
Гиперкапния, нормокапния жєне гипокапния терминдері қандағы
кµмірқышқыл газының жоғарғы, қалыпты жєне тµменгі мµлшерлерін білдіреді.
Организм мен ±лпалардағы отегінің қалыпты мµлшерде болуы нормоксия, ал
оттегінің жеткіліксіздігі – гипоксия, ал қандағы оттегінің жеткіліксіздігі
– гипоксемия деп аталады. Оттегінің кернеуінің жоғары болуы гипероксия.
Гиперкапния мен гипоксия бірдей уақытта дамыса, ондай жағдай асфиксия деп
аталады.
Тыныштық жағдайындағы қалыпты тыныс алу эйпноэ деп аталады. Гиперкапния
мен қанның рН кµлемінің тµмендеуі (ацидоз) µкпенің желденуінің к‰шеюімен
ж‰рсе – гиперпноэ деп аталады, б±л организмнен кµмірқышқыл газының артық
мµлшерлерін шығаруға бағытталған. Гипокапния мен қан рН кµлемінің жоғарлауы
µкпенің желденуінің азаюына, кейіннен м‰лдем тотқтауына алып келеді – б±л
апноэ деп аталады. К‰шті асфиксия кезінде тыныс алу максимальды т‰рде
тереңдейді, б±ған кµмекші тыныс алу б±лшық еттері қатысады, жағымсыз
т±ншығу сезімі пайда болады. М±ндай тыныс диспноэ деп аталады.
Сыртқы тыныстың жеткіліксіздік формалары (жедел, жеделдеу, созылмалы);
сыртқы тыныстың жедел тыныс алу жеткіліксіздігінің ауырлық дәрежелері.

Сыртқы тыныс қызметі б±зылуының негізгі кµрінісі болып тыныс алу
жеткіліксіздігі саналады. Терапевтердің XV Б‰кіл Одақтық съезінде (1962 ж.)
организмнің б±л жағдайы қандағы оттегі мен кµмірқышқыл газының қалыпты
парциалдық кµлемін қамтамасыз ету ‰шін сыртқы тыныс алу интенсивтілігінің
жеткіліксіздігі ретінде анықталды.
Сондықтанда тыныстық жеткіліксіздік кезінде не артериялық гипоксемия
мен гиперкапния дамиды немесе қанның газдық қ±рамы сыртқы тыныс аппаратының
тым зорығуы есебінен ±сталынып т±рады.
Сыртқы тыныс б±зылуының ‰ш тр‰лі механизмін бµледі: 1) альвеолдар
желденуінің б±зылуы; 2) альвеолдардың желденуі мен олардың қанмен
қамтамасыз етілу сєйкестілігінің б±зылуы (перфузия); 3) алвеолярно-
капиллярлық мембрана арқылы газдардың диффузиялық процесінің б±зылуы.
Өкпе вентиляциясының бұзылуы. Вентиляция бұзылуының обструктивті және
рестриктивті типтері.

Алвеолдардың желденуінің тµмендеу себебі тыныс алу жолдарының
µткізгіштігінің б±зылуы болып табылады. Оларға тыныс алу жолдарының
қақырықпен, бµгде затпен, ісікпен, қабынулық процеспен (абсцесс, дифтерия),
бітелуі, кеңірдек ісінуі, ±сақ бронхтар мен бронхиолдардың бронхтық демікпе
кезіндегі спазмы, фосфорорганикалық қосылыстармен улану. Тыныс алу
аппаратының б±лшық еттерінің керілгіш қызметіне кеуде клеткасының
т±тастығының б±зылуы мен қысылулары µте қатты кедергі туғызады. Плевралық
қуыстыққа ауа, қан, с±йықтық (пневмо-, гемо-, гидроторакс) толған кезде
жене де пневмония, эмфизема, µкпе ісінуі, µкпенің сурфактанттық ж‰йесі
б±зылған кездерде де кедергі µседі.
Тыныс алатын жєне тыныс шығаратын ауаның ағымына кедергінің болуы
(Гаген-Пузейль заңы бойынша) тыныс алу жолдарының кµлденен кесінідісінің
квадраттық аумағына кері пропорциялық болады. Сондықтан да бронхтар
санылауының аз ғана қысылуының µзі тыныс алуды біршама қиындатады. Ең
алдымен тыныс шығару қиындайды, µйткені қалпты тыныс шығарудың µзінде
бронхтардың тарылуы байқалады. Ал к‰шті тыныс шығарған кезде бронхтар
толығымен жабылуы м‰мкін, µйткені шығарылатын ауа ағымының ‰лкен жылдамдығы
кезінде ауа µтетін жолдардағы қысым плевра ішілік қысымнан тµмен болып
кетеді.
Обструктивті тыныс алу жеткіліксіздігі (яғни тыныс алу жолдарының
µткізгіштігінің тµмендеуімен байланысты) кезіндегі ауа ағымына кедергінің
болуы тыныс алу б±лшық еттерінің к‰шті ж±мысымен жойылады. Егер қалыпты
тыныс алу кезінде қатысатын б±лшық еттер организмге т‰сетін оттегінің тек 1-
3% ғана қолданатың болса, онда обструктивтік тыныс алу жеткіліксіздігі
кезінде тыныс алу ж±мысына қолданылатын оттегінің 35-50% ж±мысалады.
Альвеолдардың желденуі тағыда тыныс алу б±лшық еттерінің нервтік
реттелуі б±зылған кездеде тµмендейді. Тыныс алудың ырғағы мен тереңдігі ми
бағанасының (сопақша ми мен варолиев кµпіріндегі орталықтардың), мидың
жарты шарының лимбикалық жєне басқа да қ±рылымдарының қызметтерінің б±зылуы
кезінде зардап шегеді. Мысалға, м±ндай жағдай энцефалит, ісік, ми
жарақаттары кезідерінде болады.
Ж±лынның жарақаттануы, ж‰йке ж‰йесінің полиомиелиті, сіреспесі,
дифтериясы, дистрофиялық зақымдануы (сирингомиелия), сонымен қатар
диафрагма мен қабырға аралық б±лшық еттерді иннервациялайтын шеткері
ж‰йкелік бағаналардың зақымдануы салдарынан тыныс алу б±лшық еттерінің
иннервациясы б±зылады.
Ботулинус, кураре токсиндері жєне басқада миорелаксанттар сияқты улар
мионевралдық синапстарды зақымдайды, тыныс алу б±лшық еттерінің нервтік
реттелуінің б±зады, сондықтан да тыныс алуды тµмендетеді (немесе
тоқтатады).
Концентрациясы µте ‰лкен оттегімен тыныс алған кезде альвеолдардың
гиповентиляциясы туады.
Өкпенің диффуздық қабілетінің бұзылуы және оны зерттеу әдістері.
Сыртқы тыныс жеткіліксіздігінің ‰шінші механизмі µзгерген альвеолярлы-
капиллярлық мембрана арқылы газдардың диффузиясының б±зылуы болып табылады.
Кµмір қышқыл газының диффузиялық қабылеті оттегіне қарағанда 20 есе
жоғары болғандықтан, м±ндай жағдайларда негізінен оттегінің алмасуы зардап
шегеді.
Мембрананың б±зылуы µте сирек кездеседі деп есептелінеді. Олар Бека
саркоидозы, асбестоз, бериллиоз сияқты µкпе зақымданулары кезінде
қосарланып ж‰реді.
Жаңа тууылған нєрестелерде альвеолярлық мембрананың қасиеттерінің
б±зылуы гиалин тєрізді заттардың т‰зілуінен, газ аламасуға кедергі жасайтын
гиалиндік мембраналардың пайда болуымен ж‰реді.
¦зақ уақытқа созылатын митарлдық стеноз кездерінде де дєнекер
±лпалардың кµптеп µсуінен альвеолярлық мембрананың қалыңдауы байқалады.
Тыныс алудың орталықты реттелуінің бұзылуы. Тыныс алудың рефлекторлық
бұзылулары. Тыныс алу ритмінің бұзылуы. Ентігу, формалары мен маңызы.
Ентігудің пайда болуының негізгі механизмдері.

Тыныс алу қызметінің б±зылуы тыныс алу қозғалыстарының б±зылуының
єрт‰рлі типтерімен ж‰реді.
Оларға жататындар: 1) ентігу; 2) кезеңдік тыныс; 3) терминалдық тыныс;
4) диссоцияцияланған тыныс.
Ентігу (диспноэ) – тыныс алу б±зылуының жиі кездесетін т‰рі. Ентігу –
б±л тыныс алудың жиілігінің, тереңдігінің жєне ырғағының б±зылуы, адамда
м±ндай жағдайлар кеудеде қысылу сезімімен, ауа жетіспеуімен, кейде тіпті
жан қиналарлық т±ншығумен ж‰реді. М±ндай ауыр сезімдердің пайда болуы
қозған тыныс алу орталығынан (ми бағанасында) импульстардың лимбикалық
қ±рылымға берілуі арқылы қайталап қозуымен негізделген.
¤кпенің желдену кµлемінің µсуіне алып келетін ентігулер (минутына 6-дан
60-90 л дейін) бейімдеушілік маңызда болады. М±ндай ентігу сау адамдарда да
пайда болады, мысалы, физикалық ж±мыс жасағанда, биіктікке шыққанда.
Бірақ кµбіне ентігу керісінше желденудің тµмендеуімен ж‰реді, тыныс алу
актысының бейімдеушілік µзгеруі емес, оның б±зылуы болып табылады.
Электромиография мєліметтері бойынша ентігу кезінде тыныс алу б±лшық
еттерінің қызметі к‰шейеді. Ауыр физикалық еңбек атқарған кезде тыныштық
жағдайымен салыстырғанда тыныс алу б±лшық еттерінің қызметі 5-10 есе µседі,
ал бронх демікпесі кезінде 15-20 есе µседі (норма шамамен 0,6 кгммин).
Кесте 6.
Ентігудің даму механизмдері тыныс алу б±лшық еттерінің жиырылғыш
қызметтері мен тыныс алу қызметімен байланысты сезімдерді реттейтін бас ми
бµлімдерінің қозуымен байланысты.
Ентігу кезіндегі ауа жеткіліксіздік сезімдері лимбикалық қ±рылымдардың
(б±л жерде қорқыныш, мазасыздық сезімдері қалыптасады) қозуына негізделген.
Мидың б±л бµлімінің қозуының жоғарлауы ми бағанасының (немесе ми
±лпаларының зақымдануы кезінде) олармен байланысты тыныс алу орталықтарының
қозуы салдарынан туады.
Ентігу кезіндегі тыныс алу б±лшық еттерінің жиырылғыш қызметтерінің
µзгеруі сопақша мидағы тыныс алу орталығының қозу сипатының µзгеруі
нєтижесінде болады.
1) Орталықтың рецепторлары қанда кµмір қышқыл газының немесе сутек
иондарының жоғарлауынан қозады;
2) тыныс алу орталығы тағыда шеткері хеморецепторларға гипоксемия єсер
еткен кезде олардан шығатын импульстардың єсерінен қозады;
3) ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Сыртқы тыныс алу патофизиологиясы
Сыртқы тыныс. Тыныс алу жүйесі
Спортшының сыртқы тыныс алу жүйесі
Сыртқы тыныс алу жүйесінің патофизиологиясы
Балалардағы тынысалу жүйесінің ерекшеліктері
Өкпенің тығыздалу синдромы. Балалардағы ерекшелігі
Жүйке жүйесі қызметі бұзылуының жалпы этиологиясы және патогенезі
Балалардың тыныс алу жүйесінің ерекшеліктері
Қабынудың этиологиясы, морфологиясы мен патогенезі
Тыныс алу ауруларының шағымдары, ауру тарихы және өмір тарихтарын жинау ерекшеліктері. Балалардағы ерекшеліктері
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь