Меншік формаларының әр алуандығы - нарықтық экономиканың негізі

Жоспар:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І бөлім. Меншік экономикалық категория ретінде.
1.1. Меншік экономикалық категория ретінде ... ... ... ..4
1.2. Меншіктің объектілері мен субъектілері ... ... ... ... 6
1.3. Меншік түрлері және олардың
экономикалық қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11

ІІ бөлім. Меншіктің формалары мен заңдылықтары.
2.1. Мемлекет иелігінен алудың мәні ... ... ... ... ... 2.2.Жекешелендіру мәні, қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... .

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
Кіріспе

Бұл курстық жұмыстың тақырыбы «Меншік формаларының әр алуандығы – нарықтық экономиканың негізі».
Курстық жұмысымның мақсаты: меншікті қоғамның бүкіл экономикалық жүйесін, саяси-әлеуметтік дамуын Қазақстан Республикасының заңын қарастыру.
Курстық жұмыс мақсатына сәйкес, оның алдына мынадай тапсырмалар қойылады:
- меншік экономикалық категория ретінде.
- меншік түрлері, олардың қызметі.
- меншік формалары мен заңдылықтары.
Меншік - күрделі де көпқырлы құрылым. Ол экономикалық жүйенің негізі болып табылады.
Меншікті қарастырудың екі тәсілдемесін ажырату керек:
Бірінші тәсілдеме меншікті нақты экономикалық категория ретінде қарастырады. Меншік деген адамдар арасындағы өндіріс құралдары мен өндіріс нәтижелерін иемдену тұрғысындағы қатынастар.
Екінші тәсілдеме меншікті қоғамның бүкіл экономикалық жүйесін сараптау арқылы сипаттайды.
Бүкіл қоғамдық құрылыстың өзегі болып табылатын меншікті 1.2-сызба сипаттайды.
Меншік теориясына сүбелі үлесті батыстың қазіргі экономикалық мектебінің өкілдері, американ экономистері — Рональд Коуз (191 ж.) және Армен Алчиан (1914 ж.) қосты. Бұл теория кейінірек Й.Барцель, Г. Демесц, Д. Нарт, Р. Познер және басқаларды еңбектерінде өзінін жалғасын тапты. Осы ғалымдарды тұжырымламасына сәйкес, ресурс әзінен өзі меншік бола алмайды тек ресурстарды қолдану арқылы тұтас кешенді құқық — міне осы меншіктің мазмұнын құрайды.
Меншік субъектілері: жеке түлғалар, отбасы, әлеуметтік топ, өндірістік ұжым, халық, басқару органдары бола алады. Меншік объектілері: өндіріс құралдары, мүлік, ақша, құнды қағаздар, ақпарат, интеллект, жұмыс күші болып табылады.
Меншік үлгілері сан-алуан түрлі болады: олар алғашқы қауымдастық, сенімділік, мемлекеттік ұжым, халықаралық. жеке меншік. Осындай иемденушілік: феодалдық. буржуазиялық, социалистік, мемлекеттік, акционерлік болады. Олардың қатарында: кооперативтік біріккен, жеке акционерлік, мемлекеттік, шаруашылық біріккен түрлері болады. Нарық экономика жүйесінде, жеке және басқа меншікте қоғамдық жиынтық өнім қалыптасады. Осы қосынды өнім ең басты, біртіндеп, белгілі бір мерзім кезеңінде өндірілген материалдық игіліктер қосындысы және жеке капиталдардың өзара уласқан және байланысты сомасы. Онымен қатар, қогамда белгілі бір уақыт мерзімде еңбек пен жасалган жана құн.
Қолданылған әдебиеттер:
1. «Динамака рынка в Казахстане» // Труд в Казахстане, 2000, № 7

2. «Еңбек нарықтық категория». // Егемен Қазақстан, 200,
4 қаңтар.

3. «Рынок в Республике Казахстан». // Труд в Казахстане. 2001,
Декабрь, стр 31

4.Әбубәкіров М.Ә.Байжұмаев, В.Б., Жақыпова Ф.Н., Ғабеев Г.П.
«Экономикалық теория» Алматы «Қазақ университеті» 1990ж.

5.Әбубәкірова М.Ә., Досқалиева В.Қ., Досқалиев С., Қабдиев Д.Қ.
«Экономика» оқу құралы Алматы 1998 ж.

6. Әбубәкірова М.Ә., Жатқанбаев Е.Б., Нәрібаев К.Н.
«Экономикалық теория негіздері» Оқулық Алматы,1998ж.

7. Борокцов Е.Ф. «Основы экономической теории» Москва,1996ж.

8. Бозымов Қ. «Инвестициялық тартымдылықтың сыры неде?»,
«Орал өңірі» газетасы, Орал қ. 13 қазан 2005.

9. Қазақстан Республикасының 28.02.1997 жылғы №75 Заңы – 1 ҚРЗ «Тікелей инвестицияны мемлекеттік қолдау көрсету жөнінде».

\10. Иманбекова Б.
«Қоғамдағы инвестициялық саясат» ІЗДЕНІС/ПОИСК – 2005. №3.

11.11Райхан Н. «Сегіз айлық серпіннің көрсеткіштері қандай?»
Ақиқат. – 2005.-№11.

12. Райхан Н. «Тоғыз айдағы серпін: экономика» Ақиқат.- 2004.- №12

13. Әжиев Е. «Инвестициялар тиімді бағытталуымен құнды»
Егемен Қазақстан.-2005.-17 маусым

11. Рогачева А.А. «Социально – экономические приоритеты в системе финансовых координат» Алматы. 2001.

12. Ідрісов А.Б. «Инвестициялардың тиімділігін анықтау»
Астана-Павлодар. 2003.
        
        Жоспар:
Кіріспе.................................................................
......................3
І бөлім. Меншік экономикалық категория ретінде.
1. Меншік экономикалық категория ретінде..............4
2. Меншіктің объектілері мен ... ... ... және ... ... Меншіктің формалары мен заңдылықтары.
2.1. Мемлекет иелігінен алудың ... ... ... жұмыстың тақырыбы «Меншік формаларының әр алуандығы ... ... ... ... ... ... ... бүкіл экономикалық
жүйесін, саяси-әлеуметтік дамуын Қазақстан Республикасының заңын қарастыру.
Курстық жұмыс ... ... оның ... ... тапсырмалар
қойылады:
- меншік экономикалық категория ретінде.
- меншік түрлері, олардың қызметі.
- меншік формалары мен заңдылықтары.
Меншік - күрделі де ... ... Ол ... ... негізі
болып табылады.
Меншікті қарастырудың екі тәсілдемесін ажырату ... ... ... ... ... ... ... Меншік деген адамдар арасындағы өндіріс құралдары мен өндіріс
нәтижелерін иемдену тұрғысындағы ... ... ... ... ... ... ... сараптау
арқылы сипаттайды.
Бүкіл қоғамдық құрылыстың өзегі ... ... ... ... ... ... ... батыстың қазіргі экономикалық
мектебінің өкілдері, американ ...... Коуз (191 ж.) ... ... (1914 ж.) ... Бұл ... кейінірек Й.Барцель, Г. Демесц, Д.
Нарт, Р. Познер және басқаларды еңбектерінде өзінін жалғасын ... ... ... ... ... ... өзі ... бола алмайды
тек ресурстарды қолдану арқылы ... ... ... — міне осы ... ... субъектілері: жеке түлғалар, отбасы, әлеуметтік топ, өндірістік
ұжым, халық, басқару органдары бола ... ... ... ... ... ... құнды қағаздар, ақпарат, интеллект, жұмыс күші
болып табылады.
Меншік үлгілері сан-алуан түрлі ... олар ... ... ... ... ... жеке меншік. Осындай
иемденушілік: феодалдық. буржуазиялық, ... ... ... ... ... ... біріккен, жеке
акционерлік, мемлекеттік, шаруашылық біріккен түрлері ... ... ... жеке және ... ... ... ... өнім
қалыптасады. Осы қосынды өнім ең басты, ... ... бір ... ... ... ... қосындысы және ... ... ... және байланысты сомасы. Онымен қатар, қогамда
белгілі бір уақыт мерзімде еңбек пен жасалган жана құн.
І бөлім. Меншік экономикалық ... ... ... ... ... ... ұғымы әрбір экономикалық жүйенінің іргетасы болып табылады. ... ... адам және ... ... пайда болды. Алғашқы кезде меншік
деген ұғым тек жер мен ... ... да ... ... ... ... ... деген діни, табиғи және өндіріс жағдайларына
қатынастарын байқатады. ... адам — ... және ... құрал-жабдығын
иеленуші ретінде көрінеді (жер — қоғамдык өндірістің басты құралы). Өндіріс
нәтижелерін иелену коғамдық экономикалык қатынастар ... ... ... ... игеру арқылы жүзеге асады. Өткен дәуірдегі
экономикалық ойлар иелері меншіктің мәні мен мазмұнын ... ... ... ... ... ... ... француз экономисі
Франсуа Кенэ (1694-1774 жж.) «Экономикалық кесте» (1758ж.) ... ... ... ... ... өнімділігі рөлінің басымдығын көрсеткен.
Ол, меншікті молайтудағы енбекшінің егін ... ... ... ... ерекше қолдап, оны барлық байлықтың қайнар
көзі ретінде ... ... болу ... ... ... Уильям Петти, Давид
Рикардо және Адам Смит қосты. Олар алғаш рет қоғамның рабқа яғни жалдамалы
жұмысшы, ... және жер ... ... жіктелуіне негіздеді. Уильям
Петтидің «еңбек — байлықтың ағасы, жер — оның анасы» деген қанатты сөздері
өзінің мәнін осы ... ... ... ... ... Пьер Жозеф Прудон (1809-1865 жж.) меншікке ... ... ... деген еңбегінде баяндаған болатын.
Онда ол ұсақ буржуазиялық және жеке ... ... ... ... ... ... — бұл ... деген сөзінің мәні ... ... ... кең ... жоқ және ... ... ұшырады.
К. Маркстың тұжырымдауы бойынша, меншік экономикалық категория ретінде
адамдардың еркі мен ... ... өмір ... ... — бұл ... иелену қатынасы жән материалдық игіліктерді басқару, ... мен ... ... ... ... ... — құралдар, заттар
және т.б. ... ... ... ... ... ... ... тек қана
заттың мазмұнымен немесе адамның затқа қатынасымен ... қан ... ... ... өзара тығыз байланыста өмір сүреді, еңбек ... және ... ... ... ...... тыс, ... байланыссыз иемдену мүмкін емес. Айталық. тіл бір ғана адамнын
өнімі болып табылады. Себебі, ондай жағдайда адам ешкіммен сөйлесе ... дәл ... ... ... ... ... - ... ретінде мазмұнын жояды. Меншік табиғи емес, ол заттардың коғамдык
қасиеті.
Меншік ... ... ... ... ... ... ... американ экономистері — Рональд Коуз (191 ж.) және
Армен Алчиан (1914 ж.) қосты. Бұл теория кейінірек ... Г. ... ... Р. ... және ... ... өзінін жалғасын тапты. Осы
ғалымдарды тұжырымламасына сәйкес, ресурс әзінен өзі меншік бола ... ... ... ... ... ... ... — міне осы меншіктің
мазмұнын құрайды. Бұл процеске ... ... ... ... ... ... ережесін» білу қажет. Меншік кімге жатады, және ... ... қол ... үшін олармен келісу керек пе?
Олардың ойынша меншіктің кешенді құкығы төмендегідей он бір ... ... ... яғни ... ... денелік (күш қуаттылық)
бақылау құқығы;
пайдалану құқығы, яғни игіліктің пайдалы қасиетін өзі үшін
қолдану құқығы:
баскару құқығы, яғни игіліктерді қолдануды кім және ... ... шешу ... деген құқық яғни игіліктерді қолдану нәтижесіне ие
болу құқығы;
егеменділік құқығы яғни бейтараптандыру, тұтыну, игілікті
жою немесе өзгерту құқығы;
қауіпсіздік ... яғни ... ... және ... ортаның
зияндылығынан қорғау құқығы;
игілікті мұрагерге беру құқығы;
игілікті иеленудегі мерзімсіздік құқығы;
сыртқы ортаға зиян келтіретін әдістерді қолдануға қарсылық
жасау құқығы;
жауапкершілікке ... ... ... ... яғни ... игіліктермен жазалау мүмкіндігі;
қалдылты сипат құқығы, яғни бұзылған құқық шараларын
қалпына келтіруді қамтамасыз ету институтының өмір сүру ... ... ... — бұл ... ... ... ... игіліктерді өндіру, бөлу, айырбастау және тұтыну
салаларындағы күрделі әлеуметтік-экономикалық қатынастар.
2. Меншіктің объектілері мен ... ... ... ... ... арқылы сипатталады:
а) екі жүп категорияларының өзара ... ... ... ... сияқты жұп категориялардың өзара байланысы;
б) өндірістің жеке және заттық факторларын біріктіру тәсілі
в) табыстарды үлестіру ... ... ... Ең ... ... ... мазмұнын екі түсініктің
сараптамасы негізінде алуға болады. Бір ... ... да бір ... топ, ... өндіріс құралдары мен қызмет нәтижелерін иемденуінің
механизмі мен нысаны, ал ... ... ... басқа шаруашылық
бірліктерден және тұтас қоғамнан шеттетудің сәйкес формалары.
Иемдену деген қандай да бір ... ... осы ... ... ... ... ... сәйкес, субъектінің өзінің
өмір сүруіне айналдыруы дегенді білдіреді. Ал шеттету - ... да ... ... ... қызметіне айналдырудың мүмкін еместігін
білдіреді.
2. Оқшауландыру деген ... ... ... ... бір ... ... білдіреді. Еңбек бөлінісі неғұрлым терең ... ... ... ... өзара тәуелділік те соғұрлым күшті. Жеке
оқшауланған ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Қоғамдастыру деген еңбектің қоғамдық сипатының дамуын білдіреді.
Бір жағынан, қоғамдық ... ... және ... ... ... ... ... жеке тауар өндірушілер ретінде
оқшауланған. Екінші жағы нан, еңбектің ... ... ... бәрі ... ... ... ... процесіне тартылған
Оқшауланған тауар өндірушілер арасындағы экономикалық ... - ақша ... ... ... тауар айырбасы болып табылады.
3. Меншік қатынастарының ... ... ... ... ... ... екі тәсілі ажыратылып жүр: тікелей және сатылы.
Өндіріс құралдарын материалдық игіліктерді тікелей ... ... ... ... ... өтіп қосылуын өндіріс
факторларының тікелей қосылу тәсілдері сипаттайды. Бұл ... ... ... екі ... ... ... - өндіріс құралдарын
меншіктеуші ... және ... ... тікелей өндіруші қызметі.
Кейде басқа нұсқалары да болуы мүмкін, бұл ... екі ... ... ... ... ... - өндіріс құралдарын меншіктеуші
қызметі, бірінде - ... күші ... Бұл ... жұмысшы өндіріс
құралдарынан шеттетілген. Өндіріс ... ... ... ... ... ... нарығында жұмыс күшін жалдауы ... да, ... ... ... ... ... және жеке факторлардың
бірігуі жұмыс күшін сату - ... алу ... ... яғни ... арқылы жүреді. Өндіріс факторлары бірігуінің бұл нұсқасы сатылы
деп аталады.
Табыстарды үлестіру өндіріс құралдарын меншіктеушілер мүддесі үшін ... ... жеке ... отбасы, әлеуметтік топ, өндірістік
ұжым, халық, басқару органдары бола алады. ... ... ... ... ... құнды қағаздар, ақпарат, интеллект, жұмыс күші
болып табылады.
Экономика теориясында осы ... ... ... ... бірі - халық
шаруашылығына экономиканың қандай жүйесі ең тиімді деген ... ... Онда ... ... ... ең төмен деңгейде тұтынумен тұрақты
қатынас болып келсе осы деңгейде, экономикалық тиімділік калыптасу болып
келеді. Сонымен ... осы жүйе ... ... ... және ... ... және таза ... деңгейі, өндірісте не өндіру керек,
қандай тауар өндіру керек деген мәселенің негізіне айналады.
Нарыктық ... тек ... ... ... ... мемлекеттік басқарудан тыс болуып көздейді. Яғни, басты баға
қалыптасу механизмі – ... ... ... ... ... жағдайда
тұтыну үстемділігі болып келеді. Қорыта ... ... ... ... ... деңгейде реттелуі жойылады. Баға еркін
қалыптасу жүйесінде болып келеді. Оның ... ... өнім ... ... тұтыну болып келеді. Өндірім мен ... ... ... ... баға ... отырады. Оның негізгі бүкіл ресурстарды
оның ішінде табиғат ресурстарын ... ... ... ... ... ең ... ... осы жүйе болып ... ... ... ... мәселе ол меншік
субъектілері:
жер, оның қойнауындағы ... су, ... ... ... мәдени бұйымдар, құнды қағаздар, дүние-мүліктер;
3. мемлекет, ұжымы және адам — еңбек ресурстар. Тағы ... ... ... ... - ... заттар, капитал тағы басқа заттар.
Осының қатарында меншік үлгілері сан-алуан түрлі бола тұра, негізгі
қасиетте болады. Олар ... ... ... ... ... жеке меншік. Осындай иемденушілік: феодалдық. буржуазиялық,
социалистік, мемлекеттік, акционерлік ... ... ... ... жеке ... мемлекеттік, шаруашылық біріккен
түрлері болады. Нарық экономика жүйесінде, жеке және ... ... ... өнім ... Осы ... өнім ең ... ... бір мерзім кезеңінде өндірілген материалдық игіліктер қосындысы
және жеке капиталдардың ... ... және ... ... Онымен
қатар, қогамда белгілі бір уақыт мерзімде еңбек пен жасалган жана құн.
Нарық экономика жүйесінің теориялық ... ... ... ... ... және ... иегізі белгілі бір уақытта қоғамда
өндірілген материалдық ... ... Оның ... ... ұлттық
табыс жеке капиталдардың ... ... ... ... ... Ол қоғамда белгілі бір уақытта еңбекпен жасалған жаңа құн
қосындысымен, біртұтас көлемде қалыптасады. ... ... ... ... ... мемлекеттің өркендеуіне негіз болады.
Белгілі бір уақытта, қоғамда өндірілген материалдық игілік ... ... ... жеке ... ... ... ... және қоғамда ол -
жанды еңбекпен жасалған жаңа құн. Қосыла, қорыта келгенде, қоғамдық ... Онын ... ... да ... ... ... негізде ауыл шаруашылығында жұмысшылар жасаған қосымша құнның бір
бөлігі кіреді. Ең нашар жер мен ... ... және ... өнім ... ... ... өнімнің өндіріс бағасы арасындағы айырмада қосылуы.
Сонымен қатар жер, ... ... ... Сөйтіп дәйекті түрде
жұмсау нәтижесінде капитал пайда ... ... ... ... ... дифференциалдық рента I және II қатысып, есепке
алынып, нақты экономикаға әсер етеді. Ол дифференциалдық рента бойынша ... ... ... ... ... ... бір бөлігімен,
ең нашар жер мен орташа және аса құнарлы жерден өндірілген өнімнің ... ... ... және белгілі уақытта жер бөлімінің көлемінде
капиталды да дәйскті түрде жұмсау нәтижесінде пайда болады. Осы ... ... ... ... II - рентаның әсері ең
бастапқы нарық экономика жүйесіндегі ... ауыл ... ... ... ... бір бөлігі болып, капитал негізінде құрамына кіреді.
Сонымен қатар, жер құнарлылығына ... ... ... ... бағасы арасындағы пайда ретінде қалыптасады. Яғни, жер ... ... ... ... ... ... пайда болады. Жалпы
алғанда, қандай да ... жүйе ... ... ол ... ... ... ... өндірісте тауар шығаруда өзгермелі капиталды ... ... ... ... ... ... Ол ... айналым жэне оның проблемаларын шешіп, өндірісті ... ... ... ... Осындай негізде нарықты экономика
жүйесінің қалыптасып ... - ... ... ... қор өндіріске, өндірістік емес ... өнім ... ... ... материалдық шикізат, ақша айналымындағы басқа өндірісте
бір циклде пайдаланып, өзінің формасын ... ... ... қарамағындағы кіретін қорлар жатады. Экономикалық ... ... ... ... ең ... техника - экономикалық
корсеткіштердің жүйесі арқылы айналмалы қор мен оның көрсеткіштері болып
келеді. Ол оның ... ... ... - ... капитал. Осы деңгейді
қортпа айтсақ, айналмалы қор - тауар ... ... ... ... ... рөлі барлық өндіріске қажетті басқа халық шаруашылығы ... ... ... ... ... ақша ... және аймалмалы
барлық шығын болып келеді. Оның ... ... ақы ... оны ... ... қосындысы қорытындылайды. Жалпы айналмалы қор екі ... ... ... ақша қоры айнанымы қор өндірісте не басқа ... ... ... ... өндірістік емес мекемелердің ішінде, жалпы шығын
ретінде несие өндірістік шығын ретінде. ... ... ... ... құн ... есептелініп, шығарылып отырады. Жалпы алғанда,
капитал ... С+V+m; ... ... ... ... ... ... үш негізгі
сұрақ туады:
1. не өндіру керек, қанша, қандай көлемде;
2. өнімді қалай өндіру ... ... ... ... ... ... - тауарды қоса нарыққа қалай жеткізіп тұтынушыларға
сату, қалай орындалатындығы, ұйымдастырылуы керек (маркетингтік зерттеулер,
тұжырымдаулар, ұсыным жасау);
Осы мәселелерді ... ... ... зерттеу және ұйымдастыру мен
басқару жүйелері құрылып, ... ... ... ... ... ... ... шығарылып отырады. Ол вариантта бірінші,
нарықтық нұсқаларының құрылуы және нарықтық экономика жүйесін құру. Екінші,
сонымен ... жүйе ... ... ... ... ... ... нұсқау балама әрбір мекеме, өндіріс, шаруашылық ... ... ... таза ... ... ең ... деңгейіне
жеткізуді қамтамасыз ету болады. Оның екінші ... ... ... ... болып келеді.
Осы экономикалық нұсқаның мазмұнына келсек, түрлі шығынды пайдалану,
материал, затты пайдалану және жер ... ... ... ... ... экоиомикалық нұсқа құрып пайдалану, артық қосымша құн өндіру
әдісі керек. ... ... ... өнімділігін арттыру, артық қажетті уақытты кемітіп,
қосымша уақытты көбейту арқылы;
ә) өндірілген тауардың қүнын ол тауардың қоғамдық кұнынан әр ... ... ... ... құн;
б) жұмысшының жұмыс күнін ұзарту арқылы өндірілген қосымша құн.
Жалпы алғанда, капиталмен тауар құны әрдайым байланысты. Егерде ... ... ... ... ... ... ... алуға жұмсалатын, әрі
өндіріс процесінде өсіп-ұлғаятын ... ... ... Онда ол өз ... өнімге біртіндеп өткізетін заттар ретінде болуы да ... ... ... ... ... ... болатын түрлері бар. Сол
сияқты капитал өндірісті дамытып, өнім шығаруда өзгермелі капитал ретінде
роль атқарады. Атап ... ... ... ... ... ... ... процесінде өсіп - ұлғаятын капитал. Осымен байланысты құнын дайын
өнімге біртіндеп өтейтін заттар негізінде ... Оған қоса ... ... ... ... ... Өндірістік негізде
өндірілген өнім, келешек тауардын негізгі ... ... ... ... заттар тағы басқа ресурстар болып келеді. Жоғарыда айтылгандай,
өндірістегі жұмыс күші, тауарды тұтыну құны ... ... ... Ол ... ... күші ... ... жасаған еңбекақы төленбеген
еңбек арқылы жасалған құн. Капитал көлемін арттыру, жеке және жалпы ... әсер ... ... және оның жанұясының өмір сүруі үшін,
тіршілігіне қажетті, ... ... ... жалпы тұтыну өмірде
пайдаланатын ... ... киім - ... азық түліктің құны.
Өндірісте еңбектену процесінде жұмысшының өзінің ... ... ... ... ... ... құн өндіру қабілеті тұрақты қосылып
отырады.
Экономика мен саясаттың байланысы әлеуметтік-экономикалык дамуда саясат
пен экономика ... ... ... болып келетіні айқын.
Әлемде, тарихта, өмірде олар біріне-бірі тікелей әсер стеді. Әлемде ... ... ... экономикалық пікірталас, макроэкономикалық тақырыптар
саясаттың экономикаға тікелей әсері, ... ... ... ... Онда
аралас экономиканың нұсқасын ... ... ... ... ... ... бағалау негізінсіз, экономикалық
нұсқаулар құрып, даму мүмкін емес. Аса бір маңызды ... ... ол үш ... ... ... фундаменталдық, макроэкономикалық функциялық нұсқа;
ә) нарықтық нұсқа, жоспарлы және аралас нұсқамен ... ... орта ... ... экономикалық талдау.
Яғни, макроэкономикалық теория егерде аралас экономика жүйесін алсақ.
оның ... ... ... ... ... ... және ... негізінде макроэкономикалық ... ... ... талдауда, теорияның негізінде дәлелдеуде, ең
басты техника - экономикалық ... бірі - ... қор ... Оның ... көзі ... ... қандай да болмасын ... де ... ... ... өнім ... ... қажетті жұмыспен
қызметтерді орындау, айналмалы қорсыз болмайды. Осы ... ... ... ... ... да ... ... заттық тауардың
пайдалылығы өнім қоғамдағы белгілі бір қажетін қанағаттандыру. ... ... ... ... ... жағдай.
3. Меншік түрлері және олардың экономикалық қызметтері.
Меншік қатынастары мынадай қызметтерді қамтиды:
а) иелену (затты иеленуді жүзеге асыру қожалық ету);
ә) пайдалану ... ... ... ... табу);
б) бөлу (заттың құқықтық тағдырын анықтау - ... ... ... т.б.).
Меншіктің экономикалық өткерілуі, оның иесіне ... ... ... алып ... арқылы жүзеге асады.
Меншіктің экономикалық түрлері:
|жеке |ұжымдық |мемлекеттік ... емес ... ... ... ... ... | | ... |аудандық |
| | | | ... |
| | | | ... ... |Мұрагерге |а) жалгерлік ... ... ... ... |ә) ... ... (жер, ... ... есебінен |кәсіпорын Меншігі |қоймауы, сулар,|үй коомуналдық|
|н |табыс; ... ... ... ... ... |
| |сақтандыру, |б) ... ... ... ... және |
| ... |тік ... |әуе кеңістігі) |денсаулық |
| ... |в) ... | ... |
| |салған ... | ... ... |
| ... |а) ... | ... |
| ... ... ... ... |
| ... және |ә) діни ... ... |
| ... ... |меншігі | ... |
| ... ... | | |
| ... ... |а) ... | | |
| ... ... ... | | |
| | ... | | |
| | |ә) ... | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | |а) ... | | |
| | ... | | |
| | ... ... | |
| | |ә) ... ... | | |
| | ... мемлекеті | | |
| | ... | | ... ... игіліктерді иелену процесін қарастыру маңызды, бірақ
теория үшін ... ... ... ... ... қатар оның
әлеуметтік-экономикалық салдарын талдау маныздырақ.
Өндіріс ... ... ... экономикалық катынастары кез
келген экономикалық моделін (нарыктық, әміршілдік-әкімшілдік, мемлекетгік,
аралас және т.б.) құрастырушы ... ... ... даму ... ... тайпалық немесе қауымдастық
түрлері белгілі. Алғашқы тұрмыстық қауымдастықтың ... ... және ... негізінде жеке меншік пайда болды. Жеке адам жердің
меншік иесі ... оны ... сол ... ... және оның ... ... өзін ... отбасы қауымдастығының шапқыншылығынан қорғау үшін қайтадан
қауымдастыққа біріге бастап қауымдастық меншігін құрады. Калалық ... ... ... ... қауымдастық меншігіне айналады. Бұл жерде
кауымдастық меншік мемлекеттік меншіктің бейнесі ретінде көрінеді.
Тіпті, ерте дүниенің ... ... ... жеке ... ... ... ... иелері) меншік түрлері қалыптаса бастады.
Осылардын ... ... жеке және ... меншік түрлері көбірек
дами түсті. Мемлекеттік меншік өзінің барынша дамуын әкімшілік-әміршілдік
экономикалық ... ... ... (1917-1991 жж.) жүзеге асырылып, оның
үлесі басқа меншік түрлерінін ... ... - 88,6% ... ... экономикасы дамыған елдерде мемлекеттік меншіктін үлесі 5%-дан 30%-
ға дейін ауытқиды.
Экономикалық және әлеуметтік құрылысқа байланысты ... ... ... ... ... тиімді болуы мүмкін. Ол ... ... ... ... ... даму ... экономиканың салалық құрылымының оңтайландырылуы ... ... ең ... ... қол ... ... бұл ... түрінің басымдау болуы нақты өмірде жағымсыз
тұстарға, яғни ... ... ... ... алып ... ... үшін аса қауіпті еді: ... ... ... ... ... ... тауарлар түрлерін жою жүзеге асты және
тапшылық пайда болды. Қанағаттандырылмайтын сұраным қалыптасты.
Осыдан мынадай тұжырым жасауға ... ... ... ... ... оның ... ... жою туралы әңгіме болып отыр.
Нарыққа өту және ТМД елдерінде, оның ... ... ... меншікті мемлекетсіздендіру мен жекешелендіру процесінің
басталуы - ... ... ... ... онын ... ... ... Сондай-ак, қоғамдык өндірістің тиімділігін
арттыру үшін бәсекелестік ортаны құрып, оны ... ... ... ... Мемлекеттік меншіктің үлесі 30-40%
шенберінде бекітіледі.
Жеке меншіктін дамуы ХІХ-шы ғасырдың екінші жартысының ортасына ... ... ... революцияның әсерінен ХІХ-шы ғасырдың екінші
жартысында жедел түрде акционерлік меншік қалыптаса ... ... ... ... ... айтар болсақ топтық немесе ұжымдық
меншік. Батыстың экономикалык теория мектебі «жеке» термині ... ... ... емес ... ... кәсіпорынды түсінген.
Жеке меншік ұғымы тұрғысынан өз еңбегімен жасалған жеке еңбектік және
еңбектік емес меншікке бөліп қараймыз. Соңғысында ... ... ... учаскісі табысы мен жалға берілген басқада қозғалмайтын мүлік, банкке
салынған пайыз бойынша және басқа көздер (жәрдем ақы, стипендия, ... ... ... есебінен жасалады.
Жеке меншіктің даму кезеңінде еркін бәсеке барынша қарқындап, ... ... ... ... және ... өсіп ... ... канағаттандыруға итермелейді. Сондай-ақ оның теріс
тұстары байқалады: артық өндірудін экономикалык ... жеке ... ... ... ... шектемейтін иегердің (иегердің ез еркі ғана
бәрін шешеді) меншік өнімімен байланысты еді. ... ... ... ... ... ... қоғамда меншік иесі мінез-
құлқының белгілі ... ... ... ... ... өндіру
экономикалык дағдарыстық ескерту туралы шаралар қарастырылған. Жеке меншік
жаңа бағыт ... және оның ... ... ... қауымдастықта жеке меншіктің, мағынасы өзгерді. Қазіргі
уақытта жеке меншік жекеленген (еңбектік және еңбектік емес) ғана ... ... ... ... және кооперативтік түрде — ... ... ... ... өткенге дейін Қазақстан Республикасында кооперативтік меншік —
колхоздың, ... ... ... ... тұрғын-үй, құрылыс
және басқа да кооперативтік ... ... ... жағдайда ол
акционерлік меншік, біріккен және аралас кәсіпорын ... әлем ... ... кооперативті түрі жан-жақты дамыған.
Айталық, өндірістік кооперативтер - бұл тауар мен қызмет көрсетуді бірге
өндіру мақсаты, ... өз ... ... ... ғасырдың басында пайда болып, кейінірек
мұндай ұжымдар көптеген ... ... ... ... ... тарады.
Алғашкы кооперативтер Дания мен Швециада ауыл шаруашылығы өнімдерін ... ... ... ... ... ... 100 жылдан соң әлемнің он екі ... ... ауыл ... ... 60%-ы ... Одақта да шаруашылық жеке енбек ... ... ... ... Ол ... ... жүргізілген
ұжымдастыру (коллективтендіру; негізінде құрылды. Алайда шын мәнінде
колхоздарға әкімшілік ұйымдар билеп-төсеп ... ... Олар ... ... ... ... ... Себебі, өнімнің негізгі бөліп
бекітілген баға бойынша мемлекетке түсіп ... Бұл ... ... алып ... Меншіктің кооперативтік түрінің нарыктық
экономика жағдайында кооперативтік кәсіпорыннын толық өзінше болуы — оның
өндірісті дамыту ... ең ... ... ... ... ... ... иесі, топтары кооперативтің экономикалык мүдделері болып ... ... ... ... ... ... өндіріс саласында қызмет етсе, тұтыну ... ... ... ... Ресейде тұтыну кооперативінің алғашқы ұйымдары ХХ-
шы ғасырдың басында пайда болды. Оның ... ... ... ... ... ... ... шаруа мен тұтынушыны сауда делдалдарынан құтқару.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... кызметін
қалада да, ауылдық жерлерде де жүзеге ... Ол ... ... ... кең ... ... болады.
Меншіктің бір түрінен басқасына өтуді эволюциялық жолмен бәсекелестік
күрестін, өндіргіш күштер ... және ... ... ... ... ХІХ-шы ғасырдағы акционерлік меншік түрінін пайда болуы) немесе
бұрынғы Одақта болған мемлекетгік және ... ... ... калыптасуын айтамыз.
Муниципалды меншік мемлекеттік және ... ... ... өте ... ... табылады. «Муниципал» - латынның
«municipalis» немесе немістің ... ... ... ... ... ұғымды білдіреді. Ал, латынның «municipium» сөзі «қаланың
өзін-өзі» басқару ... ... ... ... меншікке өкімет
ұйымдары мүлік және әкімшілік-аумақтық ... ... ... ... осындай мүліктер коммуналды меншік деп аталады.
Әртүрлі экономикалық жүйе ... ... ... ... ... оның ... түрінің - мейлі бұрынғы, мейлі казіргі түрінің болуын
жоққа шығармайды. Меншіктің барлық түрінің араласуы мен ... ... және ... ... ... оң әсер ... ... Қазақстан Республикасында төмендегідей меншіктің
экономикалык түрлері калыптасты:
ІІ бөлім. ... ... мен ... Меншіктің формалары, олардың даму диалектикасы
Меншік — мемлекеттік биліктің негізгі ... ... даму ... ... ... — меншіксіз, ал меншік — ... өмір сүре ... ... да ... субъекті (мемлекет, жеке немесе заңды тұлға)
үшін, әсіресе, мемлекеттік құрылым үшін ... пен ... ... ... ... табылады. Осыны экономикалық заңдардың
негізі және орталығы болып табылатын Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... құқығы дегеніміз
субъектінің заң құжаттары арқылы танылатын және қорғалатын өзіне тиесілі
мүлікті өз қалауынша ... ... және оған ... ету құқығы. Мұнда
жақсылап ден қойсаңыздар, мынаны байқайсыздар. Иелену, пайдалану және ... ... ... үш ... Осы үш белгісіз мүлікке билік ететін
меншік ұгымы жок.
Ендеше, өз ... ... ... ... ... ... дамытын отырған билік қана ұзақ ғұмыр кешеді.
Ал мемлекеттік бюджеттің бейбіт және ұзақ даму ... оның ... ... ... ... инвестициялык салымы ретінде табыс
әкелетін меншігі арқылы ... ... ... басқа елдердің
әлеуметгік жағдайына қатыстыра білуінде болып табылады.
Қазіргі кезеңде несиеге берілген немесе инвестиция түрінде салынған
Америка ... ТМД ... ғана ... ... да ... қарыздар екені
белгілі. Демек, өзге елдің мемлекеттік ... ... сол ... ... ... инвестиция түрінде еркін айналымға шығуы арқасында
туындап отырады десек қателеспейміз.
Қазірдің өзінде Қазақстандағы инвестицияның үштен бірі ... ... ... ... экономикасы мен саясатының Қазақстанға
қатысын кеңейте ... ... ... елдермен сан салалы байланыс
жасау да біздің ... ... ... ... деп ... ... ... Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев өзнінің
Қазақстан халқына жолдауында (Еліміздің жаңа ғасырдағы ... ... ... ... елге 10 ... жуық инвестиция
тартылыпты. Соның 7 миллиарды ел өндірісіне ... ... ... ... ... ... ... Америка Құрама Штаттары,
екінші — Онтүстік Корея, үшінші орында — ... ... ... ... және әлеуметтік-экономикалық күш-қуат
беретін - меншік екенін айқындаймыз.
Ендеше, жалғыз үй меншігіне билік таласын тудырмас үшін әке мен ... ... жеке ... екі үй ... шерсе, бастапқы бір үй меншігіне
бағытталган үш билік, үш үйге бөлінеді. Сонда ... бір үй ... үш ... бір-бірімен бейбіт қарым-қатынасқа көшеді.
Ал биліктің меншікті үнемі өз құзырында ұстап ... ... ... ... ... өзі бейбіт биліктік саяси, әлеуметтік-
экономикалық дамуымың кепілдігін білдіреді.
Сондықтан билік пен ... ... ... алғашқы қауымдык
қоғамның қалыптасу кезеңінде адам баласы өмір сүретін пана ... Адам өмір сүру ... ... ... ... сол ... өз панасына қосып ұлғайту арқылы, қосылған жер ... ... ... билігін нығайтуды, тіршіліктің жемісті жемісі деп санады.
Меншік пен билікті ... ... ... тәсіліне келсек,
атақты француз императоры Наполеон Боанапарт әскеріне «Еуропа жерін басып
алыңдар, қалай заңдастыру ... мен өзім ... — деп ... ... ... ... сол ... Франция мемлекеттік билігінің
өзі басқа елдердің ... мен ... ... ... алу соғыстары арқылы
өз билігін ұлғайту тәсілін заңдастыру ... ... ... ... өмір ... бейім, меншікті өз құзырында ұстауға
құштар саяси күш ... ... ... ... билікті заңдастырып
алады.
Ендеше, әлеуметтік - экономикалық айналымға меншікті заңды түрде ... оның даму ... ... биліктің (салық және басқа да жеңілдіктер
жағынан) заңмен қорғалып, дамыған биліктегі меншікке ... ... да ... ... ... жағдайын
жақсарту үшін, меншіктің дамуына салық ... ... ... ... ... ... ... көзін жақсы меңгерген
ірі меншік иелері біз капиталдарын салық ауыртпалығы түскен аймақтан ... бар ... ... ... ... ... меншіктің қадір-қасиетін терең түсінбейтін адамнан, биліктің не
екенін сұраудың өзі қисынсыз.
Он бес республиканың басын ... 70 ... ... өмір сүрген ірі
мемлекет — Кеңес Одағының күйреуіне алып ... де осы ... ... ... ... ... табылады. Жетпіс жыл өмір сүрген КСРО
мемлекеттік билігін халық атынан туыскандық ... ... ... ... ... ... қаржысын таратқаны белгісіз. ... ... ... осы ... ... ... алып ... ақиқат.
Сондықтан, меншікке қатысты билікті ұлғайтудың басты тәсілі — ... ... ... оның ... ... ... жаңа ... дамытуға ұтымды пайдалана ... ... ... Мысалы,
мемлекетгік билік атынан қандай тұлга қандай мөлшерде қаржылай қарыз алды.
Оны қайтару тәсілдері сол ... ... ... ... ... ... өз меншігін тізімдеп, оның ... ... ... ... ... отыруы, оол билігінің құндылығын
анықтайды.
Сонымен қатар, меншік пен билік ... ... сол ... бір ... ... адамдардың өміріне, билігі мен меншігіне
қауіп төнеді. Ендеше, кедейленіп, жұмыссыз жүрген адамның аш ... ... бай адам ... ... ... Мұндай ортада меншіктің түр-
түрімен байыған адам ... ... ... ... ... ... тілімен айтқанда, нысанасына айналады.
Жұмыссыздықтан туындайтын топ - қулар бай адамдардың ... пен ... ... ... ... ... алмауынан шығады.
Сондықтан мемлекет — билік басқару элементі, басқару күшінің көзі ретінде
биліктің ең ... ... — адам және ... ...... ... ... бай адамдардың билік пен меншікке мополиялық ... ... ... ... қандай да болмасын биліктің меншігін ұлғайтатың
ең ңымбат қазына — дені сау ... Онын ...... ас пен ... болса ғана өзіне және билік меншігіндегі қазынаға ... ... мен ... қалыптасады. Осыны ескерген билік қана
саяси-экономикалық тұрақтылықта дамиды.
2.2 ҚР-да меншіктің ... ... ... ... ... меншіктің екі базалық формасын бөліп
көрсетеді: жеке меншік және мемлекеттік. Ал соңғы ... ... ... жеке меншік формасының өзі жеке ... ... іске ... екі, ... ... ... жүргізіледі.
1) Меншіктің жеке меншік формасы (шаруа қожалықтары, жеке қосалқы
шаруашылықтар)
2) Меншіктің ұжымдық формасы ... ... ... ... т.б.)
Нарық эканомикасының негізін жеке адамдар меншігі құрайды, бірақ ол
баяғы қалпынан көп өзгерген. Меншік эволюциясы нәтижесінде ... ... да ТМД ... оның ... біріктірілген (ассоциацияланған)
формалары өмірге келді: ... ... ... ... түрде
айтар болсақ Батыс эканомикалық теориясы меншіктің жеке формасында ... емес ... ... Оның үстіне қазір меншіктің жеке
формаларымен қатар мемлекеттік формасында дамып отыр, ... ... ... меншіктің аралас формалары да өмір сүруде.
Меншік нысандарын зерттеу барысында жеке және ... ... ... ... пікірталастар туады. Көптеген авторлар
жалпы халықтық, қоғамдық, мемлекеттік ұжымдық меншік түсініктерін ... ... ... ... тек ... деп ... сияқты жеке
меншік категориясын да әр түрлі ... атай ... Олай ... ... формасы дегенімізне?
Осыны бір жүйелеп түсініп алу керек сияқты. Сонымен, меншік ... ... ... нышандарыбойынша сипатталатын өлшем немесе белгі
(критерий). Ол әр түрлі ... ... ... ... ... (қатарында болуын) анықтайды. Оны анықтайтын өлшемдер мен белгілер
бірнешеу ... ... ... формасы бойынша, меншік құқығы бойынша,
субъект бойынша.
Алайда меншік формаларының жиыньығын жалпы түрде сипаттап ... ... ... ... ...... барлық мүшелерінің жалпылама
және теңдей ... ... ... ... ... ...... байлықтар, негізгі өндірістік қор, айналым
қоры (жалпы халықтық меншіктің бөлігі)
3) өңірлік мемлекеттік - өңірлік мемлекеттік ... ... ... ... – жергілікті мемлекеттік органдарға берілген меншік;
5) ұжымдық – жоғарыда көрсетілген меншіктердің бөлінбейтін бөлігі,
белгілі бір мерзімге кәсіпорын ұжымының иелігіне және ... ... ... ... ... ... бірлескен үлестік меншік – бірікке топтар мүшелеріне қарасты,
жаңадан ... ... ... ... оны ... ... ... өздері дербес пайдалана алатын меншік;
7) жеке адамның меншігі - ... зат, ... ... ... ... ... – меншік иесіне қойылатын заңдық
нормаларды сақтай отырып пайдаланылатын меншік;
8) ... ... ... ... ... ... меншігін,
отбасылық меншіктерін бөліп көрсетуге болады.
2.3. ҚР-ғы меншік туралы заң.
Меншік құқығын 1961 жылы ... ... А. ... оның 11 ... көрсетеді. «Оноре тізбегі»; иелік ету, пайдалану, басқару, иелену,
есептер шығару, қауіпсіздік, ... ... ... ... ... ... ... қауіп төндірмей пайдалану, қарызына төлеу
арқылы иеліктен шығару және ... ... ... ... берген
құқығын мерзімі өткен соң өзіне қайтару).
Осы заңда меншік құқығының ережелері келтірілген:
«188-бап – ... ... ... және оның ... ... құқығы дегеніміз субъектінің заң құжаттары арқылы танылатын
және қорғалатын өзіне тиесілі мүлікті өз қалауынша ... ... ... ... ету ... ... ... өз мүлкін иелену, пайдалану және оған билік ... ... ... ...... іс жүзінде иеленуді жүзеге асыруды
заң ... ... ... ... ... – мүліктен оның пайдалы табиғи қасиеттерін
алудың, сондай-ақ одан пайда табудың заң жүзінде қамтамасыз етілуі. Пайдалы
кіріс, өсім, ... төл алу және өзге ... ... мүмкін.
Билік ету құқығы дегеніміз – ... заң ... ... заңмен қамтамасыз етілуі.
3) Меншік иесі өзіне тиесілі мүлікке қатысты өз қалауы бойынша кез
келген ... ... ... ішінде бұл мүлікті басқа адамдардың
меншігіне беріп, иелігінен ... өзі ... иесі ... қала отырып,
оларға мүлікті иелену, пайдалану және оған билік ету ... ... ... мүлікті кепілге беруге және оған басқа да әдістермен
ауыртпалық ... ... ... ... ... ... құқылы.
4) Меншік иесінің өз өкілеттігін жүзеге асыруы басқа тұлғалар мен
мемлекеттің құқықтары және ... ... ... бұзбауға тиіс.
Құқықтармен заңды мүддделерді бұзушылық басқа нысандарымен қатар, меншік
иесінің өзінің ... және өзге де ... ... пайдаланып
қиянат жасауынан көрінуі мүмкін.
Меншік иесі өз құқықтарын жүзеге асырған кезде азаматтардың денсаулығы
мен айналадағы ортаға келтіріуі мүмкін ... жол ... ... ... ... құқығының мерзімі шексіз. Мүлікке меншік құқығы осы кодексте
көзделген негіздер бойынша ғана ықтиярсыз тоқтатылуы ... Заң ... ... реттерде, жағдайлар мен шектерде меншік
иесі өз мүлкін басқа адамдардың шектеулі түрде пайдалануына жол ... – жеке ... ... және оның ... Жеке ... азаматтардың және мемлекеттік емес заңды тұлғалар мен
олардың бірлестіктерінің меншігі ретінде көрінеді.
Қоғамдық меншік, соның ... діни ... ... жеке ... түрі ... ... Заң құжаттарына сәйкес азаматтарға немесе заңды тұлғаларға тиесілі
бола алмайтын жекелеген мүлік түрлерінен басқа кез ... ... ... ... мүмкін.
Жеке меншікте болатын мүліктің саны мен құны шектелмейді.
192-бап Мемлекеттік меншік құқығы:
1) Мемлекеттік меншік республикалық және ... ... ... ... ... ... ... және заң құжаттарына
сәйкес мемлекеттік республикалық заңды тұлғалар бекітіліп ... ... ... ... ... қоры мен ... ... тек
қана мемлекеттік меншік ... және ... ... ... берілмеген өзге де мемлекеттік мүлік Қазақстан Республиткасының
мемлекеттік қазынасын құрайды.
3) Коммуналдық меншік жергілікті қазынадан және заң ... ... ... ... бекітіліп берілген мүліктен тұрады.
Жергілікті бюджет қаражаты және мемлекеттік заңды тұлғаларға бекітіліп
берілмеген өзге де коммуналдық мүлік жергілікті қазынаны құрайды.
4) ... ... ... ... ... шаруашылық
жүргізу немесе оралымды басқару құқығымен бекітіліп берілуі мүмкін.
Ортақ меншік.
209-бап. Ортақ меншік ұғымы, оның пайдал болу ... Екі ... ... адамның меншігіндегі мүлік оларға ортақ меншік
құқығымен ... ... ... ... ... әрқайсысының меншік құқығындағы үлестері
белгілене отырып (үлестік ... ... ... ... ... ... ортақ меншікте болуы мүмкін.
3) Мүлікке ортақ меншік үлестік меншік болып табылады, бұан ... ... құру ... ... ... қосылмайды.
4) Ортақ меншік екі немесе бірнеше адамның меншігіне мүлік түскен кезде
пайда болады, оны өзінің ... ... ... ... ... өйткені ол заңға сәйкес бөлінуге жатпайды.
Бөлінетін мүлікке ортақ меншік заң құжаттарында ... ... ... ... ... ... меншікке қатысушылардың келісі бойынша, ал келісімге қол
жетпеген жағдайда – сот ... ... ... ... осы ... ... белгіленуі мүмкін.
235-бап. Меншік құқығына ие болу негіздері.
1) Егер шартта немес заңдарда өзгеше көзделмесе, жаңа ... ... оны ... ... ... ... ... пайдалану нәтижесінде алынған жемістерге, өнімге, ... ... осы ... 123 ... ... алынады.
2) Меншік иесі бар мүлікке меншікке құқығына басқа адам ... алу ... ... сыйға тарту немесе осы мүлікті иеліктен айыру туралы өзге
мәміленің негізінде ие болуы мүмкін.
Азамат қайтыс болған ретте оған тиесілі мүлікке ... ... ... ... сәйкес мұрагерлік бойынша басқа адамдарға көшеді.
Заңды тұлға қайта ұйымдастырылған ретте оған тиесілі мүлікке меншік
құқығы ... ... ... ... ... мирасқорларына – заңды
тұлғаларға ... (осы ... ... ... ... ... ... еркінен тыс басқа тұлғаға беруге
осы Кодексте ... ... ... жол ... Осы Кодексте көзделген реттер мен тәртіп бойынша тұлға меншік иесі
жоқ мүлікке, меншік иесі ... ... не ... иесі бас тартқан
немесе өзге негіздер бойынша ол меншік құқығын жоғалтқан мүлікке меншік
құқығын алуы ... ... ... үй, ... ... ... ... неме өзге)
кооперативтінің мүшелері, жарна жинақтауға құқығы бар, пәтер, саяжай, гараж
және кооперати осы адамдардың ... ... өзге де ... үшін өзіің
үлестік жарнасын толық төлеген басқа да адамдар аталған ... ... ие ... ... ... ... ... қайта құру.
3.1. Жекешелендіру: мәні, кезеңдері.
Әкімшіл-әміршілдіктен нарықтық жүйеге өту үшін игіліктерді ... алу және ... ... ... ... етіледі.
Жекелендіру дегеніміз – азаматтардың немесе олардың бірлестіктерінің
акционерлік қоғамдардың, серіктестіктердің, ... ... ... ... бір бөлігін жекеменшікке алуы болып табылады.
Кәсіпорындарға қатысты үкіметтік негізгі стратегиясы мемлекеттік
кәсіпорындарды ... ... ... жұмыс істей алатындай жекеменшік
фирмаларға айналдыру. Мұны жаңа ... ... ... ... жекелендіру арқылы жүзеге асыру жобаланған еді.
Жекеменшік секторын дамытуды ынталаннлыру мақсатында үлкен ... мен ... ... рефоорма қабылданды.
Жеке меншіктің құқық негіздері Қ.Р.-сы ... ... ол ... жекешелендіру туралы заңдармен бекітілген. Басқа да
қосымша заңдар, дәлдеп айтқанда, ... ... ... ... ... ... ... заңдар қабылданды.
Жекешелендірудің негізгі мақсаты – мемлекетке ... ... ... материалдық және материалдық емес активтерді төлеусіз
және төлемді ету арқылы Мемлекеттің республика ... ... ... қайтару процесінде меншік құқығын дербестеп, орталықтандырылған
жоспарлы экономикадан ... ... көшу ... ... ... табылады.
Осы мақсатты жүзеге асыру үшін мынадай басты ... ... ... ... көпшілігін акциялауды, емлекеттік
меншік нысандарын шағын және жаппай ... ... ... ... халықтың барлық тобын қалыптасру;
3) Аса шаруа қой субъектілері ... ... ... ... ... орта құрып, өндірістегі монополияны жоюды
қамтамасыз ету;
5) Шағын және орташа ... ... Ірі және ... ... ... ... ... құрудың жеке
жобаларын жүзеге асыру;
7) Шет ел инвесторларын тарта отырып, жеке меншік бизнесті қайта
құруға байланысты ұйымдық шаруашылық ... ... ... ... ... ... ретінде инвестициялық
құрылым жүйесін дамыту және нығайту;
Қазақстан Риспубликасында мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудің
1993-1995 ... (II ... ... ... ... ұлттық бағдарламасы үш жоспарлы стратегияны қамтиды, атап
айтқанда, мына әлументтерді:
1) Дүкендер, қоғамдық тамақтандыру пунктері ... ... ... ... ... сауда шегінде қолма
– қол есептеу немесе пайдаланылмаған жекешелендіру ... тез ... ... ... ... ... арқылы көтерме сауда кәсіпорындарын және
еліміздегі жүк автокөлік ... бір ... және ... ... ... ... ... емес жекешелендіру
купондарын Қазақстан азаматтары салған 50-100 жеке
инвестициялық ... ... ... ... пакетін сату
есебінен шамамен 5000 орта ірі ... ... ... ... ... жекешелендірудің экономикалық
құрылымдармен әрекеттердің ... ... ... ... бар. ... ... ... жекешелендірудің мүмкін
боларлықтай ең төменгідеңгейіне жатады ... нан ... ... ... айнылдырады). Екіншіден, бағдарламада ... ... ... кем ... тиісті кәсіпорынның 51 пайыз
акциясын қамтиды;
2) Бірде-бір инвестициялы қор барша аукциянлар ... ... ... ... ала ... 10 ... ... ғана еңбек ұжымы мен басшылар арасында
бөлінеді. Ең ... ... ... құзыретін шектеу
және мүмкін боларлықтай сатып алушымен құпия келісімге келуді
болдырмау мақсатында премьер-министрдің ... ... ... мемлекеттоік мүлік комитеті (ММК) құрылған
болатын, оның міндеті бүткіл процестің жүзеге асырылуын бақылау.
Жекешелендірудің ... ... ... ... ... ... қорын жекешелендірудің алғашқы кезеңі аясында бірсыпыра шаралар
қабылданды. 7000-ға жуық ... ... ... ... ... Ол ... ... 12 пайызын қамтамасыз етеін
мемлекеттік кәсіпорындардың 10 пайызын құрайтын. Жекешелендірудің ... ... ... ең әуелі кәсіпорындардың ұжымдары мен басшыларына
сатылды. Бұл сату жөніндегі операциялар тиісті ... ... ... мемлекет мүддесіне зиян болып тиді. Сондықтан мемлекет 1993 ... ... ... ... ... ... ... дейін,
кәсіпорындарды одан әрі сатуды тоқтатты.
Ұлттық бағдарлама: 1993 жылы ... ... ... ... жәрдемімен 1993-1995 жылдарға арналған жекешелендірудің ұлттық
бағдарламасын бекітті. Ауыл ... ... ... ... әбден реттелінген және ... ... ... жылы ... кең ... бағдарламасы жүзеге асырылды.
1994 жылдың басында жүзеге асырылатын жалпы ұлттық бағдарлама кезеңіне
дайындық ... 1993 жылы ... ... 6 қалада ұсақ кәсіпорындардың
активтерін сату үшін экспериментті аукциондар өткізілді. 1993 жылдың қазан
айында үкімет жүк ... ... 1993 ... ... ... ... жүк автомашиналарының 20 пайызын аукциондарға шығаруын
міндеттейтін жарлық қабылдады.
Жаппай жекешелендіру бағдарламасы 1993 жылы шілде айында ... ... ... онан соң 1993 ... ... ... ... халық
арасында жекешелендіру купондарын тарату қолға алынды, жүздеген фирмаларды
акционерлік компанияға ... ... ... ақпарат компаниясын
жүргізу істерін дайындап жасалды. 1994 жылы наурыз айында алғашқы дайындап
жасалды. 1994 жылы наурыз айында алғашқы ірі ... ... ... жылы ... айында «Филипп Моррис» компаниясы сауда барысында ірі
темекі фирмасын сатып алған кезде ерекше ірі ... ... ... ... ... жуық ... халықаралық саудаға қоюға
болады деп ұйғарылған 38 ірі компанияның тізімін жариялады.
Ауыл ... ... ... өзге салаларына
қарағанда өте баяу ... ... тән ... ішінара
географиялық, ішінара заңдастыру мәселелеріне байланысты еді. Қазақстан
өндірісті жекешелендіру және орталықсыздандыру ... ... ... ап-айқын климаттық аймақтарға бөлінген. Өндірісті ұйымдастыру
формалары оңтүстік ұсақ фермалар мен ... ... ірі ... ... ... қамтыса, солтүстікте астық өндіретін мемлекеттік
кәсіпорындарды ... ... ... ... ұсақ ... ... ендіру айтарлықтай проблема туғызбайтын. Алайда
солтүстікте өндіріс ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу жөніндегі кәсіпорындар
мен тиісті қызметтер ... ... ... ... ... қалды. Мұның сыртында 1995 жылғы конституцияда жер және басқадай
табиғи ... ... ... ... және ол 99 жыл ... ... берілгенімен мемлекет иелігінен алынбайды, - делінген.
Барлық еңбеккерлерді жекешелендірумен ... ету ... ... ... бір бөлігін Қазақстанның барша азаматтарына тегін беру
мақсатында Қазақстан Республикасында жекешелендірудің ... ... ... болатын.
Жекешелендірудің инвестициялық купондары жөнінде мынадай ойлар болды:
1) Қазақстан ... ... ... ... ... ... әрбір тұрғынының жекешелендіру ісіне тікелей
қатысып, меншік иесі ... ... ... ... ... ... жоқ, олар ... қорына салуға арналған еді. Қазақстан Республикасының әрбір
тұрғыны бәрімен бірдей 100 купон алуға құқылығы ... ... ... 1, 2 ... ... ... ... қорытындысы.
1) Купондық жекешелендіру нәтижесінде республикамызда жаңа меншік
иелерінің орташа тобы пайда болған жоқ.
2) Жекешелендіру процесі ... ... ... және ... ... ... активтер;
- бітпеген құрылыстар;
- орнатылмаған жабдықтар;
- тұрғын үйлер қорынан өзге, басқа да құндылықтар дұрыс бағаланбады.
3) Еңбек ұжымдары меншік иелері бола алмады.
Бүтіндей ... ... ... ... 3073 нысан
жекешелендірілді. Аукциондарда ... ... 2716 ... мен ... ... ... мазмұнын, оның
эволюциялық өзгеруін, меншік қатынастары мен құқықтары, оның субъектілері
мен объектілері ... ... ... әр ... ... ... экономика әрбір қарапайым азаматтардың нарық жағдайына
бейім болуын, қазіргі қоғамның объективті заңдарын, ... қыры ... ... ... орташа деңгейде болса да білгенін қолдайды.
Олардың нарық жағдайындағы өз ... мен ... ... түсініп,
бүгінде аласапыран өзгеріп отырған өмірден өз еншілерін алып, өз тұрмыс
қажеттілігіне пайдалана ... ... ... ... ... сүруіне өте қолайлы.
Меншіктің құқықтық негіздері Қ.Р.-сы конституциясына ... ... ол ... ... ... ... бекітілген. Басқа да қосымша
заңдар, дәлдеп айтқанда, кәсіпорынға, ... ... ... ... ұшырауға байланысты заңдар қабылданды.
Әдетте, эканомикалық теория меншіктің екі ... ... ... жеке ... және ... Ал ... кезде (нарық жағдайында
меншіктің жеке меншік формасының өзі жеке ... ... іске ... екі, ... ... ... жүргізіледі.
1) Меншіктің жеке меншік формасы ... ... жеке ... ... ... ... ... шаруашылық серіктестіктер,
олардың ассоциациялары т.б.)
Меншік нысандарын зерттеу барысында жеке және ... ... ... ... ... ... Көптеген авторлар
жалпы халықтық, қоғамдық, мемлекеттік ұжымдық меншік түсініктерін бірдей
деп ... ... ... тек ... деп түсіндіреді.Осы сияқты жеке
меншік категориясын да әр түрлі атпен атай береді. Олай ... ... ... ... бір ... ... алу керек сияқты. Сонымен, меншік формасы –
меншік субъектісінің нышандарыбойынша сипатталатын өлшем немесе ... Ол әр ... ... ... ... ... ... (қатарында болуын) анықтайды. Оны анықтайтын өлшемдер мен белгілер
бірнешеу болуы мүмкін: иемдену формасы бойынша, ... ... ... ... ... ... ... в Казахстане» // Труд в Казахстане, 2000, № 7
2. ... ... ... // Егемен Қазақстан, 200,
4 қаңтар.
3. «Рынок в Республике Казахстан». // Труд в Казахстане. 2001,
Декабрь, стр 31
4.Әбубәкіров М.Ә.Байжұмаев, В.Б., ... Ф.Н., ... ... ... Алматы «Қазақ университеті» 1990ж.
5.Әбубәкірова М.Ә., Досқалиева В.Қ., Досқалиев С., Қабдиев Д.Қ.
«Экономика» оқу құралы Алматы 1998 ж.
6. ... М.Ә., ... Е.Б., ... ... ... ... ... Алматы,1998ж.
7. Борокцов Е.Ф. «Основы экономической теории» Москва,1996ж.
8. Бозымов Қ. ... ... сыры ... ... ... Орал қ. 13 ... 2005.
9. Қазақстан Республикасының 28.02.1997 жылғы №75 Заңы – 1 ҚРЗ «Тікелей
инвестицияны мемлекеттік қолдау көрсету ... ... ... ... саясат» ІЗДЕНІС/ПОИСК – 2005. №3.
11.11Райхан Н. «Сегіз айлық серпіннің көрсеткіштері қандай?»
Ақиқат. – 2005.-№11.
12. Райхан Н. «Тоғыз айдағы серпін: ... ... 2004.- ... Әжиев Е. «Инвестициялар тиімді бағытталуымен құнды»
Егемен Қазақстан.-2005.-17 маусым
11. Рогачева А.А. «Социально – экономические ... в ... ... Алматы. 2001.
12. Ідрісов А.Б. «Инвестициялардың тиімділігін анықтау»
Астана-Павлодар. 2003.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Меншік формаларының әр алуандығы – нарықтың экономикалық негізі, формалары және әдістері20 бет
Кәсіпкершілік - шаруашылық әдіс ретінде және оның негізгі түрлері33 бет
Меншік: қатынастары, мағынасы, иесі23 бет
Статистика пәнінен оқу-әдістемелік жиынтық200 бет
Қазақстан Республикасында жеке меншіктің әр түрлі формаларының қалыптасуы27 бет
Қозғалыс және оның негізгі формалары4 бет
Аралас экономика туралы ұғымды түсіну, оның сипаттамалары мен белгілерін талдау және қазіргі Қазақстандағы аралас экономиканың ахуалы22 бет
Аралас экономиканың қалыптасуының теориялық ас – пектісі28 бет
Ақша реформасы: ұлттық экономиканың дамуындағы қажеттігі мен маңызы24 бет
Білім беру экономиканың бәсекеге қабілеттілік факторы ретінде75 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь